Podatki i administracja
Skuteczność decyzji o warunkach zabudowy po wejściu MPZP i zwrot zaliczki za budowę
Ernest Syska · weryfikacja merytoryczna: Mateusz Jagiełło
Publikacja: 2026-10-06 · aktualizacja: 2026-10-06 · czas czytania 7 min
Inwestor, Pan A. K., stanął przed wyzwaniem prawnym związanym z kolizją wydanej decyzji o warunkach zabudowy (DWZ) z nowo uchwalonym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (MPZP). Dodatkowo, musi odzyskać znaczną zaliczkę wpłaconą wykonawcy robót budowlanych, który zatrzymał ją po wypowiedzeniu umowy.
- Jak odwołać się od decyzji o wygaśnięciu DWZ?
- Jak skutecznie dochodzić zwrotu zaliczki od wykonawcy?
- Czy mam szansę na odszkodowanie od gminy za utracone korzyści?
Szybka odpowiedź
Skuteczność decyzji o warunkach zabudowy (DWZ) jest zagrożona po wejściu w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (MPZP), a zapis umowny o zatrzymaniu zaliczki jest prawdopodobnie nieważny, co otwiera drogę do dochodzenia roszczeń.
- Decyzja o warunkach zabudowy (DWZ) co do zasady traci skuteczność po wejściu w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (MPZP), jeśli koliduje on z jej ustaleniami.
- Zapis umowny pozwalający wykonawcy na zatrzymanie całej zaliczki bez rozliczenia faktycznych kosztów jest prawdopodobnie nieważny jako sprzeczny z prawem cywilnym i zasadami współżycia społecznego.
- Inwestor powinien wnieść odwołanie od decyzji Gminy stwierdzającej utratę podstawy prawnej DWZ oraz bezzwłocznie wezwać wykonawcę do zwrotu zaliczki z uwagi na ryzyko przedawnienia roszczenia.
- Dochodzenie roszczeń odszkodowawczych od Gminy za utracone korzyści wymaga prawomocnego stwierdzenia bezprawności działania administracji.
- W obu sprawach kluczowe jest zgromadzenie solidnych dowodów na potwierdzenie wszystkich twierdzeń i terminowe podjęcie kroków prawnych.
Jak wyglądała sprawa?
Inwestor A. K. zmaga się z utratą skuteczności decyzji o warunkach zabudowy po wejściu w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz z problemem zwrotu zaliczki za niedoszłe do skutku roboty budowlane.
Inwestor A. K. w 2018 roku złożył wniosek i otrzymał decyzję o warunkach zabudowy (DWZ) na budowę domu jednorodzinnego na swojej działce nr 34/7 w Nowej Gminie. DWZ szczegółowo określała parametry zabudowy, takie jak wysokość, liczba kondygnacji, wskaźnik zabudowy, szerokość elewacji frontowej oraz minimalną odległość linii zabudowy od granicy działki.
Następnie, w październiku 2018 roku, Inwestor A. K. zawarł umowę o roboty budowlane z przedsiębiorstwem budowlanym. W ramach tej umowy wpłacił zaliczkę w wysokości 126 000,00 zł brutto. W marcu 2019 roku, z powodu problemów finansowych, Inwestor wypowiedział umowę, zanim roboty budowlane zostały rozpoczęte. Wykonawca odmówił zwrotu zaliczki, powołując się na zapis umowny umożliwiający zatrzymanie jej w przypadku niewywiązania się z terminu rozpoczęcia robót z przyczyn leżących po stronie Inwestora.
W 2023 roku w Nowej Gminie wszedł w życie miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (MPZP), który obejmuje również działkę Inwestora i zmienia dotychczasowe warunki zabudowy, w tym linię zabudowy. W maju 2024 roku Gmina wydała decyzję administracyjną, stwierdzającą, że wcześniej wydana DWZ utraciła podstawę prawną i jest nieefektywna w relacji do obowiązującego MPZP, wzywając do wystąpienia o nowe warunki zabudowy. Inwestor kwestionuje tę decyzję i zamierza polegać na pierwotnej DWZ w 2025 roku.
