Rodzina

Jak dochodzić alimentów od ojca mieszkającego w Niemczech?

Ernest Syska · weryfikacja merytoryczna: Mateusz Jagiełło

Publikacja: 2026-10-06 · aktualizacja: 2026-10-06 · czas czytania 7 min

Pani A. K. dochodzi zaległych i bieżących alimentów od Pana T. N., który mieszka i pracuje w Niemczech. Kluczowe jest określenie właściwego forum do wniesienia powództwa oraz strategii egzekucyjnej, uwzględniając przepisy prawa polskiego i unijnego.

Szybka odpowiedź

Roszczenia alimentacyjne od osoby zamieszkałej w Niemczech można dochodzić przed sądem polskim lub niemieckim, przy czym polska ugoda mediacyjna wymaga nadania klauzuli wykonalności, by stać się tytułem egzekucyjnym, a część roszczeń może być przedawniona.

  • Istnieje możliwość wyboru właściwego sądu (polskiego lub niemieckiego) na podstawie przepisów unijnych.
  • Ugoda mediacyjna wymaga sądowego zatwierdzenia i klauzuli wykonalności, aby stać się tytułem egzekucyjnym.
  • Termin przedawnienia dla poszczególnych rat alimentacyjnych wynosi trzy lata od ich wymagalności.
  • Konieczne jest zgromadzenie precyzyjnych dowodów i ewentualne skorzystanie z instrumentów współpracy międzynarodowej.
  • Część roszczeń alimentacyjnych za 2021 rok uległa już przedawnieniu, co wymaga szybkiego działania.

Jak wyglądała sprawa?

Klientka A. K. dochodzi zaległych i bieżących alimentów od ojca dziecka, T. N., który mieszka i pracuje w Niemczech.

Podstawa: D1

Pan T. N. zobowiązał się do płacenia 1 200,00 zł miesięcznie na rzecz małoletniego J. N. na podstawie ugody mediacyjnej zawartej 28 czerwca 2019 roku. Płatności miały być uiszczane do 10. dnia każdego miesiąca, począwszy od 1 lipca 2019 roku.

Od stycznia 2021 roku Pan T. N. zaprzestał regularnych płatności alimentacyjnych. Na dzień 31 grudnia 2023 roku łączna kwota zaległości wynosiła 36 000,00 zł.

Pan T. N. przeprowadził się do Niemiec w czerwcu 2020 roku i obecnie twierdzi, że sprawa wymaga postępowania międzynarodowego. Podnosi również, że jego dochody spadły, a ugoda mediacyjna nie jest tytułem wykonawczym, co budzi wątpliwości Klientki dotyczące właściwości sądu i skuteczności egzekucji.

Jaki sąd jest właściwy do rozpoznania sprawy?

Wierzyciel alimentacyjny ma możliwość wyboru właściwości sądu pomiędzy państwem zamieszkania wierzyciela (Polska) a państwem zamieszkania dłużnika (Niemcy).

Podstawa: D1

Podstawę jurysdykcji w sprawach alimentacyjnych w Unii Europejskiej stanowi Rozporządzenie Rady (WE) nr 4/2009. Zgodnie z jego przepisami, powództwo o alimenty może być wytoczone przed sądami miejsca zwykłego pobytu wierzyciela (dziecka) lub sądu miejsca zwykłego pobytu pozwanego (dłużnika).

W niniejszej sprawie małoletni J. N. ma miejsce zwykłego pobytu w Polsce, co uzasadnia właściwość sądów polskich. Możliwe jest również wytoczenie powództwa przed sądami niemieckimi. Krajowe przepisy również przewidują właściwość przemienną sądu miejsca zamieszkania osoby uprawnionej.

Wszczęcie postępowania w Polsce jest korzystniejsze dla Pani A. K. z uwagi na język, niższe początkowe koszty i ułatwienie nadania klauzuli wykonalności ugodzie mediacyjnej zawartej w Polsce. Polski tytuł wykonawczy będzie następnie skutecznie egzekwowany w Niemczech na podstawie przepisów unijnych.

Czy ugoda mediacyjna jest tytułem egzekucyjnym?

Ugoda mediacyjna, aby stała się tytułem egzekucyjnym, musi zostać zatwierdzona przez sąd i opatrzona klauzulą wykonalności.

Podstawa: D1

Ugoda mediacyjna zawarta przed mediatorem w Polsce stanowi wiążące źródło obowiązku alimentacyjnego Pana T. N.a. Jednakże, aby na jej podstawie można było wszcząć egzekucję, niezbędne jest jej sądowe zatwierdzenie i nadanie klauzuli wykonalności.

W obecnym stanie, bez klauzuli wykonalności, ugoda ma charakter umowy cywilnoprawnej. Z tego powodu twierdzenie Pana T. N.a o braku jej mocy wykonawczej jest zasadne.

