Praca i B2B

Kara umowna za naruszenie poufności w umowie B2B: Analiza prawna

Ernest Syska · weryfikacja merytoryczna: Mateusz Jagiełło

Publikacja: 2026-10-06 · aktualizacja: 2026-10-06 · czas czytania 7 min

Naruszenie poufności w ramach umów B2B może prowadzić do poważnych konsekwencji prawnych i finansowych. Zastrzeżenie kary umownej jest częstym mechanizmem zabezpieczającym interesy przedsiębiorców. Jak wygląda proces dochodzenia takiej kary i z jakimi wyzwaniami może spotkać się Klient w sporze dotyczącym ujawnienia tajemnicy przedsiębiorstwa?

Szybka odpowiedź

Zastrzeżenie kary umownej za naruszenie poufności w umowie B2B jest w pełni legalne i stanowi odszkodowanie za niewykonanie zobowiązania niepieniężnego. Pozwany może żądać sądowego miarkowania kary, gdy jest ona rażąco wygórowana.

  • Kara umowna za naruszenie poufności odnosi się do obowiązku niepieniężnego zachowania poufności (art. 483 § 1 KC).
  • Dochodzenie kary umownej nie wymaga wykazywania wysokości szkody majątkowej, a jedynie faktu naruszenia umowy.
  • Wysokość kary powinna być proporcjonalna do wartości kontraktu i potencjalnego ryzyka wycieku danych.
  • Sąd może zmniejszyć (zmiarkować) karę umowną, jeżeli zobowiązanie wykonano w znacznej części lub kara jest rażąco wygórowana (art. 484 § 2 KC).
  • Ujawnienie informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa stanowi jednocześnie czyn nieuczciwej konkurencji (art. 11 UZNK).

Jak wyglądała sprawa?

Zleceniodawca dochodził kary umownej od Wykonawcy za ujawnienie poufnych informacji technicznych dotyczących projektu na publicznym repozytorium internetowym, co stanowiło naruszenie zawartej umowy.

Sprawa dotyczyła sporu między Klientem (Zleceniodawcą) a Panem M. N. prowadzącym firmę (Wykonawcą), wynikającego z Umowy o świadczenie usług IT zawartej 10 stycznia 2024 roku. W ramach tej umowy Wykonawca zobowiązał się do zachowania poufności wszelkich informacji technicznych, handlowych i organizacyjnych Zleceniodawcy przez 36 miesięcy od zakończenia umowy, tj. do 30 grudnia 2027 roku.

W dniu 20 maja 2024 roku Klient stwierdził, że Wykonawca ujawnił fragment dokumentacji technicznej projektu na publicznym repozytorium GitHub. W odpowiedzi na te zarzuty, Wykonawca w wiadomości e-mailowej z 21 maja 2024 roku przyznał się do publikacji, twierdząc jednocześnie, że materiały te nie stanowią tajemnicy przedsiębiorstwa, a ich udostępnienie miało charakter demonstracyjny. Po bezskutecznych wezwaniach do zapłaty kary umownej w wysokości 50 000,00 zł, Wykonawca zaproponował zwrot jedynie 10 000,00 zł, argumentując, że kara jest rażąco wygórowana.

W Umowie zastrzeżono karę umowną w wysokości 50 000,00 zł za każde naruszenie obowiązku poufności, z możliwością dochodzenia odszkodowania przewyższającego tę kwotę. Zleceniodawca zlecił analizę prawną i przygotowanie strategii procesowej, dążąc do wyegzekwowania pełnej kary, a także rozważając zabezpieczenie roszczenia. Zgodnie z umową, wszelkie spory miały być rozstrzygane przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy, a przed wniesieniem pozwu strony zobowiązały się do próby mediacji.

Czy klauzula poufności i kara umowna są ważne?

Klauzule umowne dotyczące poufności i kary umownej za jej naruszenie, wraz z możliwością dochodzenia odszkodowania przewyższającego karę, są w pełni ważne i skuteczne w relacji B2B.

