Sądy i egzekucje
Spór o zapłatę za system wentylacji: Przedawnienie roszczeń i ważność kary umownej
Ernest Syska · weryfikacja merytoryczna: Mateusz Jagiełło
Publikacja: 2026-10-06 · aktualizacja: 2026-10-06 · czas czytania 7 min
W polskim prawie gospodarczym, spory dotyczące wykonania umów są częste. Analizowana sprawa dotyczy roszczenia o zapłatę za system wentylacji, gdzie kluczowe staje się przedawnienie roszczeń, dopuszczalność kary umownej za opóźnienie w płatności oraz kwestia wad wykonanego dzieła. Rozstrzygnięcie takich sporów wymaga szczegółowej znajomości przepisów Kodeksu cywilnego i Kodeksu postępowania cywilnego, a także precyzyjnej strategii dowodowej.
Szybka odpowiedź
W sporze o zapłatę za system wentylacji, roszczenie główne oraz o odsetki uległy przedawnieniu, klauzula kary umownej za opóźnienie w płatności jest nieważna, a także istnieją podstawy do podważenia roszczenia z powodu wad wykonania dzieła.
- Roszczenie główne o zapłatę oraz roszczenia o odsetki uległy przedawnieniu z uwagi na upływ trzyletniego terminu.
- Klauzula kary umownej za opóźnienie w świadczeniu pieniężnym jest nieważna zgodnie z polskim prawem.
- Zgłoszone wady systemu wentylacji stanowią podstawę do zarzutu nienależytego wykonania umowy.
- Pozew został złożony do sądu niewłaściwego rzeczowo, co stanowi podstawę do zarzutu.
- Kluczowe dla obrony jest zgromadzenie dowodów na wady oraz skorzystanie z opinii biegłego.
Jak wyglądała sprawa?
Sprawa dotyczyła pozwu o zapłatę wniesionego przez wykonawcę systemu wentylacji przeciwko zamawiającemu, który kwestionował zasadność roszczenia z powodu wadliwego działania systemu.
Wykonawca, jako powód, zawarł z zamawiającym, jako pozwanym, umowę w dniu 20 grudnia 2019 roku. Jej przedmiotem była dostawa i montaż kompletnego systemu wentylacji mechanicznej dla inwestycji mieszkaniowej. Całkowite wynagrodzenie ustalono na kwotę 420 000,00 zł brutto, z czego 30% zostało uregulowane jako zaliczka, a pozostałe 70% miało zostać zapłacone po odbiorze końcowym.
Pomimo dokonania odbioru końcowego w lutym 2020 roku bez formalnych uwag, zamawiający nie uregulował końcowej płatności w wysokości 294 000,00 zł brutto, wskazując na wadliwe działanie systemu wentylacyjnego. W okresie od marca do maja 2020 roku zamawiający zgłaszał reklamacje, które, jego zdaniem, nie zostały skutecznie usunięte przez wykonawcę pomimo przeprowadzonych drobnych napraw.
W październiku 2025 roku wykonawca wniósł pozew o zapłatę łącznej kwoty 389 400,00 zł brutto, obejmującej kwotę główną, odsetki kontraktowe w wysokości 20% wartości zaległej faktury oraz odsetki ustawowe za opóźnienie. Zamawiający kwestionuje roszczenie, podnosząc zarzuty dotyczące wad systemu, nieważności klauzuli kary umownej oraz przedawnienia roszczeń.
Czy klauzula o karze umownej za opóźnienie w zapłacie jest ważna?
Klauzula umowna przewidująca karę umowną za opóźnienie w zapłacie świadczenia pieniężnego jest nieważna, ponieważ kara umowna może być zastrzeżona wyłącznie za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania niepieniężnego.
Podstawa: Art. 483 § 1 KC, Art. 58 § 1 KC, Art. 484 § 2 KC
Zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, karę umowną można zastrzec jedynie na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania o charakterze niepieniężnym. W przedmiotowej umowie, postanowienie §4 ust. 3 przewidywało naliczenie „dodatkowej kary umownej w wysokości 20% wartości zaległej faktury” w razie zwłoki w zapłacie przekraczającej 30 dni. Opóźnienie w zapłacie stanowi zobowiązanie pieniężne, co sprawia, że takie zastrzeżenie kary umownej jest niedopuszczalne.
