Praca i B2B
Kara umowna za opóźnienie wdrożenia systemu CRM – analiza zasadności potrącenia
Ernest Syska · weryfikacja merytoryczna: Mateusz Jagiełło
Publikacja: 2026-10-06 · aktualizacja: 2026-10-06 · czas czytania 7 min
Spór dotyczący wdrożenia systemu CRM między dwoma podmiotami gospodarczymi uwydatnia typowe problemy związane z karami umownymi i potrąceniem wierzytelności. Wykonawca systemu kwestionuje zasadność nałożonej kary za opóźnienie, wskazując na przyczyny leżące po stronie zamawiającego.
Szybka odpowiedź
Firma W. kwestionuje zasadność potrącenia kary umownej za opóźnienie we wdrożeniu systemu CRM, argumentując, że terminowe wykonanie było zagrożone przez usuwanie zgłoszonych przez Zleceniodawcę wad, a kara jest rażąco wygórowana.
- Firma W. (Wykonawca) kwestionuje zasadność potrącenia kary umownej w wysokości 30 000 zł przez firmę Z. (Zleceniodawca).
- Umowa przewidywała karę umowną w wysokości 15 000 zł za każdy rozpoczęty miesiąc zwłoki oraz prawo do dochodzenia odszkodowania przewyższającego karę.
- Istnieje możliwość sądowego obniżenia (miarkowania) kary umownej z uwagi na znaczne wykonanie dzieła lub wpływ wierzyciela na opóźnienie.
- Skuteczność potrącenia wierzytelności zależy od zasadności i wymagalności roszczenia o karę umowną.
- Roszczenie firmy W. o zapłatę pozostałej kwoty 16 500 zł netto wraz z odsetkami nie jest przedawnione.
Jak wyglądała sprawa?
Sprawa dotyczy sporu kontraktowego między firmą W. (Wykonawca) a firmą Z. (Zleceniodawca) w związku z wdrożeniem systemu CRM, gdzie Zleceniodawca potrącił część wynagrodzenia tytułem kary umownej za rzekome opóźnienie.
Podstawa: 1
Firma W., jako Wykonawca, zobowiązała się na mocy umowy wdrożeniowej z 10 czerwca 2024 roku do dostarczenia i wdrożenia systemu CRM wraz z integracją z systemem księgowym Zleceniodawcy oraz 12-miesięcznym wsparciem technicznym. Umowny termin realizacji wyznaczono na 10 października 2024 roku, a wynagrodzenie ryczałtowe netto wynosiło 31 500,00 zł.
Zgodnie z umową, w przypadku nieterminowego wykonania, Wykonawca miał zapłacić Zleceniodawcy karę umowną w wysokości 15 000,00 zł za każdy rozpoczęty miesiąc zwłoki, przy czym zapłata kary nie wyłączała prawa Zleceniodawcy do dochodzenia odszkodowania przewyższającego jej wysokość. Umowa przewidywała również prawo Zleceniodawcy do odmowy odbioru w przypadku istotnych wad oraz rozwiązania umowy i żądania kary umownej, jeśli wady nie zostaną usunięte w dodatkowym 30-dniowym terminie.
Po demonstracji systemu 8 października 2024 roku, Zleceniodawca zgłosił zastrzeżenia dotyczące integracji z modułem fakturowania i migracji danych. Firma W. podjęła się poprawek, które trwały od 1 do 30 listopada 2024 roku. Po ponownej demonstracji 5 grudnia 2024 roku, Zleceniodawca ostatecznie odmówił odbioru 10 grudnia 2024 roku. Firma W. wystawiła fakturę na kwotę 31 500,00 zł netto 15 lutego 2025 roku, ale Zleceniodawca zapłacił jedynie 15 000,00 zł netto, potrącając 30 000,00 zł kary umownej za rzekome dwa miesiące zwłoki. W odpowiedzi na wezwanie przedsądowe firmy W. o zapłatę pozostałych 16 500,00 zł netto, Zleceniodawca wystosował własne wezwanie, domagając się kary umownej i grożąc zwrotem dotychczasowych wpłat.
Czy zapis o karze umownej w umowie B2B był skuteczny?
Zapis o karze umownej w umowie B2B był zasadniczo ważny i skuteczny, jednak jego zastosowanie zależy od faktycznego zaistnienia i zawinienia opóźnienia.
