Energia, OZE i media
Błędna faktura za energię z fotowoltaiki – jak prosument może dochodzić swoich praw?
Ernest Syska · weryfikacja merytoryczna: Mateusz Jagiełło
Publikacja: 2026-10-06 · aktualizacja: 2026-10-06 · czas czytania 7 min
P. M., prosument z instalacją fotowoltaiczną, został obciążony wysoką fakturą za energię elektryczną, która nie uwzględniała energii oddanej do sieci. Przedstawiamy, jak wyglądała jego sprawa i jakie kroki prawne można podjąć w podobnej sytuacji.
Szybka odpowiedź
Prosument może dochodzić zwrotu nadpłaconej kwoty poprzez złożenie reklamacji, wezwanie przedsądowe, a w ostateczności pozew sądowy, powołując się na nienależyte wykonanie umowy i bezpodstawne wzbogacenie.
- Błędne rozliczenie prosumenta stanowi nienależyte wykonanie umowy przez sprzedawcę energii.
- Klauzule umowne ograniczające odpowiedzialność sprzedawcy energii za błędy pomiarowe mogą być abuzywne.
- Zapłata faktury "z zastrzeżeniem protestu" zachowuje roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia.
- Kluczowe jest zebranie szczegółowych danych pomiarowych od operatora systemu dystrybucyjnego.
- Warto skorzystać z drogi przedsądowej i rozważyć wsparcie Prezesa URE lub UOKiK przed postępowaniem sądowym.
Jak wyglądała sprawa P. M.?
P. M., prosument i właściciel mikroinstalacji fotowoltaicznej, został obciążony fakturą za energię elektryczną, która błędnie rozliczyła go jako zwykłego odbiorcę, pomijając energię oddaną do sieci.
P. M., prosument z mikroinstalacją fotowoltaiczną o mocy 6,0 kW, zawarł umowę kompleksową sprzedaży energii elektrycznej ze Sprzedawcą energii. Umowa ta, zawarta 1 marca 2023 r., przewidywała rozliczenia zgodnie z zasadami przysługującymi prosumentowi, takimi jak opusty lub net-billing.
W dniu 15 kwietnia 2025 r. P. M. otrzymał fakturę na kwotę 18 432,00 zł brutto za okres od 1 stycznia do 31 marca 2025 r. Faktura ta nie uwzględniała 3 000 kWh energii oddanej przez jego instalację do sieci i rozliczyła go jak zwykłego odbiorcę. Po złożeniu reklamacji 5 maja 2025 r., Sprzedawca energii odmówił korekty, wskazując, że opiera się na danych dostarczonych przez Operatora systemu dystrybucyjnego.
Operator systemu dystrybucyjnego w piśmie z 30 maja 2025 r. stwierdził, że dane z licznika są prawidłowe, ale jednocześnie wspomniał o korekcie odczytu z 28 lutego 2025 r. po interwencji służb terenowych oraz o problemach z dostępem do licznika 12 lutego 2025 r., co miało skutkować szacunkami. P. M., aby uniknąć dalszych konsekwencji, uregulował sporną fakturę 10 czerwca 2025 r., zastrzegając jednocześnie, że zapłata następuje "z zastrzeżeniem protestu".
Czy klauzule umowne ograniczające odpowiedzialność sprzedawcy energii są ważne?
Klauzule umowne przenoszące całkowitą odpowiedzialność za błędy pomiarowe na operatora systemu dystrybucyjnego mogą być uznane za niedozwolone postanowienia umowne, zwłaszcza w relacji z konsumentem.
Podstawa: Kodeks cywilny, Ustawa o prawach konsumenta, Prawo energetyczne, Ustawa o odnawialnych źródłach energii
Umowa kompleksowa P. M.a zawierała postanowienia, zgodnie z którymi rozliczenia opierają się na danych Operatora systemu dystrybucyjnego, które są wiążące, a Sprzedawca energii nie odpowiada za błędne rozliczenie wynikające z wadliwych wskazań licznika, o ile źródłem rozbieżności są dane przekazane przez operatora.
W ocenie prawnej, skuteczność takich klauzul w relacji z konsumentem może być ograniczona. Postanowienia te mogą zostać uznane za niedozwolone klauzule umowne (tzw. klauzule abuzywne), jeśli kształtują prawa i obowiązki P. M.a w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy. Przenoszenie całej odpowiedzialności za błędy pomiarowe, zwłaszcza gdy Sprzedawca energii pośredniczy w rozliczeniach, może naruszać równowagę kontraktową.
