Rodzina
Sądowe Uregulowanie Kontaktów z Dzieckiem – Analiza Sprawy
Ernest Syska · weryfikacja merytoryczna: Mateusz Jagiełło
Publikacja: 2026-10-06 · aktualizacja: 2026-10-06 · czas czytania 7 min
Konflikt dotyczący kontaktów z dzieckiem po rozstaniu rodziców często wymaga interwencji sądu. Prywatne porozumienia, choć zawarte dobrowolnie, mogą okazać się niewystarczające do zapewnienia stabilności i ochrony dobra małoletniego.
- Jakie kroki podjąć, gdy ojciec narusza harmonogram kontaktów?
- Czy mogę domagać się zwrotu kosztów dojazdu do dziecka?
- Jak sąd ocenia prywatne porozumienia rodzicielskie?
Szybka odpowiedź
Sądowe uregulowanie kontaktów jest konieczne, gdy prywatne porozumienie rodzicielskie jest naruszane lub jego postanowienia są sprzeczne z dobrem dziecka, zwłaszcza te dotyczące kar umownych i jednostronnej zmiany terminów.
- Prywatne porozumienie rodzicielskie bez zatwierdzenia sądowego ma ograniczoną moc prawną i nie jest bezpośrednio egzekwowalne.
- Postanowienia o karach umownych w sprawach rodzinnych są często uznawane za sprzeczne z dobrem dziecka i mogą zostać oddalone przez sąd.
- Zapisy umożliwiające jednostronną i nagłą zmianę terminów kontaktów są sprzeczne z dobrem dziecka i mogą zostać uznane za nieważne.
- Stabilność i przewidywalność kontaktów są kluczowe dla prawidłowego rozwoju dziecka po rozstaniu rodziców.
- Mediacja sądowa jest rekomendowaną strategią, jednak w przypadku jej niepowodzenia lub braku zgody, pozew z wnioskiem o zabezpieczenie jest niezbędny.
Jak wyglądała sprawa?
Sprawa dotyczyła konfliktu pomiędzy rodzicami, M. N. (Matką) i P. K. (Ojcem), w zakresie realizacji kontaktów z ich małoletnim synem, A. K., po rozstaniu stron.
Matka i Ojciec rozstali się w styczniu 2024 roku, a w lutym tego samego roku podpisali nieformalne "Porozumienie rodzicielskie", które nie zostało zatwierdzone przez sąd. Dokument ten określał harmonogram kontaktów Ojca z synem oraz zasady dotyczące transportu dziecka.
Od września 2024 roku Ojciec regularnie skracał lub odwoływał spotkania, powołując się na zmienne obowiązki zawodowe i możliwość jednostronnej zmiany terminów. W odpowiedzi na to, Matka wysłała w listopadzie 2024 roku wezwanie przedsądowe, żądając przestrzegania Porozumienia oraz zapłaty kwoty 720 zł tytułem kar umownych i zwrotu kosztów transportu.
Ojciec kwestionował moc prawną porozumienia i zasadność roszczeń finansowych, twierdząc, że dokument był jedynie "prywatną propozycją". Matka domaga się sądowego uregulowania kontaktów, aby zapewnić dziecku stabilność, oraz zasądzenia należności.
Czy prywatne porozumienie rodzicielskie jest wiążące?
Prywatne "Porozumienie rodzicielskie" bez zatwierdzenia przez sąd ma ograniczoną moc prawną i nie jest bezpośrednio egzekwowalne w drodze egzekucji sądowej.
Jako umowa cywilnoprawna zawarta między rodzicami, porozumienie jest co do zasady ważne, o ile nie jest sprzeczne z ustawą, zasadami współżycia społecznego lub nie ma na celu obejścia ustawy (Art. 58 Kodeksu cywilnego). Stanowi ono dowód w postępowaniu sądowym na istnienie określonych ustaleń między stronami (Art. 245 Kodeksu postępowania cywilnego).
Brak zatwierdzenia przez sąd rodzinny oznacza, że porozumienie nie posiada mocy orzeczenia sądowego. Sąd rodzinny, kierując się nadrzędną zasadą dobra dziecka, może w pełni lub częściowo zmienić lub unieważnić jego postanowienia. Zatem twierdzenie Ojca, że dokument jest "prywatną propozycją" bez mocy egzekucyjnej, jest trafne w zakresie braku bezpośredniej egzekucyjności.