Postanowienie o zachowaniu poufności (§3 Umowy), precyzujące zakres informacji (techniczne, handlowe, organizacyjne) oraz czas jego obowiązywania (36 miesięcy od zakończenia umowy), jest zgodne z praktyką obrotu gospodarczego i skutecznie chroni interesy Zleceniodawcy. Jest to standardowy element umów w biznesie.

Również klauzula kary umownej (§7 pkt 1 Umowy), określająca kwotę 50 000,00 zł za każde naruszenie poufności, jest ważna. Opiera się na art. 483 § 1 Kodeksu cywilnego (k.c.), który dopuszcza zastrzeżenie w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy. Wysokość kary została wyraźnie wskazana.

Co istotne, postanowienie o możliwości dochodzenia odszkodowania przewyższającego karę umowną (§7 pkt 3 Umowy) także jest skuteczne. Zgodnie z art. 484 § 1 zd. 2 k.c., wierzyciel może żądać odszkodowania przenoszącego wysokość kary, jeżeli strony tak postanowiły w umowie. Takie zastrzeżenie daje Zleceniodawcy prawo do pełnej rekompensaty za poniesioną szkodę, nawet jeśli przewyższa ona kwotę kary umownej.

Czy sąd może obniżyć ustaloną karę umowną?

Sąd ma możliwość obniżenia kary umownej (miarkowania jej) na podstawie art. 484 § 2 Kodeksu cywilnego, jeśli uzna, że jest ona rażąco wygórowana lub zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane.

Wykonawca podnosi argument o rażącym wygórowaniu kary umownej, powołując się na art. 484 § 2 k.c. Ten przepis pozwala sądowi na obniżenie kary, gdy jest ona nadmierna w stosunku do doznanej szkody lub gdy zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane. Sąd, nawet w przypadku bierności pozwanego, jest zobowiązany do merytorycznej oceny zasadności żądania, w tym wysokości kary.

Na Zleceniodawcy spoczywa ciężar udowodnienia faktu naruszenia poufności oraz tego, że ujawnione materiały stanowiły tajemnicę przedsiębiorstwa, miały wartość gospodarczą i były odpowiednio chronione. Aby przeciwdziałać argumentom o miarkowaniu, Zleceniodawca powinien wykazać wagę naruszonego obowiązku, trudność w oszacowaniu rzeczywistej szkody, zwłaszcza reputacyjnej i utraty przewagi konkurencyjnej, oraz ewentualne korzyści uzyskane przez Wykonawcę z publikacji.

Z kolei na Wykonawcy ciąży obowiązek udowodnienia, że wysokość kary jest rażąco wygórowana, na przykład poprzez wskazanie, że Zleceniodawca nie poniósł żadnej szkody lub jest ona znikoma. Brak orzecznictwa w materiale bezpośrednio odnoszącego się do miarkowania kar w podobnych sprawach, jednak ogólna linia orzecznicza wskazuje na aktywną rolę sądu w ocenie proporcjonalności kary.

Jakie dowody są kluczowe w sprawie o naruszenie poufności?

Kluczowe dowody obejmują umowę, korespondencję e-mailową z przyznaniem się Wykonawcy do publikacji, kompletną dokumentację techniczną potwierdzającą poufność oraz, w razie potrzeby, opinię biegłego informatycznego.

Na Zleceniodawcy spoczywa ciężar udowodnienia zawarcia Umowy i jej treści, faktu naruszenia obowiązku poufności przez Wykonawcę oraz tego, że ujawnione materiały faktycznie stanowiły tajemnicę przedsiębiorstwa. Ten ostatni punkt jest kluczowy, gdyż Wykonawca kwestionuje ten fakt. Zleceniodawca musi wykazać, że informacje te miały wartość gospodarczą, nie były powszechnie znane i podjęto działania w celu ich ochrony.

Istotnymi dowodami będą: Umowa o świadczenie usług IT, korespondencja e-mailowa z Wykonawcą (zwłaszcza ta z 21 maja 2024 roku, zawierająca przyznanie się do publikacji), wezwania do zapłaty, a także dokumentacja techniczna projektu z wyraźnym zaznaczeniem jej poufnego charakteru i procedur ochrony. Należy również zabezpieczyć logi i metadane z repozytorium GitHub potwierdzające datę i zakres publikacji.

