Praca i B2B

Wypadek na budowie na umowie B2B: Jak dochodzić odszkodowania?

Ernest Syska · weryfikacja merytoryczna: Mateusz Jagiełło

Publikacja: 2026-10-06 · aktualizacja: 2026-10-06 · czas czytania 7 min

P. N., technik budowlany, uległ poważnemu wypadkowi na budowie, pracując na podstawie umowy B2B. Zleceniodawca oraz ZUS odmówili uznania zdarzenia za wypadek przy pracy. Czy P. N. ma szansę na odszkodowanie i świadczenia?

  • Jakie kryteria decydują o rekwalifikacji umowy B2B na stosunek pracy?
  • Co oznacza odmowa uznania zdarzenia za wypadek przy pracy przez ZUS?
  • Czy zapis w umowie B2B o wyłączeniu odpowiedzialności jest zawsze skuteczny?
  • Jakie dowody są kluczowe, aby udowodnić faktyczne podporządkowanie?

Szybka odpowiedź

P. N. ma silne podstawy do sądowej rekwalifikacji umowy B2B na stosunek pracy, co otwiera drogę do dochodzenia świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego oraz odszkodowania od pracodawcy za wypadek przy pracy.

  • Istnieje możliwość sądowej rekwalifikacji umowy B2B na stosunek pracy.
  • Klauzula umowna wyłączająca odpowiedzialność zleceniodawcy może być nieważna.
  • P. N. ma prawo do odwołania od odmownej decyzji ZUS.
  • Może dochodzić zwrotu kosztów leczenia, utraconych dochodów i zadośćuczynienia.

Jak wyglądała sprawa P. N.?

P. N., technik budowlany na umowie B2B, uległ poważnemu wypadkowi na budowie, a zleceniodawca i ZUS odmówili uznania zdarzenia za wypadek przy pracy i wypłaty świadczeń.

P. N., technik budowlany, zawarł ze zleceniodawcą, spółką budowlaną, umowę o świadczenie usług w ramach prowadzonej działalności gospodarczej (B2B) z wynagrodzeniem 8 500,00 zł netto miesięcznie. W dniu 10 lutego 2026 roku, podczas wykonywania obowiązków na budowie prowadzonej przez zleceniodawcę, P. N. spadł z drabiny, doznając poważnego urazu kręgosłupa lędźwiowego w postaci złamania trzonu kręgu L1.

W wyniku wypadku P. N. był hospitalizowany i orzeczono jego czasową niezdolność do pracy/świadczenia usług na okres sześciu miesięcy. P. N. zażądał od zleceniodawcy pokrycia kosztów leczenia i rehabilitacji w wysokości 12 750,00 zł oraz wypłaty jednorazowego odszkodowania w kwocie 150 000,00 zł. Zleceniodawca, powołując się na cywilnoprawny charakter umowy B2B i klauzulę wyłączającą odpowiedzialność, odmówił zaspokojenia roszczeń. Również ZUS wydał decyzję odmowną, nie uznając zdarzenia za wypadek przy pracy z uwagi na brak stosunku pracy.

Czy umowa B2B może być traktowana jako stosunek pracy?

Tak, sąd może zrekwalifikować umowę B2B na stosunek pracy, jeśli faktyczny sposób jej wykonywania nosi cechy charakterystyczne dla zatrudnienia.

Podstawa: Art. 3 Kodeks pracy, Art. 22 Kodeks pracy

Mimo że P. N. formalnie zawarł umowę B2B, dla oceny charakteru prawnego wiążącego go ze zleceniodawcą decydujący jest rzeczywisty sposób jej wykonywania, a nie sama nazwa. Istnieją silne argumenty za tym, by stosunek ten został zakwalifikowany jako stosunek pracy.

Cechami wskazującymi na stosunek pracy są między innymi: osobiste świadczenie usług, faktyczne podporządkowanie służbowe (mimo deklaracji w umowie), wykonywanie pracy w określonym miejscu (na budowie zleceniodawcy) i czasie, oraz stałe, miesięczne wynagrodzenie. W stosunku pracy ryzyko gospodarcze ponosi pracodawca, podczas gdy w przypadku P. N. choroba po wypadku wywołała utratę dochodów, co osłabia argumentację za B2B i wskazuje na brak własnego ryzyka po jego stronie, typowego dla przedsiębiorcy.

Czy zdarzenie z udziałem P. N. to wypadek przy pracy?

Istnieją silne przesłanki, aby zdarzenie, któremu uległ P. N., zostało zakwalifikowane jako wypadek przy pracy, zwłaszcza po ewentualnej rekwalifikacji stosunku prawnego.

