Rodzina
Jak rozliczyć udziały w spółce po rozwodzie?
Ernest Syska · weryfikacja merytoryczna: Mateusz Jagiełło
Publikacja: 2026-10-06 · aktualizacja: 2026-10-06 · czas czytania 7 min
W sprawach o podział majątku po rozwodzie często pojawia się kwestia rozliczenia udziałów w spółkach założonych przez jednego z małżonków. Pomimo, że udziały mogą być formalnie przypisane do majątku osobistego, znaczące nakłady z majątku wspólnego oraz praca współmałżonka uzasadniają dochodzenie roszczeń.
Szybka odpowiedź
Udziały w spółce założonej w trakcie małżeństwa, nawet jeśli jeden z małżonków oświadczył, że stanowią jego majątek osobisty, mogą podlegać rozliczeniu w ramach podziału majątku wspólnego, szczególnie gdy na rozwój spółki przeznaczano wspólne środki lub pracę.
- Brak intercyzy oznacza istnienie wspólności majątkowej, co ma kluczowe znaczenie dla kwalifikacji udziałów w spółce.
- Oświadczenia wspólnika w umowie spółki o przynależności udziałów do majątku osobistego są bezskuteczne wobec małżonka bez jego notarialnej zgody.
- Nakłady z majątku wspólnego (kredyty, reinwestycje, nieodpłatna praca) na spółkę są podstawą do roszczeń zwrotu w ramach podziału majątku.
- Roszczenia o podział majątku wspólnego oraz rozliczenie nakładów nie ulegają przedawnieniu.
- Do wyceny spółki i udowodnienia nakładów niezbędne są szczegółowe dokumenty finansowe i księgowe, często wymagające opinii biegłego.
Jak wyglądała sprawa rozliczenia udziałów w spółce?
Sprawa dotyczyła M. N., która planowała rozwód z J. N. i domagała się wliczenia wartości przedsiębiorstwa, założonego przez J. N. w trakcie małżeństwa, do majątku wspólnego w celu podziału.
Podstawa: [1]
M. N. i J. N. zawarli związek małżeński 20 marca 2002 r., a 1 lipca 2008 r. J. N. założył spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością. Wkład początkowy w wysokości 200 000 zł miał pochodzić ze środków J. N. zgromadzonych przed małżeństwem. Przez lata inwestowano w spółkę środki z majątku wspólnego, w tym poprzez kredyt inwestycyjny na kwotę 300 000 zł, spłacony w 2016 r., oraz reinwestycje zysków w wysokości 450 000 zł.
M. N. wskazywała również, że nieodpłatnie wykonywała prace administracyjne i marketingowe na rzecz spółki w latach 2012–2019. J. N. utrzymywał, że spółka jest jego wyłączną własnością osobistą, powołując się na pierwotny wkład oraz zapisy w umowie spółki. Brak było umowy majątkowej małżeńskiej (intercyzy) między małżonkami. Konflikt eskalował, prowadząc do wymiany korespondencji przedsądowej, ale bez porozumienia w kwestii podziału majątku.
Czy udziały w spółce założonej w trakcie małżeństwa wchodzą do majątku wspólnego?
Udziały w spółce założonej w trakcie małżeństwa z reguły stanowią majątek wspólny, chyba że udowodniono, iż zostały nabyte wyłącznie ze środków stanowiących majątek osobisty jednego z małżonków.
Podstawa: [1]
Z uwagi na brak intercyzy, między M. N. a J. N. obowiązywała ustawowa wspólność majątkowa od daty zawarcia małżeństwa. Majątek wspólny obejmuje przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Spółka została założona 1 lipca 2008 r., a więc w trakcie trwania tej wspólności.
Jeśli J. N. udowodni, że wkład założycielski w wysokości 200 000 zł pochodził ze środków stanowiących jego majątek osobisty (np. ze sprzedaży innej firmy przed zawarciem małżeństwa), udziały nabyte za te środki wchodzą w skład jego majątku osobistego. Jednakże, nawet w takiej sytuacji, wszelkie nakłady z majątku wspólnego na rozwój i zwiększenie wartości spółki podlegają rozliczeniu w ramach podziału majątku wspólnego. M. N. zgłaszała również nieodpłatne wykonywanie prac na rzecz spółki, co również może być podstawą do roszczeń.
