Podatki i administracja
Kwestionowanie odliczenia VAT i CIT w kontroli podatkowej
Ernest Syska · weryfikacja merytoryczna: Mateusz Jagiełło
Publikacja: 2026-10-06 · aktualizacja: 2026-10-06 · czas czytania 7 min
Niniejszy artykuł przedstawia analizę przypadku spółki, której Urząd Skarbowy zakwestionował prawo do odliczenia podatku VAT oraz zaliczenia wydatków do kosztów uzyskania przychodów. Dowiedz się, jak skutecznie bronić się przed zarzutami organu podatkowego i jakie kroki prawne podjąć w toku kontroli.
Szybka odpowiedź
W przypadku kwestionowania odliczenia VAT i kosztów przez Urząd Skarbowy kluczowe jest przygotowanie szczegółowych uwag do protokołu kontroli, wzmocnienie materiału dowodowego potwierdzającego rzeczywistość transakcji i dochowanie należytej staranności, a także przygotowanie na dalsze etapy postępowania administracyjnego.
- Urząd Skarbowy może kwestionować odliczenie VAT i koszty CIT, jeśli podejrzewa, że kontrahent jest 'missing traderem' lub brakuje wystarczających dowodów wykonania usługi.
- Termin na zgłoszenie uwag do projektu protokołu kontroli jest kluczowy i wymaga natychmiastowego działania.
- A. T. Sp. z o.o. musi udowodnić faktyczne wykonanie usług, dochowanie należytej staranności oraz związek wydatków z działalnością gospodarczą.
- Wzmocnienie materiału dowodowego o wewnętrzną dokumentację projektu, zeznania świadków i ekspertyzy jest niezbędne do skutecznej obrony.
- Potencjalne zaległości podatkowe w VAT i CIT mogą być znaczące, powiększone o odsetki za zwłokę.
- Ważna jest strategia obejmująca dialog z organem, przygotowanie pism procesowych oraz ewentualne dalsze środki zaskarżenia.
Jak wyglądała sprawa?
Klient, spółka A. T., jest podmiotem kontrolowanym przez Urząd Skarbowy w związku z rozliczeniami VAT i CIT za 2024 rok.
Sprawa dotyczy spółki A. T. z siedzibą w Poznaniu, która zawarła umowę o świadczenie usług informatycznych na system klasy ERP z kontrahentem B. S. Sp. z o.o. o wartości 360 000,00 PLN brutto. Spółka A. T. zaksięgowała fakturę za te usługi i odliczyła podatek VAT w deklaracji za luty 2024 r.
Organy podatkowe wszczęły czynności sprawdzające, a następnie kontrolę podatkową, kwestionując prawo Klienta do odliczenia VAT oraz zaliczenia wydatków do kosztów uzyskania przychodów z tytułu tej transakcji. Urząd Skarbowy zarzuca, że kontrahent mógł być podmiotem 'znikającym' oraz że brakuje wystarczających dowodów rzeczywistego wykonania usług.
Klient otrzymał projekt protokołu kontroli, w którym urząd proponuje zakwestionowanie odliczenia VAT w wysokości 69 000,00 PLN oraz kosztów uzyskania przychodów w wysokości 300 000,00 PLN. Spółka ma wyznaczony termin na zgłoszenie uwag do tego projektu.
Jakie zarzuty postawił urząd skarbowy?
Organ podatkowy zakwestionował odliczenie VAT i zaliczenie kosztów uzyskania przychodów, podnosząc trzy główne zarzuty: podejrzenie o 'missing tradera', brak wystarczających dowodów wykonania usług oraz wątpliwości co do przepływów pieniężnych i struktury podwykonawstwa.
Pierwszym zarzutem Urzędu Skarbowego jest podejrzenie, że kontrahent B. S. Sp. z o.o. mógł być 'podmiotem znikającym', czyli tzw. 'missing traderem'. Taki zarzut ma na celu podważenie prawa do odliczenia VAT, nawet jeśli Klient działał w dobrej wierze, lecz nie dochował należytej staranności w weryfikacji kontrahenta.