Podstawa: 1, 16
W relacjach między przedsiębiorcami (B2B) obowiązuje zasada swobody kontraktowania. Postanowienie § 6 umowy, przewidujące karę umowną w wysokości 15 000,00 zł za każdy rozpoczęty miesiąc zwłoki w nieterminowym wykonaniu, jest co do zasady ważne i skuteczne. Strony mogą zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy.
Umowa wyraźnie stanowiła, że wdrożenie systemu CRM stanowi dzieło w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego. Dopuszczalna jest również klauzula o prawie do dochodzenia odszkodowania przewyższającego karę umowną, pod warunkiem, że takie zastrzeżenie zostało wprost wskazane w umowie, co miało miejsce w tej sprawie. Oznacza to, że Zleceniodawca mógłby dochodzić dodatkowego odszkodowania, jeśli udowodni szkodę przekraczającą kwotę kary umownej.
Ważność samej klauzuli o karze umownej nie przesądza jednak o jej zasadności w konkretnym stanie faktycznym. Klient (firma W.) kwestionuje, czy w ogóle doszło do zwłoki z jego winy, co ma kluczowe znaczenie dla możliwości naliczenia kary.
Czy kara umowna mogła zostać miarkowana przez sąd?
Tak, sąd może obniżyć karę umowną, jeśli jest ona rażąco wygórowana lub gdy zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane.
Podstawa: 1, 8
Mimo że umowa o dzieło jest kwalifikowana w rozumieniu art. 627 k.c., to przepisy o karze umownej stosuje się do niej odpowiednio. W przypadku sporu, sąd może obniżyć karę umowną (miarkowanie), w szczególności gdy jest ona rażąco wygórowana lub gdy zobowiązanie zostało wykonane w znacznej części. Argumenty firmy W. za miarkowaniem kary obejmują fakt, że prace zostały faktycznie zakończone w pierwotnym terminie, a zgłaszane wady były usuwane w ramach standardowego procesu wdrożenia.
Kolejnym argumentem za miarkowaniem kary jest wpływ Zleceniodawcy na ewentualne opóźnienie. Firma W. twierdzi, że konieczność usuwania wad zgłaszanych przez Zleceniodawcę (nawet jeśli nie były to wady istotne) oraz brak pełnego współdziałania Zleceniodawcy mogły spowodować wydłużenie procesu. Jeśli sąd uzna, że opóźnienie było spowodowane okolicznościami, za które Wykonawca nie ponosi wyłącznej odpowiedzialności, lub że Zleceniodawca przyczynił się do opóźnienia, może to stanowić podstawę do obniżenia kary.
Ponadto, ocena szkody poniesionej przez Zleceniodawcę (szacowanej na 42 000,00 zł brutto) w stosunku do wysokości naliczonej kary (30 000,00 zł) będzie istotna. Jeżeli okaże się, że Zleceniodawca nie poniósł szkody lub była ona znacznie niższa niż naliczona kara, będzie to kolejny argument za miarkowaniem. Sformułowanie „za każdy rozpoczęty miesiąc zwłoki” oznacza naliczenie kary za każdy okres po upływie terminu, niezależnie od tego, czy miesiąc upłynął w całości, jednak kluczowe jest ustalenie, czy zwłoka w ogóle miała miejsce i z czyjej winy.
Czy potrącenie kary umownej przez Zleceniodawcę było dopuszczalne?
Skuteczność potrącenia przez Zleceniodawcę jest kwestionowana, ponieważ zależy od zasadności i wymagalności wierzytelności o zapłatę kary umownej.
Podstawa: 1
Zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego dotyczącymi potrącenia, gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeśli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem. Zleceniodawca powołał się na potrącenie kary umownej za dwumiesięczną zwłokę.
Potrącenie jest jednak dopuszczalne tylko wtedy, gdy wierzytelność Zleceniodawcy (o zapłatę kary umownej) była rzeczywiście wymagalna i zasadna. Firma W. kwestionuje zarówno fakt wystąpienia zwłoki, jak i wysokość naliczonej kary. Jeśli Wykonawca udowodni, że nie doszło do zwłoki, że zwłoka była spowodowana brakiem współdziałania Zleceniodawcy lub że kara jest rażąco wygórowana i podlega miarkowaniu, wówczas potrącenie zostanie uznane za bezskuteczne w całości lub w części.