Jakie znaczenie mają zapisy w umowie spółki dotyczące majątku osobistego?
Zapisy w umowie spółki, które wskazują udziały jako majątek osobisty wspólnika, są skuteczne wyłącznie w sferze prawa handlowego i nie mają mocy prawnej w stosunkach majątkowych małżeńskich bez notarialnej zgody drugiego małżonka.
Podstawa: [1]
W umowie spółki J. N. zawarł postanowienia mówiące, że jest wyłącznym wspólnikiem założycielem, a udziały i początkowe nakłady stanowią jego majątek osobisty i nie podlegają podziałowi z małżonkiem. Uchwała wspólnika z 2015 r. również potwierdzała, że wszystkie udziały przypadają J. N. jako wkład osobisty.
Te oświadczenia J. N., choć zawarte w akcie notarialnym umowy spółki, są oświadczeniami jednostronnymi wspólnika. Bez notarialnego oświadczenia M. N. wyłączającego udziały z majątku wspólnego, zapisy te nie wywołują skutków prawnych w zakresie małżeńskiej wspólności majątkowej. Na gruncie prawa rodzinnego, wszelkie rozporządzenia majątkiem wspólnym lub zmiany w jego składzie wymagają zgody obojga małżonków, wyrażonej w odpowiedniej formie, często w formie aktu notarialnego. Wpis J. N. do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS) jako wspólnika potwierdza formalne właścicielstwo udziałów, ale nie przesądza o ich przynależności do majątku osobistego czy wspólnego w kontekście podziału majątku po rozwodzie.
W jaki sposób rozliczyć nakłady na spółkę z majątku wspólnego?
Nakłady poczynione z majątku wspólnego na rzecz spółki, w tym spłata kredytu, reinwestowane zyski oraz nieodpłatna praca, podlegają zwrotowi w ramach rozliczeń przy podziale majątku wspólnego.
Podstawa: [1]
Klientka wskazuje na znaczące nakłady z majątku wspólnego na rzecz spółki, w tym kredyt inwestycyjny w wysokości 300 000 zł, spłacony z majątku wspólnego i zabezpieczony hipoteką na wspólnej nieruchomości. Dodatkowo, reinwestowano zyski w wysokości 450 000 zł, a także zgłaszane są inne nakłady w kwocie 210 000 zł. Wszystkie te kwoty, zwiększające wartość udziałów w spółce, podlegają rozliczeniu.
Nieodpłatne wykonywanie przez M. N. prac administracyjnych i marketingowych na rzecz spółki w latach 2012–2019 również stanowi formę wkładu z majątku wspólnego lub osobistego M. N. na rzecz majątku J. N. Ta wartość, choć trudna do precyzyjnego wyliczenia, powinna być uwzględniona w rozliczeniach jako nakład lub jako podstawa do ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólny. Zgodnie z zasadami prawa rodzinnego, każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty.
Czy roszczenia o podział majątku wspólnego ulegają przedawnieniu?
Roszczenia o podział majątku wspólnego, w tym o zwrot nakładów, nie ulegają przedawnieniu i mogą być dochodzone w dowolnym czasie po ustaniu wspólności majątkowej.
Podstawa: [1], [2]
Postępowanie o podział majątku wspólnego może być wszczęte w dowolnym czasie po ustaniu wspólności majątkowej, które następuje z chwilą uprawomocnienia się wyroku rozwodowego. Roszczenia z tytułu nakładów poczynionych z majątku wspólnego na majątek osobisty jednego z małżonków stają się wymagalne z chwilą ustania wspólności majątkowej.