Podstawa: Art. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, Art. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, Art. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, Art. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, Art. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych

Kwalifikacja zdarzenia z dnia 10 lutego 2026 roku jako wypadku przy pracy jest bezpośrednio związana z możliwością rekwalifikacji umowy B2B na stosunek pracy. Jeśli sąd uzna, że P. N. świadczył pracę w ramach stosunku pracy, wówczas wypadek, któremu uległ na budowie zleceniodawcy, będzie spełniał definicję wypadku przy pracy. Zdarzenie to miało miejsce podczas wykonywania obowiązków służbowych i było związane z pracą.

Zarówno zleceniodawca, jak i ZUS, opierając się na formalnym charakterze umowy B2B, odmówili uznania zdarzenia za wypadek przy pracy. To stanowisko może być skutecznie podważone w postępowaniu sądowym, gdzie kluczowe będzie przedstawienie dowodów na faktyczne cechy stosunku pracy, pomimo formalnego zapisu umowy cywilnoprawnej.

Co z klauzulą wyłączającą odpowiedzialność zleceniodawcy?

Klauzula wyłączająca odpowiedzialność zleceniodawcy za szkody na osobie P. N. jest prawdopodobnie nieważna z mocy prawa, jeśli umowa zostanie zrekwalifikowana na stosunek pracy.

Podstawa: Art. 58 Kodeks cywilny, Art. 353(1) Kodeks cywilny

Postanowienie umowy o świadczenie usług, które wyłącza odpowiedzialność zleceniodawcy za szkody na osobie wykonawcy, należy oceniać w kontekście charakteru faktycznego stosunku prawnego. W przypadku sądowej rekwalifikacji umowy B2B na stosunek pracy, klauzula ta będzie nieważna. Przepisy prawa pracy mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie dopuszczają na niekorzyść pracownika wyłączenia odpowiedzialności pracodawcy.

Nawet jeśli sąd podtrzymałby cywilnoprawny charakter umowy, klauzule całkowicie wyłączające odpowiedzialność za szkody na osobie bywają uznawane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego lub naturą zobowiązania. Umowa P. N. zawierała już ograniczenie, wyłączając odpowiedzialność zleceniodawcy, o ile szkody nie wynikały z jego rażącego niedbalstwa lub umyślnego działania. Oznacza to, że za te formy winy zleceniodawca i tak będzie ponosił odpowiedzialność, niezależnie od postanowień umownych.

Jakich roszczeń może dochodzić poszkodowany?

P. N. może dochodzić zwrotu kosztów leczenia, utraconych dochodów oraz zadośćuczynienia za trwały uszczerbek na zdrowiu.

Podstawa: Art. 415 Kodeks cywilny, Art. 471 Kodeks cywilny, Art. 445 § 1 Kodeks cywilny

P. N. może zgłosić roszczenia obejmujące: pokrycie kosztów leczenia i rehabilitacji w udokumentowanej kwocie 12 750,00 zł, utracone dochody w wysokości 51 000,00 zł netto (za sześć miesięcy niezdolności do pracy, obliczone na podstawie miesięcznego wynagrodzenia 8 500,00 zł netto), a także jednorazowe odszkodowanie/zadośćuczynienie za doznany ból, cierpienie fizyczne i psychiczne oraz trwały uszczerbek na zdrowiu. Żądana przez P. N. kwota zadośćuczynienia to 150 000,00 zł, jednak jej ostateczna wysokość jest uznaniowa i będzie wymagała oceny sądowej, często opartej na opinii biegłego.

W przypadku rekwalifikacji umowy na stosunek pracy, roszczenia te będą dochodzone na podstawie przepisów prawa pracy i ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy. Jeśli stosunek cywilnoprawny zostanie utrzymany, roszczenia mogą być dochodzone na zasadach ogólnych odpowiedzialności deliktowej lub kontraktowej z Kodeksu cywilnego. Do wszystkich roszczeń należy doliczyć ustawowe odsetki za opóźnienie od daty ich wymagalności.

Jakie dowody są niezbędne w sprawie P. N.?

Kluczowe dowody obejmują dokumentację medyczną, finansową, korespondencję oraz zeznania świadków, a także opinie biegłych.

Podstawa: Art. 232 Kodeks postępowania cywilnego, Art. 235 Kodeks postępowania cywilnego, Art. 258 Kodeks postępowania cywilnego

Do udowodnienia faktycznego stosunku podporządkowania, niezbędne są dowody pisemne takie jak korespondencja e-mailowa zawierająca polecenia służbowe, harmonogramy pracy czy dokumenty dotyczące używania narzędzi zleceniodawcy. Kluczowe będą również zeznania świadków – innych pracowników czy kierowników budowy – którzy potwierdzą rzeczywisty sposób organizacji pracy i nadzoru nad P. N..

