Praca i B2B
Niesłuszne naliczenie kar umownych i potrącenie wynagrodzenia w umowie B2B
Ernest Syska · weryfikacja merytoryczna: Mateusz Jagiełło
Publikacja: 2026-10-06 · aktualizacja: 2026-10-06 · czas czytania 7 min
W relacjach biznesowych (B2B) często dochodzi do sporów dotyczących należytego wykonania umów, a w konsekwencji naliczania kar umownych. Problem pojawia się, gdy zleceniodawca jednostronnie potrąca te kary z wynagrodzenia wykonawcy, nie przedstawiając wystarczających dowodów na ich zasadność. Niniejszy artykuł przedstawia analizę prawną takiej sytuacji, wskazując na kluczowe aspekty obrony zleceniobiorcy.
Szybka odpowiedź
W przypadku niesłusznego naliczenia kar umownych w umowie B2B i jednostronnego potrącenia wynagrodzenia przez zleceniodawcę, zleceniobiorca ma prawo kwestionować zasadność kar i domagać się zwrotu potrąconej kwoty wraz z odsetkami, zwłaszcza gdy brakuje precyzyjnych definicji naruszeń w umowie, a naliczone kary są rażąco wygórowane.
- Klauzule kar umownych muszą być precyzyjne; brak definicji 'nienależytego wykonania' osłabia ich skuteczność.
- Wysokie kary umowne (np. 30% lub 100% wynagrodzenia) mogą zostać miarkowane przez sąd jako rażąco wygórowane.
- Jednostronne potrącenie spornych wierzytelności jest bezskuteczne, jeśli wierzytelność o zapłatę kar nie jest udowodniona i wymagalna.
- Ciężar dowodu zasadności naliczenia kar umownych spoczywa na stronie, która je nalicza (zleceniodawcy).
- Roszczenia z umów B2B przedawniają się z upływem 3 lat.
- Zleceniobiorca powinien gromadzić dowody należytego wykonania usług (logi, raporty, korespondencja) i może wnioskować o zabezpieczenie dowodów u zleceniodawcy.
- Zalecanymi krokami są wezwanie przedsądowe, a w dalszej kolejności pozew o zapłatę i wnioski o zabezpieczenie powództwa oraz dowodów.
Jak wyglądała sprawa?
Sprawa dotyczyła sporu pomiędzy zleceniobiorcą J. K. a spółką ALFA MEDIA sp. z o.o., wynikającego z umowy zlecenia na świadczenie usług IT, w której spółka naliczyła i potrąciła kary umowne za rzekome naruszenia.
J. K., prowadzący działalność gospodarczą pod firmą K. I. T. S., zawarł ze spółką ALFA MEDIA sp. z o.o. umowę zlecenia B2B nr UM-████/███ na świadczenie usług IT. Umowa przewidywała miesięczne wynagrodzenie w wysokości 18 000,00 zł netto oraz kary umowne za niewykonanie lub nienależyte wykonanie usług: 30% miesięcznego wynagrodzenia za pojedyncze naruszenie (5 400,00 zł netto) oraz 100% miesięcznego wynagrodzenia (18 000,00 zł netto) za powtarzające się naruszenia (więcej niż 3 w kwartale).
ALFA MEDIA, twierdząc, że J. K. dopuścił się naruszeń (m.in. brak raportów, opóźnienia w aktualizacjach, przekroczenia czasu reakcji), wystawiła notę obciążeniową na łączną kwotę 59 400,00 zł netto. Następnie, 10 października 2023 r., spółka jednostronnie potrąciła tę kwotę z faktury J. K. za wrzesień 2023 r. J. K. zakwestionował zasadność naliczenia kar i skuteczność potrącenia, wskazując na posiadane dowody obalające zarzuty.
Później ALFA MEDIA wystawiła kolejną notę obciążeniową na kwotę 77 400,00 zł netto za rzekome naruszenia z grudnia 2023 r. i stycznia 2024 r., co zwiększyło łączne żądania do 136 800,00 zł netto. J. K. domaga się zwrotu potrąconej kwoty wraz z odsetkami i kwestionuje możliwość jednostronnego potrącania wynagrodzenia bez uprzedniego udowodnienia szkody.
Czy klauzule kar umownych były ważne i skuteczne?
Klauzule kar umownych są co do zasady ważne, jednak ich skuteczność w obecnym kształcie jest wątpliwa, a wysokość kar prawdopodobnie podlega miarkowaniu.
