Praca i B2B
Dyscyplinarne zwolnienie i potrącenie wynagrodzenia pracownika
Ernest Syska · weryfikacja merytoryczna: Mateusz Jagiełło
Publikacja: 2026-10-06 · aktualizacja: 2026-10-06 · czas czytania 7 min
Pracownik został dyscyplinarnie zwolniony z pracy i pozbawiony części wynagrodzenia bez swojej zgody. Czy pracodawca miał do tego prawo, czy też działania te były bezprawne i mogą skutkować roszczeniami pracownika? Analizujemy stan faktyczny i prawne możliwości obrony.
Szybka odpowiedź
Pracodawca może rozwiązać umowę dyscyplinarnie jedynie w przypadku ciężkiego naruszenia obowiązków, które musi udowodnić. Potrącenie z wynagrodzenia za szkodę wymaga pisemnej zgody pracownika lub prawomocnego wyroku sądowego.
- Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia musi być uzasadnione ciężkim naruszeniem obowiązków, udowodnionym przez pracodawcę.
- Potrącenie z wynagrodzenia kwoty odszkodowania bez pisemnej zgody pracownika jest niezgodne z przepisami Kodeksu pracy i najprawdopodobniej bezprawne.
- Postanowienie w umowie o pracę zezwalające na jednostronne potrącenie jest nieważne, jeśli jest mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy.
- Na wniesienie pozwu do sądu pracy o przywrócenie do pracy lub odszkodowanie jest 21 dni od doręczenia oświadczenia o rozwiązaniu umowy.
- Działalność B2B pracownika może stanowić podstawę do rozwiązania umowy, jeśli miała charakter konkurencyjny lub naruszała inne postanowienia umowy o pracę.
Jak wyglądała sprawa M. N.?
Pan M. N., inżynier oprogramowania, został dyscyplinarnie zwolniony z pracy z powodu rzekomego ujawnienia informacji poufnych, a pracodawca jednostronnie potrącił z jego wynagrodzenia 25 000 zł tytułem odszkodowania.
Pan M. N. był zatrudniony u pracodawcy od 1 lutego 2019 roku na czas nieokreślony, na stanowisku Senior Developera, z miesięcznym wynagrodzeniem brutto w wysokości 12 500 zł. Umowa o pracę zawierała klauzulę zakazującą ujawniania informacji poufnych i kodu źródłowego, a także przewidywała możliwość rozwiązania umowy bez wypowiedzenia oraz żądania odszkodowania w przypadku rażącego naruszenia tych obowiązków.
W okresie od stycznia do marca 2025 roku pan M. N. świadczył również usługi programistyczne dla kontrahenta B2B na podstawie umowy o świadczenie usług IT, za miesięczną stawkę netto 18 000 zł. O tej działalności nie poinformował swojego pracodawcy.
W marcu 2025 roku pracodawca otrzymał e-mail od klienta zewnętrznego z fragmentami kodu, które miały wskazywać na podobieństwo do jego repozytorium. Po wewnętrznym postępowaniu wyjaśniającym, 23 marca 2025 roku pracodawca doręczył panu M. N. oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia z powodu rzekomego ujawnienia kodu źródłowego, co uznał za rażące naruszenie obowiązków pracowniczych. Tego samego dnia pracodawca potrącił z wynagrodzenia pana M. N. kwotę 25 000 zł tytułem odszkodowania. Pan M. N. kwestionuje zarówno zasadność zwolnienia, jak i legalność potrącenia, podnosząc, że dowody przedstawione przez pracodawcę są zanonimizowane i niekompletne. Ponadto, po tych wydarzeniach, kontrahent B2B rozwiązał umowę o świadczenie usług z panem M. N. z uwagi na okoliczności ujawnione w relacji z pracodawcą.
Czy pracodawca mógł zwolnić dyscyplinarnie pracownika?
Pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia jedynie w przypadku ciężkiego naruszenia przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych, które musi bezspornie udowodnić.
Podstawa: art. 52 Kodeksu pracy
Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika, tzw. dyscyplinarne, jest możliwe wyłącznie w ściśle określonych przypadkach, w tym w razie ciężkiego naruszenia przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych. Pracodawca zarzucił panu M. N. ujawnienie i przekazanie kodu źródłowego, co kwalifikuje jako ciężkie naruszenie obowiązku lojalności i zachowania tajemnicy przedsiębiorstwa.
Aby rozwiązanie umowy było zasadne, pracodawca musi udowodnić nie tylko fakt naruszenia obowiązków, ale także to, że było ono 'ciężkie', co oznacza, iż działanie pracownika było zawinione (wina umyślna lub rażące niedbalstwo) i wywołało lub mogło wywołać szkodę w interesach pracodawcy. Dowody przedstawione przez pracodawcę – e-mail od klienta zewnętrznego, analiza logów dostępu oraz zeznania innego pracownika – muszą być pełne, wiarygodne i jednoznacznie wskazywać na winę pana M. N..
Zanonimizowane i niekompletne dowody, jak wskazano w sprawie, mogą być niewystarczające do spełnienia tego ciężaru dowodu w postępowaniu sądowym. Pracodawca zobowiązany jest działać niezwłocznie po uzyskaniu wiadomości o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie umowy, maksymalnie w ciągu miesiąca.