Związek zdarzenia z wykonywaną pracą zostanie potwierdzony protokołem powypadkowym (mimo jego odmownego charakteru), dokumentacją medyczną oraz ewentualną opinią biegłego BHP, oceniającą okoliczności wypadku i warunki bezpieczeństwa na budowie. Wysokość szkody i trwałego uszczerbku na zdrowiu wymaga przedstawienia pełnej dokumentacji medycznej, rachunków za leczenie i rehabilitację oraz opinii biegłego sądowego z zakresu medycyny, który oceni stopień uszczerbku, prognozy leczenia i wpływ wypadku na zdolność do pracy.

Jakie są terminy na podjęcie działań i ryzyka?

Najpilniejszym terminem jest miesięczny termin na odwołanie od decyzji ZUS, natomiast roszczenia majątkowe przedawniają się zasadniczo po 3 latach.

Podstawa: Art. 118 Kodeks cywilny, Art. 442^1 Kodeks cywilny, Art. 264 Kodeks postępowania cywilnego, Art. 265 Kodeks postępowania cywilnego

P. N. musi pilnie złożyć odwołanie od odmownej decyzji ZUS, ponieważ termin na jego wniesienie wynosi 1 miesiąc od dnia doręczenia decyzji (decyzja z dnia 20.04.2026 r. oznacza, że termin upływa w maju 2026 r.). W przypadku roszczeń pracowniczych (po rekwalifikacji umowy), termin przedawnienia wynosi 3 lata od dnia wymagalności roszczenia. Roszczenia cywilne (deliktowe lub kontraktowe) również przedawniają się z upływem 3 lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie odpowiedzialnej za jej naprawienie.

Głównym ryzykiem jest formalny charakter umowy B2B, na który będzie powoływał się zleceniodawca. Udowodnienie faktycznego podporządkowania wbrew zapisom umownym może być trudne i wymagać dużej aktywności dowodowej. Należy również liczyć się z brakiem współpracy ze strony zleceniodawcy w udostępnianiu dokumentacji oraz z koniecznością poniesienia kosztów opinii biegłych.

Co należy zrobić w następnej kolejności?

Należy pilnie złożyć odwołanie od decyzji ZUS oraz wezwanie przedsądowe do Zleceniodawcy, jednocześnie gromadząc dalsze dowody.

Podstawa: Art. 736 Kodeks postępowania cywilnego

W pierwszej kolejności należy przygotować i złożyć odwołanie od decyzji ZUS do sądu pracy za pośrednictwem ZUS Oddział w Warszawie, koniecznie w terminie 1 miesiąca od daty doręczenia decyzji. W odwołaniu powinien znaleźć się wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji. Równolegle, bez zbędnej zwłoki, należy sporządzić i wysłać wezwanie przedsądowe do zleceniodawcy z żądaniem uznania wypadku za wypadek przy pracy, pokrycia kosztów leczenia i rehabilitacji oraz wypłaty odszkodowania i zadośćuczynienia.

Kolejnym krokiem jest zabezpieczenie wszelkich możliwych dowodów: korespondencji e-mailowej i z komunikatorów, dokumentacji BHP, potwierdzeń przelewów wynagrodzenia oraz zidentyfikowanie i skontaktowanie się z potencjalnymi świadkami. Należy również być przygotowanym na konieczność powołania biegłych sądowych z zakresu medycyny i BHP w przypadku skierowania sprawy na drogę sądową. Po upływie terminu na odpowiedź na wezwanie przedsądowe, należy podjąć decyzję o złożeniu pozwu sądowego.

Najczęstsze pytania

Jakie kryteria decydują o rekwalifikacji umowy B2B na stosunek pracy?

O rekwalifikacji decyduje rzeczywisty sposób wykonywania pracy, a nie formalna nazwa umowy. Kluczowe kryteria to: osobiste świadczenie usług, podporządkowanie służbowe, określone miejsce i czas pracy oraz stałe miesięczne wynagrodzenie.

Co oznacza odmowa uznania zdarzenia za wypadek przy pracy przez ZUS?

Odmowa ZUS oznacza, że formalnie zdarzenie nie zostało uznane za wypadek przy pracy, co skutkuje brakiem prawa do świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego. Od tej decyzji przysługuje jednak odwołanie do sądu pracy.

Czy zapis w umowie B2B o wyłączeniu odpowiedzialności jest zawsze skuteczny?

Nie. Jeśli umowa B2B zostanie zrekwalifikowana na stosunek pracy, klauzula wyłączająca odpowiedzialność pracodawcy za szkody na osobie jest nieważna. Nawet w umowach cywilnoprawnych takie klauzule mogą być uznane za nieskuteczne w przypadku rażącego niedbalstwa lub winy umyślnej.

