Kredyty, długi i leasing

Restrukturyzacja długu a uznanie roszczenia: Czy porozumienie zmienia sytuację dłużnika?

Ernest Syska · weryfikacja merytoryczna: Mateusz Jagiełło

Publikacja: 2026-10-05 · aktualizacja: 2026-10-05 · czas czytania 8 min

Próba restrukturyzacji długu może wydawać się drogą do rozwiązania problemów finansowych, ale jej skuteczność zależy od wielu czynników. Wierzyciel może oferować korzystne warunki, takie jak rozłożenie spłat czy umorzenie odsetek, jednak dłużnik musi zadbać o formalności. Czy każda wpłata na poczet zadłużenia i każda korespondencja z wierzycielem zmieniają sytuację prawną? Pokażemy na przykładzie, kiedy porozumienie jest wiążące, a kiedy może prowadzić do dalszych problemów, zwłaszcza w obliczu działań windykacyjnych.

  • Czy moja nieformalna korespondencja z wierzycielem jest wiążąca?
  • Jak sprawdzić, czy mój dług się przedawnił po częściowych wpłatach?
  • Co mogę zrobić, jeśli komornik zajął mi majątek na podstawie kwestionowanego długu?

Szybka odpowiedź

Restrukturyzacja długu jest wiążąca tylko wtedy, gdy strony podpiszą formalne porozumienie spełniające wymogi umowy, ale nawet próba zawarcia porozumienia i częściowe wpłaty mogą być uznane za uznanie roszczenia, przerywając bieg przedawnienia.

  • Porozumienie restrukturyzacyjne musi spełniać wymogi formy zastrzeżone w umowie (np. forma pisemna pod rygorem nieważności).
  • Częściowe wpłaty na poczet długu są zazwyczaj traktowane jako uznanie roszczenia, co przerywa bieg przedawnienia.
  • Wewnętrzne notatki wierzyciela nie są wiążące dla dłużnika, chyba że zostaną mu formalnie doręczone i zaakceptowane.
  • Brak wiążącego porozumienia uprawnia wierzyciela do wypowiedzenia umowy i dochodzenia roszczeń na pierwotnych zasadach.

Jak wyglądała sprawa?

Klient, prowadzący firmę transportową, zawarł umowę kredytowo-leasingową na samochód ciężarowy, ale wkrótce popadł w problemy ze spłatą rat.

W 2018 r. M. N. (Klient), prowadzący firmę „N. T.”, zawarł umowę kredytowo-leasingową na samochód ciężarowy o wartości 320 000 zł z N. Sp. z o.o. W umowie przewidziano możliwość zawarcia porozumienia restrukturyzacyjnego w formie pisemnej pod rygorem nieważności.

Od lutego 2020 r. Klient miał problemy z terminową spłatą rat. W maju 2020 r. N. Sp. z o.o. przesłała projekt porozumienia, proponując rozłożenie zaległości (13 600 zł) na 6 rat i umorzenie 3 500 zł odsetek pod warunkiem terminowych wpłat. Klient dokonał pierwszej wpłaty 2 266,67 zł 18 maja 2020 r., a wierzyciel potwierdził ją e-mailem, zaznaczając, że „ostateczne zawarcie porozumienia będzie wymagało akceptacji (...) oraz podpisów upoważnionych osób”.

Mimo kolejnych wpłat Klienta w sierpniu (4 533,34 zł) i październiku (2 266,67 zł) 2020 r., zaległości rosły. W grudniu 2020 r. N. Sp. z o.o. sporządził wewnętrzną notatkę o restrukturyzacji, a w styczniu 2021 r. wypowiedział umowę, żądając zwrotu pojazdu lub zapłaty prawie 196 000 zł. Następnie wszczął egzekucję, m.in. na podstawie weksla in blanco i kwestionowanego przez Klienta wyroku sądowego z innej sprawy. Klient zwrócił się o pomoc, twierdząc, że doszło do wiążącego porozumienia restrukturyzacyjnego.

Czy doszło do wiążącej restrukturyzacji długu?

Wstępna ocena wskazuje, że nie doszło do skutecznego i wiążącego porozumienia restrukturyzacyjnego, ponieważ nie zostały spełnione wymogi formy pisemnej, zastrzeżonej pod rygorem nieważności.

Podstawa: Kodeks cywilny — art. 72 i art. 353¹

Umowa kredytowo-leasingowa przewidywała, że wszelkie zmiany, w tym porozumienia restrukturyzacyjne, wymagają formy pisemnej pod rygorem nieważności. Oznacza to, że bez podpisania takiego dokumentu przez obie strony, zgodnie z art. 72 § 1 Kodeksu cywilnego, porozumienie nie jest wiążące.

