Spadki
Kolizja Polskiego Postanowienia o Spadku z Europejskim Poświadczeniem Spadkowym: Kompleksowa Analiza
Ernest Syska · weryfikacja merytoryczna: Mateusz Jagiełło
Publikacja: 2026-10-06 · aktualizacja: 2026-10-06 · czas czytania 7 min
Sprawy spadkowe, zwłaszcza te z elementami międzynarodowymi, bywają skomplikowane. Gdy polskie orzeczenie o nabyciu spadku koliduje z europejskim poświadczeniem spadkowym wydanym w innym kraju Unii Europejskiej, sytuacja prawna spadkobierców staje się niezwykle niejasna. W niniejszym artykule przedstawiamy szczegółową analizę takiego przypadku, omawiając skutki prawne dla majątku oraz możliwe strategie działania.
Szybka odpowiedź
Kolizja polskiego postanowienia o nabyciu spadku z europejskim poświadczeniem spadkowym (ECS) wymaga kompleksowej analizy jurysdykcji i prawa właściwego, często prowadząc do blokady majątku i konieczności podjęcia działań prawnych w obu krajach.
- Polskie postanowienie i niemieckie ECS zawierają sprzeczne ustalenia co do kręgu spadkobierców i prawa właściwego.
- Kluczowe znaczenie ma ustalenie obywatelstwa zmarłego oraz miejsca jego zwykłego pobytu w chwili śmierci.
- Europejskie Poświadczenie Spadkowe co do zasady jest uznawane w państwach UE, ale może być kwestionowane.
- Dla spadkobierców konieczne jest podjęcie działań zabezpieczających majątek oraz dążenie do usunięcia kolizji prawnej.
- Banki i urzędy (np. księgi wieczyste) w obliczu sprzecznych dokumentów mogą wstrzymać czynności do czasu wyjaśnienia sytuacji.
Jak wyglądała sprawa?
Sprawa dotyczy klientki A. M. N., która jako córka zmarłego J. M. N. znalazła się w obliczu konfliktu między polskim postanowieniem o nabyciu spadku a niemieckim europejskim poświadczeniem spadkowym (ECS), które to dokumenty w sposób sprzeczny określają krąg spadkobierców i prawo właściwe dla spadku.
J. M. N. zmarł 12 października 2025 r. w Berlinie, pozostawiając testament notarialny sporządzony w Niemczech, w którym powołał do spadku swoją córkę A. M. N. (2/3 masy spadkowej) oraz przyjaciela T. K. M. (1/3). Testament zawierał również zapis o wyborze prawa niemieckiego jako właściwego dla spraw spadkowych (tzw. professio iuris).
Po śmierci J. M. N. wydano dwa rozstrzygnięcia spadkowe. Sąd Rejonowy w Gdańsku, na wniosek A. M. N., wydał 5 kwietnia 2026 r. postanowienie stwierdzające nabycie spadku w całości przez A. M. N., przyjmując, że ostatnie miejsce zwykłego pobytu zmarłego było w Polsce i stosując prawo polskie. Tymczasem notariusz w Berlinie, 15 maja 2026 r., wydał Europejskie Poświadczenie Spadkowe (ECS), które wskazało A. M. N. oraz T. K. M. jako spadkobierców, opierając się na ustaleniu miejsca zwykłego pobytu zmarłego w Berlinie i zastosowaniu prawa niemieckiego.
Konsekwencją tej kolizji jest blokada rachunku bankowego zmarłego w Polsce oraz kwestionowanie przez T. K. M. wpisu A. M. N. do księgi wieczystej lokalu mieszkalnego w Gdańsku. A. M. N. domaga się obrony prawnej jej pozycji wynikającej z polskiego postanowienia i zabezpieczenia jej uprawnień do całości spadku w Polsce.
Czym różnią się polskie postanowienie i europejskie poświadczenie spadkowe?
Polskie postanowienie sądu, opierając się na ustaleniu miejsca zwykłego pobytu zmarłego w Polsce, przyznało cały spadek A. M. N., natomiast niemieckie ECS, uznając miejsce zwykłego pobytu w Niemczech i testament, wskazało A. M. N. oraz T. K. M. jako współspadkobierców.