Sprzedawca energii, jako profesjonalista, ma obowiązek należytej staranności w wykonywaniu umowy, w tym w zakresie prawidłowego rozliczania prosumenta. Nawet jeśli dane Operatora systemu dystrybucyjnego są podstawą rozliczeń, Sprzedawca energii nie powinien bezkrytycznie na nich polegać, jeśli budzą uzasadnione wątpliwości lub są sprzeczne z deklarowanym modelem rozliczeń, szczególnie w obliczu informacji o korektach i szacunkach z pisma Operatora systemu dystrybucyjnego.
Jakie są terminy dochodzenia roszczeń i jak na nie wpływa zapłata "z zastrzeżeniem protestu"?
Roszczenie o zwrot nadpłaty przedawnia się z upływem trzech lat od daty jej uiszczenia, a zapłata faktury "z zastrzeżeniem protestu" zachowuje prawo do dochodzenia zwrotu nienależnego świadczenia.
Podstawa: Art. 471 Kodeksu cywilnego, Art. 405 Kodeksu cywilnego, Art. 410 § 2 Kodeksu cywilnego
Roszczenie P. M.a może być kwalifikowane jako roszczenie z tytułu nienależytego wykonania umowy (Art. 471 Kodeksu cywilnego), ponieważ Sprzedawca energii nie rozliczył go zgodnie z jego statusem prosumenta. Może być również traktowane jako roszczenie z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia lub nienależnego świadczenia (Art. 405 i Art. 410 § 2 Kodeksu cywilnego), gdyż Sprzedawca energii uzyskał korzyść majątkową w postaci nienależnie pobranej kwoty.
Zgodnie z ogólnymi zasadami Kodeksu cywilnego, roszczenia z tytułu nienależnego świadczenia lub nienależytego wykonania umowy przedawniają się z upływem trzech lat. W przypadku P. M.a, roszczenie stało się wymagalne z chwilą zapłaty faktury, czyli 10 czerwca 2025 r. Oznacza to, że termin przedawnienia upłynie 10 czerwca 2028 r., co daje P. M.owi bezpieczny czas na podjęcie działań prawnych.
Fakt zapłaty faktury "z zastrzeżeniem protestu" jest kluczowy, ponieważ zgodnie z doktryną, takie zastrzeżenie wyklucza przyjęcie, że spełnienie świadczenia nastąpiło w celu zaspokojenia roszczenia, a tym samym umożliwia późniejsze dochodzenie zwrotu nienależnego świadczenia.
Jakie dowody są kluczowe w sprawie i jak je pozyskać?
Kluczowe dowody obejmują umowę kompleksową, fakturę, dane z inwertera, korespondencję reklamacyjną, pismo od operatora systemu dystrybucyjnego oraz dowód zapłaty z zastrzeżeniem protestu, a także szczegółowe dane pomiarowe od operatora.
Podstawa: Art. 6 Kodeksu cywilnego, Art. 232 Kodeksu postępowania cywilnego, Prawo energetyczne
W polskim systemie prawnym (Art. 6 Kodeksu cywilnego, Art. 232 Kodeksu postępowania cywilnego) ciężar udowodnienia faktów spoczywa na stronie, która z nich wywodzi skutki prawne. P. M. musi udowodnić swój status prosumenta, zasady rozliczeń wynikające z umowy i przepisów, wysokość wpłaconej kwoty oraz fakt błędnego rozliczenia i nadpłaty.
Do kluczowych dowodów należą: umowa kompleksowa sprzedaży energii elektrycznej, faktura VAT F/████/████, wydruk z inwertera potwierdzający produkcję i oddanie 3 000 kWh energii, reklamacja P. M.a i odpowiedź Sprzedawcy energii, pismo Operatora systemu dystrybucyjnego z 30 maja 2025 r. (wskazujące na korektę odczytu i problemy z dostępem do licznika, co miało skutkować szacunkami), oraz dowód zapłaty faktury z adnotacją "z zastrzeżeniem protestu".
Niezbędne jest także uzyskanie od Operatora systemu dystrybucyjnego szczegółowych danych pomiarowych, takich jak raporty godzinowe lub dzienne importu i eksportu energii za sporny okres. Prawo energetyczne oraz przepisy wykonawcze zapewniają odbiorcy dostęp do takich informacji, a odpowiedni wniosek do operatora jest konieczny, aby zabezpieczyć te dowody.
Jak obliczyć kwotę roszczenia i jakie dane są potrzebne?
Precyzyjne wyliczenie nadpłaty wymaga szczegółowych stawek taryfowych, zasad net-billingu oraz godzinowych/dziennych raportów importu i eksportu energii od operatora systemu dystrybucyjnego.