Mimo przesłania projektu porozumienia i dokonania wpłat przez Klienta, N. Sp. z o.o. w e-mailu z 22 maja 2020 r. wyraźnie zaznaczył, że ostateczne porozumienie zostanie zatwierdzone po otrzymaniu kolejnych wpłat i będzie wymagało podpisów upoważnionych osób. To wskazuje, że wierzyciel nie zrezygnował z wymogu formy pisemnej. Samo prowadzenie negocjacji i częściowe działania nie doprowadziły do zawarcia wiążącej umowy restrukturyzacyjnej.

Wewnętrzna notatka służbowa N. Sp. z o.o. z grudnia 2020 r., choć wspomniała o restrukturyzacji, jest dokumentem wewnętrznym wierzyciela. Nie została ona formalnie doręczona Klientowi ani przez niego zaakceptowana w wymaganej formie, a więc nie może stanowić o zawarciu nowego, wiążącego porozumienia. Zasada swobody umów (art. 353¹ Kodeksu cywilnego) pozwala stronom na kształtowanie stosunków prawnych, ale w granicach prawa i właściwości stosunku – tutaj kluczowy był wymóg formy.

Czy wpłaty dłużnika i korespondencja to uznanie roszczenia?

Tak, wpłaty dokonane przez Klienta na poczet długu stanowią tak zwane niewłaściwe uznanie roszczenia, co ma wpływ na przerwanie biegu przedawnienia.

Podstawa: Kodeks cywilny — art. 123

Wpłaty, które Klient dokonał 18 maja, 3 sierpnia i 15 października 2020 r., są w prawie traktowane jako niewłaściwe uznanie długu. Oznacza to, że dłużnik poprzez swoje działania (np. częściowe płatności) potwierdza, że jest świadomy istnienia długu i ma zamiar go uregulować. Zgodnie z art. 123 § 1 pkt 2 Kodeksu cywilnego, uznanie roszczenia przerywa bieg przedawnienia.

Po przerwaniu biegu przedawnienia, rozpoczyna się on na nowo od początku. To oznacza, że wcześniejszy okres, który upłynął, nie jest wliczany. E-mail od p. A. M., który potwierdza wpłatę, nie jest uznaniem roszczenia przez dłużnika, lecz przez wierzyciela, i nie ma wpływu na bieg przedawnienia w odniesieniu do Klienta. Należy jednak dokładnie zweryfikować terminy wymagalności poszczególnych rat oraz daty wpłat, aby precyzyjnie ustalić, w jakim zakresie doszło do przerwania biegu przedawnienia.

Czy wierzyciel mógł wypowiedzieć umowę i wszcząć egzekucję?

Jeżeli nie doszło do skutecznego porozumienia restrukturyzacyjnego, wierzyciel mógł wypowiedzieć umowę zgodnie z jej pierwotnymi warunkami i wszcząć egzekucję, jednak legalność tej egzekucji może być kwestionowana.

Skoro porozumienie restrukturyzacyjne nie zostało skutecznie zawarte, N. Sp. z o.o. miał prawo wypowiedzieć umowę kredytowo-leasingową, jeśli Klient popadł w zwłokę ze spłatą rat, zgodnie z pierwotnymi warunkami umowy (§ 9 ust. 2). Ostateczne wezwanie do zapłaty z listopada 2020 r. wskazuje, że wierzyciel dochował procedury.

Legalność działań egzekucyjnych wymaga dalszej weryfikacji. Weksel in blanco musi być wypełniony zgodnie z tzw. deklaracją wekslową. Jeśli Klient kwestionuje zasadność kwoty lub sposób wypełnienia, może to być podstawa do obrony. Co do kwestionowanego wyroku sądowego z innej sprawy – jeśli nie dotyczy on bieżącej wierzytelności, nie może stanowić podstawy do egzekucji tego konkretnego długu. Egzekucja w oparciu o niewłaściwy tytuł wykonawczy jest bezprawna.

Jak wyliczyć faktyczne zadłużenie?

Precyzyjne wyliczenie zadłużenia wymaga uwzględnienia wszystkich wpłat, pierwotnego harmonogramu, naliczonych odsetek i ewentualnych opłat dodatkowych, w dwóch wariantach – z i bez założenia skuteczności restrukturyzacji.