Jakie dowody są kluczowe, aby udowodnić faktyczne podporządkowanie?

Kluczowe dowody to korespondencja (e-maile, wiadomości) z poleceniami służbowymi, harmonogramy pracy, dokumentacja dotycząca organizacji pracy na budowie, dowody korzystania ze sprzętu zleceniodawcy, a także zeznania świadków, np. innych pracowników.

Dokumenty sprawy do pobrania

Masz podobną sprawę? Przeanalizuj ją w CaseBox AI

Wykup pakiet Konsultacja Prawna, dodaj swoje dokumenty i przeprowadź analizę samodzielnie — z odwołaniami do przepisów i orzeczeń.

Przeanalizuj własną sprawę

Obsługujesz takie sprawy? Pozyskaj zapytania przez Giełdę CaseBox

Na Giełdę trafiają zanonimizowane opisy spraw użytkowników CaseBox.

Zobacz Giełdę CaseBox · Plany Prawnik i Kancelaria

Podstawy prawne

  • Art. 3 Kodeks pracy
  • Art. 22 Kodeks pracy
  • Art. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
  • Art. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
  • Art. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
  • Art. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
  • Art. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
  • Art. 415 Kodeks cywilny
  • Art. 471 Kodeks cywilny
  • Art. 58 Kodeks cywilny
  • Art. 353(1) Kodeks cywilny
  • Art. 118 Kodeks cywilny
  • Art. 442^1 Kodeks cywilny
  • Art. 445 § 1 Kodeks cywilny
  • Art. 126 Kodeks postępowania cywilnego
  • Art. 187 Kodeks postępowania cywilnego
  • Art. 232 Kodeks postępowania cywilnego
  • Art. 235 Kodeks postępowania cywilnego
  • Art. 258 Kodeks postępowania cywilnego
  • Art. 264 Kodeks postępowania cywilnego
  • Art. 265 Kodeks postępowania cywilnego
  • Art. 736 Kodeks postępowania cywilnego
Brzmienie: Art. 3 Kodeks pracy

Pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 22 Kodeks pracy

§ 1. Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca – do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. § 11. Zatrudnienie w warunkach określonych w § 1 jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy. § 12. Nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu warunków wykonywania pracy, określonych w § 1. § 2. Pracownikiem może być osoba, która ukończyła 18 lat. Na warunkach określonych w dziale dziewiątym pracownikiem może być również osoba, która nie ukończyła 18 lat. § 3. Osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych może bez zgody przedstawiciela ustawowego nawiązać stosunek pracy oraz dokonywać czynności prawnych, które dotyczą tego stosunku. Jednakże gdy stosunek pracy sprzeciwia się dobru tej osoby, przedstawiciel ustawowy za zezwoleniem sądu opiekuńczego może stosunek pracy rozwiązać.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 1 Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych

Ustawa określa: 1) rodzaje świadczeń z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych oraz warunki nabywania prawa do tych świadczeń; 2) zasady i tryb przyznawania świadczeń, ustalania ich wysokości oraz zasady ich wypłaty; 3) zasady różnicowania stopy procentowej składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych w zależności od zagrożeń zawodowych i ich skutków; 4) zasady finansowania prewencji wypadkowej.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 2 Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych

Użyte w ustawie określenia oznaczają: 1) „fundusz wypadkowy” – fundusz wyodrębniony w ramach Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, o którym mowa w przepisach ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 300, 303 i 730), zwanych dalej „przepisami o systemie ubezpieczeń społecznych”; 2) „lekarz orzecznik” – lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych; 2a) „komisja lekarska” – komisję lekarską Zakładu Ubezpieczeń Społecznych; * 2a) (uchylony) 3) „okres ubezpieczenia wypadkowego” – okres podlegania ubezpieczeniu wypadkowemu, a także okres podlegania ubezpieczeniu społecznemu lub zaopatrzeniu emerytalnemu przed dniem 1 stycznia 1999 r.; 4) „płatnik składek” – płatnika składek na ubezpieczenie wypadkowe w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych; 4a) „projekt” – działania inwestycyjne lub inwestycyjno-doradcze skierowane na utrzymanie zdolności do pracy przez cały okres aktywności zawodowej, o określonej przez płatnika składek wartości, prowadzone w ustalonych ramach czasowych; 5) „przeciętne wynagrodzenie” – przeciętne miesięczne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w poprzednim roku, ogłaszane do celów emerytalnych w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, stosowane poczynając od drugiego kwartału każdego roku przez okres jednego roku; 6) „ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia chorobowego” – ustawę z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 645); 7) „ustawa o emeryturach i rentach z FUS” – ustawę z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1270 i 2245 oraz z 2019 r. poz. 39, 730 i 752); 8) „rok składkowy” – okres obowiązywania stopy procentowej składek na ubezpieczenie wypadkowe należnych za okres od dnia 1 kwietnia danego roku do dnia 31 marca następnego roku; 9) „rejestr REGON” – krajowy rejestr urzędowy podmiotów gospodarki narodowej; 10) „rodzaj działalności według PKD” – rodzaj przeważającej działalności zakodowanej według Polskiej Klasyfikacji Działalności w rejestrze REGON, z zastrzeżeniem art. 29 ust. 3; 11) „ubezpieczony” – osobę fizyczną podlegającą ubezpieczeniu wypadkowemu, a także osobę, która przed dniem 1 stycznia 1999 r. podlegała ubezpieczeniu społecznemu lub zaopatrzeniu emerytalnemu, z wyłączeniem osób podlegających ubezpieczeniu społecznemu rolników; 12) „ubezpieczenie wypadkowe” – ubezpieczenie społeczne z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych; 13) „uraz” – uszkodzenie tkanek ciała lub narządów człowieka wskutek działania czynnika zewnętrznego; 14) „Zakład” – Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 3 Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych

1. Za wypadek przy pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą: 1) podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych; 2) podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia; 3) w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy. 2. Na równi z wypadkiem przy pracy traktuje się wypadek, któremu pracownik uległ: 1) w czasie podróży służbowej w okolicznościach innych niż określone w ust. 1, chyba że wypadek spowodowany został postępowaniem pracownika, które nie pozostaje w związku z wykonywaniem powierzonych mu zadań; 2) podczas szkolenia w zakresie powszechnej samoobrony; 3) przy wykonywaniu zadań zleconych przez działające u pracodawcy organizacje związkowe. 3. Za wypadek przy pracy uważa się również nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w okresie ubezpieczenia wypadkowego z danego tytułu podczas: 1) uprawiania sportu w trakcie zawodów i treningów przez osobę pobierającą stypendium sportowe; 2) wykonywania odpłatnie pracy na podstawie skierowania do pracy w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania; 3) pełnienia mandatu posła lub senatora, pobierającego uposażenie; 3a) (uchylony) 4) odbywania szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego dorosłych lub uczestnictwa w działaniach w zakresie reintegracji społecznej przez osobę pobierającą stypendium w okresie odbywania tego szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego dorosłych lub uczestnictwa w działaniach w zakresie reintegracji społecznej na podstawie skierowania wydanego przez powiatowy urząd pracy lub przez inny podmiot kierujący; 5) wykonywania przez członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych oraz przez inną osobę traktowaną na równi z członkiem spółdzielni w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych, pracy na rzecz tych spółdzielni; 6) wykonywania pracy na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia; 6a) wykonywania pracy na podstawie umowy uaktywniającej, o której mowa w ustawie z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz. U. z 2019 r. poz. 409 i 730); 7) współpracy przy wykonywaniu pracy na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia; 8) wykonywania zwykłych czynności związanych z prowadzeniem działalności pozarolniczej w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych; 9) wykonywania zwykłych czynności związanych ze współpracą przy prowadzeniu działalności pozarolniczej w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych; 10) wykonywania przez osobę duchowną czynności religijnych lub czynności związanych z powierzonymi funkcjami duszpasterskimi lub zakonnymi; 11) odbywania służby zastępczej; 12) nauki w Krajowej Szkole Administracji Publicznej im. Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego przez słuchaczy pobierających stypendium; 12a)1 kształcenia się w szkole doktorskiej przez doktorantów otrzymujących stypendium; 13) wykonywania pracy na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowa taka została zawarta z pracodawcą, z którym osoba pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje ona pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy; 13a) wykonywania pracy na statku morskim przez marynarza, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 24 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, albo w okresie objęcia ubezpieczeniem wypadkowym, jeżeli nastąpiło poza okresem wykonywania pracy. 14) (uchylony) 4. Za śmiertelny wypadek przy pracy uważa się wypadek, w wyniku którego nastąpiła śmierć w okresie nieprzekraczającym 6 miesięcy od dnia wypadku. 5. Za ciężki wypadek przy pracy uważa się wypadek, w wyniku którego nastąpiło ciężkie uszkodzenie ciała, takie jak: utrata wzroku, słuchu, mowy, zdolności rozrodczej lub inne uszkodzenie ciała albo rozstrój zdrowia, naruszające podstawowe funkcje organizmu, a także choroba nieuleczalna lub zagrażająca życiu, trwała choroba psychiczna, całkowita lub częściowa niezdolność do pracy w zawodzie albo trwałe, istotne zeszpecenie lub zniekształcenie ciała. 6. Za zbiorowy wypadek przy pracy uważa się wypadek, któremu w wyniku tego samego zdarzenia uległy co najmniej dwie osoby.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 4 Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych

Za chorobę zawodową uważa się chorobę określoną w art. 2351 Kodeksu pracy.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 5 Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych

1. Ustalenia okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy, o których mowa w art. 3 ust. 3, dokonuje w karcie wypadku: 1) podmiot wypłacający stypendium sportowe – w stosunku do pobierających te stypendia; 2) podmiot, na którego rzecz wykonywana jest odpłatnie praca w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania – w stosunku do wykonujących tę pracę na podstawie skierowania do pracy; 3) Kancelaria Sejmu w stosunku do posłów i Kancelaria Senatu w stosunku do senatorów; 4) pracodawca, u którego osoba pobierająca stypendium odbywa staż lub szkolenie, przygotowanie zawodowe dorosłych, lub jednostka, w której osoba pobierająca stypendium odbywa szkolenie lub uczestniczy w działaniach w zakresie reintegracji społecznej – w stosunku do osoby pobierającej stypendium w okresie odbywania tego stażu, szkolenia, przygotowania zawodowego dorosłych lub uczestnictwa w działaniach w zakresie reintegracji społecznej na podstawie skierowania wydanego przez powiatowy urząd pracy lub przez inny podmiot kierujący; 5) spółdzielnia produkcyjna, spółdzielnia kółek rolniczych – w stosunku do członków tych spółdzielni oraz innych osób traktowanych na równi z członkiem spółdzielni, w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych, wykonujących pracę na rzecz tych spółdzielni; 6) podmiot, na którego rzecz wykonywana jest praca na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia – w stosunku do wykonujących te umowy; 7) osoba wykonująca pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia – w stosunku do współpracujących z tą osobą; 8) Zakład – w stosunku do prowadzących pozarolniczą działalność oraz współpracujących przy prowadzeniu takiej działalności w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych, a także w stosunku do wykonujących pracę na podstawie umowy uaktywniającej, o której mowa w ustawie z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3; 9) (uchylony) 10) właściwa zwierzchnia instytucja diecezjalna lub zakonna – w stosunku do duchownych; 11) pracodawca, u którego osoba odbywa służbę zastępczą – w stosunku do odbywających tę służbę; 12) Krajowa Szkoła Administracji Publicznej im. Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego – w stosunku do słuchaczy tej szkoły pobierających stypendium; 12a) podmiot prowadzący szkołę doktorską – w stosunku do kształcących się w tej szkole doktorantów otrzymujących stypendium; 13) pracodawca – w stosunku do osób wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia albo umowy o dzieło, jeżeli umowa taka została zawarta z pracodawcą, z którym osoby te pozostają w stosunku pracy; 14) podmiot, z którym została zawarta umowa agencyjna, umowa zlecenia lub umowa o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowa o dzieło – w stosunku do osób wykonujących umowę, jeżeli w ramach takiej umowy praca jest wykonywana na rzecz pracodawcy, z którym osoby te pozostają w stosunku pracy; 14a) kapitan statku morskiego o przynależności polskiej, na którym jest wykonywana praca, lub wyznaczona przez niego osoba, a w pozostałych przypadkach Zakład – w stosunku do marynarzy, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 24 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. 15) (uchylony) 1a. Ustalenia okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy w stosunku do małżonka Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, o którym mowa w art. 4 pkt 19 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, dokonuje w karcie wypadku Kancelaria Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. 2. Ustalenie okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy, jakiemu uległ ubezpieczony będący pracownikiem, a także stwierdzenie choroby zawodowej u pracownika następuje w trybie określonym przepisami Kodeksu pracy. 3. W sprawach zgłaszania i stwierdzania chorób zawodowych do ubezpieczonych wymienionych w art. 3 ust. 3 i art. 3a stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu pracy. 4. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, tryb uznawania zdarzenia, o którym mowa w art. 3 ust. 3 i art. 3a, za wypadek przy pracy, kwalifikację prawną zdarzenia, wzór karty wypadku i termin jej sporządzania, biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia jednolitości obowiązujących rozwiązań dotyczących ustalania okoliczności i przyczyn tych wypadków.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 58 Kodeks cywilny

§ 1. Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy. § 2. Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. § 3. Jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 353 Kodeks cywilny