Podstawa: art. 21 Rozporządzenia (UE) nr 650/2012, art. 62-66 Rozporządzenia (UE) nr 650/2012, art. 922 Kodeksu cywilnego
Postanowienie Sądu Rejonowego w Gdańsku z 5 kwietnia 2026 r. (sygn. II Ns ███/26) stwierdziło, że spadek po J. M. N. w całości nabyła jego córka, A. M. N.. Sąd uznał, że ostatnie miejsce zwykłego pobytu zmarłego było w Polsce (Gdańsk) i zastosował prawo polskie. Na podstawie tego postanowienia A. M. N. została upoważniona do dysponowania rachunkiem bankowym oraz do dokonania wpisu prawa własności lokalu w księdze wieczystej.
Europejskie Poświadczenie Spadkowe (ECS) wydane 15 maja 2026 r. przez notariusza w Berlinie (sygn. 2026-ECS-███) ustaliło, że miejsce zwykłego pobytu zmarłego w chwili śmierci było w Berlinie, co doprowadziło do zastosowania prawa niemieckiego zgodnie z art. 21 Rozporządzenia (UE) nr 650/2012. ECS stwierdziło, że spadkobiercami są A. M. N. (2/3 masy spadkowej) oraz T. K. M. (1/3). Dokument ten, zgodnie z art. 62–66 Rozporządzenia (UE) nr 650/2012, uprawnia T. K. M. do działania w sprawach dotyczących masy spadkowej na terenie UE.
Kluczową różnicą jest odmienne ustalenie miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy, co bezpośrednio wpłynęło na określenie jurysdykcji oraz zastosowanie odmiennych przepisów prawa spadkowego (polskiego lub niemieckiego). Ponadto, polskie postanowienie ignoruje testament, natomiast ECS opiera się na jego treści.
Jakie prawo jest właściwe dla spadku?
Prawo właściwe dla spadku jest ustalane na podstawie miejsca zwykłego pobytu zmarłego w chwili śmierci lub na podstawie jego wyboru prawa ojczystego (professio iuris), pod warunkiem posiadania obywatelstwa wybranego państwa.
Podstawa: art. 21 Rozporządzenia (UE) nr 650/2012, art. 22 Rozporządzenia (UE) nr 650/2012, art. 4 Rozporządzenia (UE) nr 650/2012
Zgodnie z art. 21 ust. 1 Rozporządzenia (UE) nr 650/2012, prawem właściwym dla spraw spadkowych jest prawo państwa, w którym zmarły miał w chwili śmierci swoje miejsce zwykłego pobytu. Polski sąd i niemiecki notariusz dokonali w tym zakresie sprzecznych ustaleń faktycznych, co jest główną przyczyną kolizji.
Alternatywnie, zgodnie z art. 22 ust. 1 Rozporządzenia (UE) nr 650/2012, osoba fizyczna może wybrać jako prawo regulujące ogół spraw dotyczących jej spadku prawo państwa, którego obywatelstwo posiada w chwili dokonywania wyboru lub w chwili śmierci. Testament J. M. N. zawierał taki wybór prawa niemieckiego. Ważność tego wyboru zależy od posiadania przez J. M. N. obywatelstwa niemieckiego (lub podwójnego) w odpowiednim momencie. Brak tej informacji uniemożliwia jednoznaczną ocenę skuteczności professio iuris.
Jurysdykcję do orzekania w sprawach spadkowych mają sądy państwa członkowskiego, w którym spadkodawca miał w chwili śmierci swoje miejsce zwykłego pobytu (art. 4 Rozporządzenia (UE) nr 650/2012). W przypadku sprzecznych ustaleń dotyczących miejsca zwykłego pobytu, może to prowadzić do równoległych postępowań i rozstrzygnięć.
Czy testament może być kwestionowany?
Testament notarialny, choć formalnie ważny, może być kwestionowany w zakresie skuteczności zawartego w nim wyboru prawa (professio iuris), jeśli spadkodawca nie posiadał obywatelstwa niemieckiego, lub z powodu wad oświadczenia woli spadkodawcy.