Do sporządzenia szczegółowego rachunku w obu wariantach (ze skuteczną restrukturyzacją i bez niej) niezbędne są wszystkie dane dotyczące wpłat oraz pierwotnego harmonogramu spłat. W kazusie podano kwoty wpłat Klienta (18.05.2020 r. - 2 266,67 PLN; 03.08.2020 r. - 4 533,34 PLN; 15.10.2020 r. - 2 266,67 PLN), co pozwala na szczegółową analizę.

W wariancie I (skuteczne porozumienie), należy uwzględnić rozłożenie 13 600 zł zaległości na 6 rat i potencjalne umorzenie 3 500 zł odsetek. Jeśli Klient nie dotrzymał nowego harmonogramu, warunek umorzenia odsetek mógł nie zostać spełniony. Należy precyzyjnie rozliczyć wpłaty na poczet kapitału i odsetek oraz doliczyć nowe raty i odsetki do dnia wyliczenia salda.

W wariancie II (brak skutecznego porozumienia), liczymy zadłużenie zgodnie z pierwotną umową. Do kapitału doliczamy wszystkie zaległe odsetki umowne i ustawowe (za opóźnienie) oraz ewentualne opłaty windykacyjne i koszty egzekucyjne, które wierzyciel może naliczyć zgodnie z umową. Zauważono, że kwota żądana w wypowiedzeniu (195 832 zł) była niższa niż w ostatecznym wezwaniu (198 450,12 zł), co wymaga wyjaśnienia ze strony wierzyciela. Należy pomniejszyć pierwotne zadłużenie o wszystkie dokonane wpłaty Klienta.

Jakie dowody są kluczowe w sporze o restrukturyzację?

Kluczowe są wszelkie dokumenty i zeznania świadków, które potwierdzają intencje stron, przebieg negocjacji oraz faktyczne działania, nawet jeśli nie doszło do zawarcia formalnego porozumienia.

Posiadany przez Klienta e-mail z 22 maja 2020 r. od N. Sp. z o.o. oraz potwierdzenia przelewów są ważnymi dowodami. Pokazują one zarówno zamiar Klienta do restrukturyzacji, jak i częściową akceptację wpłat przez wierzyciela, co może świadczyć o prowadzeniu negocjacji. Wewnętrzna notatka N. Sp. z o.o. z grudnia 2020 r. może osłabiać argument wierzyciela o całkowitym braku jakichkolwiek ustaleń restrukturyzacyjnych, wskazując na wewnętrzne rozważania na temat zmiany harmonogramu spłat.

W procesie sądowym należy dążyć do uzyskania pełnej korespondencji (e-maile, pisma) między stronami, wnioskując o jej udostępnienie przez wierzyciela lub sąd. Warto również wezwać do złożenia zeznań świadków – np. pracownika N. Sp. z o.o., który prowadził negocjacje (p. A. M.) – aby wyjaśnić faktyczny zamiar stron. Należy także dążyć do uzyskania dokumentacji wewnętrznej N. Sp. z o.o. dotyczącej ich polityki restrukturyzacyjnej. Do precyzyjnego wyliczenia salda zadłużenia niezbędna będzie opinia biegłego z zakresu rachunkowości.

Jakie ryzyka wiążą się ze sporem o dług i co dalej?

Głównym ryzykiem jest zajęcie pojazdu przez komornika, co może sparaliżować działalność gospodarczą Klienta, dlatego kluczowe jest szybkie działanie, takie jak powództwo przeciwegzekucyjne i wniosek o zabezpieczenie.

Podstawa: Kodeks postępowania cywilnego — art. 840, art. 730 i art. 736

Najważniejszym ryzykiem jest zajęcie samochodu ciężarowego przez komornika, co bezpośrednio uniemożliwi Klientowi prowadzenie działalności i spłatę zobowiązań. Wszczęta egzekucja generuje również dodatkowe koszty komornicze, które zwiększają zadłużenie. Jeśli egzekucja jest prowadzona na podstawie weksla in blanco, Klient musi szybko zweryfikować jego prawidłowe wypełnienie i ewentualnie złożyć zarzuty od nakazu zapłaty. Jeśli podstawą jest wyrok sądowy z innej sprawy, należy podnieść jego bezprawność jako tytułu wykonawczego dla tego długu.