Czy kary umowne w sprawach rodzinnych są skuteczne?
Zapis o karze umownej w porozumieniu rodzicielskim, choć jest instrumentem prawa cywilnego (Art. 483-484 Kodeksu cywilnego), w kontekście kontaktów z dzieckiem budzi poważne wątpliwości co do swojej ważności i skuteczności, gdyż sądy priorytetowo traktują dobro dziecka.
Sądy rodzinne często uznają sankcje finansowe między rodzicami za sprzeczne z dobrem dziecka lub zasadami współżycia społecznego (Art. 58 § 2 Kodeksu cywilnego, Art. 5 Kodeksu cywilnego). W konsekwencji, roszczenie o zapłatę kar umownych w wysokości 600 zł za odwołane spotkania, choć wynika z Porozumienia, jest obarczone wysokim ryzykiem oddalenia przez sąd.
Inaczej przedstawia się sytuacja z roszczeniem o zwrot udokumentowanych kosztów transportu. Postanowienie zobowiązujące Ojca do pokrycia tych kosztów (§3 Porozumienia) jest co do zasady ważne i skuteczne. Jeśli Matka poniosła te wydatki z powodu niewykonania tego obowiązku przez Ojca, może żądać ich zwrotu jako odszkodowania (Art. 471 Kodeksu cywilnego) lub na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (Art. 405 Kodeksu cywilnego), pod warunkiem przedstawienia rachunków.
Czy jednostronna zmiana terminów kontaktów jest zgodna z dobrem dziecka?
Zapis umożliwiający Ojcu jednostronną zmianę terminów kontaktów z powiadomieniem na 12 godzin przed planowanym terminem (§5 Porozumienia) jest wysoce problematyczny i sprzeczny z dobrem dziecka, które wymaga stabilności i przewidywalności.
Taka klauzula wprowadza chaos i nieprzewidywalność w życiu małoletniego, co negatywnie wpływa na jego poczucie bezpieczeństwa i prawidłowy rozwój emocjonalny. Sąd, dążąc do uregulowania kontaktów, będzie kierował się zasadą dobra dziecka i powinien dążyć do ustalenia stałego i stabilnego harmonogramu.
Zapis ten może zostać uznany przez sąd za nieważny na podstawie Art. 58 § 2 Kodeksu cywilnego, jako sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, które w sprawach rodzinnych są nierozerwalnie związane z dobrem dziecka. Ewentualnie, jego stosowanie przez Ojca może być ocenione jako nadużycie prawa podmiotowego (Art. 5 Kodeksu cywilnego). Dodatkowo, twierdzenie Matki o podpisaniu tego zapisu pod presją osłabia jego moc.
Jakie dowody są kluczowe w sprawie o kontakty?
W sprawach o uregulowanie kontaktów z dzieckiem kluczowe znaczenie mają dokumenty prywatne takie jak dziennik kontaktów, rachunki, korespondencja, a także dowód z opinii biegłego psychologa dziecięcego.
Dziennik kontaktów prowadzony przez Matkę będzie miał dużą wagę dowodową (Art. 245 Kodeksu postępowania cywilnego), dokumentując chronologiczny zapis przebiegu spotkań, odwołań i zmian. Rachunki oraz faktury potwierdzające koszty transportu są silnym dowodem na poniesione wydatki. Potwierdzenia odbioru korespondencji są ważne dla wykazania daty wymagalności roszczeń pieniężnych (Art. 455 i Art. 481 Kodeksu cywilnego).
Wiadomości SMS i e-maile również będą dowodami dokumentowymi (Art. 245 Kodeksu postępowania cywilnego), potwierdzającymi komunikację między stronami i jednostronne zmiany kontaktów przez Ojca. Zeznania świadków, którzy mieli styczność z dzieckiem i jego rodzicami w kontekście kontaktów, mogą być pomocne (Art. 258 Kodeksu postępowania cywilnego). Największą wagę dowodową w sprawach rodzinnych dotyczących kontaktów z dzieckiem ma zazwyczaj opinia biegłego psychologa, który oceni wpływ niestabilnej sytuacji na dobro i rozwój dziecka (Art. 278 Kodeksu postępowania cywilnego).