Podstawa: art. 945 Kodeksu cywilnego
Testament J. M. N. z 1 kwietnia 2018 r. został sporządzony w formie notarialnej, co co do zasady świadczy o jego ważności formalnej. Jednakże, kluczową kwestią jest ocena skuteczności zawartego w nim wyboru prawa niemieckiego. Jeśli J. M. N. posiadał wyłącznie obywatelstwo polskie, wybór prawa niemieckiego byłby nieskuteczny w świetle Rozporządzenia (UE) nr 650/2012.
A. M. N. zgłosiła zastrzeżenie, że testament mógł powstać pod wpływem T. K. M.. W polskim prawie (art. 945 Kodeksu cywilnego), testament można wzruszyć z powodu wad oświadczenia woli spadkodawcy (np. błędu, podstępu, groźby, niepoczytalności). Wymaga to jednak udowodnienia tych wad przed sądem, a ciężar dowodu spoczywa na osobie, która się na nie powołuje.
Kwestionowanie testamentu z powodu wad oświadczenia woli jest zazwyczaj trudne i wymaga zgromadzenia szczegółowych dowodów, np. zeznań świadków na temat stanu psychicznego spadkodawcy lub okoliczności sporządzenia testamentu. W przypadku skutecznego podważenia testamentu, dziedziczenie odbywałoby się na podstawie przepisów ustawy, co dla A. M. N. mogłoby oznaczać nabycie większego udziału w spadku.
Jakie działania może podjąć spadkobierca wobec tych dokumentów?
Spadkobierca może zaskarżyć polskie postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, wnioskować o sprostowanie lub uchylenie europejskiego poświadczenia spadkowego oraz podjąć kroki zabezpieczające w Polsce.
Podstawa: art. 518 Kodeksu postępowania cywilnego, art. 524 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, art. 73 Rozporządzenia (UE) nr 650/2012, art. 730 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, art. 730¹ § 1 Kodeksu postępowania cywilnego
Wobec polskiego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku (sygn. II Ns ███/26) przysługuje apelacja w terminie dwóch tygodni od doręczenia postanowienia z uzasadnieniem (art. 518 Kodeksu postępowania cywilnego). Jeśli T. K. M. nie był uczestnikiem postępowania, może złożyć wniosek o wznowienie postępowania w terminie trzech miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o postanowieniu (art. 524 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego).
Europejskie Poświadczenie Spadkowe (ECS) może być kwestionowane. Zgodnie z art. 73 Rozporządzenia (UE) nr 650/2012, każda osoba uprawniona może w każdym czasie wystąpić do organu wydającego ECS o jego sprostowanie, zmianę, uchylenie lub zawieszenie skutków, jeżeli ustalenia w nim zawarte są nieprawidłowe. Jest to kluczowa droga do podważenia niemieckiego dokumentu.
W Polsce A. M. N. może złożyć wniosek o zabezpieczenie roszczeń (art. 730 § 1 i 730¹ § 1 Kodeksu postępowania cywilnego) w celu odblokowania środków na rachunku bankowym lub zabezpieczenia wpisu w księdze wieczystej. Dodatkowo, wskazane jest wysłanie wezwania przedsądowego do banku, żądającego zwolnienia środków lub wskazania podstaw prawnych odmowy, z zastrzeżeniem odpowiedzialności odszkodowawczej.
Jakie skutki ma kolizja dla banku i księgi wieczystej?
Kolizja dokumentów spadkowych prowadzi do blokady środków na rachunku bankowym zmarłego oraz kwestionowania wpisu w księdze wieczystej nieruchomości, wymagając sądowego rozstrzygnięcia, aby usunąć niepewność prawną.
Podstawa: art. 62 Rozporządzenia (UE) nr 650/2012, art. 63 Rozporządzenia (UE) nr 650/2012
Bank (B. P. S.A.) wstrzymuje realizację żądań dotyczących rachunku zmarłego z uwagi na istnienie sprzecznych rozstrzygnięć spadkowych. Choć Europejskie Poświadczenie Spadkowe (ECS) co do zasady powinno być uznawane w Polsce bez dodatkowych procedur (art. 62 Rozporządzenia (UE) nr 650/2012), bank w obliczu prawomocnego polskiego postanowienia o nabyciu spadku ma prawo do ostrożności. W takiej sytuacji bank może oczekiwać ujednoliconego rozstrzygnięcia lub sądowego nakazu wypłaty środków.