Czy decyzja o warunkach zabudowy (DWZ) jest nadal skuteczna?
Skuteczność decyzji o warunkach zabudowy (DWZ) jest co do zasady tracona z chwilą wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (MPZP), jeśli koliduje on z parametrami zabudowy.
Podstawa: Fakty podstawowe i chronologia
Zgodnie z ogólnie przyjętymi zasadami, miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (MPZP) ma charakter aktu prawa miejscowego i co do zasady ma pierwszeństwo przed wcześniej wydanymi decyzjami o warunkach zabudowy (DWZ). Oznacza to, że wejście w życie MPZP, który zmienia przeznaczenie terenu lub określa inne parametry zabudowy dla danej działki, zwykle powoduje utratę mocy obowiązującej DWZ w zakresie, w jakim jest ona niezgodna z nowym planem.
Wyjątek od tej zasady dotyczy sytuacji, gdy inwestor, przed dniem wejścia w życie MPZP, złożył wniosek o wydanie pozwolenia na budowę w oparciu o posiadaną DWZ. W takim przypadku, inwestor może zazwyczaj kontynuować postępowanie na podstawie wcześniej wydanej DWZ. W omawianej sprawie brak jest informacji, czy Inwestor A. K. złożył wniosek o pozwolenie na budowę przed 5 lutego 2023 roku, czyli datą wejścia w życie MPZP. Jeżeli tego nie uczynił, to poleganie na DWZ w 2025 roku będzie bardzo trudne i obarczone znacznym ryzykiem prawnym.
Decyzja Wójta Gminy z 10 maja 2024 roku, stwierdzająca utratę podstawy prawnej DWZ, jest formalnym potwierdzeniem kolizji DWZ z nowym MPZP. Jej zasadność należy oceniać w kontekście przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, które określają warunki wygaśnięcia DWZ. Bez znajomości tych konkretnych przepisów pełna ocena nie jest możliwa, jednakże organy administracji posiadają kompetencję do stwierdzania wygaśnięcia decyzji, gdy stała się ona bezprzedmiotowa.
Kiedy DWZ traci ważność i jak się bronić?
DWZ może utracić skuteczność z mocy prawa w przypadku wejścia w życie kolidującego MPZP lub poprzez wydanie decyzji administracyjnej stwierdzającej jej wygaśnięcie, co Klient może zaskarżyć.
Podstawa: Fakty podstawowe i chronologia
Decyzja o warunkach zabudowy może wygasnąć ex lege (z mocy prawa) w sytuacjach przewidzianych w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, na przykład w przypadku upływu określonego terminu jej ważności (jeśli taki był w niej zawarty, czego brak w DWZ Inwestora) lub z chwilą wejścia w życie MPZP, który uniemożliwia realizację inwestycji zgodnie z DWZ. Może również zostać stwierdzona jej wygaśnięcie w drodze odrębnej decyzji administracyjnej, jeśli stała się ona bezprzedmiotowa.
Decyzja Wójta Gminy z 10 maja 2024 roku, stwierdzająca utratę podstawy prawnej DWZ, jest aktem administracyjnym, który podlega zaskarżeniu. Inwestorowi A. K. przysługuje prawo do wniesienia odwołania od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO), za pośrednictwem Wójta Gminy, w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji. W odwołaniu należy podnieść zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, np. brak podstaw prawnych do stwierdzenia wygaśnięcia DWZ lub jej niewłaściwa interpretacja.
W przypadku nieuwzględnienia odwołania przez SKO, Inwestorowi przysługuje prawo do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) na decyzję ostateczną SKO. Termin na wniesienie skargi wynosi 30 dni od doręczenia decyzji organu drugiej instancji. Dodatkowo, w pewnych okolicznościach, przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego (np. Art. 145 KPA), możliwe jest złożenie wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego.
- Odwołanie od decyzji Wójta Gminy: Termin 14 dni od doręczenia decyzji do SKO za pośrednictwem Wójta.
- Skarga do sądu administracyjnego: Termin 30 dni od doręczenia decyzji SKO do WSA.