Czy potrącenie 25 000 zł z wynagrodzenia było legalne?
Potrącenie kwoty 25 000 zł z wynagrodzenia pracownika bez jego pisemnej zgody na konkretne potrącenie lub prawomocnego wyroku sądowego jest niezgodne z przepisami Kodeksu pracy i bezprawne.
Podstawa: art. 87 Kodeksu pracy, art. 91 Kodeksu pracy, art. 18 Kodeksu pracy
Zgodnie z Kodeksem pracy, potrącenia z wynagrodzenia za pracę mogą być dokonywane tylko w ściśle określonych przypadkach, takich jak świadczenia alimentacyjne, kary pieniężne czy zaliczki pieniężne. Potrącenia innych należności, w tym odszkodowań za szkody wyrządzone pracodawcy, wymagają pisemnej zgody pracownika, która musi dotyczyć konkretnej kwoty i rodzaju należności.
Klauzula zawarta w paragrafie 8 umowy o pracę pana M. N., przewidująca możliwość potrącenia odszkodowania w przypadku rażącego naruszenia obowiązków, bez odrębnej pisemnej zgody pracownika na konkretne potrącenie lub prawomocnego wyroku sądowego, jest niezgodna z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa pracy i jako taka jest nieważna. Przepisy Kodeksu pracy w zakresie potrąceń mają charakter ochronny dla pracownika i nie mogą być zmieniane na jego niekorzyść.
W konsekwencji, jednostronne potrącenie kwoty 25 000 zł przez pracodawcę jest w wysokim stopniu prawdopodobieństwa bezprawne, a kwota ta powinna zostać zwrócona panu M. N. wraz z odsetkami.
Jaki wpływ miała działalność B2B na sprawę?
Świadczenie usług B2B bez poinformowania pracodawcy może być oceniane pod kątem naruszenia obowiązku lojalności, a także potencjalnego konfliktu interesów lub działalności konkurencyjnej, jeśli spełnione są ku temu przesłanki.
Podstawa: art. 100 Kodeksu pracy, art. 101 Kodeksu pracy
Fakt, że pan M. N. prowadził dodatkową działalność programistyczną na podstawie umowy B2B z innym kontrahentem, nie informując o tym swojego pracodawcy, może zostać zinterpretowany jako naruszenie obowiązku lojalności. Obowiązek lojalności pracownika, wynikający z podstawowych obowiązków pracowniczych, nakazuje dbałość o dobro zakładu pracy i powstrzymywanie się od działań, które mogłyby mu zaszkodzić.
Kluczowe jest ustalenie, czy działalność B2B pana M. N. miała charakter konkurencyjny wobec pracodawcy, tj. czy świadczył usługi o podobnym profilu dla podmiotu działającego na tym samym rynku. Jeśli tak, i brakowało zgody pracodawcy, mogłoby to stanowić podstawę do rozwiązania umowy, choć wymagałoby to również udowodnienia 'ciężkiego' charakteru naruszenia.
Jeśli działalność B2B nie była konkurencyjna i nie wykorzystywała zasobów ani tajemnic pracodawcy, samo jej prowadzenie bez informowania niekoniecznie musi uzasadniać dyscyplinarne rozwiązanie umowy o pracę. Umowa o pracę pana M. N. zawierała ogólne postanowienia dotyczące obowiązków i tajemnicy, ale nie ma w stanie faktycznym informacji o szczegółowym zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy ani o obowiązku informowania o każdej dodatkowej aktywności zarobkowej.
Jakie są kluczowe terminy na dochodzenie roszczeń?
Pracownik ma 21 dni na wniesienie pozwu do sądu pracy o przywrócenie do pracy lub odszkodowanie od daty otrzymania pisma o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia.
Podstawa: art. 264 Kodeksu pracy, art. 291 Kodeksu pracy, art. 442¹ Kodeksu cywilnego
Termin na wniesienie pozwu do sądu pracy o przywrócenie do pracy lub o odszkodowanie w związku z rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika wynosi 21 dni od dnia doręczenia pracownikowi oświadczenia o rozwiązaniu umowy. W przypadku pana M. N., który otrzymał pismo 23 marca 2025 roku, termin ten upływa 13 kwietnia 2025 roku. Jest to termin zawity, którego niedochowanie może skutkować oddaleniem powództwa.
Roszczenia o zwrot bezprawnie potrąconych z wynagrodzenia kwot przedawniają się z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne, czyli od dnia dokonania potrącenia. W przypadku pana M. N., potrącenie miało miejsce 23 marca 2025 roku, więc termin przedawnienia upłynie 23 marca 2028 roku.
Potencjalne roszczenia odszkodowawcze z tytułu utraty kontraktu B2B, mające charakter cywilnoprawny, przedawniają się z upływem 3 lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia, jednak nie później niż z upływem 10 lat od dnia zdarzenia wywołującego szkodę. W tym przypadku, datą początkową będzie rozwiązanie umowy z kontrahentem B2B, czyli 31 marca 2025 roku.
Jakie dowody są potrzebne w sprawie i kto ponosi ciężar dowodu?
W sprawie o rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia, ciężar udowodnienia zasadności zwolnienia spoczywa na pracodawcy, a kluczowe będzie zabezpieczenie i analiza elektronicznych dowodów oraz opinii biegłego informatyka.
