Spadki
Odwołanie darowizny nieruchomości a zadłużenie i stan zdrowia
Ernest Syska · weryfikacja merytoryczna: Mateusz Jagiełło
Publikacja: 2026-10-06 · aktualizacja: 2026-10-06 · czas czytania 7 min
Helena, 78-letnia darczyńca, przekazała swojej córce, Annie, mieszkanie. Umowa zawierała warunki dotyczące zapłaty oraz dożywotniego korzystania z lokalu. Teraz, w obliczu rosnącego zadłużenia i problemów zdrowotnych Heleny, a także niewywiązania się Anny z obowiązków, pojawiają się poważne pytania o ważność i możliwość odwołania darowizny.
Szybka odpowiedź
Sprawa dotyczy oceny ważności umowy darowizny nieruchomości z uwagi na stan zdrowia darczyńcy, możliwości jej odwołania z powodu rażącej niewdzięczności lub zagrożenia utratą środków do życia, a także ochrony wierzycieli przed bezskuteczną czynnością prawną.
- Istnieją przesłanki do podważenia ważności darowizny ze względu na stan zdrowia darczyńcy.
- Odwołanie darowizny jest możliwe z powodu braku zapłaty obciążającej kwoty oraz groźby utraty środków do życia darczyńcy.
- Wierzyciele mogą uznać darowiznę za bezskuteczną, jeśli uszczupliła majątek dłużnika.
- Nieruchomość jest obciążona hipoteką, która pozostaje skuteczna niezależnie od darowizny.
- Brak finalnego wpisu prawa własności w księdze wieczystej otwiera drogę do działań ochronnych.
Jak wyglądała sprawa?
Darczyńca H. K., zmagająca się z zadłużeniem i problemami zdrowotnymi, dokonała darowizny nieruchomości na rzecz córki A. N. z klauzulami finansowymi i możliwością odwołania.
H. K., 78-letnia mieszkanka Piaseczna, 12 marca 2025 roku dokonała notarialnej darowizny lokalu mieszkalnego na rzecz swojej 50-letniej córki, A. N., zamieszkałej w Warszawie. Nieruchomość objęta jest księgą wieczystą nr WA1P/████████/8.
Umowa darowizny zawierała kilka kluczowych postanowień: A. N. zobowiązała się do jednorazowej zapłaty 200 000 zł na rzecz H. K. w terminie 6 miesięcy, a darczyńczyni zastrzegła sobie dożywotnie i bezpłatne prawo korzystania z lokalu. Ponadto, H. K. zastrzegła możliwość odwołania darowizny w przypadku rażącej niewdzięczności obdarowanej lub w sytuacji narażenia darczyńcy na utratę środków do życia.
W chwili darowizny H. K. posiadała zadłużenie: pożyczkę konsumencką na kwotę 120 000 zł zaciągniętą 1 września 2023 r. u wierzyciela oraz kredyt hipoteczny na 150 000 zł z 15 czerwca 2018 r. w banku, zabezpieczony hipoteką na darowanej nieruchomości. Przed darowizną, 1 marca 2025 r., wystawiono opinię lekarską H. K. wskazującą na „początkowe zaburzenia pamięci, podejrzenie otępienia w stopniu lekkim”. Do chwili obecnej A. N. nie dokonała zapłaty umówionej kwoty 200 000 zł, a wierzyciel wezwał H. K. i A. N. do zapłaty łącznej kwoty 129 450 zł, grożąc egzekucją. H. K. zwróciła się do notariusza z żądaniem wycofania darowizny.
Czy umowa darowizny jest ważna?
Ważność umowy darowizny jest podważalna z uwagi na stan zdrowia darczyńcy w chwili jej zawierania.
Podstawa: art. 82 Kodeksu cywilnego
Opinia lekarska z 1 marca 2025 r., wskazująca na „początkowe zaburzenia pamięci, podejrzenie otępienia w stopniu lekkim” u H. K., budzi poważne wątpliwości co do jej zdolności do świadomego i swobodnego podjęcia decyzji w dniu 12 marca 2025 r., kiedy to zawarto umowę darowizny.
Zgodnie z Kodeksem cywilnym, czynność prawna dokonana przez osobę, która z powodu choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, jest nieważna.
Istnieje zatem realna szansa na podważenie ważności całej umowy darowizny, jeśli dalsze dowody, w tym pełna dokumentacja medyczna od 2023 roku i opinia biegłego lekarza psychiatry lub neurologa, potwierdzą, że stan zdrowia H. K. uniemożliwiał jej świadome i swobodne wyrażenie woli w momencie darowizny.