§ 1. Zobowiązanie polega na tym, że wierzyciel może żądać od dłużnika świadczenia, a dłużnik powinien świadczenie spełnić. § 2. Świadczenie może polegać na działaniu albo na zaniechaniu.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 415 Kodeks cywilny

Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 471 Kodeks cywilny

Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 445 Kodeks cywilny

§ 1. W wypadkach przewidzianych w artykule poprzedzającym sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. § 2. Przepis powyższy stosuje się również w wypadku pozbawienia wolności oraz w wypadku skłonienia za pomocą podstępu, gwałtu lub nadużycia stosunku zależności do poddania się czynowi nierządnemu. ⇓ § 3. Roszczenie o zadośćuczynienie przechodzi na spadkobierców tylko wtedy, gdy zostało uznane na piśmie albo gdy powództwo zostało wytoczone za życia poszkodowanego.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 232 Kodeks postępowania cywilnego

Strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Sąd może dopuścić dowód niewskazany przez stronę.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 235 Kodeks postępowania cywilnego

§ 1. Postępowanie dowodowe odbywa się przed sądem orzekającym, chyba że sprzeciwia się temu charakter dowodu albo wzgląd na poważne niedogodności lub niewspółmierność kosztów w stosunku do przedmiotu sporu. W takich wypadkach sąd orzekający zleci przeprowadzenie dowodu jednemu ze swych członków (sędzia wyznaczony) albo innemu sądowi (sąd wezwany). § 2. Jeżeli charakter dowodu się temu nie sprzeciwia, sąd orzekający może postanowić, że jego przeprowadzenie nastąpi na odległość w ramach posiedzenia zdalnego. § 3. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje urządzeń i środków technicznych wykorzystywanych w budynku sądu do przeprowadzenia dowodu w ramach posiedzenia zdalnego, sposób korzystania z tego rodzaju urządzeń i środków, jak również sposób przechowywania, odtwarzania i kopiowania zapisów dokonanych podczas jego przeprowadzenia, mając na względzie konieczność właściwego zabezpieczenia utrwalonego obrazu i dźwięku przed utratą dowodu, jego zniekształceniem lub nieuprawnionym ujawnieniem.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 118 Kodeks cywilny

Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 442¹ Kodeks cywilny

§ 1. Roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. § 2. Jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem lat dwudziestu od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. § 3. W razie wyrządzenia szkody na osobie, przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. § 4. Przedawnienie roszczeń osoby małoletniej o naprawienie szkody na osobie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat dwóch od uzyskania przez nią pełnoletności.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 264 Kodeks postępowania cywilnego

Kolejność przesłuchania świadków oznacza przewodniczący. Świadkowie, którzy nie złożyli jeszcze zeznań, nie mogą być obecni przy przesłuchaniu innych świadków.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 265 Kodeks postępowania cywilnego

§ 1. Do przesłuchania świadka niewładającego dostatecznie językiem polskim sąd może przybrać tłumacza. § 2. Do tłumaczy stosuje się odpowiednio przepisy o biegłych. Pracownik organów wymiaru sprawiedliwości może pełnić obowiązki tłumacza bez składania przyrzeczenia, lecz z powołaniem się na ślubowanie służbowe.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 736 Kodeks postępowania cywilnego

§ 1. Wniosek o udzielenie zabezpieczenia powinien odpowiadać wymaganiom przepisanym dla pisma procesowego, a nadto zawierać: 1) wskazanie sposobu zabezpieczenia, a w sprawach o roszczenie pieniężne także wskazanie sumy zabezpieczenia; 2) uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających wniosek. § 2. Jeżeli wniosek o udzielenie zabezpieczenia złożono przed wszczęciem postępowania, należy nadto zwięźle przedstawić przedmiot sprawy. § 3. Wskazana w § 1 suma zabezpieczenia nie może być wyższa od dochodzonego roszczenia liczonego wraz z odsetkami do dnia wydania postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia oraz z kosztami wykonania zabezpieczenia. Suma ta może obejmować także przewidywane koszty postępowania. § 4. Jeżeli w ramach zabezpieczenia obowiązany składa sumę zabezpieczenia, sumę tę umieszcza na rachunku depozytowym Ministra Finansów, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. § 5. W sprawach wymienionych w art. 479[89] wniosek powinien zawierać ponadto informację, czy toczy lub toczyło się postępowanie w przedmiocie unieważnienia prawa wyłącznego albo oświadczenie strony lub uczestnika postępowania o braku wiedzy o takim postępowaniu.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 126 Kodeks postępowania cywilnego