- Dziennik kontaktów (Art. 245 KPC)
- Rachunki/faktury (Art. 245 KPC)
- SMS-y/e-maile (Art. 245 KPC)
- Potwierdzenia odbioru korespondencji
- Opinia biegłego psychologa (Art. 278 KPC)
- Zeznania świadków (Art. 258 KPC)
Jakie są ryzyka procesowe i co z mediacją?
Główne ryzyka procesowe obejmują żądanie opinii biegłego psychologa przez Ojca, przedłużenie postępowania sądowego oraz możliwość pogorszenia relacji rodzicielskich, dlatego mediacja jest zawsze rekomendowaną opcją.
Żądanie dowodu z opinii biegłego psychologa przez Ojca jest bardzo prawdopodobne. Postępowania rodzinne z udziałem biegłych mogą być długotrwałe, co generuje dodatkowe koszty i stres dla stron. Konflikt sądowy często zaostrza relacje między rodzicami, co może negatywnie wpłynąć na dziecko. Należy być przygotowanym na zarzuty Ojca dotyczące rzekomego utrudniania kontaktów przez Matkę, co będzie wymagało przedstawienia uzasadnienia jej działań.
Zdecydowanie rekomendowana jest próba mediacji (Art. 183^1 Kodeksu postępowania cywilnego), która może pomóc w wypracowaniu satysfakcjonującego i trwałego rozwiązania. Jeśli mediacja okaże się nieskuteczna lub Ojciec odmówi jej podjęcia, należy niezwłocznie wnieść pozew o uregulowanie kontaktów z wnioskiem o zabezpieczenie powództwa (Art. 730 i n. Kodeksu postępowania cywilnego). Zabezpieczenie to pozwoli sądowi szybko uregulować kontakty na czas trwania postępowania, zapewniając dziecku niezbędną stabilizację.
Jak obliczyć należności finansowe?
Roszczenie finansowe w wysokości 720 zł składa się z kar umownych za odwołane spotkania (600 zł) i udokumentowanych kosztów transportu (120 zł), przy czym zasadność kar umownych jest wysoce ryzykowna.
Kwota 600 zł dotyczy kar umownych naliczonych za trzy odwołane spotkania, zgodnie z §4 Porozumienia. Jak wspomniano, roszczenie to ma niskie szanse na zasądzenie przez sąd rodzinny, który może uznać takie postanowienia za sprzeczne z dobrem dziecka (Art. 58 Kodeksu cywilnego) lub zasadami współżycia społecznego (Art. 5 Kodeksu cywilnego).
Roszczenie o zwrot kosztów transportu w kwocie 120 zł jest zasadne, ponieważ Ojciec zobowiązał się do ich pokrycia (§3 Porozumienia). Matka, która poniosła te koszty z powodu jego niewykonania zobowiązania, ma prawo żądać ich zwrotu na podstawie przepisów o odpowiedzialności kontraktowej (Art. 471 Kodeksu cywilnego). Wartość przedmiotu sporu wynosi 720 zł. Odsetki ustawowe za opóźnienie powinny być naliczane od tej kwoty od dnia 2 listopada 2024 roku (daty wezwania przedsądowego) do dnia zapłaty (Art. 481 Kodeksu cywilnego).
- Kary umowne: 3 spotkania x 200 zł = 600 zł (wysokie ryzyko oddalenia)
- Zwrot kosztów transportu: 120 zł (zasadne, wymagane rachunki)
- Łączna kwota roszczenia: 720 zł
- Odsetki: ustawowe za opóźnienie od 02.11.2024 (Art. 481 KC)
Najczęstsze pytania
Czy sąd jest związany prywatnym porozumieniem rodzicielskim?
Nie, sąd rodzinny nie jest związany prywatnym porozumieniem rodzicielskim, które nie zostało przez niego zatwierdzone. Kierując się nadrzędną zasadą dobra dziecka, sąd może dowolnie uregulować kontakty, zmieniając lub unieważniając postanowienia porozumienia.
Jakie konsekwencje grożą rodzicowi, który nie przestrzega ustalonego harmonogramu kontaktów?