Zastrzeżenie kar umownych w umowie jest dopuszczalne na podstawie art. 483 §1 Kodeksu cywilnego dla zobowiązań niepieniężnych. Jednakże, umowa między stronami nie zawiera precyzyjnych definicji „nienależytego wykonania” ani „powtarzających się naruszeń”, co utrudnia jednoznaczne określenie, kiedy kara umowna staje się wymagalna. Brak jasnych kryteriów może prowadzić do sporów interpretacyjnych i osłabiać pozycję strony dochodzącej kar.
Wysokość zastrzeżonych kar, wynosząca 30% i 100% miesięcznego wynagrodzenia (odpowiednio 5 400,00 zł netto i 18 000,00 zł netto) za naruszenia, wydaje się rażąco wygórowana. Na podstawie art. 484 §2 Kodeksu cywilnego, sąd może obniżyć (miarkować) karę umowną, jeśli zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane lub gdy kara jest rażąco wygórowana. Biorąc pod uwagę świadczenie usług przez cały okres trwania umowy oraz brak jasnego powiązania kar ze szkodą, istnieje wysokie prawdopodobieństwo miarkowania kar przez sąd.
Dodatkowo, umowa nie przewiduje obowiązku wezwania zleceniobiorcy do usunięcia naruszenia przed naliczeniem kary. Chociaż przepisy nie narzucają takiego wymogu wprost, w relacjach B2B brak takiej klauzuli może wpływać na ocenę dobrych obyczajów i zasadności żądania kary, a także na ewentualne miarkowanie jej wysokości.
Czy zleceniodawca mógł jednostronnie potrącić wynagrodzenie?
Jednostronne potrącenie wierzytelności przez zleceniodawcę jest dopuszczalne w teorii, ale w tej sprawie jego skuteczność jest kwestionowana z uwagi na brak udowodnienia istnienia i wymagalności wierzytelności o zapłatę kar umownych.
Potrącenie (kompensata) jest regulowane przez art. 498 §1 Kodeksu cywilnego i jest możliwe, gdy dwie strony są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, a przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze oraz obie wierzytelności są wymagalne i zaskarżalne. Skuteczność potrącenia zależy więc od rzeczywistego istnienia i wymagalności wierzytelności wzajemnej, czyli w tym przypadku wierzytelności ALFA MEDIA o zapłatę kar umownych.
Ponieważ J. K. kwestionuje zasadność naliczonych kar, twierdząc, że posiada dowody (logi serwera, potwierdzenia wysyłek raportów) obalające zarzuty ALFA MEDIA, wierzytelność ALFA MEDIA jest sporna i nie została udowodniona. W konsekwencji, jednostronne potrącenie dokonane przez ALFA MEDIA może być uznane za bezskuteczne w całości lub części, ponieważ brakuje potwierdzenia zasadności i wysokości tych kar.
Działanie polegające na jednostronnym potrąceniu wysokich, spornych i nieudowodnionych wierzytelności z faktury klienta, bez wcześniejszej weryfikacji zarzutów lub próby negocjacji, może być również interpretowane jako naruszenie zasad współżycia społecznego (art. 5 Kodeksu cywilnego) oraz dobrych obyczajów w obrocie gospodarczym.
Jakie są terminy przedawnienia roszczeń?
Roszczenia J. K. o zwrot potrąconego wynagrodzenia oraz roszczenia ALFA MEDIA o zapłatę kar umownych przedawniają się z upływem 3 lat, jako roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Zgodnie z art. 118 Kodeksu cywilnego, termin przedawnienia dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej wynosi 3 lata.
W przypadku roszczenia J. K. o zwrot kwoty 59 400,00 zł netto, która została potrącona 10 października 2023 r., termin przedawnienia upłynie 10 października 2026 r. Roszczenie o zwrot kwoty z kolejnej noty obciążeniowej (77 400,00 zł netto), wystawionej 1 marca 2024 r., przedawni się najwcześniej 1 marca 2027 r., jeśli do tego czasu nastąpiło potrącenie lub żądanie zapłaty.
Roszczenia ALFA MEDIA o zapłatę kar umownych również podlegają 3-letniemu terminowi przedawnienia. Termin ten liczy się od dnia wymagalności kary za każde konkretne naruszenie. Dla kar naliczonych za naruszenia w maju, sierpniu i wrześniu 2023 r., termin przedawnienia upłynie pod koniec września 2026 r., natomiast dla kar z grudnia 2023 r. i stycznia 2024 r. – najwcześniej pod koniec stycznia 2027 r.
Kto musi udowodnić naruszenia?
Ciężar dowodu zasadności naliczonych kar spoczywa na ALFA MEDIA, a J. K. dysponuje dowodami, które mogą podważyć te zarzuty.