§ 1. Każde pismo procesowe powinno zawierać: 1) oznaczenie sądu, do którego jest skierowane; 2) imiona i nazwiska lub nazwy stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników; 3) oznaczenie rodzaju pisma; 4) osnowę wniosku lub oświadczenia; 5) w przypadku gdy jest to konieczne do rozstrzygnięcia co do wniosku lub oświadczenia – wskazanie faktów, na których strona opiera swój wniosek lub oświadczenie, oraz wskazanie dowodu na wykazanie każdego z tych faktów; 6) podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika; 7) wymienienie załączników. § 11. Do pisma procesowego dołącza się załączniki wymienione w tym piśmie. § 2. Gdy pismo procesowe jest pierwszym pismem w sprawie, powinno ponadto zawierać oznaczenie przedmiotu sporu oraz: 1) oznaczenie miejsca zamieszkania lub siedziby i adresy stron albo, w przypadku gdy strona jest przedsiębiorcą wpisanym do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej – adres do doręczeń wpisany do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej; 11) oznaczenie miejsca zamieszkania lub siedziby i adresy przedstawicieli ustawowych i pełnomocników stron; 2) numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) lub numer identyfikacji podatkowej (NIP) powoda będącego osobą fizyczną, jeżeli jest on obowiązany do jego posiadania lub posiada go nie mając takiego obowiązku lub 3) numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, a w przypadku jego braku – numer w innym właściwym rejestrze, ewidencji lub NIP powoda niebędącego osobą fizyczną, który nie ma obowiązku wpisu we właściwym rejestrze lub ewidencji, jeżeli jest on obowiązany do jego posiadania. § 21. Dalsze pisma procesowe, poza elementami określonymi w § 1, powinny zawierać sygnaturę akt. § 3. Do pisma procesowego należy dołączyć pełnomocnictwo albo jego uwierzytelniony odpis, jeżeli pismo to wnosi pełnomocnik, który wcześniej nie złożył pełnomocnictwa. Jeżeli pełnomocnik wnosi pismo procesowe za pośrednictwem systemu teleinformatycznego albo portalu informacyjnego, pełnomocnictwo udzielone w postaci elektronicznej albo jego elektronicznie uwierzytelniony odpis wnosi się wraz z tym pismem. W piśmie tym podaje się numer wpisu pełnomocnika na właściwą listę, w przypadku gdy pismo to jest wnoszone przez pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym. § 31. Przepisu § 3 nie stosuje się do pism wnoszonych w elektronicznym postępowaniu upominawczym. § 4. Za stronę, która nie może się podpisać, podpisuje pismo osoba przez nią upoważniona, z wymienieniem przyczyny, dla której strona sama się nie podpisała. § 5. Pismo procesowe wniesione za pośrednictwem systemu teleinformatycznego albo portalu informacyjnego opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, a w przypadku prokuratora – także zaawansowanym podpisem elektronicznym wydawanym przez właściwe jednostki organizacyjne prokuratury. § 6. Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw informatyzacji określi, w drodze rozporządzenia, tryb zakładania i udostępniania konta w systemie teleinformatycznym, za pomocą którego można wnosić pisma procesowe, z uwzględnieniem sprawności postępowania, ochrony praw stron postępowania oraz możliwości składania jednorazowo wielu pism.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 187 Kodeks postępowania cywilnego

§ 1. Pozew powinien czynić zadość warunkom pisma procesowego, a nadto zawierać: 1) dokładnie określone żądanie, a w sprawach o prawa majątkowe także oznaczenie wartości przedmiotu sporu, chyba że przedmiotem sprawy jest oznaczona kwota pieniężna; 11) oznaczenie daty wymagalności roszczenia w sprawach o zasądzenie roszczenia; 2) wskazanie faktów, na których powód opiera swoje żądanie, a w miarę potrzeby uzasadniających również właściwość sądu; 3) informację, czy strony podjęły próbę mediacji lub innego pozasądowego sposobu rozwiązania sporu, a w przypadku gdy takich prób nie podjęto, wyjaśnienie przyczyn ich niepodjęcia. § 2. Pozew może zawierać wnioski o zabezpieczenie powództwa, nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności i przeprowadzenie rozprawy w nieobecności powoda oraz wnioski służące do przygotowania rozprawy, a w szczególności wnioski o: 1) wezwanie na rozprawę wskazanych przez powoda świadków i biegłych; 2) dokonanie oględzin; 3) polecenie pozwanemu dostarczenia na rozprawę dokumentu będącego w jego posiadaniu, a potrzebnego do przeprowadzenia dowodu, lub przedmiotu oględzin; 4) zażądanie dowodów znajdujących się w sądach, urzędach lub u osób trzecich, wraz z uprawdopodobnieniem, że strona sama nie może ich uzyskać.

Strona przepisu

Stan prawny i aktualizacja materiału: 2026-10-06.