Wpis A. M. N. do księgi wieczystej lokalu w Gdańsku, dokonany na podstawie polskiego postanowienia, jest kwestionowany przez T. K. M.. Choć ECS może stanowić podstawę do wpisów w księgach wieczystych (art. 63 Rozporządzenia (UE) nr 650/2012), w Polsce kluczowe jest prawomocne polskie orzeczenie. Ewentualne podważenie wpisu przez T. K. M.a musiałoby nastąpić w drodze powództwa o usunięcie niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
Urzędy, w tym urząd skarbowy, również będą oczekiwać jasnego i ujednoliconego rozstrzygnięcia co do kręgu spadkobierców i ich udziałów w spadku. Niewyjaśniona kolizja dokumentów może utrudniać rozliczenia podatkowe związane z nabyciem spadku.
Jak obliczyć udziały w masie spadkowej i co z długami?
Udziały w masie spadkowej netto oblicza się, sumując aktywa i odejmując długi, przy czym wartość składników majątku zagranicznego należy przeliczyć na walutę krajową według ustalonego kursu.
Aby dokonać wyliczenia, przyjmujemy fikcyjny kurs EUR/PLN na dzień śmierci spadkodawcy (12.10.2025 r.) jako 4,50 zł za 1 EUR, ponieważ kazus nie podaje rzeczywistego kursu. Wartość udziału w niemieckim lokalu wynosi 85 000,00 EUR, co daje 382 500,00 zł.
Masa spadkowa brutto składa się z: środków na rachunku bankowym w Polsce (154 320,50 zł), lokalu mieszkalnego w Gdańsku (620 000,00 zł) oraz udziału w niemieckim lokalu (382 500,00 zł). Łączna wartość aktywów brutto wynosi zatem 1 156 820,50 zł. Zobowiązania spadkowe to kredyt hipoteczny w wysokości 280 450,00 zł.
Wartość spadku netto po odjęciu długów wynosi 876 370,50 zł (1 156 820,50 zł - 280 450,00 zł). Zgodnie z polskim postanowieniem, A. M. N. nabyłaby całość spadku, tj. 876 370,50 zł. Natomiast według Europejskiego Poświadczenia Spadkowego i testamentu, A. M. N. nabyłaby 2/3 spadku (około 584 247,00 zł), a T. K. M. 1/3 spadku (około 292 123,50 zł).
Jaka jest rekomendowana strategia dla klientki?
Rekomendowana strategia dla A. M. N. zakłada dwutorowe działania: aktywną obronę praw klientki w Polsce oraz równoczesne kwestionowanie europejskiego poświadczenia spadkowego w Niemczech.
Podstawa: art. 73 Rozporządzenia (UE) nr 650/2012, art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego
W Polsce A. M. N. powinna niezwłocznie złożyć wniosek o zabezpieczenie roszczeń do Sądu Rejonowego w Gdańsku, aby odblokować środki na rachunku bankowym zmarłego i zabezpieczyć wpis w księdze wieczystej lokalu. Ponadto, konieczne jest wysłanie wezwania przedsądowego do banku (B. P. S.A.) żądającego wypłaty środków lub jasnych podstaw odmowy. Należy również przygotować się na ewentualne zaskarżenie polskiego postanowienia przez T. K. M..
Równolegle, A. M. N. powinna podjąć działania w Niemczech, wnosząc do niemieckiego notariusza (lub sądu) wniosek o sprostowanie, zmianę, uchylenie lub zawieszenie skutków Europejskiego Poświadczenia Spadkowego (ECS) na podstawie art. 73 Rozporządzenia (UE) nr 650/2012. Argumentacja powinna skupić się na błędnym ustaleniu miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy oraz ewentualnej nieważności wyboru prawa niemieckiego, jeśli J. M. N. był wyłącznie obywatelem polskim.