Rodzic, który nie przestrzega ustalonego harmonogramu kontaktów, może zostać wezwany do sądu w celu ich uregulowania. W skrajnych przypadkach sąd może nałożyć na niego grzywnę za utrudnianie kontaktów lub zmienić harmonogram, aby zapewnić dziecku stabilność.
Dokumenty sprawy do pobrania
- Sprawa 108 — stan faktyczny i dokumenty (DOCX) — DOCX · 17 KB
- Sprawa 108 — rozwiązanie CaseBox (DOCX) — DOCX · 28 KB
Masz podobną sprawę? Przeanalizuj ją w CaseBox AI
Wykup pakiet Konsultacja Prawna, dodaj swoje dokumenty i przeprowadź analizę samodzielnie — z odwołaniami do przepisów i orzeczeń.
Obsługujesz takie sprawy? Pozyskaj zapytania przez Giełdę CaseBox
Na Giełdę trafiają zanonimizowane opisy spraw użytkowników CaseBox.
Podstawy prawne
- Art. 58 KRO
- Art. 113 KRO
- Art. 5 KC
- Art. 58 KC
- Art. 361 KC
- Art. 405 KC
- Art. 471 KC
- Art. 481 KC
- Art. 483 KC
- Art. 484 KC
- Art. 118 KC
- Art. 123 KC
- Art. 126 KPC
- Art. 127 KPC
- Art. 183^1 KPC
- Art. 183^15 KPC
- Art. 187 KPC
- Art. 205^3 KPC
- Art. 227 KPC
- Art. 232 KPC
- Art. 245 KPC
- Art. 258 KPC
- Art. 278 KPC
- Art. 299 KPC
- Art. 310 KPC
- Art. 730 KPC
- Art. 730^1 KPC
- Art. 732 KPC
- Art. 755 KPC
Brzmienie: Art. 58 Kodeks rodzinny i opiekuńczy
§ 1. W wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków i kontaktach rodziców z dzieckiem oraz orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Sąd uwzględnia pisemne porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka. Rodzeństwo powinno wychowywać się wspólnie, chyba że dobro dziecka wymaga innego rozstrzygnięcia. § 1a. W braku porozumienia, o którym mowa w § 1, sąd, uwzględniając prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, rozstrzyga o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka, jeżeli dobro dziecka za tym przemawia. § 1b. Na zgodny wniosek stron sąd nie orzeka o utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem. § 2. Jeżeli małżonkowie zajmują wspólne mieszkanie, sąd w wyroku rozwodowym orzeka także o sposobie korzystania z tego mieszkania przez czas wspólnego w nim zamieszkiwania rozwiedzionych małżonków. W wypadkach wyjątkowych, gdy jeden z małżonków swym rażąco nagannym postępowaniem uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie, sąd może nakazać jego eksmisję na żądanie drugiego małżonka. Na zgodny wniosek stron sąd może w wyroku orzekającym rozwód orzec również o podziale wspólnego mieszkania albo o przyznaniu mieszkania jednemu z małżonków, jeżeli drugi małżonek wyraża zgodę na jego opuszczenie bez dostarczenia lokalu zamiennego i pomieszczenia zastępczego, o ile podział bądź jego przyznanie jednemu z małżonków są możliwe. § 3. Na wniosek jednego z małżonków sąd może w wyroku orzekającym rozwód dokonać podziału majątku wspólnego, jeżeli przeprowadzenie tego podziału nie spowoduje nadmiernej zwłoki w postępowaniu. § 4. Orzekając o wspólnym mieszkaniu małżonków sąd uwzględnia przede wszystkim potrzeby dzieci i małżonka, któremu powierza wykonywanie władzy rodzicielskiej.
Brzmienie: Art. 113 Kodeks rodzinny i opiekuńczy
§ 1. Niezależnie od władzy rodzicielskiej rodzice oraz ich dziecko mają prawo i obowiązek utrzymywania ze sobą kontaktów. § 2. Kontakty z dzieckiem obejmują w szczególności przebywanie z dzieckiem (odwiedziny, spotkania, zabieranie dziecka poza miejsce jego stałego pobytu) i bezpośrednie porozumiewanie się, utrzymywanie korespondencji, korzystanie z innych środków porozumiewania się na odległość, w tym ze środków komunikacji elektronicznej.