W przypadku sporu o charakter tajemnicy przedsiębiorstwa i wycenę ewentualnej szkody, niezbędny może okazać się dowód z opinii biegłego informatycznego lub innego specjalisty. Biegły oceni, czy ujawnione fragmenty kodu lub dokumentacji stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa, a także wagę tych informacji dla działalności Zleceniodawcy oraz możliwe skutki ujawnienia. Ponadto, zeznania świadków, np. pracowników, mogą potwierdzić poufny charakter informacji i ich wartość.

Czy roszczenie o karę umowną jest zagrożone przedawnieniem?

Roszczenie Klienta o zapłatę kary umownej nie jest zagrożone przedawnieniem, gdyż ogólny termin przedawnienia dla roszczeń związanych z działalnością gospodarczą wynosi trzy lata od daty wymagalności.

Zgodnie z art. 118 Kodeksu cywilnego w związku z art. 554 k.c., roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przedawniają się z upływem trzech lat. W tej sprawie, naruszenie obowiązku poufności miało miejsce 20 maja 2024 roku, a pierwsze wezwanie do zapłaty zostało wysłane 25 maja 2024 roku. Od tego dnia należy liczyć początek biegu terminu przedawnienia.

Oznacza to, że roszczenie Zleceniodawcy przedawni się 25 maja 2027 roku. Dotychczasowe wezwania do zapłaty wysyłane przez Zleceniodawcę nie przerywają biegu przedawnienia, ale są istotne dla udokumentowania dochodzenia roszczenia i naliczania odsetek.

Bieg przedawnienia zostanie przerwany przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń, dokonaną w celu dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. Wniesienie pozwu lub formalny wniosek o mediację skutecznie przerwie ten bieg, co sprawia, że roszczenie Zleceniodawcy jest obecnie aktualne i niezagrożone przedawnieniem.

Jakie są dostępne ścieżki dochodzenia roszczenia?

Zleceniodawca może dochodzić roszczenia zarówno poprzez obligatoryjną mediację i próbę ugody pozasądowej, jak i na drodze sądowej, z możliwością żądania zabezpieczenia roszczenia.

Zgodnie z Umową, strony są zobowiązane do podjęcia próby mediacji przed wniesieniem powództwa. Jest to szansa na szybkie i poufne rozwiązanie sporu, co pozwala uniknąć długotrwałego procesu sądowego i minimalizuje ryzyka reputacyjne. Zleceniodawca powinien przedstawić swoje stanowisko, poparte dowodami, i dążyć do kompromisu, np. w przedziale 30 000,00 – 40 000,00 zł, choć propozycja Wykonawcy zwrotu 10 000,00 zł jest zbyt niska.

W przypadku niepowodzenia mediacji, Klient ma otwartą drogę sądową. Może dochodzić zapłaty pełnej kary umownej w wysokości 50 000,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wymagalności. Jeśli szkoda przewyższa karę umowną (co umowa dopuszcza), Klient może dochodzić również dodatkowego odszkodowania, co wymaga jednak szczegółowego udowodnienia jego wysokości.

Zleceniodawca może również złożyć wniosek o zabezpieczenie roszczenia (na podstawie art. 730 i n. k.p.c.) poprzez zajęcie rachunku bankowego Wykonawcy lub ustanowienie hipoteki na nieruchomości, jeśli dostępne są odpowiednie dane. Taki wniosek ma na celu zapewnienie wykonalności przyszłego orzeczenia sądu. Koszty procesu będą obejmowały opłatę sądową (5% wartości przedmiotu sporu) oraz koszty zastępstwa procesowego (co najmniej 5 400,00 zł dla tej wartości przedmiotu sporu), a także potencjalne koszty opinii biegłego.

Jakie ryzyka wiążą się z dochodzeniem kary umownej w sądzie?

Do głównych ryzyk związanych z dochodzeniem kary umownej w sądzie należy możliwość jej miarkowania przez sąd, trudności w udowodnieniu statusu tajemnicy przedsiębiorstwa oraz potencjalne ryzyka reputacyjne i kosztowe.

