Rodzina

Jak uregulować korzystanie ze wspólnego mieszkania po rozstaniu, gdy jest dziecko?

Ernest Syska · weryfikacja merytoryczna: Mateusz Jagiełło

Publikacja: 2026-10-06 · aktualizacja: 2026-10-06 · czas czytania 7 min

Rozwód niesie ze sobą wiele wyzwań, zwłaszcza gdy dotyczy wspólnego mieszkania i opieki nad dzieckiem. Klientka, Pani A. K., stanęła przed koniecznością uregulowania sposobu korzystania ze wspólnej nieruchomości po rozstaniu z mężem, Panem M. K., szczególnie w kontekście opieki nad ich małoletnim synem. Poniższy artykuł przedstawia analizę prawną i możliwe rozwiązania w podobnych sytuacjach.

Szybka odpowiedź

Sąd może przyznać prawo do korzystania z mieszkania jednemu z małżonków, szczególnie temu, z którym mieszka małoletnie dziecko. Prywatne porozumienia są wiążące między stronami, ale nie wobec osób trzecich. W procesie rozwodowym można domagać się zabezpieczenia roszczeń dotyczących mieszkania i alimentów.

  • Sąd w postępowaniu rozwodowym rozstrzyga o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania, kierując się dobrem dziecka.
  • Prywatne porozumienie dotyczące mieszkania jest wiążące dla stron, ale nie chroni przed bankiem czy komornikiem, jeśli nie jest w formie aktu notarialnego i ujawnione w KW.
  • Współwłaściciele solidarnie odpowiadają za kredyt hipoteczny, niezależnie od prywatnych ustaleń.
  • Wniosek o zabezpieczenie powództwa pozwala tymczasowo uregulować kwestie mieszkaniowe i alimentacyjne na czas procesu.
  • Kluczowe dowody to akt notarialny, umowa kredytowa, porozumienie prywatne oraz dowody wpłat i korespondencji.

Jak wyglądała sprawa Pani A. K.?

Pani A. K., Klientka kancelarii, zwróciła się o pomoc prawną w związku z planowanym rozwodem z Panem M. K. i sporem dotyczącym wspólnego mieszkania oraz opieki nad ich małoletnim synem.

Podstawa: Źródło 1

Pani A. K. i Pan M. K. zawarli małżeństwo w 2015 roku i w 2018 roku nabyli na współwłasność lokal mieszkalny o powierzchni 58,3 m2. Cena nabycia wyniosła 480 000 zł, z czego 120 000 zł pochodziło z majątku osobistego Pani A. K. Mieszkanie zostało obciążone kredytem hipotecznym w wysokości 360 000 zł, z miesięczną ratą 1 850 zł, za który oboje małżonkowie są kredytobiorcami.

Faktyczne rozstanie małżonków nastąpiło 10 marca 2025 roku, kiedy Pan M. K. wyprowadził się z mieszkania, a małoletni syn, ur. 01.06.2017 r., pozostał pod opieką matki. Przed rozstaniem, 20 listopada 2024 roku, małżonkowie podpisali prywatne porozumienie dotyczące korzystania z mieszkania, w którym ustalono, że Pani A. K. z dzieckiem będzie korzystać z lokalu do ukończenia przez dziecko 18. roku życia, a Pan M. K. będzie spłacał 50% raty kredytu (925 zł).

Obecnie Pan M. K. podważa wiążący charakter tego porozumienia, żąda opuszczenia lokalu przez Panią A. K. oraz zwrotu rzekomych nadpłat za koszty eksploatacyjne w wysokości 8 325 zł. Pani A. K. natomiast dąży do uzyskania rozwodu bez orzekania o winie, zabezpieczenia prawa do korzystania z mieszkania z synem, ustalenia zasad partycypacji w kosztach oraz alimentów na dziecko.

Czy sąd może przyznać prawo do korzystania z mieszkania po rozwodzie?

Tak, sąd może przyznać jednemu z małżonków prawo do korzystania ze wspólnego mieszkania w trakcie i po rozwodzie, szczególnie w kontekście dobra dziecka.

Podstawa: Źródło 1

W polskim prawie rodzinnym nadrzędną zasadą jest dobro dziecka. Orzekając o rozwodzie, sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad małoletnim dzieckiem, kontaktach z nim oraz o tym, w jakim zakresie każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Ponadto sąd orzeka o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania.