Brzmienie: Art. 5 Kodeks cywilny
Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony.
Brzmienie: Art. 58 Kodeks cywilny
§ 1. Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy. § 2. Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. § 3. Jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana.
Brzmienie: Art. 361 Kodeks cywilny
§ 1. Zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. § 2. W powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
Brzmienie: Art. 405 Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.
Brzmienie: Art. 471 Kodeks cywilny
Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
Brzmienie: Art. 481 Kodeks cywilny
§ 1. Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. § 2. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy. § 21. Maksymalna wysokość odsetek za opóźnienie nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie (odsetki maksymalne za opóźnienie). § 22. Jeżeli wysokość odsetek za opóźnienie przekracza wysokość odsetek maksymalnych za opóźnienie, należą się odsetki maksymalne za opóźnienie. § 23. Postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać przepisów o odsetkach maksymalnych za opóźnienie, także w przypadku dokonania wyboru prawa obcego. W takim przypadku stosuje się przepisy ustawy. § 24. Minister Sprawiedliwości ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie. § 3. W razie zwłoki dłużnika wierzyciel może nadto żądać naprawienia szkody na zasadach ogólnych.
Brzmienie: Art. 483 Kodeks cywilny
§ 1. Można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna). § 2. Dłużnik nie może bez zgody wierzyciela zwolnić się z zobowiązania przez zapłatę kary umownej.
Brzmienie: Art. 484 Kodeks cywilny
§ 1. W razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania kara umowna należy się wierzycielowi w zastrzeżonej na ten wypadek wysokości bez względu na wysokość poniesionej szkody. Żądanie odszkodowania przenoszącego wysokość zastrzeżonej kary nie jest dopuszczalne, chyba że strony inaczej postanowiły. § 2. Jeżeli zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane, dłużnik może żądać zmniejszenia kary umownej; to samo dotyczy wypadku, gdy kara umowna jest rażąco wygórowana.
Brzmienie: Art. 118 Kodeks cywilny
Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata.
Brzmienie: Art. 123 Kodeks cywilny
§ 1. Bieg przedawnienia przerywa się: ⇓ 1) przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia; ⇓ 2) przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje. 3) (uchylony) § 2. (uchylony)
Brzmienie: Art. 126 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. Każde pismo procesowe powinno zawierać: 1) oznaczenie sądu, do którego jest skierowane; 2) imiona i nazwiska lub nazwy stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników; 3) oznaczenie rodzaju pisma; 4) osnowę wniosku lub oświadczenia; 5) w przypadku gdy jest to konieczne do rozstrzygnięcia co do wniosku lub oświadczenia – wskazanie faktów, na których strona opiera swój wniosek lub oświadczenie, oraz wskazanie dowodu na wykazanie każdego z tych faktów; 6) podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika; 7) wymienienie załączników. § 11. Do pisma procesowego dołącza się załączniki wymienione w tym piśmie. § 2. Gdy pismo procesowe jest pierwszym pismem w sprawie, powinno ponadto zawierać oznaczenie przedmiotu sporu oraz: 1) oznaczenie miejsca zamieszkania lub siedziby i adresy stron albo, w przypadku gdy strona jest przedsiębiorcą wpisanym do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej – adres do doręczeń wpisany do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej; 11) oznaczenie miejsca zamieszkania lub siedziby i adresy przedstawicieli ustawowych i pełnomocników stron; 2) numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) lub numer identyfikacji podatkowej (NIP) powoda będącego osobą fizyczną, jeżeli jest on obowiązany do jego posiadania lub posiada go nie mając takiego obowiązku lub 3) numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, a w przypadku jego braku – numer w innym właściwym rejestrze, ewidencji lub NIP powoda niebędącego osobą fizyczną, który nie ma obowiązku wpisu we właściwym rejestrze lub ewidencji, jeżeli jest on obowiązany do jego posiadania. § 21. Dalsze pisma procesowe, poza