Największym ryzykiem jest możliwość miarkowania kary umownej przez sąd na podstawie art. 484 § 2 k.c. Jeśli sąd uzna, że kwota 50 000,00 zł jest rażąco wygórowana w stosunku do doznanej szkody lub charakteru naruszenia, może ją obniżyć. Argumentacja Wykonawcy o braku istotnej szkody i demonstracyjnym charakterze publikacji będzie w tym kontekście analizowana.

Kolejne ryzyko dotyczy udowodnienia, że ujawnione materiały faktycznie stanowiły tajemnicę przedsiębiorstwa Klienta. Wykonawca kwestionuje ten fakt, co oznacza, że Zleceniodawca będzie musiał przekonująco wykazać, że informacje te miały wartość gospodarczą, nie były powszechnie znane i były przez niego odpowiednio chronione. Może to wymagać skomplikowanych dowodów i opinii biegłych.

Istnieją również ryzyka reputacyjne i handlowe. Upublicznienie sporu sądowego może negatywnie wpłynąć na wizerunek Klienta, sugerując, że nie potrafi on skutecznie chronić swoich tajemnic, lub zniechęcając potencjalnych partnerów biznesowych. Należy również liczyć się z kosztami procesu, które, oprócz opłat sądowych i zastępstwa procesowego, mogą obejmować wysokie honoraria biegłych.

Jakie działania należy podjąć w pierwszej kolejności?

Należy niezwłocznie zabezpieczyć pełną dokumentację dowodową, podjąć obowiązkową próbę mediacji oraz przygotować pozew o zapłatę z wnioskiem o zabezpieczenie roszczenia.

W pierwszej kolejności Klient powinien przeprowadzić dokładną analizę i zabezpieczyć całą dokumentację wewnętrzną potwierdzającą status ujawnionych materiałów jako tajemnicy przedsiębiorstwa. Obejmuje to regulaminy, polityki bezpieczeństwa informacji, dowody oznaczania dokumentów jako poufnych oraz gromadzenie wszelkich danych świadczących o wartości gospodarczej tych informacji i ewentualnie poniesionej szkodzie. Niezbędne jest również zabezpieczenie pełnej dokumentacji cyfrowej, takiej jak logi, metadane z GitHub oraz korespondencja e-mailowa.

Następnie, zgodnie z postanowieniami Umowy, należy podjąć obowiązkową próbę mediacji. Przygotowanie wniosku o mediację oraz projektu ugody z proponowaną kwotą rozliczenia (np. w zakresie 30 000,00 – 40 000,00 zł), harmonogramem płatności i klauzulą poufności jest kluczowym krokiem. Ugoda pozasądowa jest korzystna ze względu na szybkość, poufność i mniejsze ryzyko.

W przypadku niepowodzenia mediacji, należy być gotowym do wniesienia pozwu o zapłatę kary umownej w wysokości 50 000,00 zł wraz z odsetkami od dnia 26 maja 2024 roku do dnia zapłaty. Do pozwu koniecznie należy dołączyć wniosek o zabezpieczenie roszczenia, np. poprzez zajęcie rachunku bankowego Wykonawcy. W pozwie należy również zawnioskować o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego informatycznego w celu oceny statusu ujawnionych materiałów jako tajemnicy przedsiębiorstwa oraz, w przypadku dochodzenia wyższej kwoty, wyceny szkody.

Najczęstsze pytania

Czy kara umowna przy klauzuli poufności w umowie B2B jest zgodna z prawem?

Tak. Zastrzeżenie kary umownej za naruszenie poufności w B2B jest w pełni legalne, gdyż dotyczy niewykonania zobowiązania o charakterze niepieniężnym.

Ile może wynosić kara za naruszenie poufności w umowie B2B?

Przepisy nie określają maksymalnego limitu kary, ale jej wysokość powinna być adekwatna. Sąd może zmniejszyć karę rażąco wygórowaną.

Kiedy sąd może zastosować miarkowanie kary umownej za naruszenie NDA?

Sąd może zmiarkować karę na wniosek dłużnika, jeżeli zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane lub gdy kara jest rażąco wygórowana.

Jak wykazać naruszenie poufności w umowie B2B i dochodzić kary umownej?