Dominujące stanowisko w polskim prawie konsekwentnie wskazuje, że sankcją za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego są odsetki ustawowe za opóźnienie, które pełnią funkcję odszkodowawczą. Zastrzeganie dodatkowej kary umownej za to samo zdarzenie, tj. opóźnienie w płatności, jest sprzeczne z ustawą i w konsekwencji nieważne. Żądanie kumulacji kary umownej z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za to samo świadczenie jest nieuprawnione.
Nawet gdyby hipotetycznie uznać taką klauzulę za dopuszczalną, kwota kary umownej w wysokości 20% wartości zaległej faktury, czyli 58 800,00 zł, jest rażąco wygórowana, zwłaszcza w sytuacji, gdy wykonawca jednocześnie domaga się odsetek ustawowych za opóźnienie. Zamawiający mógłby wówczas żądać miarkowania kary umownej przez sąd.
Kiedy przedawniło się roszczenie o zapłatę wynagrodzenia i odsetek?
Roszczenie główne o zapłatę wynagrodzenia oraz roszczenia o odsetki ustawowe za opóźnienie uległy przedawnieniu przed dniem wniesienia pozwu.
Podstawa: Art. 117 KC, Art. 118 KC, Art. 120 § 1 KC, Art. 123 KC
W przypadku roszczeń z umowy o dzieło między przedsiębiorcami, ogólny termin przedawnienia wynosi trzy lata. Termin płatności końcowej faktury upłynął 5 marca 2020 roku, co oznacza, że bieg przedawnienia roszczenia głównego rozpoczął się 6 marca 2020 roku. W rezultacie, trzyletni termin przedawnienia upłynął 6 marca 2023 roku.
Pozew o zapłatę został złożony 1 października 2025 roku, czyli ponad dwa lata po upływie terminu przedawnienia roszczenia głównego. Oznacza to, że zamawiający może skutecznie podnieść zarzut przedawnienia, co prowadzi do oddalenia powództwa w zakresie kwoty głównej, jeżeli sąd uwzględni ten zarzut.
Roszczenia o odsetki, jako świadczenia okresowe, również przedawniają się z upływem trzech lat. Każde roszczenie o odsetki za dany okres przedawnia się osobno. Wysłane przez wykonawcę wezwania do zapłaty w kwietniu 2020 roku i wrześniu 2024 roku nie miały wpływu na przerwanie biegu przedawnienia, ponieważ do przerwania biegu przedawnienia wymagana jest czynność przed sądem lub innym organem, a nie prywatne wezwanie.
Czy zgłoszone wady systemu wentylacji mają wpływ na sprawę?
Zgłoszone przez zamawiającego wady systemu wentylacji stanowią istotny argument obrony, wskazujący na nienależyte wykonanie umowy przez wykonawcę.
Podstawa: Art. 471 KC, Art. 498 KC
Zamawiający twierdzi, że system wentylacji działa wadliwie, co objawia się brakiem prawidłowej wymiany powietrza i wzrostem wilgotności w budynku. Mimo zgłaszania reklamacji w marcu-maju 2020 roku i przeprowadzenia drobnych napraw przez wykonawcę w czerwcu 2020 roku, wady nie zostały trwale usunięte. To stanowi podstawę do zarzutu nienależytego wykonania umowy, zgodnie z zasadami odpowiedzialności kontraktowej.
Zarówno brak prawidłowej wymiany powietrza, jak i zwiększona wilgotność mogą prowadzić do realnych szkód po stronie zamawiającego, takich jak dodatkowe koszty eksploatacji, konieczność dalszych napraw czy obniżenie wartości użytkowej nieruchomości. Zamawiający ma prawo do dochodzenia odszkodowania z tytułu tych szkód, bądź podniesienia zarzutu potrącenia własnych roszczeń z roszczeniem wykonawcy.
W toku procesu, zamawiający powinien udokumentować istnienie i charakter wad poprzez korespondencję, protokoły serwisowe, a przede wszystkim opinię biegłego z zakresu wentylacji. Ustalenie zakresu wad oraz kosztów ich usunięcia może stanowić podstawę do roszczenia wzajemnego o odszkodowanie lub zarzutu potrącenia z kwotą dochodzoną przez wykonawcę.
Który sąd jest właściwy do rozpoznania sporu?