- Wniosek o wznowienie postępowania: Możliwy w przypadku wystąpienia nowych okoliczności lub dowodów (np. Art. 145 KPA, termin 1 miesiąc od dowiedzenia się).
Czy zapis o zatrzymaniu zaliczki w umowie jest ważny?
Klauzula umowna zezwalająca wykonawcy na zatrzymanie całej zaliczki bez rozliczenia faktycznych kosztów, w przypadku niewykonania umowy z przyczyn leżących po stronie inwestora, jest prawdopodobnie nieważna.
Podstawa: Umowa o roboty budowlane nr DB/████/███
Zaliczka, w przeciwieństwie do zadatku, jest płatnością na poczet przyszłego świadczenia i co do zasady podlega zwrotowi w przypadku niewykonania umowy, niezależnie od przyczyn. Postanowienie §7 umowy o roboty budowlane, które umożliwia wykonawcy zatrzymanie całej zaliczki w wysokości 126 000,00 zł brutto "bez zwrotu zaliczki stanowiącej zabezpieczenie kosztów przygotowawczych", ma cechy kary umownej.
Zgodnie z Art. 483 §1 Kodeksu cywilnego, kara umowna może być zastrzeżona za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania niepieniężnego. Obowiązek zapłaty zaliczki, jak również jej zwrotu, ma charakter pieniężny. Taka klauzula, pozwalająca na zatrzymanie całej zaliczki bez szczegółowego rozliczenia faktycznie poniesionych kosztów przygotowawczych przez wykonawcę, może być uznana za sprzeczną z zasadami współżycia społecznego (Art. 5 Kodeksu cywilnego) lub za próbę obejścia przepisów o karze umownej, a w konsekwencji – nieważną. Jeśli wykonawca zatrzyma zaliczkę bez faktycznego poniesienia kosztów w tej wysokości, dojdzie do bezpodstawnego wzbogacenia jego kosztem Inwestora (Art. 405 Kodeksu cywilnego).
W związku z powyższym, Inwestor A. K. ma podstawy, by wezwać wykonawcę, firmę D. sp. z o.o., do zwrotu całej wpłaconej zaliczki. Wykonawca, aby kwotę tę zatrzymać, musiałby udowodnić faktycznie i szczegółowo poniesione koszty przygotowawcze, czego do tej pory nie uczynił.
- Zaliczka jest co do zasady zwrotna.
- Klauzula o zatrzymaniu zaliczki może być nieważna jako kara umowna za zobowiązanie pieniężne (Art. 483 §1 Kodeksu cywilnego).
- Brak szczegółowego rozliczenia kosztów przez wykonawcę wskazuje na bezpodstawne wzbogacenie (Art. 405 Kodeksu cywilnego).
Jakie dowody są kluczowe w tej sprawie?
Klient powinien zgromadzić dowody potwierdzające brak rozpoczęcia robót, zasadność żądania zwrotu zaliczki, wadliwość decyzji Gminy oraz wysokość poniesionej szkody.
Podstawa: Fakty podstawowe i chronologia
W postępowaniu sądowym i administracyjnym ciężar udowodnienia faktów spoczywa na osobie, która z tych faktów wywodzi skutki prawne (Art. 6 Kodeksu cywilnego, Art. 232 Kodeksu postępowania cywilnego). W celu skutecznej obrony swoich interesów, Inwestor A. K. powinien zgromadzić szereg dowodów. W przypadku braku rozpoczęcia robót, istotne będą dokumentacja fotograficzna, zeznania świadków (np. sąsiadów) potwierdzające brak aktywności budowlanej na działce, brak dziennika budowy oraz protokołu przekazania placu budowy.
Dla zasadności żądania zwrotu zaliczki kluczowe będą umowa o roboty budowlane, dowód wpłaty zaliczki, pismo wypowiadające umowę oraz wszelka korespondencja z wykonawcą, zwłaszcza ta dotycząca braku szczegółowego rozliczenia kosztów przygotowawczych przez D. sp. z o.o. W kwestii trwałości i skuteczności DWZ z 2018 roku, konieczne są kopie DWZ, uchwały o MPZP wraz z datą wejścia w życie, a także decyzja Gminy z 10 maja 2024 roku oraz dokumentacja z postępowania odwoławczego.