Podstawa: art. 232 Kodeksu postępowania cywilnego, art. 233 Kodeksu postępowania cywilnego, art. 278 Kodeksu postępowania cywilnego
W postępowaniu sądowym pracodawca ponosi ciężar udowodnienia, że doszło do ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych przez pana M. N. i że to naruszenie uzasadniało rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia. Pracownik natomiast będzie musiał udowodnić wysokość i zasadność swoich roszczeń, np. wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy.
Dowody pracodawcy obejmują e-mail od klienta zewnętrznego, analizę logów dostępu do repozytorium oraz zeznania innego pracownika. Kluczowe jest uzyskanie ich pełnych, niezanonimizowanych wersji. Pan M. N. powinien natomiast zgromadzić swoją umowę o pracę, pismo o rozwiązaniu umowy, dokumentację potrącenia, umowę B2B z kontrahentem B2B, faktury oraz wszelką korespondencję związaną ze sprawą.
Z uwagi na charakter zarzutów, niezbędne będzie złożenie wniosku o zabezpieczenie dowodów (oryginałów logów dostępu, pełnej treści e-maila, danych z serwerów) oraz o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu informatyki sądowej (forensic). Biegły będzie mógł zweryfikować, czy doszło do ujawnienia kodu, w jaki sposób, kiedy i komu, a także ocenić wiarygodność dowodów pracodawcy.
O jakie kwoty może walczyć pracownik?
Pan M. N. może dochodzić zwrotu bezprawnie potrąconej kwoty 25 000 zł oraz alternatywnie przywrócenia do pracy z wynagrodzeniem za czas pozostawania bez pracy lub odszkodowania za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy.
Podstawa: art. 45 Kodeksu pracy, art. 47 Kodeksu pracy, art. 36 Kodeksu pracy, art. 415 Kodeksu cywilnego, art. 471 Kodeksu cywilnego
Pierwszym i najsilniejszym roszczeniem jest zwrot bezprawnie potrąconej kwoty 25 000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, liczonymi od dnia potrącenia, czyli 23 marca 2025 roku.
W związku z niezgodnym z prawem rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia, pan M. N. ma dwie główne alternatywy roszczeń: może żądać przywrócenia do pracy na poprzednich warunkach pracy i płacy. W takim przypadku może również domagać się wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy, nie więcej jednak niż za 3 miesiące, co w jego przypadku wynosi 37 500 zł brutto (3 x 12 500 zł). Alternatywnie, jeśli nie zdecyduje się na przywrócenie lub sąd uzna to za niemożliwe, może dochodzić odszkodowania w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia, który dla niego wynosi 3 miesiące (również 37 500 zł brutto), wraz z odsetkami od dnia wniesienia pozwu.
Dodatkowo, jeśli zostanie udowodnione, że bezprawne działania pracodawcy bezpośrednio i zawinienie doprowadziły do rozwiązania umowy B2B z kontrahentem B2B, pan M. N. może dochodzić odszkodowania z tytułu utraconych korzyści. Wysokość tego roszczenia będzie wymagała oszacowania utraconych zarobków z umowy B2B (18 000 zł netto miesięcznie) za określony okres, np. za 3 miesiące, co daje 54 000 zł netto.
Jakie są ryzyka i rekomendowane dalsze kroki?
Sprawa ma mocne podstawy w kwestii bezprawnego potrącenia, lecz ryzykiem jest potencjalne potwierdzenie ujawnienia kodu źródłowego oraz niedochowanie krótkiego terminu na złożenie pozwu do sądu pracy.
Najsilniejszym punktem sprawy jest bezprawne potrącenie 25 000 zł, które jest niezgodne z Kodeksem pracy. Ryzykiem natomiast jest to, że pracodawca może ostatecznie przedstawić wiarygodne dowody na ujawnienie kodu źródłowego, co osłabi pozycję pana M. N. w kwestii dyscyplinarnego zwolnienia. Ważne jest także to, że działalność B2B bez zgody pracodawcy, choć nie zawsze kwalifikuje się jako ciężkie naruszenie, może wpłynąć negatywnie na ocenę lojalności pracownika.
Rekomendowaną strategią jest niezwłoczne złożenie pozwu do sądu pracy, aby dochować 21-dniowego terminu, żądając przywrócenia do pracy lub alternatywnie odszkodowania, a także zwrotu bezprawnie potrąconej kwoty. Równolegle należy przygotować wezwanie przedsądowe do pracodawcy z żądaniem zwrotu potrąconej kwoty i udostępnienia pełnych dowodów, z propozycją ugody. W pozwie sądowym kluczowe będzie złożenie wniosków o zabezpieczenie dowodów (oryginałów logów, e-maili) oraz o przeprowadzenie ekspertyzy informatycznej (forensic).
Dalsze kroki będą zależeć od odpowiedzi pracodawcy na wezwanie oraz od wyników postępowania dowodowego, w szczególności ekspertyzy informatycznej. Po rozstrzygnięciu sporu z pracodawcą, zostanie oceniona możliwość dochodzenia odszkodowania za szkodę wynikającą z utraty kontraktu B2B z kontrahentem B2B.
Najczęstsze pytania
Czy pracodawca może potrącić odszkodowanie z wynagrodzenia pracownika bez jego zgody?