Sąd Rejonowy w Gdańsku, do którego wniesiono pozew, jest niewłaściwy rzeczowo do rozpoznania sprawy, która ze względu na wartość przedmiotu sporu powinna trafić do sądu okręgowego.
Podstawa: Art. 17 pkt 4 KPC, Art. 202 KPC, Art. 46 KPC, Art. 27 KPC
Wartość przedmiotu sporu w tej sprawie, wynosząca 389 400,00 zł brutto, znacząco przekracza próg 75 000 zł, dla którego właściwe rzeczowo są sądy okręgowe. Zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego, sprawy o tak wysokiej wartości przedmiotu sporu należą do właściwości sądów okręgowych. Pozew złożony do Sądu Rejonowego w Gdańsku był zatem skierowany do sądu niewłaściwego rzeczowo.
Umowa zawierała klauzulę prorogacyjną (§10), która wskazuje Sąd Okręgowy w Gdańsku jako właściwy do rozstrzygania wszelkich sporów. Klauzule te są dopuszczalne w obrocie gospodarczym między przedsiębiorcami. Wniesienie sprawy do niewłaściwego sądu rejonowego uniemożliwia skorzystanie z tej klauzuli w sposób zamierzony przez strony, jednak sąd z urzędu powinien przekazać sprawę sądowi okręgowemu.
Zamawiający powinien podnieść zarzut niewłaściwości rzeczowej sądu w odpowiedzi na pozew. Po skutecznym podniesieniu tego zarzutu, Sąd Rejonowy powinien z urzędu przekazać sprawę do właściwego rzeczowo i umownie Sądu Okręgowego w Gdańsku, co wydłuży postępowanie i może być korzystne dla zamawiającego z procesowego punktu widzenia.
Jakie dowody są kluczowe w procesie?
Kluczowe dowody dla zamawiającego obejmują korespondencję reklamacyjną, protokoły serwisowe oraz opinię biegłego z zakresu wentylacji, potwierdzającą istnienie i charakter wad.
Podstawa: Art. 6 KC, Art. 227-310 KPC, Art. 233 KPC
Zgodnie z zasadą ciężaru dowodu, na powodzie spoczywa ciężar udowodnienia faktów uzasadniających jego roszczenie, w tym prawidłowego wykonania umowy i zasadności żądanych kwot. Wykonawca załączył do pozwu faktury i wezwania do zapłaty, jednak brak pełnej dokumentacji serwisowej, która potwierdzałaby skuteczne i trwałe usunięcie wszystkich zgłoszonych wad, osłabia jego twierdzenia.
Dla zamawiającego, kluczowe jest przedstawienie dowodów na istnienie wad i ich zgłaszanie. Należy zgromadzić całą korespondencję mailową i pisemną z datami i treścią reklamacji z okresu marzec–maj 2020 roku. Warto także zabezpieczyć wszelkie protokoły serwisowe, w tym te z czerwca 2020 roku, które mogą świadczyć o nieskuteczności podjętych napraw lub ich ograniczonym zakresie.
Niezbędne będzie również powołanie dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy z zakresu instalacji wentylacyjnych. Biegły powinien ocenić stan systemu, potwierdzić istnienie wad, określić ich przyczyny oraz wskazać koszty i metody ich usunięcia. Takie dowody są fundamentalne dla skutecznego podniesienia zarzutu nienależytego wykonania umowy i ewentualnego roszczenia odszkodowawczego.
Jakie są ryzyka i szanse procesowe dla Klienta?
Największą szansą dla zamawiającego jest skuteczny zarzut przedawnienia roszczenia głównego i odsetek, nieważność klauzuli kary umownej oraz dowody na wady wykonania, natomiast ryzykiem jest brak formalnego odstąpienia od umowy lub obniżenia ceny.
Mocne punkty obrony zamawiającego to przede wszystkim przedawnienie roszczenia głównego i odsetek, które nastąpiło przed złożeniem pozwu, co czyni roszczenie wykonawcy bezzasadnym. Dodatkowo, klauzula kary umownej za opóźnienie w zapłacie jest nieważna zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, co eliminuje znaczną część żądanej kwoty. Istnienie udokumentowanych wad systemu wentylacji wzmacnia pozycję zamawiającego, dając podstawy do roszczeń odszkodowawczych lub potrącenia.