Najtrudniejsze do udowodnienia bywają utracone korzyści, szacowane na 60 000,00 zł netto. W tym zakresie przydatne będą biznesplany inwestycji, oferty kupna lub najmu nieruchomości, wyceny rzeczoznawców majątkowych lub opinie biegłych ekonomistów. Należy precyzyjnie wykazać związek przyczynowo-skutkowy między decyzją Gminy a faktyczną utratą tych korzyści (Art. 361 §1 i 2 Kodeksu cywilnego), odróżniając je od strat wynikających z własnych problemów finansowych Inwestora.
- Brak rozpoczęcia robót: Dokumentacja zdjęciowa, zeznania świadków, brak dziennika budowy, brak protokołu przekazania placu budowy.
- Zwrot zaliczki: Umowa, dowód wpłaty, pismo wypowiadające umowę, korespondencja z wykonawcą żądająca rozliczenia.
- Trwałość DWZ: Oryginał DWZ, uchwała o MPZP, decyzja Gminy z 10.05.2024, dokumenty z odwołania.
- Wysokość szkody (utracone korzyści): Biznesplany, oferty, wyceny rzeczoznawców, opinie biegłych ekonomistów.
Jakie roszczenia przysługują inwestorowi i jak je wyliczyć?
Inwestor może domagać się zwrotu zaliczki od wykonawcy oraz odszkodowania od Gminy za utracone korzyści, po wykazaniu bezprawności jej działania.
Podstawa: Fakty podstawowe i chronologia
Wobec wykonawcy, firmy D. sp. z o.o., Inwestor A. K. może dochodzić zwrotu zaliczki w pełnej kwocie 126 000,00 zł brutto. Podstawą prawną jest bezpodstawne wzbogacenie wykonawcy (Art. 405 Kodeksu cywilnego) oraz nieważność postanowienia §7 umowy (Art. 58 §1 Kodeksu cywilnego). Do tej kwoty należy doliczyć odsetki ustawowe za opóźnienie (Art. 481 Kodeksu cywilnego), naliczane od dnia wezwania do zapłaty. Przykładowo, przyjmując hipotetyczną datę wymagalności zwrotu od 1 kwietnia 2019 roku do 15 czerwca 2024 roku, odsetki wyniosłyby około 52 493,70 zł, przy założeniu stałej stopy 8% rocznie (rzeczywiste stawki odsetek ustawowych za opóźnienie zmieniały się na przestrzeni lat).
Wobec Gminy Nowa Gmina, Inwestor może domagać się odszkodowania za utracone korzyści, szacowane na 60 000,00 zł netto. Podstawą prawną jest odpowiedzialność odszkodowawcza władzy publicznej za szkody wyrządzone przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej (Art. 417 Kodeksu cywilnego). Jest to roszczenie trudniejsze do wykazania, wymagające prawomocnego stwierdzenia bezprawności decyzji Wójta Gminy z 10 maja 2024 roku oraz udowodnienia bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między tą decyzją a utraconymi korzyściami (Art. 361 §1 i 2 Kodeksu cywilnego).
Do obu roszczeń należy doliczyć koszty procesu, w tym opłaty sądowe (5% wartości przedmiotu sporu) oraz koszty zastępstwa procesowego, które wynoszą minimum 5 400 zł dla wartości sporu w przedziale od 50 000 zł do 200 000 zł. W przypadku roszczenia wobec Gminy, odsetki za opóźnienie zaczną być naliczane dopiero od dnia wezwania do zapłaty po prawomocnym zakończeniu postępowania administracyjnego stwierdzającego bezprawność decyzji.
- Roszczenie wobec wykonawcy: 126 000,00 zł brutto (zaliczka) + odsetki ustawowe za opóźnienie (przykładowo ok. 52 493,70 zł do 15.06.2024 r. przy 8% rocznie).
- Roszczenie wobec Gminy: 60 000,00 zł netto (utracone korzyści) + odsetki ustawowe za opóźnienie (od daty wezwania po uprawomocnieniu decyzji sądu administracyjnego).