Ugoda mediacyjna wyraźnie przewiduje możliwość wystąpienia do sądu o nadanie klauzuli wykonalności w razie niewywiązania się z jej postanowień, co pozwala na przekształcenie jej w pełnoprawny tytuł egzekucyjny.

Jakie są terminy przedawnienia roszczeń alimentacyjnych?

Roszczenia o świadczenia okresowe, takie jak alimenty, przedawniają się z upływem trzech lat od daty wymagalności każdej raty.

Podstawa: D1

Zgodnie z przepisami, każda miesięczna rata alimentacyjna przedawnia się po upływie trzech lat od dnia, w którym stała się wymagalna. Termin przedawnienia biegnie oddzielnie dla każdej z rat.

Bieg przedawnienia przerywają czynności przed sądem lub innym organem powołanym do dochodzenia roszczeń. Wezwanie do zapłaty wysłane przez Panią A. K. do Pana T. N., bez jego uznania roszczenia, nie przerwało biegu przedawnienia.

W niniejszej sprawie, raty alimentacyjne za okres od stycznia do kwietnia 2021 roku uległy przedawnieniu. Należy niezwłocznie złożyć wniosek o nadanie klauzuli wykonalności lub pozew, aby przerwać bieg przedawnienia dla pozostałych roszczeń.

Jakie dowody są potrzebne i jak je zdobyć z zagranicy?

Niezbędne jest zgromadzenie wszelkich dokumentów potwierdzających obowiązek alimentacyjny i wysokość zaległości, a w przypadku trudności z uzyskaniem ich od dłużnika, skorzystanie z instrumentów współpracy międzynarodowej.

Podstawa: D1

Do pozwu lub wniosku o nadanie klauzuli wykonalności należy dołączyć oryginalną ugodę mediacyjną, potwierdzenia regularnych wpłat Pana T. N.a (jeśli dostępne), wyciągi bankowe Pani A. K. potwierdzające brak wpłat od stycznia 2021 roku, kopie korespondencji, odpis aktu urodzenia dziecka oraz ewentualne zaświadczenia o miejscu zamieszkania Pana T. N.a.

W celu uzyskania informacji o dochodach i majątku Pana T. N.a w Niemczech, można skorzystać z instrumentów współpracy międzynarodowej, takich jak europejski nakaz zabezpieczenia na rachunku bankowym lub wniosek o pomoc prawną na podstawie Rozporządzenia 4/2009.

Wszystkie dokumenty w języku polskim, które będą używane w Niemczech (np. w procesie egzekucji), będą wymagały tłumaczenia uwierzytelnionego na język niemiecki. Proces ten może być czasochłonny i generować dodatkowe koszty.

Jak obliczyć kwotę roszczenia i jakie są koszty?

Kwota roszczenia obejmuje zaległe alimenty po odjęciu przedawnionych rat oraz bieżące alimenty, powiększone o odsetki ustawowe za opóźnienie i koszty postępowania.

Podstawa: D1

Całkowite zaległości podane przez Panią A. K. to 36 000,00 zł do końca 2023 roku. Po odjęciu przedawnionych rat za styczeń-kwiecień 2021 roku (4 800,00 zł), dochodzona kwota zaległości wynosi 31 200,00 zł. Do tego należy doliczyć bieżące alimenty od stycznia 2024 roku do dnia wniesienia pozwu.

Od każdej niezapłaconej w terminie raty alimentacyjnej należy naliczyć odsetki ustawowe za opóźnienie, liczone od dnia następującego po dniu wymagalności do dnia zapłaty. W pozwie wymagane jest precyzyjne wyliczenie tych odsetek dla każdej raty.

Koszty procesu obejmują opłatę sądową (5% wartości przedmiotu sporu) oraz koszty zastępstwa procesowego, których wysokość zależy od wartości przedmiotu sporu i stawek minimalnych określonych w przepisach.

Jakie są ryzyka i jaka jest rekomendowana strategia działania?

Ryzyka obejmują przedawnienie części roszczeń i trudności w egzekucji transgranicznej, dlatego rekomendowana strategia to szybkie podjęcie kroków sądowych w Polsce, w połączeniu z działaniami zabezpieczającymi i współpracą międzynarodową.

Podstawa: D1

Główne ryzyka to przedawnienie części roszczeń, potencjalne trudności w ustaleniu aktualnego majątku Pana T. N.a w Niemczech oraz koszty związane z współpracą międzynarodową (tłumaczenia, obsługa prawna w Niemczech). Pan T. N. kwestionuje jurysdykcję polskiego sądu i zgłasza spadek dochodów bez przedstawienia dowodów, co może wydłużyć postępowanie.

Rekomendowana strategia obejmuje zintensyfikowane wezwanie przedsądowe z propozycją ugody i żądaniem dokumentów o dochodach. Następnie, priorytetem jest złożenie wniosku o nadanie klauzuli wykonalności ugodzie mediacyjnej w polskim sądzie lub pozwu o zapłatę zaległych i bieżących alimentów.