Kiedy można odwołać darowiznę nieruchomości?
Darowizna może być odwołana w przypadku rażącej niewdzięczności obdarowanej lub gdy jej utrzymanie naraża darczyńcę na utratę środków do życia.
Podstawa: art. 898 § 1 Kodeksu cywilnego, art. 900 Kodeksu cywilnego
Umowa darowizny z 12 marca 2025 r. wyraźnie zastrzegała prawo H. K. do jej odwołania w razie rażącej niewdzięczności obdarowanej lub zaistnienia sytuacji, w której darowizna narazi darczyńcę na utratę środków niezbędnych do utrzymania.
Brak zapłaty przez A. N. kwoty 200 000 zł w umówionym sześciomiesięcznym terminie, w sytuacji, gdy H. K. jest zadłużona i grozi jej egzekucja, może zostać uznany za rażącą niewdzięczność w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego. Niewywiązanie się z tak istotnego polecenia, mającego na celu zapewnienie darczyńcy środków do życia, stanowi silną podstawę do odwołania.
Dodatkowo, argument o narażeniu H. K. na utratę środków do życia, w tym dachu nad głową w przypadku egzekucji, jest uzasadniony. Odwołanie darowizny powinno nastąpić poprzez pisemne oświadczenie złożone obdarowanemu.
Jakie zagrożenia stwarza darowizna dla wierzycieli?
Wierzyciel może wystąpić z roszczeniem o uznanie darowizny za bezskuteczną wobec niego w trybie skargi pauliańskiej, jeśli doprowadziła ona do niewypłacalności darczyńcy.
Podstawa: art. 527 Kodeksu cywilnego
Wierzyciel H. K., firma F. Sp. z o.o., dysponuje nakazem zapłaty na kwotę 129 450 zł i zapowiedział możliwość wystąpienia o uznanie czynności prawnej (darowizny) za bezskuteczną względem wierzycieli, zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego dotyczącymi skargi pauliańskiej.
Jeżeli w wyniku darowizny H. K. stała się niewypłacalna lub stała się niewypłacalna w wyższym stopniu, a A. N. wiedziała lub z łatwością mogła się dowiedzieć o zamiarze pokrzywdzenia wierzycieli, F. Sp. z o.o. może skutecznie zaskarżyć darowiznę. W relacjach rodzinnych udowodnienie wiedzy obdarowanego o sytuacji finansowej darczyńcy jest często łatwiejsze.
Należy również pamiętać, że hipoteka ustanowiona na nieruchomości na rzecz banku na kwotę 150 000 zł jest prawem rzeczowym i obciąża nieruchomość niezależnie od zmiany jej właściciela. Zatem darowizna nie wpływa na skuteczność zaspokojenia banku z nieruchomości. Bank Mazowiecki SA już zwrócił się do sądu wieczystoksięgowego z pismem o wstrzymanie wpisu prawa własności A. N. do księgi wieczystej.
Jakie działania należy podjąć w celu ochrony praw darczyńcy?
Rekomendowana strategia obejmuje formalne odwołanie darowizny, zgromadzenie dokumentacji medycznej, monitoring księgi wieczystej oraz podjęcie negocjacji z wierzycielami.
Podstawa: art. 730(1) § 1 Kodeksu postępowania cywilnego
Konieczne jest niezwłoczne sporządzenie i doręczenie A. N. pisemnego oświadczenia o odwołaniu darowizny, precyzując podstawy takie jak rażąca niewdzięczność i narażenie darczyńcy na utratę środków do życia. Jest to kluczowy krok formalny.
W celu podważenia ważności umowy darowizny ze względu na stan zdrowia, niezbędne jest zgromadzenie pełnej dokumentacji medycznej H. K. od 2023 roku oraz uzyskanie niezależnej opinii biegłego lekarza psychiatry lub neurologa, oceniającej jej zdolność do świadomego i swobodnego wyrażenia woli w dniu darowizny.
Należy również monitorować postępy w księdze wieczystej nieruchomości, ponieważ wniosek o wpis prawa własności A. N. nie został jeszcze rozstrzygnięty. W międzyczasie można złożyć do sądu wniosek o zabezpieczenie roszczenia (np. o stwierdzenie nieważności/odwołanie darowizny) poprzez wpis ostrzeżenia w księdze wieczystej o toczącym się sporze lub zakaz rozporządzania nieruchomością. Równolegle, wskazane jest podjęcie próby negocjacji z wierzycielem (F. Sp. z o.o.) w celu polubownego uregulowania zadłużenia.