Jakie są ryzyka i jaka strategia działania jest rekomendowana?
Główne ryzyka to utrata skuteczności DWZ i potencjalne przedawnienie roszczenia o zwrot zaliczki, dlatego rekomendowana jest strategia dwutorowa z priorytetem na postępowanie cywilne.
Podstawa: Fakty podstawowe i chronologia
W przypadku decyzji o warunkach zabudowy, istnieje wysokie ryzyko, że organ odwoławczy i sąd administracyjny potwierdzą wygaśnięcie lub utratę skuteczności DWZ z dniem wejścia w życie MPZP, zwłaszcza jeśli Inwestor nie złożył wniosku o pozwolenie na budowę przed tą datą. Koszty postępowania administracyjnego i sądowo-administracyjnego mogą być znaczące. W odniesieniu do roszczeń wobec wykonawcy, najpoważniejszym ryzykiem jest przedawnienie roszczenia o zwrot zaliczki. Zgodnie z ogólną wiedzą prawniczą roszczenia z umów o roboty budowlane między przedsiębiorcami przedawniają się z upływem 3 lat (Art. 118 Kodeksu cywilnego), co mogło nastąpić już w marcu 2022 roku (licząc od daty wymagalności zwrotu zaliczki po wypowiedzeniu umowy).
Rekomendowana jest strategia dwutorowa, łącząca działania administracyjne i cywilne. Priorytetem powinno być postępowanie cywilne wobec D. sp. z o.o. Ze względu na ryzyko przedawnienia, należy bezzwłocznie wysłać formalne wezwanie przedsądowe do zwrotu zaliczki wraz z odsetkami. W przypadku braku zapłaty, niezwłocznie wnieść pozew do sądu cywilnego, rozważając wniosek o zabezpieczenie roszczenia (Art. 730¹ Kodeksu postępowania cywilnego), np. poprzez zajęcie rachunku bankowego wykonawcy, aby uprawdopodobnić roszczenie i zabezpieczyć wykonanie przyszłego wyroku.
Równolegle należy podjąć kroki administracyjne: niezwłocznie wnieść odwołanie od decyzji Wójta Gminy z 10 maja 2024 roku do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W odwołaniu należy podnieść zarzuty dotyczące braku podstaw prawnych do stwierdzenia wygaśnięcia DWZ lub naruszenia przepisów postępowania. Roszczenie o odszkodowanie od Gminy za utracone korzyści będzie możliwe do skutecznego dochodzenia dopiero po prawomocnym stwierdzeniu bezprawności decyzji Gminy przez sąd administracyjny. Warto także skonsultować z doradcą podatkowym konieczność korekty rozliczeń podatkowych w związku z zaksięgowaną zaliczką.
- Ryzyka administracyjne: Utrata skuteczności DWZ, koszty postępowania administracyjnego i sądowo-administracyjnego.
- Ryzyka procesowe: Przedawnienie roszczeń wobec wykonawcy (prawdopodobnie 3 lata), trudność w udowodnieniu utraconych korzyści, wysokie koszty sądowe.
- Strategia: Pilne wezwanie przedsądowe do wykonawcy, następnie pozew z wnioskiem o zabezpieczenie; równoległe odwołanie od decyzji Gminy w terminie 14 dni od doręczenia.
Najczęstsze pytania
Czy mogę złożyć wniosek o pozwolenie na budowę, opierając się na starej DWZ po wejściu w życie MPZP?
Co do zasady, nie jest to możliwe, jeśli nowy MPZP koliduje z warunkami zabudowy określonymi w DWZ, a wniosek o pozwolenie na budowę nie został złożony przed wejściem w życie MPZP. MPZP jako akt prawa miejscowego ma pierwszeństwo przed DWZ.
Jak odzyskać zaliczkę wpłaconą wykonawcy, który odmówił jej zwrotu?
Należy wystosować formalne wezwanie przedsądowe do zapłaty, wskazując na bezpodstawne wzbogacenie wykonawcy i nieważność klauzuli umownej o zatrzymaniu zaliczki. W przypadku braku reakcji, należy wnieść pozew do sądu cywilnego, rozważając wniosek o zabezpieczenie roszczenia z uwagi na ryzyko przedawnienia.