Drugi kluczowy zarzut dotyczy braku wystarczających dowodów rzeczywistego wykonania usług. Urząd wskazał na jednostronny protokół odbioru sporządzony przez pracownika Klienta, bez podpisu przedstawiciela kontrahenta, oraz na brak szczegółowych dokumentów, takich jak karty pracy czy protokoły testów, które mogłyby potwierdzić realizację projektu ERP.
Dodatkowo organ podniósł wątpliwości co do faktycznych przepływów pieniężnych oraz struktury podwykonawstwa. Umowa dopuszczała podwykonawstwo z obowiązkiem informowania Klienta, a Urząd mógł analizować, czy te warunki zostały spełnione i czy transakcje finansowe były zgodne z deklarowanym celem.
Jakie dokumenty były kluczowe i co z ich mocą dowodową?
Kluczowe dokumenty to umowa, faktura, protokół odbioru, dowody zapłaty, e-maile i oświadczenie kontrahenta, jednak ich moc dowodowa jest kwestionowana przez organ z uwagi na braki formalne lub ogólny charakter.
Umowa o świadczenie usług informatycznych z dnia 5 lutego 2024 r. jest ważnym dokumentem potwierdzającym podstawę prawną transakcji. Klient przedłożył ją wraz z fakturą i dowodami zapłaty. Organ nie kwestionuje ważności umowy, lecz rzeczywistości transakcji w jej świetle.
Organ zakwestionował protokół odbioru, wskazując, że został sporządzony jednostronnie i nie zawiera podpisu przedstawiciela kontrahenta, co osłabia jego moc dowodową. Oświadczenie kontrahenta o wykonaniu prac oraz korespondencja e-mailowa stanowią dowody prywatne, których siła dowodowa będzie oceniana przez organ krytycznie, zwłaszcza w kontekście zarzutu 'missing tradera'.
W postępowaniu podatkowym ciężar udowodnienia faktów spoczywa na podmiocie, który z tych faktów wywodzi skutki prawne. Oznacza to, że spółka A. T. musi aktywnie udowodnić faktyczne wykonanie usług, dochowanie należytej staranności w wyborze kontrahenta oraz związek wydatków z prowadzoną działalnością gospodarczą.
Jakie są terminy procesowe i ryzyko przedawnienia?
Klient ma bezwzględny termin do 13 marca 2025 r. na zgłoszenie uwag do projektu protokołu kontroli, a zobowiązania podatkowe za luty 2024 r. (VAT) i za 2024 r. (CIT) nie są jeszcze przedawnione.
Termin na zgłoszenie uwag do projektu protokołu kontroli upływa 13 marca 2025 r. Jest to bezwzględny i bardzo krótki termin, którego dochowanie jest kluczowe dla dalszego przebiegu sprawy. Brak złożenia uwag może być interpretowany jako akceptacja ustaleń organu.
Zobowiązanie podatkowe w VAT za luty 2024 r., którego termin płatności upłynął 25 marca 2024 r., przedawni się z końcem 31 grudnia 2029 r. Zobowiązanie w CIT za 2024 r., którego termin płatności to 31 marca 2025 r., przedawni się z końcem 31 grudnia 2030 r. Na dzień obecny żadne z tych zobowiązań nie jest przedawnione.
Wszczęcie czynności sprawdzających (15 września 2024 r.) oraz kontroli podatkowej (2 stycznia 2025 r.) ma wpływ na bieg terminu przedawnienia, zazwyczaj powodując jego zawieszenie lub przerwanie, co oznacza, że organ ma odpowiednio więcej czasu na ustalenie i egzekwowanie ewentualnych zaległości.
Jakie są potencjalne skutki finansowe decyzji organu?
Potencjalne skutki finansowe obejmują zaległości podatkowe w VAT w wysokości 69 000,00 PLN oraz w CIT szacunkowo 57 000,00 PLN, powiększone o odsetki za zwłokę.