Złożenie pozwu do sądu niewłaściwego rzeczowo skutkuje koniecznością przekazania sprawy do właściwego sądu, co wydłuży postępowanie i może być korzystne dla zamawiającego. Zamawiający może także rozważyć złożenie pozwu wzajemnego o odszkodowanie za nienależyte wykonanie umowy lub podniesienie zarzutu potrącenia udowodnionych szkód z ewentualnym roszczeniem wykonawcy.
Ryzykiem dla zamawiającego jest brak informacji o formalnym odstąpieniu od umowy lub złożeniu oświadczenia o obniżeniu ceny z tytułu rękojmi za wady. Konieczne będzie szczegółowe udowodnienie istnienia wad i ich wpływu na funkcjonowanie systemu oraz precyzyjne wyliczenie poniesionych szkód, co może wymagać dodatkowych ekspertyz technicznych i biegłego sądowego.
Najczęstsze pytania
Co to jest kara umowna za opóźnienie w zapłacie?
Kara umowna to zastrzeżenie umowne, które pozwala na żądanie określonej sumy pieniężnej w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania. Zgodnie z polskim prawem, kara umowna może być zastrzeżona wyłącznie za zobowiązania niepieniężne.
Kiedy następuje przedawnienie roszczenia z umowy o dzieło między przedsiębiorcami?
Roszczenie z umowy o dzieło między przedsiębiorcami przedawnia się z upływem trzech lat od dnia, w którym stało się wymagalne. Wysłanie prywatnych wezwań do zapłaty nie przerywa biegu przedawnienia.
Czy wady wykonania dzieła mogą być podstawą do odmowy zapłaty?
Tak, wady wykonania dzieła mogą stanowić podstawę do podniesienia zarzutu nienależytego wykonania umowy. Zamawiający może wówczas domagać się usunięcia wad, obniżenia ceny, odszkodowania lub odstąpić od umowy, w zależności od charakteru wad i podjętych działań.
Jaką rolę odgrywa właściwość sądu w sporze gospodarczym?
Właściwość sądu określa, który sąd jest uprawniony do rozpoznania danej sprawy. W przypadku sporów o wartości przedmiotu sporu przekraczającej 75 000 zł, właściwe rzeczowo są sądy okręgowe. Złożenie pozwu do sądu niewłaściwego rzeczowo skutkuje koniecznością przekazania sprawy do właściwego sądu, co wydłuża postępowanie.
Dokumenty sprawy do pobrania
- Sprawa 155 — stan faktyczny i dokumenty (DOCX) — DOCX · 17 KB
- Sprawa 155 — rozwiązanie CaseBox (DOCX) — DOCX · 23 KB
Masz podobną sprawę? Przeanalizuj ją w CaseBox AI
Wykup pakiet Konsultacja Prawna, dodaj swoje dokumenty i przeprowadź analizę samodzielnie — z odwołaniami do przepisów i orzeczeń.
Obsługujesz takie sprawy? Pozyskaj zapytania przez Giełdę CaseBox
Na Giełdę trafiają zanonimizowane opisy spraw użytkowników CaseBox.
Podstawy prawne
- Art. 58 § 1 KC
- Art. 117 KC
- Art. 118 KC
- Art. 120 § 1 KC
- Art. 123 KC
- Art. 123 § 1 pkt 1 KC
- Art. 123 § 1 pkt 2 KC
- Art. 123 § 1 pkt 3 KC
- Art. 123-125 KC
- Art. 353 KC
- Art. 471 KC
- Art. 481 § 1 KC
- Art. 481 § 2 KC
- Art. 483 § 1 KC
- Art. 483 § 2 KC
- Art. 484 § 2 KC
- Art. 498 KC
- Art. 498 § 1 KC
- Art. 499 KC
- Art. 627-646 KC
- Art. 750 KC
- Art. 6 KPC
- Art. 17 pkt 4 KPC
- Art. 27 KPC
- Art. 27-29 KPC
- Art. 31 KPC
- Art. 34 KPC
- Art. 46 KPC
- Art. 126-130 KPC
- Art. 202 KPC
- Art. 227-310 KPC
- Art. 233 KPC
- Art. 321-325 KPC
- Art. 754-758 KPC
Brzmienie: Art. 483 Kodeks cywilny
§ 1. Można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna). § 2. Dłużnik nie może bez zgody wierzyciela zwolnić się z zobowiązania przez zapłatę kary umownej.