Czy Inwestor może dochodzić odszkodowania od Gminy za wadliwą decyzję administracyjną?
Tak, Inwestor może dochodzić odszkodowania od Gminy (Art. 417 Kodeksu cywilnego), ale wymaga to prawomocnego stwierdzenia bezprawności decyzji administracyjnej (np. przez sąd administracyjny) oraz udowodnienia związku przyczynowo-skutkowego między tą decyzją a poniesioną szkodą, w tym utraconymi korzyściami (Art. 361 §1 i 2 Kodeksu cywilnego).
Dokumenty sprawy do pobrania
- Sprawa 077 — stan faktyczny i dokumenty (DOCX) — DOCX · 17 KB
- Sprawa 077 — rozwiązanie CaseBox (DOCX) — DOCX · 33 KB
Masz podobną sprawę? Przeanalizuj ją w CaseBox AI
Wykup pakiet Konsultacja Prawna, dodaj swoje dokumenty i przeprowadź analizę samodzielnie — z odwołaniami do przepisów i orzeczeń.
Obsługujesz takie sprawy? Pozyskaj zapytania przez Giełdę CaseBox
Na Giełdę trafiają zanonimizowane opisy spraw użytkowników CaseBox.
Podstawy prawne
- Art. 483 §1 Kodeksu cywilnego
- Art. 5 Kodeksu cywilnego
- Art. 405 Kodeksu cywilnego
- Art. 6 Kodeksu cywilnego
- Art. 232 Kodeksu postępowania cywilnego
- Art. 361 §1 Kodeksu cywilnego
- Art. 361 §2 Kodeksu cywilnego
- Art. 417 Kodeksu cywilnego
- Art. 481 Kodeksu cywilnego
- Art. 118 Kodeksu cywilnego
- Art. 162 Kodeksu postępowania administracyjnego
- Art. 145 Kodeksu postępowania administracyjnego
- Art. 730¹ Kodeksu postępowania cywilnego
- Art. 58 §1 Kodeksu cywilnego
- Art. 187 §1 pkt 3 Kodeksu postępowania cywilnego
Brzmienie: Art. 483 Kodeks cywilny
§ 1. Można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna). § 2. Dłużnik nie może bez zgody wierzyciela zwolnić się z zobowiązania przez zapłatę kary umownej.
Brzmienie: Art. 5 Kodeks cywilny
Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony.
Brzmienie: Art. 405 Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.
Brzmienie: Art. 6 Kodeks cywilny
Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.
Brzmienie: Art. 232 Kodeks postępowania cywilnego
Strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Sąd może dopuścić dowód niewskazany przez stronę.
Brzmienie: Art. 361 Kodeks cywilny
§ 1. Zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. § 2. W powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
Brzmienie: Art. 417 Kodeks cywilny
§ 1. Za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. § 2. Jeżeli wykonywanie zadań z zakresu władzy publicznej zlecono, na podstawie porozumienia, jednostce samorządu terytorialnego albo innej osobie prawnej, solidarną odpowiedzialność za wyrządzoną szkodę ponosi ich wykonawca oraz zlecająca je jednostka samorządu terytorialnego albo Skarb Państwa.
Brzmienie: Art. 481 Kodeks cywilny
§ 1. Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. § 2. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy. § 21. Maksymalna wysokość odsetek za opóźnienie nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie (odsetki maksymalne za opóźnienie). § 22. Jeżeli wysokość odsetek za opóźnienie przekracza wysokość odsetek maksymalnych za opóźnienie, należą się odsetki maksymalne za opóźnienie. § 23. Postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać przepisów o odsetkach maksymalnych za opóźnienie, także w przypadku dokonania wyboru prawa obcego. W takim przypadku stosuje się przepisy ustawy. § 24. Minister Sprawiedliwości ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie. § 3. W razie zwłoki dłużnika wierzyciel może nadto żądać naprawienia szkody na zasadach ogólnych.
Brzmienie: Art. 118 Kodeks cywilny
Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata.