W ostateczności, w Polsce można rozważyć złożenie pozwu o ustalenie kolizji jurysdykcyjnej/ważności dokumentów (art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego) do sądu okręgowego, aby uzyskać wiążące rozstrzygnięcie, które z dokumentów jest wiążące na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Ta strategia ma na celu usunięcie niepewności prawnej i umożliwienie A. M. N. pełnego wykonywania jej praw spadkowych.
- Zabezpieczenie roszczeń w Polsce (odblokowanie środków, ochrona wpisu w KW).
- Wezwanie przedsądowe do banku (żądanie wypłaty lub uzasadnienia odmowy).
- Wniosek o sprostowanie/uchylenie ECS w Niemczech (argumentacja błędnych ustaleń).
- Obrona polskiego postanowienia (przygotowanie na zaskarżenie przez T. K. M.).
- Rozważenie pozwu o ustalenie kolizji jurysdykcyjnej w Polsce.
Najczęstsze pytania
Czy europejskie poświadczenie spadkowe jest automatycznie ważne w Polsce?
Tak, zgodnie z art. 62 Rozporządzenia (UE) nr 650/2012, europejskie poświadczenie spadkowe co do zasady wywołuje skutki w każdym innym państwie członkowskim bez potrzeby przeprowadzania żadnej szczególnej procedury. Jednakże jego skuteczność może być kwestionowana, zwłaszcza w przypadku kolizji z prawomocnym orzeczeniem krajowym.
Co to jest 'professio iuris' w testamencie?
'Professio iuris' to zapis w testamencie, w którym spadkodawca wybiera prawo państwa, którego obywatelstwo posiada, jako prawo właściwe dla ogółu spraw dotyczących jego spadku. Jest to mechanizm umożliwiający uniknięcie stosowania prawa państwa, w którym spadkodawca miał ostatnie miejsce zwykłego pobytu, jeśli jest ono inne niż jego obywatelstwo.
Jakie są terminy na zaskarżenie polskiego postanowienia o nabyciu spadku?
Od polskiego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku przysługuje apelacja, którą wnosi się w terminie dwóch tygodni od doręczenia postanowienia z uzasadnieniem. Jeśli osoba nie była uczestnikiem postępowania, może złożyć wniosek o wznowienie postępowania w terminie trzech miesięcy od dnia, w którym dowiedziała się o postanowieniu.
Czy bank może blokować środki na rachunku zmarłego w przypadku kolizji dokumentów spadkowych?
Tak, w sytuacji, gdy istnieją sprzeczne dokumenty dotyczące uprawnień do spadku (np. polskie postanowienie i europejskie poświadczenie spadkowe), bank ma prawo zablokować środki na rachunku zmarłego, działając w oparciu o zasadę ostrożności, do czasu prawnego wyjaśnienia sytuacji.
Czy muszę tłumaczyć niemieckie dokumenty, aby użyć ich w Polsce?
Tak, wszelkie dokumenty sporządzone w języku obcym, które mają być użyte w postępowaniu sądowym lub przed organami w Polsce, muszą być przedłożone wraz z tłumaczeniem przysięgłym na język polski.
Dokumenty sprawy do pobrania
- Sprawa 175 — stan faktyczny i dokumenty (DOCX) — DOCX · 18 KB
- Sprawa 175 — rozwiązanie CaseBox (DOCX) — DOCX · 27 KB
Masz podobną sprawę? Przeanalizuj ją w CaseBox AI
Wykup pakiet Konsultacja Prawna, dodaj swoje dokumenty i przeprowadź analizę samodzielnie — z odwołaniami do przepisów i orzeczeń.
Obsługujesz takie sprawy? Pozyskaj zapytania przez Giełdę CaseBox
Na Giełdę trafiają zanonimizowane opisy spraw użytkowników CaseBox.