Brzmienie: Art. 58 Kodeks cywilny
§ 1. Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy. § 2. Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. § 3. Jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana.
Brzmienie: Art. 484 Kodeks cywilny
§ 1. W razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania kara umowna należy się wierzycielowi w zastrzeżonej na ten wypadek wysokości bez względu na wysokość poniesionej szkody. Żądanie odszkodowania przenoszącego wysokość zastrzeżonej kary nie jest dopuszczalne, chyba że strony inaczej postanowiły. § 2. Jeżeli zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane, dłużnik może żądać zmniejszenia kary umownej; to samo dotyczy wypadku, gdy kara umowna jest rażąco wygórowana.
Brzmienie: Art. 117 Kodeks cywilny
§ 1. Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu. § 2. Po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. Jednakże zrzeczenie się zarzutu przedawnienia przed upływem terminu jest nieważne. § 21. Po upływie terminu przedawnienia nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi. § 3. (uchylony)
Brzmienie: Art. 118 Kodeks cywilny
Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata.
Brzmienie: Art. 120 Kodeks cywilny
§ 1. Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie. § 2. Bieg przedawnienia roszczeń o zaniechanie rozpoczyna się od dnia, w którym ten, przeciwko komu roszczenie przysługuje, nie zastosował się do treści roszczenia.
Brzmienie: Art. 123 Kodeks cywilny
§ 1. Bieg przedawnienia przerywa się: ⇓ 1) przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia; ⇓ 2) przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje. 3) (uchylony) § 2. (uchylony)
Brzmienie: Art. 471 Kodeks cywilny
Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
Brzmienie: Art. 498 Kodeks cywilny
§ 1. Gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym. § 2. Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej.
Brzmienie: Art. 17 Kodeks postępowania cywilnego
Do właściwości sądów okręgowych należą sprawy: 1) o prawa niemajątkowe i łącznie z nimi dochodzone roszczenia majątkowe oprócz spraw o ustalenie lub zaprzeczenie pochodzenia dziecka, o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa oraz o rozwiązanie przysposobienia; 2) uchylony 3) o roszczenia wynikające z Prawa prasowego; 4) o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu sporu przewyższa sto tysięcy złotych, oprócz spraw o alimenty, o naruszenie posiadania, o ustanowienie rozdzielności majątkowej między małżonkami oraz spraw rozpoznawanych w elektronicznym postępowaniu upominawczym; 41) o wydanie orzeczenia zastępującego uchwałę o podziale spółdzielni; 42) o uchylenie, stwierdzenie nieważności albo o ustalenie istnienia lub nieistnienia uchwał organów osób prawnych lub jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną; 43) (uchylony) 44) o odszkodowanie z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem; 45) o roszczenia wynikające z naruszenia praw przysługujących na mocy przepisów o ochronie danych osobowych. 5) (uchylony) 6) (uchylony)
Brzmienie: Art. 202 Kodeks postępowania cywilnego
Okoliczności, które uzasadniają odrzucenie pozwu, jak również niewłaściwy tryb postępowania, brak należytego umocowania pełnomocnika, brak zdolności procesowej pozwanego, brak w składzie jego organów lub niedziałanie jego przedstawiciela ustawowego sąd bierze pod rozwagę z urzędu w każdym stanie sprawy.
Brzmienie: Art. 46 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. Strony mogą umówić się na piśmie o poddanie sądowi pierwszej instancji, który według ustawy nie jest miejscowo właściwy, sporu już wynikłego lub sporów mogących w przyszłości wyniknąć z oznaczonego stosunku prawnego. Sąd ten będzie wówczas wyłącznie właściwy, jeżeli strony nie postanowiły inaczej lub jeżeli powód nie złożył pozwu w elektronicznym postępowaniu upominawczym. Strony mogą również ograniczyć umową pisemną prawo wyboru powoda pomiędzy kilku sądami właściwymi dla takich sporów. § 2. Strony nie mogą jednak zmieniać właściwości wyłącznej.
Brzmienie: Art. 27 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. Powództwo wytacza się przed sąd pierwszej instancji, w którego okręgu pozwany ma miejsce zamieszkania. § 2. Miejsce zamieszkania określa się według przepisów kodeksu cywilnego.