W obliczu tych ryzyk Klient powinien działać niezwłocznie. Jeżeli egzekucja jest już w toku, należy rozważyć wniesienie powództwa przeciwegzekucyjnego (tzw. powództwo o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności) na podstawie art. 840 Kodeksu postępowania cywilnego. Jednocześnie, wraz z pozwem lub zarzutami, należy złożyć wniosek o zabezpieczenie powództwa (art. 730 i art. 736 Kodeksu postępowania cywilnego) w celu wstrzymania egzekucji lub zajęcia pojazdu. Wniosek ten musi uprawdopodobnić roszczenie i interes prawny w zabezpieczeniu, np. poprzez wykazanie, że dalsza egzekucja wyrządzi Klientowi niepowetowaną szkodę.

Równolegle do działań procesowych, warto podjąć próbę negocjacji z wierzycielem, prezentując propozycję nowego, formalnego porozumienia restrukturyzacyjnego. Podkreślenie dobrej woli Klienta i ryzyka całkowitej utraty zdolności do spłaty w przypadku zajęcia pojazdu może skłonić wierzyciela do ugody. Wszystkie działania muszą być skorelowane z terminami procesowymi, aby nie utracić możliwości obrony.

Najczęstsze pytania

Co to jest porozumienie restrukturyzacyjne?

Porozumienie restrukturyzacyjne to umowa między dłużnikiem a wierzycielem, która zmienia warunki spłaty długu, np. rozkładając go na raty, obniżając odsetki lub umarzając część zadłużenia. Jego skuteczność zależy od spełnienia wymogów formalnych.

Czy wpłata części długu przerywa bieg przedawnienia?

Tak, wpłata części długu, zwłaszcza jeśli dłużnik jest świadomy jego istnienia i ma zamiar go uregulować, jest traktowana jako tzw. niewłaściwe uznanie roszczenia. To zdarzenie przerywa bieg przedawnienia, który po takim uznaniu rozpoczyna się na nowo.

Kiedy weksel in blanco jest ważny?

Weksel in blanco jest ważny, jeśli został wystawiony i towarzyszy mu tzw. deklaracja wekslowa, czyli pisemne porozumienie określające warunki jego wypełnienia (np. na jaką kwotę i w jakich okolicznościach). Wypełnienie weksla niezgodnie z deklaracją może być podstawą do obrony dłużnika.

Co to jest powództwo przeciwegzekucyjne?

Powództwo przeciwegzekucyjne (o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności, art. 840 KPC) to środek prawny, który dłużnik może wnieść do sądu, aby zablokować lub ograniczyć egzekucję, jeśli uważa, że zobowiązanie wygasło, nie istnieje lub nie może być egzekwowane.

Jak zabezpieczyć się przed zajęciem majątku przez komornika?

Jeśli toczy się postępowanie egzekucyjne, a dłużnik kwestionuje zasadność długu, może złożyć wniosek o zabezpieczenie powództwa (np. powództwa przeciwegzekucyjnego). Sąd może wtedy wstrzymać egzekucję lub zakazać zajęcia konkretnych składników majątku do czasu rozstrzygnięcia sporu.

Dokumenty sprawy do pobrania

Masz podobną sprawę? Przeanalizuj ją w CaseBox AI

Wykup pakiet Konsultacja Prawna, dodaj swoje dokumenty i przeprowadź analizę samodzielnie — z odwołaniami do przepisów i orzeczeń.

Przeanalizuj własną sprawę

Obsługujesz takie sprawy? Pozyskaj zapytania przez Giełdę CaseBox

Na Giełdę trafiają zanonimizowane opisy spraw użytkowników CaseBox.

Zobacz Giełdę CaseBox · Plany Prawnik i Kancelaria

Podstawy prawne

Brzmienie: Art. 72 Kodeks cywilny

§ 1. Jeżeli strony prowadzą negocjacje w celu zawarcia oznaczonej umowy, umowa zostaje zawarta, gdy strony dojdą do porozumienia co do wszystkich jej postanowień, które były przedmiotem negocjacji. § 2. Strona, która rozpoczęła lub prowadziła negocjacje z naruszeniem dobrych obyczajów, w szczególności bez zamiaru zawarcia umowy, jest obowiązana do naprawienia szkody, jaką druga strona poniosła przez to, że liczyła na zawarcie umowy.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 353¹ Kodeks cywilny

Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 123 Kodeks cywilny

§ 1. Bieg przedawnienia przerywa się: ⇓ 1) przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia; ⇓ 2) przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje. 3) (uchylony) § 2. (uchylony)

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 840 Kodeks postępowania cywilnego