Zgodnie z art. 6 Kodeksu cywilnego oraz art. 232 Kodeksu postępowania cywilnego, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. W tej sprawie to ALFA MEDIA, jako strona naliczająca kary umowne i dokonująca potrącenia, musi udowodnić, że J. K. nienależycie wykonał zobowiązanie, że naruszenia faktycznie miały miejsce, i że stanowią one podstawę do naliczenia kar zgodnie z umową, a także wykazać ich wysokość.
J. K. wskazuje, że posiada dowody obalające zarzuty ALFA MEDIA, takie jak logi serwera i potwierdzenia wysyłek raportów. Wszelkie dowody elektroniczne (logi serwera, e-maile, zapisy z systemów ticketowych) są dopuszczalne w postępowaniu cywilnym, jednak kluczowe będzie wykazanie ich autentyczności i integralności. W przypadku sporu o dane elektroniczne, sąd może powołać biegłego sądowego do ich analizy i weryfikacji.
W obliczu ryzyka utraty lub manipulacji dowodami elektronicznymi znajdującymi się u ALFA MEDIA (takimi jak pełne logi systemowe, zapisy ticketingu), zasadne jest złożenie wniosku o zabezpieczenie dowodów na podstawie art. 310 Kodeksu postępowania cywilnego. Pozwoli to na zachowanie dowodów w stanie nienaruszonym przed wszczęciem lub w toku postępowania głównego.
Jakie są roszczenia klienta i ryzyka prawne?
Główne roszczenie J. K. obejmuje zwrot nienależnie potrąconych kwot wraz z odsetkami, a ryzyka prawne dotyczą m.in. kosztów procesu i ewentualnych kontrroszczeń zleceniodawcy.
Roszczenia J. K. obejmują żądanie zwrotu bezprawnie potrąconej kwoty 59 400,00 zł netto wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, liczonymi od 11 października 2023 r. do dnia zapłaty. Ponadto, J. K. będzie domagał się zwrotu lub unieważnienia kary w wysokości 77 400,00 zł netto z kolejnej noty obciążeniowej, wraz z odsetkami od daty jej potrącenia lub wymagalności. Łączna kwota roszczenia głównego (kapitał) wynosi 136 800,00 zł netto, powiększona o odsetki oraz koszty sądowe i zastępstwa procesowego.
Jednym z istotnych ryzyk dla ALFA MEDIA jest wysokie prawdopodobieństwo miarkowania kar umownych przez sąd (art. 484 §2 Kodeksu cywilnego). Jeśli sąd uzna kary za rażąco wygórowane lub stwierdzi, że zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane, zmniejszy to legalną kwotę, którą ALFA MEDIA mogłaby dochodzić, a tym samym zwiększy roszczenie J. K. o zwrot wynagrodzenia.
Ryzyka dla J. K. obejmują konieczność aktywnej obrony i zbierania dowodów, koszty i czasochłonność postępowania sądowego, możliwość kontrroszczeń ze strony ALFA MEDIA o zapłatę pozostałych kar umownych, a także zagrożenie wpisem do biur informacji gospodarczej. W przypadku bezprawnego wpisu, J. K. może dochodzić roszczeń o naruszenie dóbr osobistych.
Jaka strategia działania jest rekomendowana?
Rekomendowana strategia obejmuje wezwanie przedsądowe, a w przypadku braku porozumienia – postępowanie sądowe z wnioskami o zabezpieczenie powództwa i dowodów.
Pierwszym krokiem jest formalne wezwanie przedsądowe do ALFA MEDIA. Należy w nim zażądać zwrotu potrąconych kwot wraz z odsetkami, przedstawienia pełnych logów systemowych i ticketów w celu weryfikacji, oraz zaprzestania zgłoszeń do biur informacji gospodarczej. Jest to niezbędne do próby ugodowego rozwiązania sporu i spełnienia wymogu informowania w pozwie o podjęciu próby pozasądowego rozwiązania sporu (art. 187 §1 pkt 3 Kodeksu postępowania cywilnego). Warto również rozważyć propozycję mediacji.
W przypadku braku porozumienia w postępowaniu przedsądowym, należy złożyć pozew o zapłatę o zwrot nienależnie potrąconego wynagrodzenia (łącznie 136 800,00 zł netto plus odsetki) do właściwego sądu. Do pozwu należy dołączyć posiadane dowody i wnioskować o dopuszczenie dowodów znajdujących się u ALFA MEDIA, a także o powołanie biegłego sądowego z zakresu IT do ich analizy.