Brzmienie: Art. 6 Kodeks cywilny
Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.
Brzmienie: Art. 227 Kodeks postępowania cywilnego
Przedmiotem dowodu są fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie.
Brzmienie: Art. 310 Kodeks postępowania cywilnego
Przed wszczęciem postępowania na wniosek, a w toku postępowania również z urzędu, można zabezpieczyć dowód, gdy zachodzi obawa, że jego przeprowadzenie stanie się niewykonalne lub zbyt utrudnione, albo gdy z innych przyczyn zachodzi potrzeba stwierdzenia istniejącego stanu rzeczy.
Brzmienie: Art. 233 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. Sąd ocenia wiarogodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. § 2. Sąd oceni na tej samej podstawie, jakie znaczenie nadać odmowie przedstawienia przez stronę dowodu lub przeszkodom stawianym przez nią w jego przeprowadzeniu wbrew postanowieniu sądu.
Brzmienie: Art. 125 Kodeks cywilny
§ 1. Roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu powołanego do rozpoznawania spraw danego rodzaju albo orzeczeniem sądu polubownego, jak również roszczenie stwierdzone ugodą zawartą przed sądem albo sądem polubownym albo ugodą zawartą przed mediatorem i zatwierdzoną przez sąd przedawnia się z upływem sześciu lat. Jeżeli stwierdzone w ten sposób roszczenie obejmuje świadczenia okresowe, roszczenie o świadczenie okresowe należne w przyszłości przedawnia się z upływem trzech lat. § 2. (uchylony)
Brzmienie: Art. 353 Kodeks cywilny
§ 1. Zobowiązanie polega na tym, że wierzyciel może żądać od dłużnika świadczenia, a dłużnik powinien świadczenie spełnić. § 2. Świadczenie może polegać na działaniu albo na zaniechaniu.
Brzmienie: Art. 481 Kodeks cywilny
§ 1. Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. § 2. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy. § 21. Maksymalna wysokość odsetek za opóźnienie nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie (odsetki maksymalne za opóźnienie). § 22. Jeżeli wysokość odsetek za opóźnienie przekracza wysokość odsetek maksymalnych za opóźnienie, należą się odsetki maksymalne za opóźnienie. § 23. Postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać przepisów o odsetkach maksymalnych za opóźnienie, także w przypadku dokonania wyboru prawa obcego. W takim przypadku stosuje się przepisy ustawy. § 24. Minister Sprawiedliwości ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie. § 3. W razie zwłoki dłużnika wierzyciel może nadto żądać naprawienia szkody na zasadach ogólnych.
Brzmienie: Art. 499 Kodeks cywilny
Potrącenia dokonywa się przez oświadczenie złożone drugiej stronie. Oświadczenie ma moc wsteczną od chwili, kiedy potrącenie stało się możliwe.
Brzmienie: Art. 627 Kodeks cywilny
Przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia.
Brzmienie: Art. 646 Kodeks cywilny
Roszczenia wynikające z umowy o dzieło przedawniają się z upływem lat dwóch od dnia oddania dzieła, a jeżeli dzieło nie zostało oddane – od dnia, w którym zgodnie z treścią umowy miało być oddane.
Brzmienie: Art. 750 Kodeks cywilny
Do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.
Brzmienie: Art. 6 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. Sąd powinien przeciwdziałać przewlekaniu postępowania i dążyć do tego, aby rozstrzygnięcie nastąpiło na pierwszym posiedzeniu, jeżeli jest to możliwe bez szkody dla wyjaśnienia sprawy. § 2. Strony i uczestnicy postępowania obowiązani są przytaczać wszystkie fakty i dowody bez zwłoki, aby postępowanie mogło być przeprowadzone sprawnie i szybko.
Brzmienie: Art. 29 Kodeks postępowania cywilnego
Powództwo przeciwko Skarbowi Państwa wytacza się według siedziby państwowej jednostki organizacyjnej, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie.
Brzmienie: Art. 31 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. Powództwo w sprawach objętych przepisami oddziału niniejszego wytoczyć można bądź według przepisów o właściwości ogólnej, bądź przed sąd oznaczony w przepisach poniższych. § 2. Przepisów niniejszego oddziału nie stosuje się w sprawach przeciwko konsumentom.