M. N. w wezwaniu przedsądowym z 7 kwietnia 2026 r. wskazała, że odsetki ustawowe za opóźnienie będą dochodzone od 1 maja 2026 r. W postępowaniu sądowym odsetki mogą być naliczane od daty wezwania do zapłaty (jeżeli roszczenie było wymagalne i bezsporne) lub od daty doręczenia pozwu, bądź też od daty wydania orzeczenia w przedmiocie podziału majątku.
Jakie dowody są niezbędne do wykazania roszczeń i wyceny przedsiębiorstwa?
Do skutecznego wykazania roszczeń i wyceny przedsiębiorstwa niezbędne są szczegółowe dokumenty finansowe i księgowe spółki, dowody przelewów z rachunku wspólnego, a także zeznania świadków i opinia biegłego.
Podstawa: [1], [2]
Kluczowe będą sprawozdania finansowe spółki (bilanse, rachunki zysków i strat, sprawozdania z przepływów pieniężnych) za cały okres działalności, księgi handlowe, faktury, umowy. Niezbędna jest opinia biegłego z zakresu rachunkowości lub wyceny przedsiębiorstw, który ustali rzeczywistą wartość spółki na dzień ustania wspólności majątkowej.
Do wykazania nakładów z majątku wspólnego potrzebne są dowody przelewów z rachunku wspólnego na rzecz spółki lub na spłatę kredytu inwestycyjnego, potwierdzenia spłaty kredytu oraz protokoły z uchwał wspólników o wypłacie dywidend i reinwestycjach zysków. Istotne mogą być także maile i inna korespondencja świadcząca o zaangażowaniu M. N. w spółkę. Zeznania świadków, np. współpracowników lub księgowego, mogą potwierdzić zakres nieodpłatnej pracy M. N. oraz fakt finansowania spółki z majątku wspólnego. W przypadku odmowy udostępnienia dokumentów, sąd może zobowiązać J. N. lub spółkę do ich przedłożenia.
Jakie metody wyceny przedsiębiorstwa można zastosować i jak obliczyć roszczenia Klientki?
Wycena przedsiębiorstwa może być dokonana metodą majątkową, dochodową lub porównawczą, a roszczenia Klientki oblicza się, sumując połowę wartości spółki (po uwzględnieniu ewentualnego majątku osobistego wspólnika) oraz połowę wartości wszystkich nakładów z majątku wspólnego.
Podstawa: [1]
Do wyceny przedsiębiorstwa stosuje się metody majątkowe (określające wartość aktywów i pasywów), dochodowe (szacujące przyszłe zyski) lub porównawcze (oparte na analizie podobnych transakcji rynkowych). Biegły sądowy będzie potrzebował szczegółowych danych finansowych spółki za minimum 5 lat, aby rzetelnie określić jej wartość.
Przykładowy schemat obliczeń roszczeń Klientki może wyglądać następująco: od szacowanej wartości przedsiębiorstwa (np. 1 200 000 zł) odejmuje się ewentualny wkład założycielski pochodzący z majątku osobistego J. N. (np. 200 000 zł), a pozostałą kwotę dzieli się na pół (600 000 zł - 100 000 zł = 500 000 zł, a więc połowa to 250 000 zł). Do tego dolicza się połowę łącznych nakładów z majątku wspólnego na spółkę (kredyt 300 000 zł + reinwestycje 450 000 zł + inne nakłady 210 000 zł = 960 000 zł; połowa to 480 000 zł). Dodatkowo, wartość nieodpłatnej pracy M. N. (np. 252 000 zł, jeśli zostanie oszacowana), może być doliczona w całości lub w połowie do roszczeń, lub stanowić podstawę do ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólny. Należy też uwzględnić fakt wypłaconych dywidend (260 000 zł), które, jako zyski z majątku osobistego, wchodzą do majątku wspólnego i powinny być rozliczone.
Jakie są główne ryzyka i szanse w sprawie o podział majątku ze spółką?
Główne szanse to brak intercyzy i udowodnione nakłady z majątku wspólnego, natomiast ryzyka obejmują trudności z udowodnieniem wkładu własnego pozwanego, oszacowaniem wartości prac oraz uzyskaniem pełnej dokumentacji finansowej spółki.