W praktyce orzeczniczej sądy często przyznają prawo do korzystania z mieszkania temu z rodziców, z którym dziecko będzie zamieszkiwać. W przypadku Pani A. K., małoletni syn pozostał z nią od czerwca 2025 roku, co stanowi silny argument za pozostawieniem jej w lokalu. Możliwe jest także złożenie wniosku o zabezpieczenie powództwa, który pozwoli na tymczasowe uregulowanie kwestii mieszkaniowych na czas trwania procesu rozwodowego.

Wniosek o zabezpieczenie powództwa, zgodny z Kodeksem postępowania cywilnego Art. 736, powinien zawierać wskazanie sposobu zabezpieczenia oraz uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających wniosek, takich jak fakt opieki nad dzieckiem. Zabezpieczenie to jest środkiem tymczasowym, mającym na celu ochronę interesów na czas trwania procesu.

Jaka jest moc prawna prywatnego porozumienia o korzystaniu z mieszkania?

Prywatne „Porozumienie o korzystaniu z mieszkania” z 20.11.2024 jest ważne i wiążące pomiędzy Panią A. K. a Panem M. K. na mocy zasady swobody umów, ale nie ma skutku rzeczowego wobec osób trzecich.

Podstawa: Źródło 1, Kodeks cywilny Art. 72.

Porozumienie zawarte w zwykłej formie pisemnej, na podstawie Kodeksu cywilnego Art. 72, jest ważne i skuteczne pomiędzy stronami, jeśli doszły one do porozumienia co do wszystkich jego postanowień. Fakt, że Pan M. K. podważa jego wiążący charakter, może być postrzegany jako działanie niezgodne z dobrymi obyczajami.

Ze względu na brak formy aktu notarialnego i brak wpisu do księgi wieczystej, porozumienie to nie ma skutku rzeczowego i nie jest skuteczne wobec osób trzecich. Oznacza to, że bank, jako wierzyciel hipoteczny, ani ewentualny komornik, nie są nim związani i nadal mogą dochodzić spłaty kredytu od obojga małżonków solidarnie.

W procesie cywilnym dokument ten stanowi dowód na okoliczność uzgodnionych warunków. Sąd oceni jego siłę dowodową w kontekście całego materiału dowodowego. Mimo kwestionowania przez Pana M. K., pisemna forma i podpisy stron mają znaczenie dowodowe.

Jakie prawa i obowiązki wynikają ze współwłasności nieruchomości obciążonej kredytem?

Małżonkowie, jako współwłaściciele lokalu, mają równe prawa do korzystania z nieruchomości oraz solidarnie ponoszą ciężary i wydatki, w tym spłatę kredytu hipotecznego, proporcjonalnie do swoich udziałów.

Podstawa: Źródło 1

Każdy współwłaściciel ma prawo do współposiadania i korzystania z rzeczy wspólnej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem przez pozostałych. Współwłaściciele ponoszą ciężary i wydatki związane z rzeczą wspólną proporcjonalnie do swoich udziałów, co dotyczy zarówno spłaty kredytu hipotecznego, jak i kosztów eksploatacji mieszkania (czynsz, media).

Pan M. K. może wysunąć roszczenia o zwrot rzekomych nadpłat za koszty eksploatacyjne (8 325 zł), będzie jednak musiał udowodnić faktyczne ich poniesienie oraz to, że przewyższają one jego udział. Może też domagać się wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości, jeśli udowodni, że Pani A. K. korzysta z mieszkania w sposób wykraczający poza jej udział i uniemożliwia mu korzystanie, choć fakt jego dobrowolnej wyprowadzki i dobro dziecka osłabiają to roszczenie.

Pani A. K. może natomiast dochodzić od Pana M. K. 50% faktycznych kosztów utrzymania mieszkania i rat kredytu, które poniosła sama, a które powinny być współfinansowane. Ma też roszczenie o alimenty na małoletnie dziecko oraz przy podziale majątku wspólnego będzie mogła domagać się zwrotu 120 000 zł wniesionych z majątku osobistego na nabycie mieszkania. Brak ujawnienia porozumienia w księdze wieczystej oznacza, że nie chroni ono przed wierzycielami bankowymi, a Pani A. K. pozostaje solidarnie odpowiedzialna za całość kredytu.

Czy roszczenia związane z mieszkaniem i jego kosztami mogą się przedawnić?

Roszczenia majątkowe dotyczące kosztów utrzymania mieszkania podlegają przedawnieniu, natomiast roszczenia o uregulowanie sposobu korzystania z mieszkania w wyroku rozwodowym oraz alimentacyjne na dziecko co do zasady nie.