Podstawy prawne
- art. 4 Rozporządzenia (UE) nr 650/2012
- art. 21 Rozporządzenia (UE) nr 650/2012
- art. 22 Rozporządzenia (UE) nr 650/2012
- art. 62 Rozporządzenia (UE) nr 650/2012
- art. 63 Rozporządzenia (UE) nr 650/2012
- art. 64 Rozporządzenia (UE) nr 650/2012
- art. 65 Rozporządzenia (UE) nr 650/2012
- art. 66 Rozporządzenia (UE) nr 650/2012
- art. 73 Rozporządzenia (UE) nr 650/2012
- art. 6 Kodeksu cywilnego
- art. 118 Kodeksu cywilnego
- art. 481 § 1 Kodeksu cywilnego
- art. 481 § 2 Kodeksu cywilnego
- art. 922 Kodeksu cywilnego
- art. 945 Kodeksu cywilnego
- art. 1007 § 1 Kodeksu cywilnego
- art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego
- art. 518 Kodeksu postępowania cywilnego
- art. 524 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego
- art. 730 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego
- art. 730¹ § 1 Kodeksu postępowania cywilnego
- art. 736 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego
- art. 741 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego
- art. 747 pkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego
- art. 752¹ Kodeksu postępowania cywilnego
Brzmienie: Art. 21 Kodeks cywilny
Osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych może bez zgody przedstawiciela ustawowego rozporządzać swoim zarobkiem, chyba że sąd opiekuńczy z ważnych powodów inaczej postanowi.
Brzmienie: Art. 62 Kodeks cywilny
Oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, nie traci mocy wskutek tego, że zanim do tej osoby doszło, składający je zmarł lub utracił zdolność do czynności prawnych, chyba że co innego wynika z treści oświadczenia, z ustawy lub z okoliczności.
Brzmienie: Art. 66 Kodeks cywilny
§ 1. Oświadczenie drugiej stronie woli zawarcia umowy stanowi ofertę, jeżeli określa istotne postanowienia tej umowy. § 2. Jeżeli oferent nie oznaczył w ofercie terminu, w ciągu którego oczekiwać będzie odpowiedzi, oferta złożona w obecności drugiej strony albo za pomocą środka bezpośredniego porozumiewania się na odległość przestaje wiązać, gdy nie zostanie przyjęta niezwłocznie; złożona w inny sposób przestaje wiązać z upływem czasu, w którym składający ofertę mógł w zwykłym toku czynności otrzymać odpowiedź wysłaną bez nieuzasadnionego opóźnienia.
Brzmienie: Art. 922 Kodeks cywilny
§ 1. Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej. § 2. Nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą, jak również prawa, które z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami. § 3. Do długów spadkowych należą także koszty pogrzebu spadkodawcy w takim zakresie, w jakim pogrzeb ten odpowiada zwyczajom przyjętym w danym środowisku, koszty postępowania spadkowego, obowiązek zaspokojenia roszczeń o zachowek oraz obowiązek wykonania zapisów zwykłych i poleceń, jak również inne obowiązki przewidziane w przepisach księgi niniejszej.
Brzmienie: Art. 945 Kodeks cywilny
§ 1. Testament jest nieważny, jeżeli został sporządzony: 1) w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli; 2) pod wpływem błędu uzasadniającego przypuszczenie, że gdyby spadkodawca nie działał pod wpływem błędu, nie sporządziłby testamentu tej treści; 3) pod wpływem groźby. § 2. Na nieważność testamentu z powyższych przyczyn nie można się powołać po upływie lat trzech od dnia, w którym osoba mająca w tym interes dowiedziała się o przyczynie nieważności, a w każdym razie po upływie lat dziesięciu od otwarcia spadku.
Brzmienie: Art. 518 Kodeks postępowania cywilnego
Od postanowień sądu pierwszej instancji orzekających co do istoty sprawy przysługuje apelacja. Na inne postanowienia sądu pierwszej instancji, w wypadkach wskazanych w ustawie, przysługuje zażalenie.
Brzmienie: Art. 524 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. Uczestnik postępowania może żądać wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem orzekającym co do istoty sprawy, jednakże wznowienie postępowania nie jest dopuszczalne, jeżeli postanowienie kończące postępowanie może być zmienione lub uchylone. § 2. Zainteresowany, który nie był uczestnikiem postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem orzekającym co do istoty sprawy, może żądać wznowienia postępowania, jeżeli postanowienie to narusza jego prawa. W takim wypadku stosuje się przepisy o wznowieniu postępowania z powodu pozbawienia możności działania.