elementami określonymi w § 1, powinny zawierać sygnaturę akt. § 3. Do pisma procesowego należy dołączyć pełnomocnictwo albo jego uwierzytelniony odpis, jeżeli pismo to wnosi pełnomocnik, który wcześniej nie złożył pełnomocnictwa. Jeżeli pełnomocnik wnosi pismo procesowe za pośrednictwem systemu teleinformatycznego albo portalu informacyjnego, pełnomocnictwo udzielone w postaci elektronicznej albo jego elektronicznie uwierzytelniony odpis wnosi się wraz z tym pismem. W piśmie tym podaje się numer wpisu pełnomocnika na właściwą listę, w przypadku gdy pismo to jest wnoszone przez pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym. § 31. Przepisu § 3 nie stosuje się do pism wnoszonych w elektronicznym postępowaniu upominawczym. § 4. Za stronę, która nie może się podpisać, podpisuje pismo osoba przez nią upoważniona, z wymienieniem przyczyny, dla której strona sama się nie podpisała. § 5. Pismo procesowe wniesione za pośrednictwem systemu teleinformatycznego albo portalu informacyjnego opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, a w przypadku prokuratora – także zaawansowanym podpisem elektronicznym wydawanym przez właściwe jednostki organizacyjne prokuratury. § 6. Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw informatyzacji określi, w drodze rozporządzenia, tryb zakładania i udostępniania konta w systemie teleinformatycznym, za pomocą którego można wnosić pisma procesowe, z uwzględnieniem sprawności postępowania, ochrony praw stron postępowania oraz możliwości składania jednorazowo wielu pism.
Brzmienie: Art. 127 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. W piśmie procesowym mającym na celu przygotowanie sprawy do rozstrzygnięcia (pismo przygotowawcze) strona powinna zwięźle podać stan sprawy, wyszczególnić, które fakty przyznaje, a którym zaprzecza, oraz wypowiedzieć się co do twierdzeń i dowodów zgłoszonych przez stronę przeciwną. § 2. W piśmie przygotowawczym strona może także wskazać podstawy prawne swoich żądań lub wniosków.
Brzmienie: Art. 183¹ Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. Mediacja jest dobrowolna. § 2. Mediację prowadzi się na podstawie umowy o mediację albo postanowienia sądu kierującego strony do mediacji. Umowa może być zawarta także przez wyrażenie przez stronę zgody na mediację, gdy druga strona złożyła wniosek, o którym mowa w art. 1836 § 1. § 3. W umowie o mediację strony określają w szczególności przedmiot mediacji, osobę mediatora albo sposób wyboru mediatora. § 4. Mediację prowadzi się przed wszczęciem postępowania, a za zgodą stron także w toku sprawy.
Brzmienie: Art. 183¹⁵ Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. Ugoda zawarta przed mediatorem, po jej zatwierdzeniu przez sąd, ma moc prawną ugody zawartej przed sądem. Ugoda zawarta przed mediatorem, którą zatwierdzono przez nadanie jej klauzuli wykonalności, jest tytułem wykonawczym. § 2. Przepis § 1 nie uchybia przepisom o szczególnej formie czynności prawnej.
Brzmienie: Art. 187 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. Pozew powinien czynić zadość warunkom pisma procesowego, a nadto zawierać: 1) dokładnie określone żądanie, a w sprawach o prawa majątkowe także oznaczenie wartości przedmiotu sporu, chyba że przedmiotem sprawy jest oznaczona kwota pieniężna; 11) oznaczenie daty wymagalności roszczenia w sprawach o zasądzenie roszczenia; 2) wskazanie faktów, na których powód opiera swoje żądanie, a w miarę potrzeby uzasadniających również właściwość sądu; 3) informację, czy strony podjęły próbę mediacji lub innego pozasądowego sposobu rozwiązania sporu, a w przypadku gdy takich prób nie podjęto, wyjaśnienie przyczyn ich niepodjęcia. § 2. Pozew może zawierać wnioski o zabezpieczenie powództwa, nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności i przeprowadzenie rozprawy w nieobecności powoda oraz wnioski służące do przygotowania rozprawy, a w szczególności wnioski o: 1) wezwanie na rozprawę wskazanych przez powoda świadków i biegłych; 2) dokonanie oględzin; 3) polecenie pozwanemu dostarczenia na rozprawę dokumentu będącego w jego posiadaniu, a potrzebnego do przeprowadzenia dowodu, lub przedmiotu oględzin; 4) zażądanie dowodów znajdujących się w sądach, urzędach lub u osób trzecich, wraz z uprawdopodobnieniem, że strona sama nie może ich uzyskać.