Podstawa: [1], [2]
Szanse: Klientka ma silną podstawę w postaci braku intercyzy, co potwierdza istnienie wspólności majątkowej od początku małżeństwa. Spółka została założona w trakcie małżeństwa, a znaczne nakłady z majątku wspólnego na jej rozwój są udokumentowane. Brak notarialnej zgody M. N. na wyłączenie udziałów z majątku wspólnego czyni zapisy w umowie spółki bezskutecznymi wobec niej. Dodatkowo, roszczenia o podział majątku i zwrot nakładów nie ulegają przedawnieniu.
Ryzyka: J. N. może skutecznie udowodnić, że wkład założycielski pochodził z jego majątku osobistego, co oznaczałoby, że udziały nabyte za tę kwotę stanowią jego majątek osobisty, a Klientka miałaby jedynie roszczenie o rozliczenie późniejszych nakładów. Oszacowanie wartości nieodpłatnych prac M. N. może być trudne i sporne. Mogą wystąpić utrudnienia w uzyskaniu pełnej dokumentacji finansowej spółki. Ostateczna wycena wartości spółki przez biegłego może być niższa od oczekiwań Klientki, a J. N. może kwestionować wszelkie dowody, w tym również zaprzeczając podpisowi na wezwaniu przedsądowym.
Najczęstsze pytania
Czy zyski (dywidendy) ze spółki założonej przez jednego małżonka w trakcie małżeństwa wchodzą do majątku wspólnego?
Tak, zyski (dywidendy) z majątku osobistego, w tym udziały w spółce, które zostały wypłacone w trakcie trwania wspólności majątkowej, z reguły wchodzą w skład majątku wspólnego małżonków i podlegają rozliczeniu w procesie podziału.
Co zrobić, gdy małżonek odmawia udostępnienia dokumentacji finansowej spółki?
W takiej sytuacji należy złożyć wniosek do sądu o zobowiązanie małżonka (lub spółki) do przedłożenia wszystkich niezbędnych dokumentów finansowych i księgowych. W uzasadnionych przypadkach można również wnioskować o zabezpieczenie dowodów.
Dokumenty sprawy do pobrania
- Sprawa 107 — stan faktyczny i dokumenty (DOCX) — DOCX · 19 KB
- Sprawa 107 — rozwiązanie CaseBox (DOCX) — DOCX · 21 KB
Masz podobną sprawę? Przeanalizuj ją w CaseBox AI
Wykup pakiet Konsultacja Prawna, dodaj swoje dokumenty i przeprowadź analizę samodzielnie — z odwołaniami do przepisów i orzeczeń.
Obsługujesz takie sprawy? Pozyskaj zapytania przez Giełdę CaseBox
Na Giełdę trafiają zanonimizowane opisy spraw użytkowników CaseBox.
Podstawy prawne
- Kodeks rodzinny i opiekuńczy (KRO) art. 31 i nast.
- Kodeks rodzinny i opiekuńczy (KRO) art. 33
- Kodeks rodzinny i opiekuńczy (KRO) art. 43
- Kodeks rodzinny i opiekuńczy (KRO) art. 45
- Kodeks spółek handlowych (KSH)
- Kodeks cywilny (KC) art. 6
- Kodeks cywilny (KC) art. 223 § 1
- Kodeks postępowania cywilnego (KPC) art. 187 § 1 pkt 3
- Kodeks postępowania cywilnego (KPC) art. 730 i nast.
Brzmienie: Art. 31 Kodeks rodzinny i opiekuńczy
§ 1. Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. § 2. Do majątku wspólnego należą w szczególności: 1) pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków; 2) dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków; 3) środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków; 4) kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 963, z późn. zm.). 5) środki zgromadzone na koncie OIPE w rozumieniu art. 2 pkt 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1238 z dnia 20 czerwca 2019 r. w sprawie ogólnoeuropejskiego indywidualnego produktu emerytalnego (OIPE) (Dz. Urz. UE L 198 z 25.07.2019, str. 1) oraz na subkoncie OIPE w rozumieniu art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o ogólnoeuropejskim indywidualnym produkcie emerytalnym (Dz. U. poz. 1843) każdego z małżonków.