W takiej sytuacji roszczenie firmy W. o zapłatę pozostałych 16 500,00 zł netto (lub wyższe, jeśli cała kara zostanie uznana za bezskuteczną) stanie się wymagalne w pełnej wysokości. Ocena legalności potrącenia będzie więc ściśle związana z oceną zasadności naliczenia kary umownej.
Kiedy roszczenie Wykonawcy ulega przedawnieniu i jak obliczyć należność?
Roszczenie firmy W. o zapłatę pozostałej kwoty 16 500,00 zł netto nie jest przedawnione i jest wymagalne wraz z odsetkami ustawowymi od 15 marca 2025 roku.
Podstawa: 1, 2
Roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (B2B) przedawniają się z upływem trzech lat. Faktura za wdrożenie systemu CRM została wystawiona 15 lutego 2025 roku. Przy założeniu 30-dniowego terminu płatności, roszczenie firmy W. stało się wymagalne 15 marca 2025 roku. Oznacza to, że termin przedawnienia roszczenia o zapłatę upłynie 15 marca 2028 roku, więc obecnie roszczenie nie jest przedawnione.
Należność główna dochodzona przez firmę W. wynosi 16 500,00 zł netto (różnica między kwotą faktury 31 500,00 zł netto a zapłaconą częścią 15 000,00 zł netto). Do tej kwoty należy doliczyć odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych, naliczane od dnia wymagalności roszczenia, tj. od 15 marca 2025 roku do dnia faktycznej zapłaty. Dodatkowo, Wykonawcy przysługuje rekompensata za koszty odzyskiwania należności, której wysokość zależy od wartości świadczenia.
Roszczenia Zleceniodawcy o odszkodowanie przewyższające karę umowną (szacowane na 42 000,00 zł) również podlegają trzyletniemu terminowi przedawnienia, liczonemu od dnia powstania szkody lub powzięcia o niej wiedzy. Z uwagi na datę sporu (2025 r.), te roszczenia również prawdopodobnie nie są przedawnione.
Jakie dowody są kluczowe w tej sprawie?
Kluczowe dowody obejmują korespondencję mailową stron, logi systemowe, protokoły odbioru oraz opinię biegłego informatyka.
Podstawa: 1, 6, 11, 16
W postępowaniu sądowym firma W. będzie musiała udowodnić, że wykonała dzieło należycie i w terminie, a ewentualne opóźnienia nie wynikały z jej winy lub były spowodowane brakiem współdziałania ze strony Zleceniodawcy. Zleceniodawca natomiast będzie musiał udowodnić zasadność naliczenia kary umownej, istnienie i wysokość szkody oraz związek przyczynowy z działaniem Wykonawcy.
Istotne dowody dla firmy W. to pełna korespondencja mailowa z Zleceniodawcą (dokumentująca zgłaszane zastrzeżenia, komunikację w sprawie poprawek, potwierdzenia ich usunięcia), logi systemowe i raporty z postępów prac (potwierdzające status wykonania i daty implementacji), a także protokoły z demonstracji systemu. Te dokumenty pozwolą wykazać, że pierwotny termin dotyczył przekazania systemu do weryfikacji, a późniejsze prace były usuwaniem wad, a nie zwłoką w wykonaniu dzieła.
Niezwykle ważna będzie opinia biegłego z zakresu informatyki. Biegły oceni charakter i istotność zgłoszonych wad (błędy w integracji, migracja danych), ich wpływ na funkcjonalność systemu, czas niezbędny do usunięcia, zgodność wykonania z umową, a także weryfikację roszczeń Zleceniodawcy o poniesionych stratach. Taka ekspertyza ma kluczowe znaczenie dla oceny stanu faktycznego i rozstrzygnięcia sporu.
Jaka strategia działania jest rekomendowana dla Wykonawcy?
Rekomendowana strategia obejmuje etap przedsądowy z ostatecznym wezwaniem do zapłaty, a następnie postępowanie sądowe z pozwem o zapłatę i wnioskiem o zabezpieczenie powództwa.