Nie, potrącenia z wynagrodzenia za pracę są ściśle regulowane Kodeksem pracy. Potrącenie odszkodowania za szkodę wymaga pisemnej zgody pracownika na konkretną kwotę lub prawomocnego wyroku sądowego.
Jaki jest termin na odwołanie się od dyscyplinarnego zwolnienia?
Pracownik ma 21 dni od daty doręczenia oświadczenia o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia na złożenie pozwu do sądu pracy o przywrócenie do pracy lub odszkodowanie.
Czy pracodawca musi udowodnić ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych?
Tak, w przypadku rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika, ciężar udowodnienia faktów uzasadniających zwolnienie spoczywa na pracodawcy.
Czy prowadzenie działalności B2B bez wiedzy pracodawcy jest podstawą do dyscyplinarnego zwolnienia?
Samo prowadzenie działalności B2B nie zawsze jest podstawą do dyscyplinarnego zwolnienia. Kluczowe jest, czy działalność ta miała charakter konkurencyjny, wykorzystywała zasoby pracodawcy lub naruszała postanowienia umowy o pracę dotyczące zakazu konkurencji lub lojalności.
Co to jest ekspertyza informatyczna (forensic) w kontekście ujawnienia kodu źródłowego?
Ekspertyza informatyczna to specjalistyczne badanie mające na celu ustalenie, czy, kiedy i w jaki sposób doszło do ujawnienia lub przekazania danych elektronicznych (np. kodu źródłowego), poprzez analizę logów, sprzętu komputerowego i innych śladów cyfrowych.
Dokumenty sprawy do pobrania
- Sprawa 091 — stan faktyczny i dokumenty (DOCX) — DOCX · 17 KB
- Sprawa 091 — rozwiązanie CaseBox (DOCX) — DOCX · 30 KB
Masz podobną sprawę? Przeanalizuj ją w CaseBox AI
Wykup pakiet Konsultacja Prawna, dodaj swoje dokumenty i przeprowadź analizę samodzielnie — z odwołaniami do przepisów i orzeczeń.
Obsługujesz takie sprawy? Pozyskaj zapytania przez Giełdę CaseBox
Na Giełdę trafiają zanonimizowane opisy spraw użytkowników CaseBox.
Podstawy prawne
- art. 52 Kodeksu pracy
- art. 52 § 1 Kodeksu pracy
- art. 52 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy
- art. 52 § 2 Kodeksu pracy
- art. 87 Kodeksu pracy
- art. 87 § 1 Kodeksu pracy
- art. 91 § 1 Kodeksu pracy
- art. 100 Kodeksu pracy
- art. 101 Kodeksu pracy
- art. 108 Kodeksu pracy
- art. 114 Kodeksu pracy
- art. 115 Kodeksu pracy
- art. 116 Kodeksu pracy
- art. 117 Kodeksu pracy
- art. 118 Kodeksu pracy
- art. 119 Kodeksu pracy
- art. 18 § 1 Kodeksu pracy
- art. 264 Kodeksu pracy
- art. 264 § 1 Kodeksu pracy
- art. 291 § 1 Kodeksu pracy
- art. 36 § 1 pkt 3 Kodeksu pracy
- art. 45 Kodeksu pracy
- art. 45 § 1 Kodeksu pracy
- art. 45 § 2 Kodeksu pracy
- art. 45 § 3 Kodeksu pracy
- art. 47 Kodeksu pracy
- art. 415 Kodeksu cywilnego
- art. 442¹ § 1 Kodeksu cywilnego
- art. 442¹ § 2 Kodeksu cywilnego
- art. 471 Kodeksu cywilnego
- art. 72 § 2 Kodeksu cywilnego
- art. 187 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania cywilnego
- art. 232 Kodeksu postępowania cywilnego
- art. 233 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego
- art. 235² § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania cywilnego
- art. 278 Kodeksu postępowania cywilnego
- art. 339 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego
- art. 493 Kodeksu postępowania cywilnego
- art. 730 Kodeksu postępowania cywilnego
- art. 730¹ Kodeksu postępowania cywilnego
- art. 736 Kodeksu postępowania cywilnego
Brzmienie: Art. 52 Kodeks pracy
§ 1. Pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika w razie: 1) ciężkiego naruszenia przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych; 2) popełnienia przez pracownika w czasie trwania umowy o pracę przestępstwa, które uniemożliwia dalsze zatrudnianie go na zajmowanym stanowisku, jeżeli przestępstwo jest oczywiste lub zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem; 3) zawinionej przez pracownika utraty uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku. § 2. Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika nie może nastąpić po upływie 1 miesiąca od uzyskania przez pracodawcę wiadomości o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie umowy. § 3. Pracodawca podejmuje decyzję w sprawie rozwiązania umowy po zasięgnięciu opinii reprezentującej pracownika zakładowej organizacji związkowej, którą zawiadamia o przyczynie uzasadniającej rozwiązanie umowy. W razie zastrzeżeń co do zasadności rozwiązania umowy zakładowa organizacja związkowa wyraża swoją opinię niezwłocznie, nie później jednak niż w ciągu 3 dni. § 4. (uchylony)
Brzmienie: Art. 87 Kodeks pracy