Brzmienie: Art. 162 Kodeks postępowania administracyjnego
§ 1. Organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja: 1) stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony; 2) została wydana z zastrzeżeniem dopełnienia przez stronę określonego warunku, a strona nie dopełniła tego warunku. § 2. Organ administracji publicznej, o którym mowa w § 1, uchyli decyzję, jeżeli została ona wydana z zastrzeżeniem dopełnienia określonych czynności, a strona nie dopełniła tych czynności w wyznaczonym terminie. § 3. Organ stwierdza wygaśnięcie decyzji lub uchyla decyzję na podstawie przepisów § 1 i 2 w drodze decyzji.
Brzmienie: Art. 145 Kodeks postępowania administracyjnego
§ 1. W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: 1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe; 2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa; 3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27; 4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu; 5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję; 6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu; 7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2); 8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. § 2. Z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. § 3. Z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 można wznowić postępowanie także w przypadku, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn określonych w przepisach prawa.
Brzmienie: Art. 730¹ Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. Udzielenia zabezpieczenia może żądać każda strona lub uczestnik postępowania, jeżeli uprawdopodobni roszczenie oraz interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia. § 1[1]. W sprawach wymienionych w art. 479[89] sąd w ramach oceny, czy uprawdopodobniono roszczenie, bierze pod uwagę prawdopodobieństwo unieważnienia prawa wyłącznego w innym toczącym się postępowaniu. Okoliczność tę ustala się w oparciu o informacje pochodzące od stron, chyba że jest ona znana sądowi z urzędu. § 2. Interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia istnieje wtedy, gdy brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie zapadłego w sprawie orzeczenia lub w inny sposób uniemożliwi lub poważnie utrudni osiągnięcie celu postępowania w sprawie. § 2[1]. Interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia uważa się za uprawdopodobniony, gdy żądającym zabezpieczenia jest powód dochodzący należności zapłaty z tytułu transakcji handlowej w rozumieniu ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, w przypadku gdy wartość tej transakcji nie przekracza siedemdziesięciu pięciu tysięcy złotych, a dochodzona należność nie została uregulowana i od dnia upływu terminu jej płatności upłynęły co najmniej trzy miesiące § 3. Przy wyborze sposobu zabezpieczenia sąd uwzględni interesy stron lub uczestników postępowania w takiej mierze, aby uprawnionemu zapewnić należytą ochronę prawną, a obowiązanego nie obciążać ponad potrzebę.
Brzmienie: Art. 58 Kodeks cywilny
§ 1. Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy. § 2. Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. § 3. Jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana.
Brzmienie: Art. 187 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. Pozew powinien czynić zadość warunkom pisma procesowego, a nadto zawierać: 1) dokładnie określone żądanie, a w sprawach o prawa majątkowe także oznaczenie wartości przedmiotu sporu, chyba że przedmiotem sprawy jest oznaczona kwota pieniężna; 11) oznaczenie daty wymagalności roszczenia w sprawach o zasądzenie roszczenia; 2) wskazanie faktów, na których powód opiera swoje żądanie, a w miarę potrzeby uzasadniających również właściwość sądu; 3) informację, czy strony podjęły próbę mediacji lub innego pozasądowego sposobu rozwiązania sporu, a w przypadku gdy takich prób nie podjęto, wyjaśnienie przyczyn ich niepodjęcia. § 2. Pozew może zawierać wnioski o zabezpieczenie powództwa, nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności i przeprowadzenie rozprawy w nieobecności powoda oraz wnioski służące do przygotowania rozprawy, a w szczególności wnioski o: 1) wezwanie na rozprawę wskazanych przez powoda świadków i biegłych; 2) dokonanie oględzin; 3) polecenie pozwanemu dostarczenia na rozprawę dokumentu będącego w jego posiadaniu, a potrzebnego do przeprowadzenia dowodu, lub przedmiotu oględzin; 4) zażądanie dowodów znajdujących się w sądach, urzędach lub u osób trzecich, wraz z uprawdopodobnieniem, że strona sama nie może ich uzyskać.
Stan prawny i aktualizacja materiału: 2026-10-06.