Podstawa: Źródło 1, Kodeks postępowania cywilnego Art. 736.

Roszczenia majątkowe, takie jak zwrot nadpłat za koszty eksploatacyjne, przedawniają się z upływem określonych terminów, najczęściej trzyletnim dla roszczeń okresowych. Bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od dnia wymagalności roszczenia. W przypadku roszczeń Pana M. K. dotyczących okresu po rozstaniu (od 10.03.2025 r.), termin przedawnienia jeszcze nie upłynął.

Roszczenia o przyznanie prawa do korzystania z mieszkania w wyroku rozwodowym, związane z prawem rodzinnym, nie ulegają przedawnieniu. Podobnie, roszczenia alimentacyjne na małoletnie dziecko również nie ulegają przedawnieniu, choć zaległe świadczenia alimentacyjne za okresy przeszłe co do zasady przedawniają się z upływem trzech lat.

Wniosek o zabezpieczenie powództwa, zgodny z Kodeksem postępowania cywilnego Art. 736, może być złożony w każdym stadium postępowania aż do uprawomocnienia się orzeczenia. Umożliwia on tymczasowe uregulowanie sposobu korzystania z mieszkania oraz zasądzenie alimentów na rzecz dziecka i świadczeń na pokrycie części kosztów utrzymania mieszkania na czas trwania procesu, co jest kluczowe dla ochrony interesów Pani A. K. i małoletniego.

Jakie dowody są kluczowe w sporze o mieszkanie?

Kluczowe dowody w sporze obejmują akt notarialny nabycia nieruchomości, umowę kredytu hipotecznego, prywatne porozumienie stron, potwierdzenia wniesienia wkładu własnego przez Panią A. K. oraz wszelką korespondencję i dokumentację finansową związaną z kosztami utrzymania mieszkania.

Podstawa: Źródło 1, Kodeks postępowania cywilnego Art. 187.

Dla skutecznego dochodzenia roszczeń i obrony przed żądaniami Pana M. K. niezbędne jest zgromadzenie następujących dowodów: akt notarialny nabycia lokalu z 15.05.2018 r. (potwierdza współwłasność i tytuł prawny), dowód wniesienia 120 000 zł wkładu własnego przez Panią A. K. z majątku osobistego (kluczowe do rozliczeń przy podziale majątku), umowa kredytu hipotecznego (określa wysokość zadłużenia i raty) oraz oryginał „Porozumienia o korzystaniu z mieszkania” z 20.11.2024 r. (dowód uzgodnień stron, mimo że jest kwestionowane).

Ważne są również potwierdzenia przelewów rat kredytu i kosztów eksploatacji (historie rachunków bankowych, rachunki za media, czynsz) w celu wykazania, kto i w jakiej wysokości ponosił te koszty, w szczególności czy Pan M. K. opłacał ustalone 925 zł miesięcznie. Istotna jest także korespondencja z Panem M. K., w tym maile z 05.06.2025 r. i wezwania z 25.06.2025 r., potwierdzające jego stanowisko i żądania.

Możliwe jest uzyskanie informacji od banku o stanie zadłużenia i historii spłat kredytu hipotecznego poprzez złożenie wniosku do sądu na podstawie Kodeksu postępowania cywilnego Art. 187. Sąd może również polecić Panu M. K. dostarczenie dokumentów będących w jego posiadaniu (np. potwierdzeń rzekomych nadpłat). Zbieranie wszystkich dowodów już na etapie składania pozwu jest kluczowe.

Jakie są potencjalne roszczenia i ryzyka finansowe dla Klientki?

Pani A. K. może dochodzić alimentów na dziecko oraz zwrotu części kosztów utrzymania mieszkania, jednocześnie mierząc się z potencjalnymi roszczeniami byłego małżonka i ryzykiem solidarności w spłacie kredytu.

Podstawa: Źródło 1

Po stronie Pani A. K. istnieją roszczenia o alimenty na małoletniego syna, których wysokość zostanie ustalona na podstawie usprawiedliwionych potrzeb dziecka i możliwości zarobkowych Pana M. K. Może również dochodzić zaległych świadczeń z tytułu „Porozumienia o korzystaniu z mieszkania” w wysokości 3 700 zł (4 miesiące x 925 zł) wraz z odsetkami za opóźnienie, oraz zwrotu 50% faktycznie poniesionych kosztów utrzymania mieszkania za okres po rozstaniu.