Podstawa: Art. 481 § 2 Kodeksu cywilnego
Do precyzyjnego wyliczenia nadpłaconej kwoty niezbędne są dane, których brak w przedstawionym stanie faktycznym. Chodzi tu o dokładne stawki taryfowe stosowane przez Sprzedawcę energii i Operatora systemu dystrybucyjnego w okresie 01.01.2025–31.03.2025, w podziale na import i eksport energii, a także obowiązujące zasady net-billingu, czyli sposób wyceny energii wprowadzonej i pobranej z sieci.
Ponadto, kluczowy jest szczegółowy rozkład godzinowy lub dzienny importu i eksportu energii z licznika Operatora systemu dystrybucyjnego za sporny okres, a nie tylko ogólna wartość oddanej energii. Brak tych danych uniemożliwia dokładną kalkulację. P. M. ma również prawo do odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia zapłaty faktury (10 czerwca 2025 r.) do dnia faktycznego zwrotu nadpłaty, zgodnie z Art. 481 § 2 Kodeksu cywilnego.
- Raporty godzinowe/dzienne dotyczące importu i eksportu energii za okres 01.01.2025–31.03.2025.
- Szczegółowe stawki taryfowe i ceny energii dla P. M.a w systemie net-billingu.
- Zasady rozliczeń prosumentów obowiązujące w okresie rozliczeniowym.
- Protokoły odczytów licznika i ewentualnych interwencji serwisowych Operatora systemu dystrybucyjnego, wraz z uzasadnieniem szacunków.
Czy P. M. może dochodzić roszczeń bezpośrednio od operatora systemu dystrybucyjnego?
Co do zasady, P. M. powinien kierować roszczenia z tytułu rozliczeń do sprzedawcy energii, jednak w pewnych okolicznościach może mieć roszczenia deliktowe wobec operatora systemu dystrybucyjnego z tytułu niewłaściwego działania.
Podstawa: Art. 415 Kodeksu cywilnego, Prawo energetyczne, Art. 6j Prawa energetycznego
P. M. zawarł umowę kompleksową ze Sprzedawcą energii, który jest jego głównym kontrahentem w zakresie rozliczeń. Zgodnie z Prawem energetycznym (Art. 6j Prawa energetycznego) i powszechną praktyką, reklamacje dotyczące rozliczeń energii elektrycznej są składane do Sprzedawcy energii, który ponosi odpowiedzialność za całościowe rozliczenie.
Mimo to, P. M. może mieć podstawy do roszczeń deliktowych wobec Operatora systemu dystrybucyjnego (na podstawie Art. 415 Kodeksu cywilnego – odpowiedzialność odszkodowawcza za czyn niedozwolony), jeśli błąd Operatora systemu dystrybucyjnego był zawiniony, np. przez zaniedbanie w konserwacji licznika, błędne szacunki przy dostępności faktycznych danych, czy nieprawidłową korektę. Pismo Operatora systemu dystrybucyjnego z 30 maja 2025 r., sygnalizujące "problemy z dostępem do licznika" i "szacunki", może wskazywać na takie zaniedbania.
Dochodzenie roszczeń jednocześnie od Sprzedawcy energii i Operatora systemu dystrybucyjnego wiąże się z ryzykami, takimi jak wzajemne przerzucanie odpowiedzialności, wydłużenie postępowania sądowego oraz skomplikowanie kwestii dowodowych, zwłaszcza w zakresie ustalenia zakresu odpowiedzialności każdego z podmiotów za jedną szkodę. Z tego względu zaleca się najpierw konsekwentne dochodzenie roszczeń od Sprzedawcy energii, jednocześnie gromadząc dowody od Operatora systemu dystrybucyjnego.
Jaka strategia działania jest rekomendowana?
Zaleca się podjęcie działań przedsądowych, w tym wysłanie wezwania do zapłaty do sprzedawcy oraz żądania udostępnienia danych do operatora systemu dystrybucyjnego, a w przypadku braku rozwiązania – rozważenie pozwu sądowego.
Podstawa: Art. 310 Kodeksu postępowania cywilnego, Art. 736 Kodeksu postępowania cywilnego
Pierwszym krokiem powinno być wysłanie wezwania przedsądowego do Sprzedawcy energii o zwrot nadpłaty i wystawienie korekty faktury, wyznaczając 14-dniowy termin na realizację żądania. Równocześnie należy skierować wniosek do Operatora systemu dystrybucyjnego o udostępnienie pełnych danych pomiarowych i wyjaśnienia dotyczące ewentualnych nieprawidłowości w odczytach, w tym protokołów interwencji serwisowych.