Brzmienie: Art. 73 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. Każdy współuczestnik działa w imieniu własnym. § 2. W wypadku jednak, gdy z istoty spornego stosunku prawnego lub z przepisu ustawy wynika, że wyrok dotyczyć ma niepodzielnie wszystkich współuczestników (współuczestnictwo jednolite), czynności procesowe współuczestników działających są skuteczne wobec niedziałających. Do zawarcia ugody, zrzeczenia się roszczenia albo uznania powództwa potrzeba zgody wszystkich współuczestników.
Brzmienie: Art. 730 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. W każdej sprawie cywilnej podlegającej rozpoznaniu przez sąd lub sąd polubowny można żądać udzielenia zabezpieczenia. § 2. Sąd może udzielić zabezpieczenia przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Po uzyskaniu przez uprawnionego tytułu wykonawczego dopuszczalne jest udzielenie zabezpieczenia tylko wtedy, jeżeli ma ono na celu zabezpieczenie roszczenia o świadczenie, którego termin spełnienia jeszcze nie nastąpił.
Brzmienie: Art. 730¹ Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. Udzielenia zabezpieczenia może żądać każda strona lub uczestnik postępowania, jeżeli uprawdopodobni roszczenie oraz interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia. § 1[1]. W sprawach wymienionych w art. 479[89] sąd w ramach oceny, czy uprawdopodobniono roszczenie, bierze pod uwagę prawdopodobieństwo unieważnienia prawa wyłącznego w innym toczącym się postępowaniu. Okoliczność tę ustala się w oparciu o informacje pochodzące od stron, chyba że jest ona znana sądowi z urzędu. § 2. Interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia istnieje wtedy, gdy brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie zapadłego w sprawie orzeczenia lub w inny sposób uniemożliwi lub poważnie utrudni osiągnięcie celu postępowania w sprawie. § 2[1]. Interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia uważa się za uprawdopodobniony, gdy żądającym zabezpieczenia jest powód dochodzący należności zapłaty z tytułu transakcji handlowej w rozumieniu ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, w przypadku gdy wartość tej transakcji nie przekracza siedemdziesięciu pięciu tysięcy złotych, a dochodzona należność nie została uregulowana i od dnia upływu terminu jej płatności upłynęły co najmniej trzy miesiące § 3. Przy wyborze sposobu zabezpieczenia sąd uwzględni interesy stron lub uczestników postępowania w takiej mierze, aby uprawnionemu zapewnić należytą ochronę prawną, a obowiązanego nie obciążać ponad potrzebę.
Brzmienie: Art. 189 Kodeks postępowania cywilnego
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.
Brzmienie: Art. 6 Kodeks cywilny
Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.
Brzmienie: Art. 118 Kodeks cywilny
Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata.
Brzmienie: Art. 481 Kodeks cywilny
§ 1. Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. § 2. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy. § 21. Maksymalna wysokość odsetek za opóźnienie nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie (odsetki maksymalne za opóźnienie). § 22. Jeżeli wysokość odsetek za opóźnienie przekracza wysokość odsetek maksymalnych za opóźnienie, należą się odsetki maksymalne za opóźnienie. § 23. Postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać przepisów o odsetkach maksymalnych za opóźnienie, także w przypadku dokonania wyboru prawa obcego. W takim przypadku stosuje się przepisy ustawy. § 24. Minister Sprawiedliwości ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie. § 3. W razie zwłoki dłużnika wierzyciel może nadto żądać naprawienia szkody na zasadach ogólnych.
Brzmienie: Art. 1007 Kodeks cywilny
§ 1. Roszczenia uprawnionego z tytułu zachowku oraz roszczenia spadkobierców o zmniejszenie zapisów zwykłych i poleceń przedawniają się z upływem lat pięciu od ogłoszenia testamentu. § 2. Roszczenie przeciwko osobie obowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanych od spadkodawcy zapisu windykacyjnego lub darowizny przedawnia się z upływem lat pięciu od otwarcia spadku. § 3. Roszczenie przeciwko fundacji rodzinnej obowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanego funduszu założycielskiego przedawnia się z upływem lat pięciu od otwarcia spadku. § 4. Roszczenie przeciwko osobie obowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanego mienia w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej przedawnia się z upływem lat pięciu od otwarcia spadku.