Pan M. K. może domagać się zwrotu rzekomych nadpłat za koszty eksploatacyjne w wysokości 8 325 zł, ale będzie musiał udowodnić faktyczne poniesienie tych kosztów i ich „nadpłacenie”. Pani A. K. powinna przygotować się na obronę przed tym roszczeniem, przedstawiając własne rozliczenia.

Praktyczne ryzyka finansowe dla Pani A. K. obejmują koszty sądowe (np. opłata od pozwu rozwodowego 600 zł), koszty zastępstwa procesowego oraz ryzyko egzekucji z nieruchomości w przypadku braku spłaty kredytu hipotecznego. Jako współwłaściciel i współkredytobiorca jest solidarnie odpowiedzialna za całość długu. W przypadku zaprzestania płatności przez Pana M. K., Pani A. K. będzie musiała samodzielnie pokrywać wszystkie koszty lub dochodzić ich sądownie/egzekucyjnie.

Podsumowanie i rekomendacje dla Pani A. K.

Rekomendowana strategia obejmuje wniesienie pozwu rozwodowego z wnioskiem o zabezpieczenie powództwa, szczegółowe zgromadzenie dowodów oraz rozważenie mediacji.

Podstawa: Źródło 1

W sprawie Pani A. K. kluczowe jest wykorzystanie mocnych punktów, takich jak dobro małoletniego dziecka (co zwiększa szanse na przyznanie prawa do korzystania z mieszkania) oraz fakt wniesienia znacznego wkładu własnego z majątku osobistego. Istniejące prywatne porozumienie, mimo jego wad prawnych wobec osób trzecich, stanowi dowód uzgodnień między małżonkami i może być podstawą roszczeń.

Słabe punkty to brak formy notarialnej porozumienia, co ogranicza jego skuteczność wobec banku czy ewentualnego nabywcy udziału Pana M. K., a także fakt, że Pan M. K. już teraz podważa jego wiążący charakter. Pani A. K. pozostaje również solidarnie odpowiedzialna za cały kredyt hipoteczny, niezależnie od prywatnych ustaleń.

W związku z tym rekomenduje się wniesienie pozwu o rozwód bez orzekania o winie wraz z wnioskiem o zabezpieczenie powództwa. Wniosek ten powinien obejmować uregulowanie sposobu korzystania z mieszkania na czas procesu (przyznając je Pani A. K. z synem), zasądzenie alimentów na rzecz syna oraz zobowiązanie Pana M. K. do partycypacji w kosztach utrzymania mieszkania i spłaty kredytu. Należy również kontynuować zbieranie wszystkich dokumentów i rozważyć próbę mediacji po złożeniu pozwu.

Najczęstsze pytania

Czy prywatne porozumienie o korzystaniu z mieszkania chroni mnie przed bankiem?

Nie, prywatne porozumienie zawarte bez formy aktu notarialnego i niewpisane do księgi wieczystej nie ma skutku wobec osób trzecich, w tym banku. Oznacza to, że bank nadal może dochodzić spłaty kredytu od obojga małżonków solidarnie, niezależnie od waszych ustaleń.

Jakie dokumenty są najważniejsze przy rozwodzie, gdy jest spór o mieszkanie?

Kluczowe dokumenty to akt notarialny nabycia mieszkania, umowa kredytu hipotecznego, wszelkie dowody wpłat (wkład własny, raty kredytu, koszty utrzymania), prywatne porozumienie (jeśli istnieje), korespondencja z małżonkiem oraz dokumenty dotyczące dziecka.

Czy mogę żądać alimentów na dziecko i jednoczesnie opłat za mieszkanie od męża?

Tak, może Pani żądać zarówno alimentów na małoletnie dziecko, jak i partycypacji w kosztach utrzymania wspólnego mieszkania. Obie te kwestie mogą być uregulowane w wyroku rozwodowym oraz tymczasowo zabezpieczone na czas trwania postępowania.

Co to jest wniosek o zabezpieczenie powództwa i dlaczego jest ważny?

Wniosek o zabezpieczenie powództwa to środek tymczasowy, który pozwala sądowi uregulować pilne kwestie (np. sposób korzystania z mieszkania, wysokość alimentów) na czas trwania procesu rozwodowego. Jest on ważny, ponieważ zapewnia stabilizację Pani sytuacji oraz dziecka zanim sąd wyda ostateczny wyrok.