Jakie są kluczowe terminy i kwestie finansowe w sprawie?
Należy pamiętać o rocznym terminie na odwołanie darowizny z powodu rażącej niewdzięczności oraz o bieżących zobowiązaniach darczyńcy.
Podstawa: art. 899 § 3 Kodeksu cywilnego
Roszczenie o odwołanie darowizny z powodu rażącej niewdzięczności przedawnia się z upływem roku od dnia, w którym uprawniony do odwołania dowiedział się o przyczynie odwołania. W przypadku H. K., data ta jest istotna do prawidłowego złożenia oświadczenia.
Zadłużenie H. K. obejmuje kwotę 129 450 zł wobec wierzyciela (z nakazu zapłaty z 20 kwietnia 2024 r.) oraz kredyt hipoteczny na 150 000 zł wobec banku. Dodatkowo, H. K. ma roszczenie wobec A. N. o zapłatę 200 000 zł, która nie została uregulowana w terminie 6 miesięcy od daty darowizny (czyli od 12 marca 2025 r.).
W przypadku egzekucji, bank posiadający hipotekę na nieruchomości będzie miał pierwszeństwo w zaspokojeniu roszczeń z nieruchomości. Wierzyciel (F. Sp. z o.o.) będzie mógł dochodzić swoich roszczeń z nieruchomości, jeśli darowizna zostanie uznana za bezskuteczną w wyniku skargi pauliańskiej.
Jakie są perspektywy i ryzyka prawne?
Istnieją realne szanse na odzyskanie nieruchomości lub podważenie darowizny, ale sprawa wiąże się z wysokimi kosztami procesowymi i potrzebą solidnego dowodzenia stanu zdrowia darczyńcy.
Mocnymi stronami sprawy dla H. K. są: brak zapłaty przez A. N. kwoty 200 000 zł, stanowiący silną podstawę do odwołania darowizny z powodu rażącej niewdzięczności i narażenia na utratę środków do życia; opinia lekarska sugerująca zaburzenia pamięci, otwierająca drogę do podważenia ważności umowy; oraz brak finalnego wpisu prawa własności A. N. w księdze wieczystej, co ułatwia ochronę nieruchomości.
Słabymi punktami i ryzykami są: trudność w jednoznacznym udowodnieniu całkowitego braku świadomości H. K. w dacie darowizny bez szczegółowej opinii biegłego; wysokie koszty procesowe związane z postępowaniami sądowymi; oraz ryzyko egzekucji z innych składników majątku H. K., jeśli nieruchomość nie zostanie odzyskana lub wierzyciele skorzystają ze skargi pauliańskiej.
A. N. będzie prawdopodobnie argumentować, że H. K. działała świadomie i swobodnie, a kwota 200 000 zł była jedynie poleceniem, a nie świadczeniem wzajemnym, próbując również wykazać brak rażącej niewdzięczności. Ważne będzie precyzyjne zgromadzenie dowodów i przygotowanie strategii procesowej, z uwzględnieniem możliwości polubownego rozwiązania sporu z wierzycielami.
Najczęstsze pytania
Czym jest darowizna z poleceniem i czy może być odwołana?
Darowizna z poleceniem to umowa, w której darczyńca nakłada na obdarowanego obowiązek określonego działania lub zaniechania, nie czyniąc z niego świadczenia wzajemnego. Taka darowizna może być odwołana w przypadku rażącej niewdzięczności obdarowanego lub gdy jej wykonanie naraża darczyńcę na utratę środków do życia.
Kiedy darowizna nieruchomości może być uznana za nieważną?
Darowizna nieruchomości może być uznana za nieważną, jeśli darczyńca w chwili jej zawierania znajdował się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, na przykład z powodu choroby psychicznej lub innych zaburzeń psychicznych. Wymaga to jednak udowodnienia w postępowaniu sądowym.
Na czym polega skarga pauliańska i kiedy wierzyciel może ją zastosować?