Brzmienie: Art. 736 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. Wniosek o udzielenie zabezpieczenia powinien odpowiadać wymaganiom przepisanym dla pisma procesowego, a nadto zawierać: 1) wskazanie sposobu zabezpieczenia, a w sprawach o roszczenie pieniężne także wskazanie sumy zabezpieczenia; 2) uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających wniosek. § 2. Jeżeli wniosek o udzielenie zabezpieczenia złożono przed wszczęciem postępowania, należy nadto zwięźle przedstawić przedmiot sprawy. § 3. Wskazana w § 1 suma zabezpieczenia nie może być wyższa od dochodzonego roszczenia liczonego wraz z odsetkami do dnia wydania postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia oraz z kosztami wykonania zabezpieczenia. Suma ta może obejmować także przewidywane koszty postępowania. § 4. Jeżeli w ramach zabezpieczenia obowiązany składa sumę zabezpieczenia, sumę tę umieszcza na rachunku depozytowym Ministra Finansów, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. § 5. W sprawach wymienionych w art. 479[89] wniosek powinien zawierać ponadto informację, czy toczy lub toczyło się postępowanie w przedmiocie unieważnienia prawa wyłącznego albo oświadczenie strony lub uczestnika postępowania o braku wiedzy o takim postępowaniu.
Brzmienie: Art. 741 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. Na postanowienie sądu pierwszej instancji w przedmiocie zabezpieczenia przysługuje zażalenie. Zażalenie przysługuje także na postanowienie sądu drugiej instancji o udzieleniu zabezpieczenia, z wyjątkiem postanowienia wydanego w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji. § 2. Zażalenie na postanowienie sądu pierwszej instancji rozpoznaje sąd drugiej instancji. Na postanowienie sądu drugiej instancji przysługuje zażalenie do innego składu tego sądu. § 3. Sąd może uchylić zaskarżone postanowienie tylko gdy zachodzi nieważność postępowania.
Brzmienie: Art. 747 Kodeks postępowania cywilnego
Zabezpieczenie roszczeń pieniężnych następuje przez: 1) zajęcie ruchomości, wynagrodzenia za pracę, wierzytelności z rachunku bankowego albo innej wierzytelności lub innego prawa majątkowego; 2) obciążenie nieruchomości obowiązanego hipoteką przymusową; 3) ustanowienie zakazu zbywania lub obciążania nieruchomości, która nie ma urządzonej księgi wieczystej lub której księga wieczysta zaginęła lub uległa zniszczeniu; 4) obciążenie statku albo statku w budowie hipoteką morską; 5) ustanowienie zakazu zbywania spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu; 6) ustanowienie zarządu przymusowego nad przedsiębiorstwem lub gospodarstwem rolnym obowiązanego albo zakładem wchodzącym w skład przedsiębiorstwa lub jego częścią albo częścią gospodarstwa rolnego obowiązanego.
Brzmienie: Art. 752¹ Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. W razie udzielenia zabezpieczenia przez zajęcie praw z instrumentów finansowych zapisanych na rachunku papierów wartościowych lub innym rachunku w rozumieniu przepisów o obrocie instrumentami finansowymi obowiązany w terminie trzech miesięcy od dnia zajęcia może zlecić ich sprzedaż. Sumę uzyskaną ze sprzedaży umieszcza się na rachunku depozytowym Ministra Finansów. Obowiązany może także zlecić, by znajdujące się na rachunku sumy pieniężne zostały wpłacone na rachunek depozytowy Ministra Finansów. § 2. Przepisu § 1 nie stosuje się do rachunku zbiorczego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 2286, 2243 i 2244 oraz z 2019 r. poz. 730 i 875).
Stan prawny i aktualizacja materiału: 2026-10-06.