Podstawa: 1, 2
Pierwszym krokiem powinno być zebranie i zabezpieczenie całej dostępnej dokumentacji, w tym korespondencji mailowej, logów systemowych, raportów z postępów prac oraz wszelkich protokołów dotyczących realizacji umowy i zgłaszanych wad. Następnie należy niezwłocznie wysłać do Zleceniodawcy ostateczne wezwanie przedsądowe do zapłaty zaległej kwoty 16 500,00 zł netto wraz z odsetkami. W wezwaniu należy jasno zakwestionować zasadność naliczonej kary umownej i potrącenia, wyznaczając krótki termin płatności.
W przypadku braku reakcji Zleceniodawcy na wezwanie, konieczne będzie skierowanie sprawy na drogę sądową. Pozew o zapłatę powinien zostać złożony wraz z wnioskiem o zabezpieczenie powództwa. Zabezpieczenie może polegać na zajęciu rachunku bankowego Zleceniodawcy, co ma na celu zminimalizowanie ryzyka niezaspokojenia roszczenia w przyszłości. W uzasadnieniu pozwu należy szczegółowo przedstawić argumenty za zasadnością roszczenia, opierając się na zgromadzonych dowodach i prawnych podstawach.
W toku postępowania sądowego niezbędne będzie złożenie wniosku o powołanie biegłego z zakresu informatyki, który obiektywnie oceni techniczne aspekty sprawy. Rozważenie mediacji może być korzystne dla obu stron w celu szybszego i mniej kosztownego rozwiązania sporu, zwłaszcza biorąc pod uwagę wzajemne roszczenia i konieczność udowadniania wielu faktów.
Najczęstsze pytania
Czy kara umowna zawsze jest wymagalna, jeśli opóźnienie wystąpiło?
Nie, kara umowna jest wymagalna, jeśli opóźnienie nastąpiło z winy dłużnika. Sąd może również ją obniżyć (miarkować), jeśli jest rażąco wygórowana lub zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane.
Co oznacza potrącenie wierzytelności?
Potrącenie wierzytelności to wzajemne umorzenie długów między dwoma podmiotami, które są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, pod warunkiem, że wierzytelności są wymagalne, jednorodzajowe i mogą być dochodzone przed sądem.
Jaka jest rola biegłego informatyka w takiej sprawie?
Biegły informatyk jest kluczowy do oceny technicznych aspektów sprawy, takich jak zgodność wdrożonego systemu z umową, istotność zgłoszonych wad, wpływ na funkcjonalność, czas potrzebny na usunięcie oraz weryfikacja ewentualnych strat.
Dokumenty sprawy do pobrania
- Sprawa 081 — stan faktyczny i dokumenty (DOCX) — DOCX · 17 KB
- Sprawa 081 — rozwiązanie CaseBox (DOCX) — DOCX · 25 KB
Masz podobną sprawę? Przeanalizuj ją w CaseBox AI
Wykup pakiet Konsultacja Prawna, dodaj swoje dokumenty i przeprowadź analizę samodzielnie — z odwołaniami do przepisów i orzeczeń.
Obsługujesz takie sprawy? Pozyskaj zapytania przez Giełdę CaseBox
Na Giełdę trafiają zanonimizowane opisy spraw użytkowników CaseBox.
Podstawy prawne
- art. 118 k.c.
- art. 278 k.p.c.
- art. 353¹ k.c.
- art. 458⁹ k.p.c.
- art. 471 k.c.
- art. 481 § 2 k.c.
- art. 483 § 1 k.c.
- art. 484 § 2 k.c.
- art. 498 § 1 k.c.
- art. 498-505 k.c.
- art. 627 k.c.
- art. 730-735 k.p.c.
Brzmienie: Art. 118 Kodeks cywilny
Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata.
Brzmienie: Art. 278 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. W wypadkach wymagających wiadomości specjalnych sąd po wysłuchaniu wniosków stron co do liczby biegłych i ich wyboru może wezwać jednego lub kilku biegłych w celu zasięgnięcia ich opinii. § 2. Sąd orzekający może pozostawić prawo wyboru biegłego sędziemu wyznaczonemu lub sądowi wezwanemu. § 3. Sąd oznaczy, czy opinia ma być przedstawiona ustnie, czy na piśmie. § 4. Jeżeli sąd nie wyznaczył osoby biegłego, wskazuje ją przewodniczący.