Skarga pauliańska to środek prawny, który umożliwia wierzycielowi żądanie uznania czynności prawnej dłużnika (np. darowizny) za bezskuteczną wobec wierzyciela, jeśli dłużnik dokonał tej czynności z pokrzywdzeniem wierzycieli, a osoba trzecia (obdarowany) o tym wiedziała lub z łatwością mogła się dowiedzieć. W rezultacie wierzyciel może zaspokoić się z przedmiotu darowizny, mimo że formalnie należy on do obdarowanego.
Jak długo można odwołać darowiznę z powodu rażącej niewdzięczności?
Roszczenie o odwołanie darowizny z powodu rażącej niewdzięczności przedawnia się z upływem roku od dnia, w którym uprawniony do odwołania dowiedział się o przyczynie odwołania. Oświadczenie o odwołaniu darowizny musi być złożone na piśmie obdarowanemu.
Dokumenty sprawy do pobrania
- Sprawa 187 — stan faktyczny i dokumenty (DOCX) — DOCX · 18 KB
- Sprawa 187 — rozwiązanie CaseBox (DOCX) — DOCX · 25 KB
Masz podobną sprawę? Przeanalizuj ją w CaseBox AI
Wykup pakiet Konsultacja Prawna, dodaj swoje dokumenty i przeprowadź analizę samodzielnie — z odwołaniami do przepisów i orzeczeń.
Obsługujesz takie sprawy? Pozyskaj zapytania przez Giełdę CaseBox
Na Giełdę trafiają zanonimizowane opisy spraw użytkowników CaseBox.
Podstawy prawne
- art. 527 Kodeksu cywilnego
- art. 898 § 1 Kodeksu cywilnego
- art. 900 Kodeksu cywilnego
- art. 899 § 3 Kodeksu cywilnego
- art. 82 Kodeksu cywilnego
- art. 730(1) § 1 Kodeksu postępowania cywilnego
- art. 737 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego
- art. 187 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania cywilnego
- art. 205^3 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego
- art. 841 Kodeksu postępowania cywilnego
- art. 825 Kodeksu postępowania cywilnego
- art. 831 Kodeksu postępowania cywilnego
Brzmienie: Art. 82 Kodeks cywilny
Nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Dotyczy to w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby nawet przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych.
Brzmienie: Art. 898 Kodeks cywilny
§ 1. Darczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności. § 2. Zwrot przedmiotu odwołanej darowizny powinien nastąpić stosownie do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Od chwili zdarzenia uzasadniającego odwołanie obdarowany ponosi odpowiedzialność na równi z bezpodstawnie wzbogaconym, który powinien się liczyć z obowiązkiem zwrotu.
Brzmienie: Art. 900 Kodeks cywilny
Odwołanie darowizny następuje przez oświadczenie złożone obdarowanemu na piśmie.
Brzmienie: Art. 527 Kodeks cywilny
§ 1. Gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć. § 2. Czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności. § 3. Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. § 4. Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli korzyść majątkową uzyskał przedsiębiorca pozostający z dłużnikiem w stałych stosunkach gospodarczych, domniemywa się, że było mu wiadome, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.
Brzmienie: Art. 730 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. W każdej sprawie cywilnej podlegającej rozpoznaniu przez sąd lub sąd polubowny można żądać udzielenia zabezpieczenia. § 2. Sąd może udzielić zabezpieczenia przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Po uzyskaniu przez uprawnionego tytułu wykonawczego dopuszczalne jest udzielenie zabezpieczenia tylko wtedy, jeżeli ma ono na celu zabezpieczenie roszczenia o świadczenie, którego termin spełnienia jeszcze nie nastąpił.
Brzmienie: Art. 899 Kodeks cywilny
§ 1. Darowizna nie może być odwołana z powodu niewdzięczności, jeżeli darczyńca obdarowanemu przebaczył. Jeżeli w chwili przebaczenia darczyńca nie miał zdolności do czynności prawnych, przebaczenie jest skuteczne, gdy nastąpiło z dostatecznym rozeznaniem. § 2. Spadkobiercy darczyńcy mogą odwołać darowiznę z powodu niewdzięczności tylko wtedy, gdy darczyńca w chwili śmierci był uprawniony do odwołania albo gdy obdarowany umyślnie pozbawił darczyńcę życia lub umyślnie wywołał rozstrój zdrowia, którego skutkiem była śmierć darczyńcy. § 3. Darowizna nie może być odwołana po upływie roku od dnia, w którym uprawniony do odwołania dowiedział się o niewdzięczności obdarowanego.