W przypadku utrzymania przez Urząd Skarbowy stanowiska o nieprawidłowościach, Klient będzie zobowiązany do zapłaty zakwestionowanego podatku VAT w kwocie 69 000,00 PLN. Do tej kwoty doliczone zostaną odsetki za zwłokę, naliczane od dnia następującego po upływie terminu płatności deklaracji VAT za luty 2024 r., czyli prawdopodobnie od 26 marca 2024 r.
Dodatkowo, zakwestionowanie kosztów uzyskania przychodów w wysokości 300 000,00 PLN spowoduje zwiększenie podstawy opodatkowania w podatku dochodowym od osób prawnych. Przyjmując standardową stawkę CIT 19%, potencjalna zaległość w podatku CIT wyniesie 57 000,00 PLN.
Analogicznie do VAT, odsetki za zwłokę w CIT będą naliczane od dnia następującego po upływie terminu płatności CIT za 2024 r., czyli prawdopodobnie od 1 kwietnia 2025 r. Łączna kwota potencjalnych zaległości podatkowych, bez uwzględnienia odsetek, wynosi 126 000,00 PLN, co stanowi znaczące obciążenie finansowe dla spółki.
Jakie dowody pomogą w obronie przed urzędem?
W celu wzmocnienia obrony Klient powinien przygotować dodatkowe dowody, takie jak wewnętrzna dokumentacja projektu ERP, zeznania pracowników, ewentualne ekspertyzy biegłego informatyka oraz dokumenty potwierdzające należytą staranność w weryfikacji kontrahenta.
Kluczowe jest zgromadzenie i przedstawienie wszelkich możliwych dowodów potwierdzających faktyczne wykonanie usług i ich efekt. Obejmuje to szczegółową dokumentację techniczną, raporty z wdrożenia systemu ERP, logi dostępu do systemu, wyniki testów akceptacyjnych, listy obecności ze szkoleń oraz materiały szkoleniowe.
Warto również przygotować zeznania pracowników spółki A. T., którzy byli zaangażowani w projekt ERP i mogą potwierdzić jego realizację, funkcjonalność systemu oraz zakres wykonanych prac. W uzasadnionych przypadkach pomocna może być ekspertyza niezależnego biegłego informatyka lub rzeczoznawcy, potwierdzająca faktyczne wdrożenie i użyteczność systemu ERP.
Należy również zabezpieczyć dowody dochowania należytej staranności w weryfikacji kontrahenta B. S. Sp. z o.o. przed zawarciem umowy. Mogą to być wydruki z rejestrów publicznych, referencje, opinie o firmie czy notatki ze spotkań, które świadczą o tym, że Klient nie mógł wiedzieć o ewentualnych nieprawidłowościach po stronie dostawcy.
- Korespondencja e-mailowa i inna dokumentacja komunikacji dotycząca postępów prac.
- Wewnętrzna dokumentacja spółki A. T.: specyfikacje wymagań, dokumentacja projektowa, raporty z wdrożenia, logi systemu, wyniki testów, listy obecności ze szkoleń, instrukcje.
- Zeznania pracowników zaangażowanych w projekt ERP.
- Ekspertyza niezależnego biegłego informatyka potwierdzająca funkcjonowanie systemu.
- Szczegółowe wyciągi bankowe potwierdzające wszystkie płatności.
- Dokumentacja potwierdzająca weryfikację kontrahenta przed zawarciem umowy.
Jaka jest rekomendowana strategia działania?
Rekomendowana strategia obejmuje złożenie szczegółowych uwag do projektu protokołu kontroli, aktywne wzmocnienie materiału dowodowego, utrzymanie dialogu z organem oraz przygotowanie na ewentualne dalsze etapy postępowania, takie jak odwołanie od decyzji.
Obecny etap postępowania, czyli możliwość zgłoszenia uwag do projektu protokołu kontroli, jest kluczowy. Należy przygotować szczegółowe i dobrze udokumentowane uwagi, które odniosą się do każdego zarzutu organu, wykazując rzeczywistość transakcji, faktyczne wykonanie usług i dochowanie należytej staranności przez spółkę A. T.