§ 1. Z wynagrodzenia za pracę – po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne, zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz wpłat dokonywanych do pracowniczego planu kapitałowego, w rozumieniu ustawy z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych (Dz. U. poz. 2215), jeżeli pracownik nie zrezygnował z ich dokonywania – podlegają potrąceniu tylko następujące należności: 1) sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych; 2) sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne; 3) zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi; 4) kary pieniężne przewidziane w art. 108. § 2. Potrąceń dokonuje się w kolejności podanej w § 1. § 3. Potrącenia mogą być dokonywane w następujących granicach: 1) w razie egzekucji świadczeń alimentacyjnych – do wysokości trzech piątych wynagrodzenia; 2) w razie egzekucji innych należności lub potrącania zaliczek pieniężnych – do wysokości połowy wynagrodzenia. § 4. Potrącenia, o których mowa w § 1 pkt 2 i 3, nie mogą w sumie przekraczać połowy wynagrodzenia, a łącznie z potrąceniami, o których mowa w § 1 pkt 1 – trzech piątych wynagrodzenia. Niezależnie od tych potrąceń kary pieniężne potrąca się w granicach określonych w art. 108. § 5. Nagroda z zakładowego funduszu nagród, dodatkowe wynagrodzenie roczne oraz należności przysługujące pracownikom z tytułu udziału w zysku lub w nadwyżce bilansowej podlegają egzekucji na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych do pełnej wysokości. § 6. (uchylony) § 7. Z wynagrodzenia za pracę odlicza się, w pełnej wysokości, kwoty wypłacone w poprzednim terminie płatności za okres nieobecności w pracy, za który pracownik nie zachowuje prawa do wynagrodzenia. § 8. Potrąceń należności z wynagrodzenia pracownika w miesiącu, w którym są wypłacane składniki wynagrodzenia za okresy dłuższe niż 1 miesiąc, dokonuje się od łącznej kwoty wynagrodzenia uwzględniającej te składniki wynagrodzenia.
Brzmienie: Art. 91 Kodeks pracy
§ 1. Należności inne niż wymienione w art. 87 § 1 i 7 mogą być potrącane z wynagrodzenia pracownika tylko za jego zgodą wyrażoną na piśmie. § 2. W przypadkach określonych w § 1 wolna od potrąceń jest kwota wynagrodzenia za pracę w wysokości: 1) określonej w art. 871 § 1 pkt 1 – przy potrącaniu należności na rzecz pracodawcy; 2) 80% kwoty określonej w art. 871 § 1 pkt 1 – przy potrącaniu innych należności niż określone w pkt 1.
Brzmienie: Art. 100 Kodeks pracy
§ 1. Pracownik jest obowiązany wykonywać pracę sumiennie i starannie oraz stosować się do poleceń przełożonych, które dotyczą pracy, jeżeli nie są one sprzeczne z przepisami prawa lub umową o pracę. § 2. Pracownik jest obowiązany w szczególności: 1) przestrzegać czasu pracy ustalonego w zakładzie pracy; 2) przestrzegać regulaminu pracy i ustalonego w zakładzie pracy porządku; 3) przestrzegać przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów przeciwpożarowych; 4) dbać o dobro zakładu pracy, chronić jego mienie oraz zachować w tajemnicy informacje, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę; 5) przestrzegać tajemnicy określonej w odrębnych przepisach; 6) przestrzegać w zakładzie pracy zasad współżycia społecznego.
Brzmienie: Art. 264 Kodeks pracy
§ 1. Odwołanie od wypowiedzenia umowy o pracę wnosi się do sądu pracy w ciągu 21 dni od dnia doręczenia pisma wypowiadającego umowę o pracę. § 2. Żądanie przywrócenia do pracy lub odszkodowania wnosi się do sądu pracy w ciągu 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia lub od dnia wygaśnięcia umowy o pracę. § 3. Żądanie nawiązania umowy o pracę wnosi się do sądu pracy w ciągu 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o odmowie przyjęcia do pracy.
Brzmienie: Art. 291 Kodeks pracy
§ 1. Roszczenia ze stosunku pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. § 2. Jednakże roszczenia pracodawcy o naprawienie szkody, wyrządzonej przez pracownika wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych, ulegają przedawnieniu z upływem 1 roku od dnia, w którym pracodawca powziął wiadomość o wyrządzeniu przez pracownika szkody, nie później jednak niż z upływem 3 lat od jej wyrządzenia. § 21. Przepis § 2 stosuje się także do roszczenia pracodawcy, o którym mowa w art. 611 oraz w art. 1011 § 2. § 3. Jeżeli pracownik umyślnie wyrządził szkodę, do przedawnienia roszczenia o naprawienie tej szkody stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego. § 4. Terminy przedawnienia nie mogą być skracane ani przedłużane przez czynność prawną. § 5. Roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem organu powołanego do rozstrzygania sporów, jak również roszczenie stwierdzone ugodą zawartą w trybie określonym w kodeksie przed takim organem, ulega przedawnieniu z upływem 10 lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia lub zawarcia ugody.
Brzmienie: Art. 442¹ Kodeks cywilny
§ 1. Roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. § 2. Jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem lat dwudziestu od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. § 3. W razie wyrządzenia szkody na osobie, przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. § 4. Przedawnienie roszczeń osoby małoletniej o naprawienie szkody na osobie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat dwóch od uzyskania przez nią pełnoletności.