W przypadku braku pozytywnej reakcji Sprzedawcy energii lub Operatora systemu dystrybucyjnego, P. M. może rozważyć skierowanie skargi do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (URE) lub Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK). Organy te mogą interweniować w sporach konsumenckich lub dotyczących naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, co może skłonić przedsiębiorców do ustępstw, choć nie zawsze skutkuje bezpośrednim zwrotem pieniędzy.
Ostatecznym krokiem jest złożenie pozwu do sądu cywilnego o zapłatę (zwrot nienależnego świadczenia) wraz z wnioskiem o zabezpieczenie dowodów (Art. 310 i Art. 736 Kodeksu postępowania cywilnego), np. poprzez zobowiązanie Operatora systemu dystrybucyjnego do przedstawienia danych pomiarowych. Postępowanie sądowe jest kosztowne i czasochłonne, a sukces zależy od rzetelnego zgromadzenia dowodów, w tym ewentualnie opinii biegłego z zakresu energetyki. Kluczowe jest uprawdopodobnienie roszczenia i interesu prawnego w zabezpieczeniu dowodów.
- Wysłanie wezwania przedsądowego do Sprzedawcy energii o zwrot nadpłaty.
- Wysłanie wniosku/żądania do Operatora systemu dystrybucyjnego o udostępnienie pełnych danych pomiarowych.
- Ocena reakcji obu podmiotów i precyzyjne wyliczenie nadpłaconej kwoty.
- W przypadku braku rozwiązania, rozważenie skargi do Prezesa URE/UOKiK.
- Ostatecznie, przygotowanie pozwu cywilnego o zapłatę wraz z wnioskiem o zabezpieczenie dowodów.
Najczęstsze pytania
Co to jest net-billing i jak wpływa na rozliczenia prosumenta?
Net-billing to system rozliczeń energii dla prosumentów, który polega na sprzedaży nadwyżek wyprodukowanej energii do sieci po cenach rynkowych i kupnie energii z sieci w razie potrzeby, również po cenach rynkowych. Różnica jest bilansowana, co powinno skutkować niższymi rachunkami za prąd, a Sprzedawca energii jest zobowiązany do stosowania tych zasad w rozliczeniach.
Kiedy należy zgłosić reklamację błędnej faktury za energię?
Reklamację błędnej faktury za energię należy złożyć niezwłocznie po jej otrzymaniu i zauważeniu nieprawidłowości. Zazwyczaj terminy na złożenie reklamacji są określone w umowie ze sprzedawcą energii lub w regulaminie świadczenia usług, jednakże zawsze warto podjąć działania jak najszybciej, aby zachować prawo do kwestionowania należności.
Czy operator systemu dystrybucyjnego może oszacować zużycie energii?
Tak, operator systemu dystrybucyjnego może oszacować zużycie lub produkcję energii w określonych przypadkach, na przykład gdy nie ma dostępu do licznika w celu dokonania odczytu. Jednak takie szacunki powinny być uzasadnione i oparte na rzetelnych podstawach, a w przypadku rozbieżności lub podejrzeń o błąd, odbiorca ma prawo żądać weryfikacji i wyjaśnień.
Dokumenty sprawy do pobrania
- Sprawa 002 — stan faktyczny i dokumenty (DOCX) — DOCX · 17 KB
- Sprawa 002 — rozwiązanie CaseBox (DOCX) — DOCX · 25 KB
Masz podobną sprawę? Przeanalizuj ją w CaseBox AI
Wykup pakiet Konsultacja Prawna, dodaj swoje dokumenty i przeprowadź analizę samodzielnie — z odwołaniami do przepisów i orzeczeń.
Obsługujesz takie sprawy? Pozyskaj zapytania przez Giełdę CaseBox
Na Giełdę trafiają zanonimizowane opisy spraw użytkowników CaseBox.
Podstawy prawne
- Art. 471 Kodeksu cywilnego
- Art. 405 Kodeksu cywilnego
- Art. 410 § 2 Kodeksu cywilnego
- Art. 6 Kodeksu cywilnego
- Art. 481 § 2 Kodeksu cywilnego
- Art. 415 Kodeksu cywilnego
- Art. 6j Prawa energetycznego
- Art. 232 Kodeksu postępowania cywilnego
- Art. 310 Kodeksu postępowania cywilnego
- Art. 736 Kodeksu postępowania cywilnego
- Art. 205³ § 2 Kodeksu postępowania cywilnego
- Art. 205³ § 4 Kodeksu postępowania cywilnego
- Kodeks cywilny
- Ustawa o prawach konsumenta
- Prawo energetyczne
- Ustawa o odnawialnych źródłach energii
- Kodeks postępowania cywilnego
Brzmienie: Art. 471 Kodeks cywilny
Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
Brzmienie: Art. 405 Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.