Aby chronić interesy J. K. do czasu rozstrzygnięcia, zasadne jest złożenie wniosku o zabezpieczenie powództwa (np. poprzez zakaz dalszych potrąceń przez ALFA MEDIA) oraz wniosku o zabezpieczenie dowodów elektronicznych znajdujących się u ALFA MEDIA (art. 310 i art. 7301 Kodeksu postępowania cywilnego), aby zapobiec ich zniszczeniu lub zmianie. W przypadku bezprawnego wpisu do biur informacji gospodarczej, należy podjąć kroki prawne w celu ochrony reputacji J. K. i ewentualnie dochodzić roszczeń z tytułu naruszenia dóbr osobistych.
Jakie dokumenty należy zgromadzić?
Należy zgromadzić wszystkie dostępne dokumenty potwierdzające należyte wykonanie usług oraz wszelką korespondencję związaną ze sporem.
J. K. powinien natychmiast zgromadzić i zabezpieczyć wszystkie logi serwerowe, potwierdzenia wysyłek raportów, całą korespondencję e-mail, zapisy z systemu ticketowego (jeśli ma do nich dostęp), oraz wszelkie inne dokumenty potwierdzające należyte wykonanie usług zgodnie z umową. Ważne jest wykonanie kopii zapasowych tych dokumentów, zarówno cyfrowych, jak i papierowych.
Do dokumentów kluczowych w sprawie należą: umowa zlecenia, faktury wystawione przez J. K., potwierdzenia bankowe dokonanych płatności przez ALFA MEDIA, wszystkie noty obciążeniowe wystawione przez ALFA MEDIA, a także wszelka korespondencja, w tym wezwanie przedsądowe wysłane do ALFA MEDIA.
W toku postępowania sądowego konieczne może być również pozyskanie dodatkowych dowodów od ALFA MEDIA, takich jak pełne logi systemowe, zapisy z ich systemu zgłoszeń (ticketingu) wraz z metadanymi, oraz wewnętrzna korespondencja dotycząca rzekomych naruszeń. W tym celu należy złożyć wniosek o zabezpieczenie dowodów.
Najczęstsze pytania
Czy zleceniodawca może naliczyć karę umowną bez wezwania do usunięcia naruszenia?
Umowa nie musi przewidywać wymogu wezwania do usunięcia naruszenia przed naliczeniem kary umownej. Jednakże brak takiego wymogu, w kontekście dobrych obyczajów biznesowych, może osłabiać pozycję zleceniodawcy i wpływać na ocenę zasadności kary lub jej miarkowanie przez sąd.
Co oznacza 'miarkowanie kary umownej'?
Miarkowanie kary umownej (art. 484 §2 Kodeksu cywilnego) to możliwość obniżenia przez sąd jej wysokości, jeśli zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane lub gdy kara jest rażąco wygórowana w stosunku do poniesionej szkody lub wartości świadczenia.
Czy groźba wpisu do BIK przez zleceniodawcę jest zawsze zasadna?
Groźba wpisu do biur informacji gospodarczej (BIK) jest zasadna tylko w przypadku istnienia bezspornych i wymagalnych wierzytelności. Jeśli roszczenie o kary umowne jest kwestionowane i nieudowodnione, wpis do BIK może być uznany za bezprawny i skutkować roszczeniami o naruszenie dóbr osobistych lub odszkodowanie.
Ile czasu mam na dochodzenie zwrotu nienależnie potrąconego wynagrodzenia?
Roszczenie o zwrot nienależnie potrąconego wynagrodzenia, jako roszczenie związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, przedawnia się z upływem 3 lat od dnia, w którym potrącenie nastąpiło.
Dokumenty sprawy do pobrania
- Sprawa 087 — stan faktyczny i dokumenty (DOCX) — DOCX · 19 KB
- Sprawa 087 — rozwiązanie CaseBox (DOCX) — DOCX · 27 KB
Masz podobną sprawę? Przeanalizuj ją w CaseBox AI
Wykup pakiet Konsultacja Prawna, dodaj swoje dokumenty i przeprowadź analizę samodzielnie — z odwołaniami do przepisów i orzeczeń.
Obsługujesz takie sprawy? Pozyskaj zapytania przez Giełdę CaseBox
Na Giełdę trafiają zanonimizowane opisy spraw użytkowników CaseBox.
Podstawy prawne
- Art. 750 k.c.
- Art. 483 §1 k.c.
- Art. 484 §2 k.c.
- Art. 6 k.c.
- Art. 5 k.c.
- Art. 498 §1 k.c.
- Art. 498 §2 k.c.
- Art. 471 k.c.