Brzmienie: Art. 353¹ Kodeks cywilny
Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
Brzmienie: Art. 458⁹ Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. Strony mogą się umówić o wyłączenie określonych dowodów w postępowaniu w sprawie z określonego stosunku prawnego powstałego na podstawie umowy (umowa dowodowa). § 2. Umowę dowodową zawiera się na piśmie pod rygorem nieważności albo ustnie przed sądem. W przypadku wątpliwości uważa się, że umowa późniejsza utrzymuje w mocy te postanowienia umowy wcześniejszej, które da się z nią pogodzić. § 3. Umowa dowodowa zawarta pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu jest nieważna. § 4. Zarzut nieważności lub bezskuteczności umowy dowodowej można podnieść najpóźniej na posiedzeniu, na którym powołano się na tę umowę, a jeśli uczyniono to w piśmie procesowym – najpóźniej w następnym piśmie procesowym albo na najbliższym posiedzeniu. § 5. Objęcie umową dowodową dowodu przeprowadzonego przed sądem przed jej zawarciem nie pozbawia go mocy dowodowej. § 6. Sąd nie dopuści z urzędu dowodu wyłączonego umową dowodową. § 7. Fakty, które miałyby zostać wykazane dowodami wyłączonymi przez umowę dowodową, sąd może ustalić na podstawie twierdzeń stron, biorąc pod rozwagę całokształt okoliczności sprawy. Jeżeli ustalenia wymaga rozmiar należnego świadczenia, przepis art. 322 stosuje się odpowiednio.
Brzmienie: Art. 471 Kodeks cywilny
Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
Brzmienie: Art. 481 Kodeks cywilny
§ 1. Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. § 2. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy. § 21. Maksymalna wysokość odsetek za opóźnienie nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie (odsetki maksymalne za opóźnienie). § 22. Jeżeli wysokość odsetek za opóźnienie przekracza wysokość odsetek maksymalnych za opóźnienie, należą się odsetki maksymalne za opóźnienie. § 23. Postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać przepisów o odsetkach maksymalnych za opóźnienie, także w przypadku dokonania wyboru prawa obcego. W takim przypadku stosuje się przepisy ustawy. § 24. Minister Sprawiedliwości ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie. § 3. W razie zwłoki dłużnika wierzyciel może nadto żądać naprawienia szkody na zasadach ogólnych.
Brzmienie: Art. 483 Kodeks cywilny
§ 1. Można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna). § 2. Dłużnik nie może bez zgody wierzyciela zwolnić się z zobowiązania przez zapłatę kary umownej.
Brzmienie: Art. 484 Kodeks cywilny
§ 1. W razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania kara umowna należy się wierzycielowi w zastrzeżonej na ten wypadek wysokości bez względu na wysokość poniesionej szkody. Żądanie odszkodowania przenoszącego wysokość zastrzeżonej kary nie jest dopuszczalne, chyba że strony inaczej postanowiły. § 2. Jeżeli zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane, dłużnik może żądać zmniejszenia kary umownej; to samo dotyczy wypadku, gdy kara umowna jest rażąco wygórowana.
Brzmienie: Art. 498 Kodeks cywilny
§ 1. Gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym. § 2. Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej.
Brzmienie: Art. 505 Kodeks cywilny
Nie mogą być umorzone przez potrącenie: 1) wierzytelności nieulegające zajęciu; 2) wierzytelności o dostarczenie środków utrzymania; 3) wierzytelności wynikające z czynów niedozwolonych; 4) wierzytelności, co do których potrącenie jest wyłączone przez przepisy szczególne.
Brzmienie: Art. 627 Kodeks cywilny
Przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia.
Brzmienie: Art. 730 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. W każdej sprawie cywilnej podlegającej rozpoznaniu przez sąd lub sąd polubowny można żądać udzielenia zabezpieczenia. § 2. Sąd może udzielić zabezpieczenia przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Po uzyskaniu przez uprawnionego tytułu wykonawczego dopuszczalne jest udzielenie zabezpieczenia tylko wtedy, jeżeli ma ono na celu zabezpieczenie roszczenia o świadczenie, którego termin spełnienia jeszcze nie nastąpił.
Stan prawny i aktualizacja materiału: 2026-10-06.