Ważne jest utrzymywanie otwartego kanału komunikacji z kontrolującymi i gotowość do przedstawienia dodatkowych dowodów oraz wyjaśnienia wszelkich wątpliwości. Aktywny dialog może pomóc w przekonaniu organu o prawidłowości rozliczeń Klienta.
Należy również przygotować się na dalsze etapy postępowania. W przypadku wydania niekorzystnej decyzji podatkowej, Klient powinien być gotowy do złożenia odwołania do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, a następnie, jeśli będzie to konieczne, skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, opierając się na zebranym materiale dowodowym i solidnej argumentacji prawnej.
- Do 13.03.2025 r.: Sporządzić i złożyć pismo 'Zgłoszenie uwag do projektu protokołu kontroli podatkowej'.
- Niezwłocznie: Zebrać i przygotować wszelkie dostępne dowody wewnętrzne potwierdzające wykonanie i wdrożenie systemu ERP.
- Niezwłocznie: Sporządzić listę i przygotować do ewentualnego przesłuchania pracowników, którzy brali udział w projekcie.
- Niezwłocznie: Wystąpić do kontrahenta B. S. Sp. z o.o. o wszelkie dodatkowe dokumenty dotyczące realizacji umowy.
- Niezwłocznie: Zabezpieczyć dowody dochowania należytej staranności w weryfikacji B. S. Sp. z o.o. przed zawarciem umowy.
- Niezwłocznie: Przygotować szczegółowe wyciągi bankowe potwierdzające wszystkie płatności.
- Po 13.03.2025 r.: Monitorować dalsze działania organu i w razie potrzeby przygotować projekt odwołania od decyzji.
Najczęstsze pytania
Co to jest 'missing trader' w kontekście VAT?
Termin 'missing trader' (podmiot znikający) odnosi się do przedsiębiorcy, który wystawia faktury VAT za towary lub usługi, ale nie odprowadza należnego podatku, co jest elementem oszustwa podatkowego (np. karuzelowego). Organy podatkowe mogą kwestionować prawo do odliczenia VAT od transakcji z takim podmiotem.
Jaki jest termin na złożenie uwag do projektu protokołu kontroli?
Klient ma 14 dni od dnia doręczenia projektu protokołu kontroli na zgłoszenie do niego uwag. W omawianym przypadku termin ten upływa 13 marca 2025 r. Jest to termin bezwzględny, którego przekroczenie może skutkować nieuwzględnieniem uwag.
Czy można odwołać się od decyzji Urzędu Skarbowego?
Tak, od niekorzystnej decyzji Urzędu Skarbowego przysługuje prawo do wniesienia odwołania do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Następnie, po wyczerpaniu trybu administracyjnego, istnieje możliwość złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Dokumenty sprawy do pobrania
- Sprawa 073 — stan faktyczny i dokumenty (DOCX) — DOCX · 18 KB
- Sprawa 073 — rozwiązanie CaseBox (DOCX) — DOCX · 18 KB
Masz podobną sprawę? Przeanalizuj ją w CaseBox AI
Wykup pakiet Konsultacja Prawna, dodaj swoje dokumenty i przeprowadź analizę samodzielnie — z odwołaniami do przepisów i orzeczeń.
Obsługujesz takie sprawy? Pozyskaj zapytania przez Giełdę CaseBox
Na Giełdę trafiają zanonimizowane opisy spraw użytkowników CaseBox.
Podstawy prawne
- Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa
- Art. 306-309 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa
- Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
- Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych
- Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
- Art. 6 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
- Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego
- Art. 232 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego
Brzmienie: Art. 6 Kodeks cywilny
Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.
Brzmienie: Art. 232 Kodeks postępowania cywilnego
Strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Sąd może dopuścić dowód niewskazany przez stronę.
Stan prawny i aktualizacja materiału: 2026-10-06.