Należy wykazać istnienie umowy NDA, fakt przekazania danych oraz przedstawić dowody na nieuprawnione ujawnienie lub wykorzystanie informacji.

Co to jest rażąco wygórowana kara umowna?

To kara, której wysokość jest rażąco nieproporcjonalna do wartości kontraktu, skali naruszenia oraz poniesionej przez wierzyciela szkody.

Dokumenty sprawy do pobrania

Masz podobną sprawę? Przeanalizuj ją w CaseBox AI

Wykup pakiet Konsultacja Prawna, dodaj swoje dokumenty i przeprowadź analizę samodzielnie — z odwołaniami do przepisów i orzeczeń.

Przeanalizuj własną sprawę

Obsługujesz takie sprawy? Pozyskaj zapytania przez Giełdę CaseBox

Na Giełdę trafiają zanonimizowane opisy spraw użytkowników CaseBox.

Zobacz Giełdę CaseBox · Plany Prawnik i Kancelaria

Podstawy prawne

Brzmienie: Art. 483 Kodeks cywilny

§ 1. Można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna). § 2. Dłużnik nie może bez zgody wierzyciela zwolnić się z zobowiązania przez zapłatę kary umownej.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 484 Kodeks cywilny

§ 1. W razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania kara umowna należy się wierzycielowi w zastrzeżonej na ten wypadek wysokości bez względu na wysokość poniesionej szkody. Żądanie odszkodowania przenoszącego wysokość zastrzeżonej kary nie jest dopuszczalne, chyba że strony inaczej postanowiły. § 2. Jeżeli zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane, dłużnik może żądać zmniejszenia kary umownej; to samo dotyczy wypadku, gdy kara umowna jest rażąco wygórowana.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 471 Kodeks cywilny

Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 362 Kodeks cywilny

Jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 6 Kodeks cywilny

Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 232 Kodeks postępowania cywilnego

Strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Sąd może dopuścić dowód niewskazany przez stronę.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 339 Kodeks postępowania cywilnego

§ 1. Sąd może wydać wyrok zaoczny na posiedzeniu niejawnym, gdy pozwany w wyznaczonym terminie nie złożył odpowiedzi na pozew. § 2. W przypadku, o którym mowa w § 1, przyjmuje się za prawdziwe twierdzenia powoda o faktach zawarte w pozwie lub pismach procesowych doręczonych pozwanemu przed posiedzeniem, chyba że budzą one uzasadnione wątpliwości albo zostały przytoczone w celu obejścia prawa.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 118 Kodeks cywilny

Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 554 Kodeks cywilny

Roszczenia z tytułu sprzedaży dokonanej w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedawcy, roszczenia rzemieślników z takiego tytułu oraz roszczenia prowadzących gospodarstwa rolne z tytułu sprzedaży płodów rolnych i leśnych przedawniają się z upływem lat dwóch.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 730 Kodeks postępowania cywilnego

§ 1. W każdej sprawie cywilnej podlegającej rozpoznaniu przez sąd lub sąd polubowny można żądać udzielenia zabezpieczenia. § 2. Sąd może udzielić zabezpieczenia przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Po uzyskaniu przez uprawnionego tytułu wykonawczego dopuszczalne jest udzielenie zabezpieczenia tylko wtedy, jeżeli ma ono na celu zabezpieczenie roszczenia o świadczenie, którego termin spełnienia jeszcze nie nastąpił.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 481 Kodeks cywilny

§ 1. Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. § 2. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy. § 21. Maksymalna wysokość odsetek za opóźnienie nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie (odsetki maksymalne za opóźnienie). § 22. Jeżeli wysokość odsetek za opóźnienie przekracza wysokość odsetek maksymalnych za opóźnienie, należą się odsetki maksymalne za opóźnienie. § 23. Postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać przepisów o odsetkach maksymalnych za opóźnienie, także w przypadku dokonania wyboru prawa obcego. W takim przypadku stosuje się przepisy ustawy. § 24. Minister Sprawiedliwości ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie. § 3. W razie zwłoki dłużnika wierzyciel może nadto żądać naprawienia szkody na zasadach ogólnych.

Strona przepisu

Stan prawny i aktualizacja materiału: 2026-10-06.