Brzmienie: Art. 34 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. Powództwo o zawarcie umowy, ustalenie jej treści, o zmianę umowy oraz o ustalenie istnienia umowy, o jej wykonanie, rozwiązanie lub unieważnienie, a także o odszkodowanie z powodu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy można wytoczyć przed sąd miejsca jej wykonania. § 2. Za miejsce wykonania umowy uważa się miejsce spełnienia świadczenia charakterystycznego dla umów danego rodzaju, w szczególności w przypadku: 1) sprzedaży rzeczy ruchomych – miejsce, do którego rzeczy te zgodnie z umową zostały lub miały zostać dostarczone; 2) świadczenia usług – miejsce, w którym usługi zgodnie z umową były lub miały być świadczone. § 3. W przypadku wątpliwości miejsce wykonania umowy powinno być stwierdzone dokumentem.
Brzmienie: Art. 126 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. Każde pismo procesowe powinno zawierać: 1) oznaczenie sądu, do którego jest skierowane; 2) imiona i nazwiska lub nazwy stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników; 3) oznaczenie rodzaju pisma; 4) osnowę wniosku lub oświadczenia; 5) w przypadku gdy jest to konieczne do rozstrzygnięcia co do wniosku lub oświadczenia – wskazanie faktów, na których strona opiera swój wniosek lub oświadczenie, oraz wskazanie dowodu na wykazanie każdego z tych faktów; 6) podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika; 7) wymienienie załączników. § 11. Do pisma procesowego dołącza się załączniki wymienione w tym piśmie. § 2. Gdy pismo procesowe jest pierwszym pismem w sprawie, powinno ponadto zawierać oznaczenie przedmiotu sporu oraz: 1) oznaczenie miejsca zamieszkania lub siedziby i adresy stron albo, w przypadku gdy strona jest przedsiębiorcą wpisanym do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej – adres do doręczeń wpisany do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej; 11) oznaczenie miejsca zamieszkania lub siedziby i adresy przedstawicieli ustawowych i pełnomocników stron; 2) numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) lub numer identyfikacji podatkowej (NIP) powoda będącego osobą fizyczną, jeżeli jest on obowiązany do jego posiadania lub posiada go nie mając takiego obowiązku lub 3) numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, a w przypadku jego braku – numer w innym właściwym rejestrze, ewidencji lub NIP powoda niebędącego osobą fizyczną, który nie ma obowiązku wpisu we właściwym rejestrze lub ewidencji, jeżeli jest on obowiązany do jego posiadania. § 21. Dalsze pisma procesowe, poza elementami określonymi w § 1, powinny zawierać sygnaturę akt. § 3. Do pisma procesowego należy dołączyć pełnomocnictwo albo jego uwierzytelniony odpis, jeżeli pismo to wnosi pełnomocnik, który wcześniej nie złożył pełnomocnictwa. Jeżeli pełnomocnik wnosi pismo procesowe za pośrednictwem systemu teleinformatycznego albo portalu informacyjnego, pełnomocnictwo udzielone w postaci elektronicznej albo jego elektronicznie uwierzytelniony odpis wnosi się wraz z tym pismem. W piśmie tym podaje się numer wpisu pełnomocnika na właściwą listę, w przypadku gdy pismo to jest wnoszone przez pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym. § 31. Przepisu § 3 nie stosuje się do pism wnoszonych w elektronicznym postępowaniu upominawczym. § 4. Za stronę, która nie może się podpisać, podpisuje pismo osoba przez nią upoważniona, z wymienieniem przyczyny, dla której strona sama się nie podpisała. § 5. Pismo procesowe wniesione za pośrednictwem systemu teleinformatycznego albo portalu informacyjnego opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, a w przypadku prokuratora – także zaawansowanym podpisem elektronicznym wydawanym przez właściwe jednostki organizacyjne prokuratury. § 6. Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw informatyzacji określi, w drodze rozporządzenia, tryb zakładania i udostępniania konta w systemie teleinformatycznym, za pomocą którego można wnosić pisma procesowe, z uwzględnieniem sprawności postępowania, ochrony praw stron postępowania oraz możliwości składania jednorazowo wielu pism.