Czy wkład własny z majątku osobistego ma znaczenie przy podziale majątku?

Tak, wkład własny z majątku osobistego wniesiony na zakup wspólnej nieruchomości jest istotny przy podziale majątku wspólnego. Ma Pani prawo domagać się zwrotu tej kwoty w ramach rozliczeń.

Dokumenty sprawy do pobrania

Masz podobną sprawę? Przeanalizuj ją w CaseBox AI

Wykup pakiet Konsultacja Prawna, dodaj swoje dokumenty i przeprowadź analizę samodzielnie — z odwołaniami do przepisów i orzeczeń.

Przeanalizuj własną sprawę

Obsługujesz takie sprawy? Pozyskaj zapytania przez Giełdę CaseBox

Na Giełdę trafiają zanonimizowane opisy spraw użytkowników CaseBox.

Zobacz Giełdę CaseBox · Plany Prawnik i Kancelaria

Podstawy prawne

Brzmienie: Art. 72 Kodeks cywilny

§ 1. Jeżeli strony prowadzą negocjacje w celu zawarcia oznaczonej umowy, umowa zostaje zawarta, gdy strony dojdą do porozumienia co do wszystkich jej postanowień, które były przedmiotem negocjacji. § 2. Strona, która rozpoczęła lub prowadziła negocjacje z naruszeniem dobrych obyczajów, w szczególności bez zamiaru zawarcia umowy, jest obowiązana do naprawienia szkody, jaką druga strona poniosła przez to, że liczyła na zawarcie umowy.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 736 Kodeks postępowania cywilnego

§ 1. Wniosek o udzielenie zabezpieczenia powinien odpowiadać wymaganiom przepisanym dla pisma procesowego, a nadto zawierać: 1) wskazanie sposobu zabezpieczenia, a w sprawach o roszczenie pieniężne także wskazanie sumy zabezpieczenia; 2) uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających wniosek. § 2. Jeżeli wniosek o udzielenie zabezpieczenia złożono przed wszczęciem postępowania, należy nadto zwięźle przedstawić przedmiot sprawy. § 3. Wskazana w § 1 suma zabezpieczenia nie może być wyższa od dochodzonego roszczenia liczonego wraz z odsetkami do dnia wydania postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia oraz z kosztami wykonania zabezpieczenia. Suma ta może obejmować także przewidywane koszty postępowania. § 4. Jeżeli w ramach zabezpieczenia obowiązany składa sumę zabezpieczenia, sumę tę umieszcza na rachunku depozytowym Ministra Finansów, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. § 5. W sprawach wymienionych w art. 479[89] wniosek powinien zawierać ponadto informację, czy toczy lub toczyło się postępowanie w przedmiocie unieważnienia prawa wyłącznego albo oświadczenie strony lub uczestnika postępowania o braku wiedzy o takim postępowaniu.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 187 Kodeks postępowania cywilnego

§ 1. Pozew powinien czynić zadość warunkom pisma procesowego, a nadto zawierać: 1) dokładnie określone żądanie, a w sprawach o prawa majątkowe także oznaczenie wartości przedmiotu sporu, chyba że przedmiotem sprawy jest oznaczona kwota pieniężna; 11) oznaczenie daty wymagalności roszczenia w sprawach o zasądzenie roszczenia; 2) wskazanie faktów, na których powód opiera swoje żądanie, a w miarę potrzeby uzasadniających również właściwość sądu; 3) informację, czy strony podjęły próbę mediacji lub innego pozasądowego sposobu rozwiązania sporu, a w przypadku gdy takich prób nie podjęto, wyjaśnienie przyczyn ich niepodjęcia. § 2. Pozew może zawierać wnioski o zabezpieczenie powództwa, nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności i przeprowadzenie rozprawy w nieobecności powoda oraz wnioski służące do przygotowania rozprawy, a w szczególności wnioski o: 1) wezwanie na rozprawę wskazanych przez powoda świadków i biegłych; 2) dokonanie oględzin; 3) polecenie pozwanemu dostarczenia na rozprawę dokumentu będącego w jego posiadaniu, a potrzebnego do przeprowadzenia dowodu, lub przedmiotu oględzin; 4) zażądanie dowodów znajdujących się w sądach, urzędach lub u osób trzecich, wraz z uprawdopodobnieniem, że strona sama nie może ich uzyskać.

Strona przepisu

Stan prawny i aktualizacja materiału: 2026-10-06.