Brzmienie: Art. 205³ Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. W uzasadnionych przypadkach, w szczególności w sprawach zawiłych lub obrachunkowych, przewodniczący może zarządzić wymianę przez strony pism przygotowawczych, oznaczając porządek składania pism, terminy, w których pisma należy złożyć, i okoliczności, które mają być wyjaśnione. § 2. Przewodniczący może zobowiązać stronę, by w piśmie przygotowawczym podała wszystkie twierdzenia i dowody istotne dla rozstrzygnięcia sprawy pod rygorem utraty prawa do ich powoływania w toku dalszego postępowania. W takim przypadku twierdzenia i dowody zgłoszone z naruszeniem tego obowiązku podlegają pominięciu, chyba że strona uprawdopodobni, iż ich powołanie w piśmie przygotowawczym nie było możliwe albo że potrzeba ich powołania wynikła później. § 3. Późniejsze wyznaczenie posiedzenia przygotowawczego nie powoduje otwarcia terminu do zgłaszania nowych twierdzeń i dowodów. § 4. Stronę zastępowaną przez adwokata, radcę prawnego, rzecznika patentowego lub Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej przewodniczący może zobowiązać do wskazania w piśmie przygotowawczym także podstaw prawnych jej żądań i wniosków, w miarę potrzeby ograniczając zakres tego wskazania. § 5. Przewodniczący zarządza zwrot pisma przygotowawczego złożonego z uchybieniem terminu albo bez zarządzenia.
Brzmienie: Art. 227 Kodeks postępowania cywilnego
Przedmiotem dowodu są fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie.
Brzmienie: Art. 232 Kodeks postępowania cywilnego
Strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Sąd może dopuścić dowód niewskazany przez stronę.
Brzmienie: Art. 245 Kodeks postępowania cywilnego
Dokument prywatny sporządzony w formie pisemnej albo elektronicznej stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie.
Brzmienie: Art. 278 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. W wypadkach wymagających wiadomości specjalnych sąd po wysłuchaniu wniosków stron co do liczby biegłych i ich wyboru może wezwać jednego lub kilku biegłych w celu zasięgnięcia ich opinii. § 2. Sąd orzekający może pozostawić prawo wyboru biegłego sędziemu wyznaczonemu lub sądowi wezwanemu. § 3. Sąd oznaczy, czy opinia ma być przedstawiona ustnie, czy na piśmie. § 4. Jeżeli sąd nie wyznaczył osoby biegłego, wskazuje ją przewodniczący.
Brzmienie: Art. 299 Kodeks postępowania cywilnego
Jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub w ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, sąd dla wyjaśnienia tych faktów może dopuścić dowód z przesłuchania stron.
Brzmienie: Art. 310 Kodeks postępowania cywilnego
Przed wszczęciem postępowania na wniosek, a w toku postępowania również z urzędu, można zabezpieczyć dowód, gdy zachodzi obawa, że jego przeprowadzenie stanie się niewykonalne lub zbyt utrudnione, albo gdy z innych przyczyn zachodzi potrzeba stwierdzenia istniejącego stanu rzeczy.
Brzmienie: Art. 730 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. W każdej sprawie cywilnej podlegającej rozpoznaniu przez sąd lub sąd polubowny można żądać udzielenia zabezpieczenia. § 2. Sąd może udzielić zabezpieczenia przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Po uzyskaniu przez uprawnionego tytułu wykonawczego dopuszczalne jest udzielenie zabezpieczenia tylko wtedy, jeżeli ma ono na celu zabezpieczenie roszczenia o świadczenie, którego termin spełnienia jeszcze nie nastąpił.