Brzmienie: Art. 737 Kodeks postępowania cywilnego
Wniosek o udzielenie zabezpieczenia podlega rozpoznaniu bezzwłocznie, nie później jednak niż w terminie tygodnia od dnia jego wpływu do sądu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Jeżeli ustawa przewiduje rozpoznanie wniosku na rozprawie, należy ją wyznaczyć tak, aby rozprawa mogła odbyć się w terminie miesięcznym od dnia wpływu wniosku.
Brzmienie: Art. 187 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. Pozew powinien czynić zadość warunkom pisma procesowego, a nadto zawierać: 1) dokładnie określone żądanie, a w sprawach o prawa majątkowe także oznaczenie wartości przedmiotu sporu, chyba że przedmiotem sprawy jest oznaczona kwota pieniężna; 11) oznaczenie daty wymagalności roszczenia w sprawach o zasądzenie roszczenia; 2) wskazanie faktów, na których powód opiera swoje żądanie, a w miarę potrzeby uzasadniających również właściwość sądu; 3) informację, czy strony podjęły próbę mediacji lub innego pozasądowego sposobu rozwiązania sporu, a w przypadku gdy takich prób nie podjęto, wyjaśnienie przyczyn ich niepodjęcia. § 2. Pozew może zawierać wnioski o zabezpieczenie powództwa, nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności i przeprowadzenie rozprawy w nieobecności powoda oraz wnioski służące do przygotowania rozprawy, a w szczególności wnioski o: 1) wezwanie na rozprawę wskazanych przez powoda świadków i biegłych; 2) dokonanie oględzin; 3) polecenie pozwanemu dostarczenia na rozprawę dokumentu będącego w jego posiadaniu, a potrzebnego do przeprowadzenia dowodu, lub przedmiotu oględzin; 4) zażądanie dowodów znajdujących się w sądach, urzędach lub u osób trzecich, wraz z uprawdopodobnieniem, że strona sama nie może ich uzyskać.
Brzmienie: Art. 205³ Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. W uzasadnionych przypadkach, w szczególności w sprawach zawiłych lub obrachunkowych, przewodniczący może zarządzić wymianę przez strony pism przygotowawczych, oznaczając porządek składania pism, terminy, w których pisma należy złożyć, i okoliczności, które mają być wyjaśnione. § 2. Przewodniczący może zobowiązać stronę, by w piśmie przygotowawczym podała wszystkie twierdzenia i dowody istotne dla rozstrzygnięcia sprawy pod rygorem utraty prawa do ich powoływania w toku dalszego postępowania. W takim przypadku twierdzenia i dowody zgłoszone z naruszeniem tego obowiązku podlegają pominięciu, chyba że strona uprawdopodobni, iż ich powołanie w piśmie przygotowawczym nie było możliwe albo że potrzeba ich powołania wynikła później. § 3. Późniejsze wyznaczenie posiedzenia przygotowawczego nie powoduje otwarcia terminu do zgłaszania nowych twierdzeń i dowodów. § 4. Stronę zastępowaną przez adwokata, radcę prawnego, rzecznika patentowego lub Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej przewodniczący może zobowiązać do wskazania w piśmie przygotowawczym także podstaw prawnych jej żądań i wniosków, w miarę potrzeby ograniczając zakres tego wskazania. § 5. Przewodniczący zarządza zwrot pisma przygotowawczego złożonego z uchybieniem terminu albo bez zarządzenia.
Brzmienie: Art. 841 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. Osoba trzecia może w drodze powództwa żądać zwolnienia zajętego przedmiotu od egzekucji, jeżeli skierowanie do niego egzekucji narusza jej prawa. § 2. Jeżeli dłużnik zaprzecza prawu powoda, należy oprócz wierzyciela pozwać również dłużnika. § 3. Powództwo można wnieść w terminie miesiąca od dnia dowiedzenia się o naruszeniu prawa, chyba że inny termin jest przewidziany w przepisach odrębnych.