Brzmienie: Art. 410 Kodeks cywilny
§ 1. Przepisy artykułów poprzedzających stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego. § 2. Świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.
Brzmienie: Art. 6 Kodeks cywilny
Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.
Brzmienie: Art. 232 Kodeks postępowania cywilnego
Strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Sąd może dopuścić dowód niewskazany przez stronę.
Brzmienie: Art. 481 Kodeks cywilny
§ 1. Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. § 2. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy. § 21. Maksymalna wysokość odsetek za opóźnienie nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie (odsetki maksymalne za opóźnienie). § 22. Jeżeli wysokość odsetek za opóźnienie przekracza wysokość odsetek maksymalnych za opóźnienie, należą się odsetki maksymalne za opóźnienie. § 23. Postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać przepisów o odsetkach maksymalnych za opóźnienie, także w przypadku dokonania wyboru prawa obcego. W takim przypadku stosuje się przepisy ustawy. § 24. Minister Sprawiedliwości ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie. § 3. W razie zwłoki dłużnika wierzyciel może nadto żądać naprawienia szkody na zasadach ogólnych.
Brzmienie: Art. 415 Kodeks cywilny
Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.
Brzmienie: Art. 310 Kodeks postępowania cywilnego
Przed wszczęciem postępowania na wniosek, a w toku postępowania również z urzędu, można zabezpieczyć dowód, gdy zachodzi obawa, że jego przeprowadzenie stanie się niewykonalne lub zbyt utrudnione, albo gdy z innych przyczyn zachodzi potrzeba stwierdzenia istniejącego stanu rzeczy.
Brzmienie: Art. 736 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. Wniosek o udzielenie zabezpieczenia powinien odpowiadać wymaganiom przepisanym dla pisma procesowego, a nadto zawierać: 1) wskazanie sposobu zabezpieczenia, a w sprawach o roszczenie pieniężne także wskazanie sumy zabezpieczenia; 2) uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających wniosek. § 2. Jeżeli wniosek o udzielenie zabezpieczenia złożono przed wszczęciem postępowania, należy nadto zwięźle przedstawić przedmiot sprawy. § 3. Wskazana w § 1 suma zabezpieczenia nie może być wyższa od dochodzonego roszczenia liczonego wraz z odsetkami do dnia wydania postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia oraz z kosztami wykonania zabezpieczenia. Suma ta może obejmować także przewidywane koszty postępowania. § 4. Jeżeli w ramach zabezpieczenia obowiązany składa sumę zabezpieczenia, sumę tę umieszcza na rachunku depozytowym Ministra Finansów, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. § 5. W sprawach wymienionych w art. 479[89] wniosek powinien zawierać ponadto informację, czy toczy lub toczyło się postępowanie w przedmiocie unieważnienia prawa wyłącznego albo oświadczenie strony lub uczestnika postępowania o braku wiedzy o takim postępowaniu.
Brzmienie: Art. 205³ Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. W uzasadnionych przypadkach, w szczególności w sprawach zawiłych lub obrachunkowych, przewodniczący może zarządzić wymianę przez strony pism przygotowawczych, oznaczając porządek składania pism, terminy, w których pisma należy złożyć, i okoliczności, które mają być wyjaśnione. § 2. Przewodniczący może zobowiązać stronę, by w piśmie przygotowawczym podała wszystkie twierdzenia i dowody istotne dla rozstrzygnięcia sprawy pod rygorem utraty prawa do ich powoływania w toku dalszego postępowania. W takim przypadku twierdzenia i dowody zgłoszone z naruszeniem tego obowiązku podlegają pominięciu, chyba że strona uprawdopodobni, iż ich powołanie w piśmie przygotowawczym nie było możliwe albo że potrzeba ich powołania wynikła później. § 3. Późniejsze wyznaczenie posiedzenia przygotowawczego nie powoduje otwarcia terminu do zgłaszania nowych twierdzeń i dowodów. § 4. Stronę zastępowaną przez adwokata, radcę prawnego, rzecznika patentowego lub Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej przewodniczący może zobowiązać do wskazania w piśmie przygotowawczym także podstaw prawnych jej żądań i wniosków, w miarę potrzeby ograniczając zakres tego wskazania. § 5. Przewodniczący zarządza zwrot pisma przygotowawczego złożonego z uchybieniem terminu albo bez zarządzenia.
Stan prawny i aktualizacja materiału: 2026-10-06.