Brzmienie: Art. 232 Kodeks postępowania cywilnego
Strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Sąd może dopuścić dowód niewskazany przez stronę.
Brzmienie: Art. 233 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. Sąd ocenia wiarogodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. § 2. Sąd oceni na tej samej podstawie, jakie znaczenie nadać odmowie przedstawienia przez stronę dowodu lub przeszkodom stawianym przez nią w jego przeprowadzeniu wbrew postanowieniu sądu.
Brzmienie: Art. 278 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. W wypadkach wymagających wiadomości specjalnych sąd po wysłuchaniu wniosków stron co do liczby biegłych i ich wyboru może wezwać jednego lub kilku biegłych w celu zasięgnięcia ich opinii. § 2. Sąd orzekający może pozostawić prawo wyboru biegłego sędziemu wyznaczonemu lub sądowi wezwanemu. § 3. Sąd oznaczy, czy opinia ma być przedstawiona ustnie, czy na piśmie. § 4. Jeżeli sąd nie wyznaczył osoby biegłego, wskazuje ją przewodniczący.
Brzmienie: Art. 45 Kodeks pracy
§ 1. W razie ustalenia, że wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas określony lub umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony jest nieuzasadnione lub narusza przepisy o wypowiadaniu umów o pracę, sąd pracy – stosownie do żądania pracownika – orzeka o bezskuteczności wypowiedzenia, a jeżeli umowa uległa już rozwiązaniu – o przywróceniu pracownika do pracy na poprzednich warunkach albo o odszkodowaniu. § 2. Sąd pracy może nie uwzględnić żądania pracownika uznania wypowiedzenia za bezskuteczne lub przywrócenia do pracy, jeżeli ustali, że uwzględnienie takiego żądania jest niemożliwe lub niecelowe; w takim przypadku sąd pracy orzeka o odszkodowaniu. Jeżeli przed wydaniem orzeczenia upłynął termin, do którego umowa o pracę zawarta na czas określony miała trwać, lub jeżeli przywrócenie do pracy byłoby niewskazane ze względu na krótki okres, jaki pozostał do upływu tego terminu, pracownikowi przysługuje wyłącznie odszkodowanie. § 3. Przepisu § 2 zdanie pierwsze nie stosuje się do pracowników, o których mowa w art. 39 i 177, oraz w przepisach szczególnych dotyczących ochrony pracowników przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem umowy o pracę, chyba że uwzględnienie żądania pracownika przywrócenia do pracy jest niemożliwe z przyczyn określonych w art. 411; w takim przypadku sąd pracy orzeka o odszkodowaniu.
Brzmienie: Art. 47 Kodeks pracy
Pracownikowi, który podjął pracę w wyniku przywrócenia do pracy, przysługuje wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy, nie więcej jednak niż za 2 miesiące, a gdy okres wypowiedzenia wynosił 3 miesiące – nie więcej niż za 1 miesiąc. Jeżeli umowę o pracę rozwiązano z pracownikiem, o którym mowa w art. 39, albo z pracownicą w okresie ciąży oraz w okresie urlopu macierzyńskiego lub od dnia złożenia przez pracownika wniosku o udzielenie urlopu macierzyńskiego albo jego części – do dnia zakończenia tego urlopu, wynagrodzenie przysługuje za cały czas pozostawania bez pracy. Dotyczy to także przypadku, gdy rozwiązanie umowy o pracę podlega ograniczeniu z mocy przepisu szczególnego.
Brzmienie: Art. 36 Kodeks pracy
§ 1. Okres wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony i umowy o pracę zawartej na czas określony jest uzależniony od okresu zatrudnienia u danego pracodawcy i wynosi: 1) 2 tygodnie, jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż 6 miesięcy; 2) 1 miesiąc, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 6 miesięcy; 3) 3 miesiące, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 3 lata. § 11. Do okresu zatrudnienia, o którym mowa w § 1, wlicza się pracownikowi okres zatrudnienia u poprzedniego pracodawcy, jeżeli zmiana pracodawcy nastąpiła na zasadach określonych w art. 231, a także w innych przypadkach, gdy z mocy odrębnych przepisów nowy pracodawca jest następcą prawnym w stosunkach pracy nawiązanych przez pracodawcę poprzednio zatrudniającego tego pracownika. § 2. (uchylony) § 3. (uchylony) § 4. (uchylony) § 5. Jeżeli pracownik jest zatrudniony na stanowisku związanym z odpowiedzialnością materialną za powierzone mienie, strony mogą ustalić w umowie o pracę, że w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1, okres wypowiedzenia wynosi 1 miesiąc, a w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 2 – 3 miesiące. § 6. Strony mogą po dokonaniu wypowiedzenia umowy o pracę przez jedną z nich ustalić wcześniejszy termin rozwiązania umowy; ustalenie takie nie zmienia trybu rozwiązania umowy o pracę.
Brzmienie: Art. 415 Kodeks cywilny
Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.