§ 1. Dłużnik może w drodze powództwa żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub części albo ograniczenia, jeżeli: 1) przeczy zdarzeniom, na których oparto wydanie klauzuli wykonalności, a w szczególności gdy kwestionuje istnienie obowiązku stwierdzonego tytułem egzekucyjnym niebędącym orzeczeniem sądu albo gdy kwestionuje przejście obowiązku mimo istnienia formalnego dokumentu stwierdzającego to przejście; 2) po powstaniu tytułu egzekucyjnego nastąpiło zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie wygasło albo nie może być egzekwowane; gdy tytułem jest orzeczenie sądowe, dłużnik może oprzeć powództwo także na zdarzeniach, które nastąpiły po zamknięciu rozprawy, na zarzucie spełnienia świadczenia, jeżeli zgłoszenie tego zarzutu w sprawie było z mocy ustawy niedopuszczalne, a także na zarzucie potrącenia; 3) małżonek, przeciwko któremu sąd nadał klauzulę wykonalności na podstawie art. 787, wykaże, że egzekwowane świadczenie wierzycielowi nie należy się, przy czym małżonkowi temu przysługują zarzuty nie tylko z własnego prawa, lecz także zarzuty, których jego małżonek wcześniej nie mógł podnieść. § 2. Jeżeli podstawą egzekucji jest tytuł pochodzący od organu administracyjnego, do stwierdzenia, że zobowiązanie wygasło lub nie może być egzekwowane, powołany jest organ, od którego tytuł pochodzi.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 730 Kodeks postępowania cywilnego

§ 1. W każdej sprawie cywilnej podlegającej rozpoznaniu przez sąd lub sąd polubowny można żądać udzielenia zabezpieczenia. § 2. Sąd może udzielić zabezpieczenia przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Po uzyskaniu przez uprawnionego tytułu wykonawczego dopuszczalne jest udzielenie zabezpieczenia tylko wtedy, jeżeli ma ono na celu zabezpieczenie roszczenia o świadczenie, którego termin spełnienia jeszcze nie nastąpił.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 736 Kodeks postępowania cywilnego

§ 1. Wniosek o udzielenie zabezpieczenia powinien odpowiadać wymaganiom przepisanym dla pisma procesowego, a nadto zawierać: 1) wskazanie sposobu zabezpieczenia, a w sprawach o roszczenie pieniężne także wskazanie sumy zabezpieczenia; 2) uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających wniosek. § 2. Jeżeli wniosek o udzielenie zabezpieczenia złożono przed wszczęciem postępowania, należy nadto zwięźle przedstawić przedmiot sprawy. § 3. Wskazana w § 1 suma zabezpieczenia nie może być wyższa od dochodzonego roszczenia liczonego wraz z odsetkami do dnia wydania postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia oraz z kosztami wykonania zabezpieczenia. Suma ta może obejmować także przewidywane koszty postępowania. § 4. Jeżeli w ramach zabezpieczenia obowiązany składa sumę zabezpieczenia, sumę tę umieszcza na rachunku depozytowym Ministra Finansów, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. § 5. W sprawach wymienionych w art. 479[89] wniosek powinien zawierać ponadto informację, czy toczy lub toczyło się postępowanie w przedmiocie unieważnienia prawa wyłącznego albo oświadczenie strony lub uczestnika postępowania o braku wiedzy o takim postępowaniu.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 493 Kodeks postępowania cywilnego

§ 1. Od nakazu zapłaty pozwany może wnieść zarzuty. § 2. W piśmie zawierającym zarzuty pozwany powinien, poza elementami wskazanymi w art. 4803 § 2, wymienić fakty, z których wywodzi żądania, i dowody na wykazanie każdego z nich. § 3. W postępowaniu po wniesieniu zarzutów: 1) nie stosuje się przepisów art. 194–196 i art. 198; 2) powództwo wzajemne jest niedopuszczalne; 3) nie można występować z nowymi roszczeniami zamiast lub obok dotychczasowych; jednakże w przypadku zmiany okoliczności powód może żądać zamiast pierwotnego przedmiotu sporu jego równowartości lub innego przedmiotu, a w sprawach o świadczenie powtarzające się może nadto rozszerzyć powództwo o świadczenia za kolejne okresy. § 4. Jeżeli zachodzą podstawy do odrzucenia pozwu lub umorzenia postępowania, sąd z urzędu postanowieniem uchyla nakaz zapłaty i wydaje odpowiednie rozstrzygnięcie. W innym przypadku sąd wydaje wyrok, którym w całości lub części utrzymuje nakaz zapłaty w mocy albo go uchyla i orzeka o żądaniu pozwu.

Strona przepisu

Stan prawny i aktualizacja materiału: 2026-10-05.