Równolegle należy złożyć wniosek o europejski nakaz zabezpieczenia na rachunku bankowym Pana T. N.a, aby zabezpieczyć roszczenie. Po uzyskaniu polskiego tytułu wykonawczego, konieczne będzie przystąpienie do egzekucji w Niemczech przy wsparciu niemieckich organów lub prawników.

Najczęstsze pytania

Czy muszę mieć prawnika w Niemczech, żeby dochodzić alimentów?

W początkowym etapie, przy wszczęciu postępowania w Polsce i uzyskaniu tytułu wykonawczego, nie jest to konieczne. Jednakże na etapie egzekucji polskiego tytułu wykonawczego w Niemczech, współpraca z niemieckim adwokatem lub organami egzekucyjnymi będzie niezbędna.

Co to jest europejski nakaz zabezpieczenia na rachunku bankowym?

To instrument prawny Unii Europejskiej, który umożliwia zablokowanie środków na rachunku bankowym dłużnika w innym państwie członkowskim, aby zapewnić, że pieniądze będą dostępne do zaspokojenia roszczenia po uzyskaniu tytułu wykonawczego.

Dokumenty sprawy do pobrania

Masz podobną sprawę? Przeanalizuj ją w CaseBox AI

Wykup pakiet Konsultacja Prawna, dodaj swoje dokumenty i przeprowadź analizę samodzielnie — z odwołaniami do przepisów i orzeczeń.

Przeanalizuj własną sprawę

Obsługujesz takie sprawy? Pozyskaj zapytania przez Giełdę CaseBox

Na Giełdę trafiają zanonimizowane opisy spraw użytkowników CaseBox.

Zobacz Giełdę CaseBox · Plany Prawnik i Kancelaria

Podstawy prawne

  • KODEKS RODZINNY I OPIEKUŃCZY, art. 128
  • KODEKS RODZINNY I OPIEKUŃCZY, art. 137
  • KODEKS RODZINNY I OPIEKUŃCZY, art. 138
  • KODEKS CYWILNY, art. 6
  • KODEKS CYWILNY, art. 118
  • KODEKS CYWILNY, art. 123 § 1 pkt 1
  • KODEKS CYWILNY, art. 481 § 1
  • KODEKS CYWILNY, art. 481 § 2
  • KODEKS POSTĘPOANIA CYWILNEGO, art. 32
  • KODEKS POSTĘPOANIA CYWILNEGO, art. 126 § 1 pkt 5
  • KODEKS POSTĘPOANIA CYWILNEGO, art. 205³ § 2
  • KODEKS POSTĘPOANIA CYWILNEGO, art. 232
  • KODEKS POSTĘPOANIA CYWILNEGO, art. 339 § 2
  • KODEKS POSTĘPOANIA CYWILNEGO, art. 736 § 3
  • KODEKS POSTĘPOANIA CYWILNEGO, art. 777 § 1 pkt 5
  • ROZPORZĄDZENIE RADY (WE) NR 4/2009, art. 3
  • ROZPORZĄDZENIE RADY (WE) NR 4/2009, art. 17
  • ROZPORZĄDZENIE RADY (WE) NR 4/2009, art. 20
  • ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) NR 655/2014, art. 3
Brzmienie: Art. 128 Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 137 Kodeks rodzinny i opiekuńczy

§ 1. Roszczenia o świadczenia alimentacyjne przedawniają się z upływem lat trzech. § 2. Niezaspokojone potrzeby uprawnionego z czasu przed wniesieniem powództwa o alimenty sąd uwzględnia zasądzając odpowiednią sumę pieniężną. W uzasadnionych wypadkach sąd może rozłożyć zasądzone świadczenie na raty.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 138 Kodeks rodzinny i opiekuńczy

W razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 6 Kodeks cywilny

Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 118 Kodeks cywilny

Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 123 Kodeks cywilny

§ 1. Bieg przedawnienia przerywa się: ⇓ 1) przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia; ⇓ 2) przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje. 3) (uchylony) § 2. (uchylony)

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 481 Kodeks cywilny

§ 1. Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. § 2. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy. § 21. Maksymalna wysokość odsetek za opóźnienie nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie (odsetki maksymalne za opóźnienie). § 22. Jeżeli wysokość odsetek za opóźnienie przekracza wysokość odsetek maksymalnych za opóźnienie, należą się odsetki maksymalne za opóźnienie. § 23. Postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać przepisów o odsetkach maksymalnych za opóźnienie, także w przypadku dokonania wyboru prawa obcego. W takim przypadku stosuje się przepisy ustawy. § 24. Minister Sprawiedliwości ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie. § 3. W razie zwłoki dłużnika wierzyciel może nadto żądać naprawienia szkody na zasadach ogólnych.

Strona przepisu

Stan prawny i aktualizacja materiału: 2026-10-06.