Brzmienie: Art. 730¹ Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. Udzielenia zabezpieczenia może żądać każda strona lub uczestnik postępowania, jeżeli uprawdopodobni roszczenie oraz interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia. § 1[1]. W sprawach wymienionych w art. 479[89] sąd w ramach oceny, czy uprawdopodobniono roszczenie, bierze pod uwagę prawdopodobieństwo unieważnienia prawa wyłącznego w innym toczącym się postępowaniu. Okoliczność tę ustala się w oparciu o informacje pochodzące od stron, chyba że jest ona znana sądowi z urzędu. § 2. Interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia istnieje wtedy, gdy brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie zapadłego w sprawie orzeczenia lub w inny sposób uniemożliwi lub poważnie utrudni osiągnięcie celu postępowania w sprawie. § 2[1]. Interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia uważa się za uprawdopodobniony, gdy żądającym zabezpieczenia jest powód dochodzący należności zapłaty z tytułu transakcji handlowej w rozumieniu ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, w przypadku gdy wartość tej transakcji nie przekracza siedemdziesięciu pięciu tysięcy złotych, a dochodzona należność nie została uregulowana i od dnia upływu terminu jej płatności upłynęły co najmniej trzy miesiące § 3. Przy wyborze sposobu zabezpieczenia sąd uwzględni interesy stron lub uczestników postępowania w takiej mierze, aby uprawnionemu zapewnić należytą ochronę prawną, a obowiązanego nie obciążać ponad potrzebę.
Brzmienie: Art. 732 Kodeks postępowania cywilnego
Zabezpieczenie udzielane jest na wniosek, a w wypadkach, w których postępowanie może być wszczęte z urzędu – także z urzędu.
Brzmienie: Art. 755 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. Jeżeli przedmiotem zabezpieczenia nie jest roszczenie pieniężne, sąd udziela zabezpieczenia w taki sposób, jaki stosownie do okoliczności uzna za odpowiedni, nie wyłączając sposobów przewidzianych dla zabezpieczenia roszczeń pieniężnych. W szczególności sąd może: 1) unormować prawa i obowiązki stron lub uczestników postępowania na czas trwania postępowania; 2) ustanowić zakaz zbywania przedmiotów lub praw objętych postępowaniem; 3) zawiesić postępowanie egzekucyjne lub inne postępowanie zmierzające do wykonania orzeczenia; 4) uregulować sposób roztoczenia pieczy nad małoletnimi dziećmi i kontaktów z dzieckiem; 5) nakazać wpisanie stosownego ostrzeżenia w księdze wieczystej lub we właściwym rejestrze. § 2. W sprawach o ochronę dóbr osobistych zabezpieczenie polegające na zakazie publikacji może być udzielone tylko wtedy, gdy nie sprzeciwia się temu ważny interes publiczny. Udzielając zabezpieczenia, sąd określa czas trwania zakazu, który nie może być dłuższy niż rok. Jeżeli postępowanie w sprawie jest w toku, uprawniony może przed upływem okresu, na który orzeczono zakaz publikacji, żądać dalszego zabezpieczenia; przepisy zdania pierwszego i drugiego stosuje się. Jeżeli uprawniony zażądał dalszego zabezpieczenia, zakaz publikacji pozostaje w mocy do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia wniosku. § 21. Przepisu art. 731 nie stosuje się, jeżeli zabezpieczenie jest konieczne dla odwrócenia grożącej szkody lub innych niekorzystnych dla uprawnionego skutków. § 2[2]. W sprawach wymienionych w art. 479[89] sąd udziela zabezpieczenia po wysłuchaniu obowiązanego, chyba że konieczne jest natychmiastowe rozstrzygnięcie wniosku. Nie dotyczy to sposobów zabezpieczenia w całości podlegających wykonaniu przez komornika albo polegających na ustanowieniu zarządu przymusowego nad przedsiębiorstwem lub gospodarstwem rolnym albo zakładem wchodzącym w skład przedsiębiorstwa lub jego częścią albo częścią gospodarstwa rolnego. § 2[3]. W sprawach wymienionych w art. 479[89] sąd oddala wniosek o udzielenie zabezpieczenia, jeżeli został on złożony po upływie 6 miesięcy od dnia, w którym strona lub uczestnik postępowania powziął wiadomość o naruszeniu przysługującego mu prawa wyłącznego. § 3. Sąd doręcza obowiązanemu postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym, w którym nakazuje mu wykonanie lub zaniechanie czynności albo nieprzeszkadzanie czynnościom uprawnionego. Nie dotyczy to postanowień nakazujących wydanie rzeczy będących we władaniu obowiązanego.
Stan prawny i aktualizacja materiału: 2026-10-06.