Brzmienie: Art. 130 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. Jeżeli pismo procesowe nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych lub jeżeli od pisma nie uiszczono należnej opłaty, przewodniczący wzywa stronę, pod rygorem zwrócenia pisma, do poprawienia, uzupełnienia lub opłacenia go w terminie tygodniowym. Mylne oznaczenie pisma procesowego lub inne oczywiste niedokładności nie stanowią przeszkody do nadania pismu biegu i rozpoznania go w trybie właściwym. § 11. Jeżeli pismo wniosła osoba zamieszkała lub mająca siedzibę za granicą, która nie ma w kraju przedstawiciela, przewodniczący wyznacza termin do poprawienia lub uzupełnienia pisma albo uiszczenia opłaty nie krótszy niż miesiąc, przy czym gdyby doręczenie wezwania miało mieć miejsce poza terytorium Unii Europejskiej, oznacza się termin nie krótszy niż trzy miesiące. § 2. Po bezskutecznym upływie terminu przewodniczący zwraca pismo stronie. Pismo zwrócone nie wywołuje żadnych skutków, jakie ustawa wiąże z wniesieniem pisma procesowego do sądu. § 3. Pismo poprawione lub uzupełnione w terminie wywołuje skutki od chwili jego wniesienia. § 4. Zarządzenie przewodniczącego o zwrocie pozwu doręcza się tylko powodowi. § 5. Pisma procesowe sporządzone z naruszeniem art. 871 podlegają zwrotowi bez wzywania do usunięcia braków, chyba że ustawa stanowi inaczej. § 6. Jeżeli przepis szczególny przewiduje, że pismo może być wniesione wyłącznie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, pismo wnosi się wraz z opłatą. Pismo wniesione bez opłaty nie wywołuje skutków, jakie ustawa wiąże z wniesieniem pisma do sądu, o czym sąd poucza wnoszącego pismo. W razie jednoczesnego wniesienia za pośrednictwem systemu teleinformatycznego więcej niż jednego pisma podlegającego opłacie żadne z tych pism nie wywołuje skutków, jakie ustawa wiąże z wniesieniem pisma do sądu, jeżeli nie uiszczono opłaty w wysokości sumy opłat należnych od wszystkich pism. § 7. W przypadku wniesienia pisma podlegającego opłacie z naruszeniem § 6 przewodniczący zawiadamia wnoszącego pismo o bezskuteczności czynności. § 8. Przepisów § 6 i 7 nie stosuje się, jeżeli wnoszący pismo jest zwolniony z mocy prawa od kosztów sądowych w zakresie opłaty sądowej należnej od tego pisma, a także w razie zwolnienia od tych kosztów przyznanego przez sąd lub w razie zgłoszenia wniosku o takie zwolnienie.
Brzmienie: Art. 321 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. Sąd nie może wyrokować co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem, ani zasądzać ponad żądanie. § 2. (uchylony)
Brzmienie: Art. 325 Kodeks postępowania cywilnego
Sentencja wyroku powinna zawierać wymienienie sądu, sędziów, protokolanta oraz prokuratora, jeżeli brał udział w sprawie, datę i miejsce rozpoznania sprawy i wydania wyroku, wymienienie stron i oznaczenie przedmiotu sprawy oraz rozstrzygnięcie sądu o żądaniach stron.
Brzmienie: Art. 754 Kodeks postępowania cywilnego
Sąd może jeszcze przed urodzeniem się dziecka zabezpieczyć przyszłe roszczenia alimentacyjne związane z ustaleniem ojcostwa, o których mowa w art. 141 i art. 142 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, przez zobowiązanie obowiązanego do wyłożenia odpowiedniej sumy na koszty utrzymania matki przez trzy miesiące w okresie porodu oraz na utrzymanie dziecka przez pierwsze trzy miesiące po urodzeniu. W sprawach tych termin do wytoczenia powództwa wynosi trzy miesiące od dnia urodzenia się dziecka. Postanowienie sąd wydaje po przeprowadzeniu rozprawy. Przepisy art. 733 § 1 i art. 753[2] stosuje się odpowiednio.
Brzmienie: Art. 758 Kodeks postępowania cywilnego
Sprawy egzekucyjne należą do właściwości sądów rejonowych i działających przy tych sądach komorników.
Stan prawny i aktualizacja materiału: 2026-10-06.