Brzmienie: Art. 471 Kodeks cywilny
Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
Brzmienie: Art. 108 Kodeks pracy
§ 1. Za nieprzestrzeganie przez pracownika ustalonej organizacji i porządku w procesie pracy, przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów przeciwpożarowych, a także przyjętego sposobu potwierdzania przybycia i obecności w pracy oraz usprawiedliwiania nieobecności w pracy, pracodawca może stosować: 1) karę upomnienia; 2) karę nagany. § 2. Za nieprzestrzeganie przez pracownika przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy lub przepisów przeciwpożarowych, opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia, stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwości albo w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu lub spożywanie alkoholu lub zażywanie środka działającego podobnie do alkoholu w czasie pracy – pracodawca może również stosować karę pieniężną. § 3. Kara pieniężna za jedno przekroczenie, jak i za każdy dzień nieusprawiedliwionej nieobecności, nie może być wyższa od jednodniowego wynagrodzenia pracownika, a łącznie kary pieniężne nie mogą przewyższać dziesiątej części wynagrodzenia przypadającego pracownikowi do wypłaty, po dokonaniu potrąceń, o których mowa w art. 87 § 1 pkt 1–3. § 4. Wpływy z kar pieniężnych przeznacza się na poprawę warunków bezpieczeństwa i higieny pracy.
Brzmienie: Art. 114 Kodeks pracy
Pracownik, który wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych ze swej winy wyrządził pracodawcy szkodę, ponosi odpowiedzialność materialną według zasad określonych w przepisach niniejszego rozdziału.
Brzmienie: Art. 115 Kodeks pracy
Pracownik ponosi odpowiedzialność za szkodę w granicach rzeczywistej straty poniesionej przez pracodawcę i tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego wynikła szkoda.
Brzmienie: Art. 116 Kodeks pracy
Pracodawca jest obowiązany wykazać okoliczności uzasadniające odpowiedzialność pracownika oraz wysokość powstałej szkody.
Brzmienie: Art. 117 Kodeks pracy
§ 1. Pracownik nie ponosi odpowiedzialności za szkodę w takim zakresie, w jakim pracodawca lub inna osoba przyczyniły się do jej powstania albo zwiększenia. § 2. Pracownik nie ponosi ryzyka związanego z działalnością pracodawcy, a w szczególności nie odpowiada za szkodę wynikłą w związku z działaniem w granicach dopuszczalnego ryzyka. § 3. (uchylony)
Brzmienie: Art. 118 Kodeks pracy
W razie wyrządzenia szkody przez kilku pracowników każdy z nich ponosi odpowiedzialność za część szkody stosownie do przyczynienia się do niej i stopnia winy. Jeżeli nie jest możliwe ustalenie stopnia winy i przyczynienia się poszczególnych pracowników do powstania szkody, odpowiadają oni w częściach równych.
Brzmienie: Art. 119 Kodeks pracy
Odszkodowanie ustala się w wysokości wyrządzonej szkody, jednak nie może ono przewyższać kwoty trzymiesięcznego wynagrodzenia przysługującego pracownikowi w dniu wyrządzenia szkody.
Brzmienie: Art. 72 Kodeks cywilny
§ 1. Jeżeli strony prowadzą negocjacje w celu zawarcia oznaczonej umowy, umowa zostaje zawarta, gdy strony dojdą do porozumienia co do wszystkich jej postanowień, które były przedmiotem negocjacji. § 2. Strona, która rozpoczęła lub prowadziła negocjacje z naruszeniem dobrych obyczajów, w szczególności bez zamiaru zawarcia umowy, jest obowiązana do naprawienia szkody, jaką druga strona poniosła przez to, że liczyła na zawarcie umowy.
Brzmienie: Art. 187 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. Pozew powinien czynić zadość warunkom pisma procesowego, a nadto zawierać: 1) dokładnie określone żądanie, a w sprawach o prawa majątkowe także oznaczenie wartości przedmiotu sporu, chyba że przedmiotem sprawy jest oznaczona kwota pieniężna; 11) oznaczenie daty wymagalności roszczenia w sprawach o zasądzenie roszczenia; 2) wskazanie faktów, na których powód opiera swoje żądanie, a w miarę potrzeby uzasadniających również właściwość sądu; 3) informację, czy strony podjęły próbę mediacji lub innego pozasądowego sposobu rozwiązania sporu, a w przypadku gdy takich prób nie podjęto, wyjaśnienie przyczyn ich niepodjęcia. § 2. Pozew może zawierać wnioski o zabezpieczenie powództwa, nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności i przeprowadzenie rozprawy w nieobecności powoda oraz wnioski służące do przygotowania rozprawy, a w szczególności wnioski o: 1) wezwanie na rozprawę wskazanych przez powoda świadków i biegłych; 2) dokonanie oględzin; 3) polecenie pozwanemu dostarczenia na rozprawę dokumentu będącego w jego posiadaniu, a potrzebnego do przeprowadzenia dowodu, lub przedmiotu oględzin; 4) zażądanie dowodów znajdujących się w sądach, urzędach lub u osób trzecich, wraz z uprawdopodobnieniem, że strona sama nie może ich uzyskać.
Brzmienie: Art. 235² Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. Sąd może w szczególności pominąć dowód: 1) którego przeprowadzenie wyłącza przepis kodeksu; 2) mający wykazać fakt bezsporny, nieistotny dla rozstrzygnięcia sprawy lub udowodniony zgodnie z twierdzeniem wnioskodawcy; 3) nieprzydatny do wykazania danego faktu; 4) niemożliwy do przeprowadzenia; 5) zmierzający jedynie do przedłużenia postępowania; 6) gdy wniosek strony nie odpowiada wymogom art. 2351, a strona mimo wezwania nie usunęła tego braku. § 2. Pomijając dowód, sąd wydaje postanowienie, w którym wskazuje podstawę prawną tego rozstrzygnięcia.