Brzmienie: Art. 825 Kodeks postępowania cywilnego
Organ egzekucyjny umorzy postępowanie w całości lub części na wniosek: 1) jeżeli tego zażąda wierzyciel; jednakże w sprawach, w których egzekucję wszczęto z urzędu lub na żądanie uprawnionego organu, wniosek wierzyciela o umorzenie postępowania wymaga zgody sądu lub uprawnionego organu, który zażądał wszczęcia egzekucji; 11) gdy zażąda tego dłużnik, jeżeli przed dniem złożenia wniosku o wszczęcie egzekucji roszczenie objęte tytułem wykonawczym uległo przedawnieniu, a wierzyciel nie wykaże dokumentem urzędowym lub prywatnym, że przed tym dniem nastąpiło zdarzenie, wskutek którego bieg terminu przedawnienia został przerwany; 2) (uchylony) 3) (uchylony) 4) jeżeli wierzyciel jest w posiadaniu zastawu zabezpieczającego pełne zaspokojenie egzekwowanego roszczenia, chyba że egzekucja skierowana jest do przedmiotu zastawu. 5) (uchylony)
Brzmienie: Art. 831 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. Nie podlegają egzekucji: 1) sumy i świadczenia w naturze wyasygnowane na pokrycie wydatków lub wyjazdów w sprawach służbowych; 1a) 50% kwot diet przysługujących z tytułu podróży służbowych – jeżeli egzekucja ma na celu zaspokojenie roszczeń z tytułu alimentów, w tym należności budżetu państwa z tytułu świadczeń wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów; 2) sumy przyznane przez Skarb Państwa na specjalne cele (w szczególności stypendia, wsparcia), chyba że wierzytelność egzekwowana powstała w związku z urzeczywistnieniem tych celów albo z tytułu obowiązku alimentacyjnego; 2a) środki pochodzące z programów finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 869), wypłacone w formie zaliczki, chyba że wierzytelność egzekwowana powstała w związku z realizacją projektu, na który środki te były przeznaczone; 3) prawa niezbywalne, chyba że możność ich zbycia wyłączono umową, a przedmiot świadczenia nadaje się do egzekucji albo wykonanie prawa może być powierzone komu innemu; 4) (utracił moc) 5) świadczenia z ubezpieczeń osobowych oraz odszkodowania z ubezpieczeń majątkowych, w granicach określonych w drodze rozporządzenia przez Ministrów Finansów i Sprawiedliwości; nie dotyczy to egzekucji mającej na celu zaspokojenie roszczeń z tytułu alimentów; 6) świadczenia z pomocy społecznej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1508, z późn. zm.); 6a) jednorazowa lub okresowa pomoc pieniężna przyznawana przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych; 7) wierzytelności przypadające dłużnikowi z budżetu państwa lub od Narodowego Funduszu Zdrowia z tytułu udzielania świadczeń opieki zdrowotnej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1510, z późn. zm.) przed ukończeniem udzielania tych świadczeń, w wysokości 75% każdorazowej wypłaty, chyba że chodzi o wierzytelności pracowników dłużnika lub świadczeniodawców, o których mowa w art. 5 pkt 41 lit. a i b ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych; 8) sumy przyznane orzeczeniem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, jeżeli egzekwowana wierzytelność przysługuje Skarbowi Państwa; 9) świadczenie integracyjne w rozumieniu ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o zatrudnieniu socjalnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 217 i 730); 10) wierzytelności przysługujące spółdzielni mieszkaniowej wobec członków spółdzielni i osób niebędących członkami spółdzielni, którym przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu albo własność lokalu, z tytułu opłat, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2018 r. poz. 845 i 1230 oraz z 2019 r. poz. 1309), jak również środki, będące w dyspozycji spółdzielni w związku z wnoszeniem tych opłat, chyba że wierzytelność egzekwowana powstała w związku z wykonaniem przez wierzyciela zobowiązań, które miały być zaspokojone z opłat, o których mowa w art. 4 tej ustawy. § 2. W przypadkach, o których mowa w § 1 pkt 1–2a i 7, nie podlegają egzekucji również sumy i świadczenia w naturze już wypłacone lub wydane, a w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 2a, nie podlegają egzekucji również środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne powstałe w ramach realizacji projektu, na który były przeznaczone środki pochodzące z programów finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, przez okres jego realizacji wskazany w umowie o dofinansowanie projektu. § 3. (uchylony) § 4. Przepis § 1 pkt 10 stosuje się odpowiednio do wierzytelności przysługujących spółdzielni mieszkaniowej wobec najemców spółdzielczych lokali mieszkalnych, które przed przejęciem przez spółdzielnię mieszkaniową były mieszkaniami przedsiębiorstwa państwowego, państwowej osoby prawnej, spółki Skarbu Państwa lub innej państwowej jednostki organizacyjnej.
Stan prawny i aktualizacja materiału: 2026-10-06.