Brzmienie: Art. 33 Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Do majątku osobistego każdego z małżonków należą: 1) przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej; 2) przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił; 3) prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom; 4) przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków; 5) prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie; 6) przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość; 7) wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków; 8) przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków; 9) prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy; 10) przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
Brzmienie: Art. 43 Kodeks rodzinny i opiekuńczy
§ 1. Oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. § 2. Jednakże z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku. Spadkobiercy małżonka mogą wystąpić z takim żądaniem tylko w wypadku, gdy spadkodawca wytoczył powództwo o unieważnienie małżeństwa albo o rozwód lub wystąpił o orzeczenie separacji. § 3. Przy ocenie, w jakim stopniu każdy z małżonków przyczynił się do powstania majątku wspólnego, uwzględnia się także nakład osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym.
Brzmienie: Art. 45 Kodeks rodzinny i opiekuńczy
§ 1. Każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty, z wyjątkiem wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód. Może żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny. Nie można żądać zwrotu wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności. § 2. Zwrotu dokonuje się przy podziale majątku wspólnego, jednakże sąd może nakazać wcześniejszy zwrot, jeżeli wymaga tego dobro rodziny. § 3. Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy dług jednego z małżonków został zaspokojony z majątku wspólnego.
Brzmienie: Art. 6 Kodeks cywilny
Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.
Brzmienie: Art. 223 Kodeks cywilny
§ 1. Roszczenia właściciela przewidziane w artykule poprzedzającym nie ulegają przedawnieniu, jeżeli dotyczą nieruchomości. § 2. (uchylony) § 3. (uchylony) § 4. Roszczenie właściciela, o którym mowa w art. 222 § 1, nie ulega przedawnieniu, jeżeli dotyczy rzeczy wpisanej do krajowego rejestru utraconych dóbr kultury.
Brzmienie: Art. 187 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. Pozew powinien czynić zadość warunkom pisma procesowego, a nadto zawierać: 1) dokładnie określone żądanie, a w sprawach o prawa majątkowe także oznaczenie wartości przedmiotu sporu, chyba że przedmiotem sprawy jest oznaczona kwota pieniężna; 11) oznaczenie daty wymagalności roszczenia w sprawach o zasądzenie roszczenia; 2) wskazanie faktów, na których powód opiera swoje żądanie, a w miarę potrzeby uzasadniających również właściwość sądu; 3) informację, czy strony podjęły próbę mediacji lub innego pozasądowego sposobu rozwiązania sporu, a w przypadku gdy takich prób nie podjęto, wyjaśnienie przyczyn ich niepodjęcia. § 2. Pozew może zawierać wnioski o zabezpieczenie powództwa, nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności i przeprowadzenie rozprawy w nieobecności powoda oraz wnioski służące do przygotowania rozprawy, a w szczególności wnioski o: 1) wezwanie na rozprawę wskazanych przez powoda świadków i biegłych; 2) dokonanie oględzin; 3) polecenie pozwanemu dostarczenia na rozprawę dokumentu będącego w jego posiadaniu, a potrzebnego do przeprowadzenia dowodu, lub przedmiotu oględzin; 4) zażądanie dowodów znajdujących się w sądach, urzędach lub u osób trzecich, wraz z uprawdopodobnieniem, że strona sama nie może ich uzyskać.
Brzmienie: Art. 730 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. W każdej sprawie cywilnej podlegającej rozpoznaniu przez sąd lub sąd polubowny można żądać udzielenia zabezpieczenia. § 2. Sąd może udzielić zabezpieczenia przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Po uzyskaniu przez uprawnionego tytułu wykonawczego dopuszczalne jest udzielenie zabezpieczenia tylko wtedy, jeżeli ma ono na celu zabezpieczenie roszczenia o świadczenie, którego termin spełnienia jeszcze nie nastąpił.
Stan prawny i aktualizacja materiału: 2026-10-06.