- Art. 481 §1 k.c.
- Art. 118 k.c.
- Art. 232 k.p.c.
- Art. 187 §1 pkt 3 k.p.c.
- Art. 310 k.p.c.
- Art. 7301 k.p.c.
- Art. 27 §1 k.p.c.
Brzmienie: Art. 750 Kodeks cywilny
Do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.
Brzmienie: Art. 483 Kodeks cywilny
§ 1. Można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna). § 2. Dłużnik nie może bez zgody wierzyciela zwolnić się z zobowiązania przez zapłatę kary umownej.
Brzmienie: Art. 484 Kodeks cywilny
§ 1. W razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania kara umowna należy się wierzycielowi w zastrzeżonej na ten wypadek wysokości bez względu na wysokość poniesionej szkody. Żądanie odszkodowania przenoszącego wysokość zastrzeżonej kary nie jest dopuszczalne, chyba że strony inaczej postanowiły. § 2. Jeżeli zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane, dłużnik może żądać zmniejszenia kary umownej; to samo dotyczy wypadku, gdy kara umowna jest rażąco wygórowana.
Brzmienie: Art. 6 Kodeks cywilny
Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.
Brzmienie: Art. 5 Kodeks cywilny
Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony.
Brzmienie: Art. 498 Kodeks cywilny
§ 1. Gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym. § 2. Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej.
Brzmienie: Art. 471 Kodeks cywilny
Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
Brzmienie: Art. 481 Kodeks cywilny
§ 1. Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. § 2. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy. § 21. Maksymalna wysokość odsetek za opóźnienie nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie (odsetki maksymalne za opóźnienie). § 22. Jeżeli wysokość odsetek za opóźnienie przekracza wysokość odsetek maksymalnych za opóźnienie, należą się odsetki maksymalne za opóźnienie. § 23. Postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać przepisów o odsetkach maksymalnych za opóźnienie, także w przypadku dokonania wyboru prawa obcego. W takim przypadku stosuje się przepisy ustawy. § 24. Minister Sprawiedliwości ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie. § 3. W razie zwłoki dłużnika wierzyciel może nadto żądać naprawienia szkody na zasadach ogólnych.
Brzmienie: Art. 118 Kodeks cywilny
Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata.
Brzmienie: Art. 232 Kodeks postępowania cywilnego
Strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Sąd może dopuścić dowód niewskazany przez stronę.
Brzmienie: Art. 187 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. Pozew powinien czynić zadość warunkom pisma procesowego, a nadto zawierać: 1) dokładnie określone żądanie, a w sprawach o prawa majątkowe także oznaczenie wartości przedmiotu sporu, chyba że przedmiotem sprawy jest oznaczona kwota pieniężna; 11) oznaczenie daty wymagalności roszczenia w sprawach o zasądzenie roszczenia; 2) wskazanie faktów, na których powód opiera swoje żądanie, a w miarę potrzeby uzasadniających również właściwość sądu; 3) informację, czy strony podjęły próbę mediacji lub innego pozasądowego sposobu rozwiązania sporu, a w przypadku gdy takich prób nie podjęto, wyjaśnienie przyczyn ich niepodjęcia. § 2. Pozew może zawierać wnioski o zabezpieczenie powództwa, nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności i przeprowadzenie rozprawy w nieobecności powoda oraz wnioski służące do przygotowania rozprawy, a w szczególności wnioski o: 1) wezwanie na rozprawę wskazanych przez powoda świadków i biegłych; 2) dokonanie oględzin; 3) polecenie pozwanemu dostarczenia na rozprawę dokumentu będącego w jego posiadaniu, a potrzebnego do przeprowadzenia dowodu, lub przedmiotu oględzin; 4) zażądanie dowodów znajdujących się w sądach, urzędach lub u osób trzecich, wraz z uprawdopodobnieniem, że strona sama nie może ich uzyskać.
Brzmienie: Art. 310 Kodeks postępowania cywilnego
Przed wszczęciem postępowania na wniosek, a w toku postępowania również z urzędu, można zabezpieczyć dowód, gdy zachodzi obawa, że jego przeprowadzenie stanie się niewykonalne lub zbyt utrudnione, albo gdy z innych przyczyn zachodzi potrzeba stwierdzenia istniejącego stanu rzeczy.
Brzmienie: Art. 27 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. Powództwo wytacza się przed sąd pierwszej instancji, w którego okręgu pozwany ma miejsce zamieszkania. § 2. Miejsce zamieszkania określa się według przepisów kodeksu cywilnego.
Stan prawny i aktualizacja materiału: 2026-10-06.