Brzmienie: Art. 339 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. Sąd może wydać wyrok zaoczny na posiedzeniu niejawnym, gdy pozwany w wyznaczonym terminie nie złożył odpowiedzi na pozew. § 2. W przypadku, o którym mowa w § 1, przyjmuje się za prawdziwe twierdzenia powoda o faktach zawarte w pozwie lub pismach procesowych doręczonych pozwanemu przed posiedzeniem, chyba że budzą one uzasadnione wątpliwości albo zostały przytoczone w celu obejścia prawa.
Brzmienie: Art. 493 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. Od nakazu zapłaty pozwany może wnieść zarzuty. § 2. W piśmie zawierającym zarzuty pozwany powinien, poza elementami wskazanymi w art. 4803 § 2, wymienić fakty, z których wywodzi żądania, i dowody na wykazanie każdego z nich. § 3. W postępowaniu po wniesieniu zarzutów: 1) nie stosuje się przepisów art. 194–196 i art. 198; 2) powództwo wzajemne jest niedopuszczalne; 3) nie można występować z nowymi roszczeniami zamiast lub obok dotychczasowych; jednakże w przypadku zmiany okoliczności powód może żądać zamiast pierwotnego przedmiotu sporu jego równowartości lub innego przedmiotu, a w sprawach o świadczenie powtarzające się może nadto rozszerzyć powództwo o świadczenia za kolejne okresy. § 4. Jeżeli zachodzą podstawy do odrzucenia pozwu lub umorzenia postępowania, sąd z urzędu postanowieniem uchyla nakaz zapłaty i wydaje odpowiednie rozstrzygnięcie. W innym przypadku sąd wydaje wyrok, którym w całości lub części utrzymuje nakaz zapłaty w mocy albo go uchyla i orzeka o żądaniu pozwu.
Brzmienie: Art. 730 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. W każdej sprawie cywilnej podlegającej rozpoznaniu przez sąd lub sąd polubowny można żądać udzielenia zabezpieczenia. § 2. Sąd może udzielić zabezpieczenia przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Po uzyskaniu przez uprawnionego tytułu wykonawczego dopuszczalne jest udzielenie zabezpieczenia tylko wtedy, jeżeli ma ono na celu zabezpieczenie roszczenia o świadczenie, którego termin spełnienia jeszcze nie nastąpił.
Brzmienie: Art. 730¹ Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. Udzielenia zabezpieczenia może żądać każda strona lub uczestnik postępowania, jeżeli uprawdopodobni roszczenie oraz interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia. § 1[1]. W sprawach wymienionych w art. 479[89] sąd w ramach oceny, czy uprawdopodobniono roszczenie, bierze pod uwagę prawdopodobieństwo unieważnienia prawa wyłącznego w innym toczącym się postępowaniu. Okoliczność tę ustala się w oparciu o informacje pochodzące od stron, chyba że jest ona znana sądowi z urzędu. § 2. Interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia istnieje wtedy, gdy brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie zapadłego w sprawie orzeczenia lub w inny sposób uniemożliwi lub poważnie utrudni osiągnięcie celu postępowania w sprawie. § 2[1]. Interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia uważa się za uprawdopodobniony, gdy żądającym zabezpieczenia jest powód dochodzący należności zapłaty z tytułu transakcji handlowej w rozumieniu ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, w przypadku gdy wartość tej transakcji nie przekracza siedemdziesięciu pięciu tysięcy złotych, a dochodzona należność nie została uregulowana i od dnia upływu terminu jej płatności upłynęły co najmniej trzy miesiące § 3. Przy wyborze sposobu zabezpieczenia sąd uwzględni interesy stron lub uczestników postępowania w takiej mierze, aby uprawnionemu zapewnić należytą ochronę prawną, a obowiązanego nie obciążać ponad potrzebę.
Brzmienie: Art. 736 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. Wniosek o udzielenie zabezpieczenia powinien odpowiadać wymaganiom przepisanym dla pisma procesowego, a nadto zawierać: 1) wskazanie sposobu zabezpieczenia, a w sprawach o roszczenie pieniężne także wskazanie sumy zabezpieczenia; 2) uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających wniosek. § 2. Jeżeli wniosek o udzielenie zabezpieczenia złożono przed wszczęciem postępowania, należy nadto zwięźle przedstawić przedmiot sprawy. § 3. Wskazana w § 1 suma zabezpieczenia nie może być wyższa od dochodzonego roszczenia liczonego wraz z odsetkami do dnia wydania postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia oraz z kosztami wykonania zabezpieczenia. Suma ta może obejmować także przewidywane koszty postępowania. § 4. Jeżeli w ramach zabezpieczenia obowiązany składa sumę zabezpieczenia, sumę tę umieszcza na rachunku depozytowym Ministra Finansów, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. § 5. W sprawach wymienionych w art. 479[89] wniosek powinien zawierać ponadto informację, czy toczy lub toczyło się postępowanie w przedmiocie unieważnienia prawa wyłącznego albo oświadczenie strony lub uczestnika postępowania o braku wiedzy o takim postępowaniu.
Stan prawny i aktualizacja materiału: 2026-10-06.