Spadki

Spór o spadek testamentowy i zapis windykacyjny – jak chronić swoje prawa?

Ernest Syska · weryfikacja merytoryczna: Mateusz Jagiełło

Publikacja: 2026-10-06 · aktualizacja: 2026-10-06 · czas czytania 7 min

Śmierć bliskiej osoby często wiąże się nie tylko z żałobą, ale także z koniecznością uregulowania spraw majątkowych. W przypadku, gdy zmarły pozostawił testament, sytuacja wydaje się być jasna, jednakże spory między spadkobiercami lub kwestionowanie ważności zapisów testamentowych mogą znacząco skomplikować proces dziedziczenia. Poniższy artykuł przedstawia analizę przypadku, w którym spadkobierca testamentowy kwestionuje zapis windykacyjny, a masa spadkowa jest obciążona długami.

Szybka odpowiedź

W przypadku sporu o spadek testamentowy, zwłaszcza gdy kwestionowane są jego postanowienia, jedyną skuteczną drogą jest postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku przed sądem, wraz z wnioskiem o zabezpieczenie majątku spadkowego.

  • Testament notarialny z zapisem windykacyjnym jest silnym dowodem w postępowaniu spadkowym.
  • Wobec sprzeciwu jednego ze spadkobierców, konieczne jest sądowe stwierdzenie nabycia spadku zamiast notarialnego poświadczenia dziedziczenia.
  • Należy pilnować terminów na przyjęcie lub odrzucenie spadku, choć zapisobierca windykacyjny nabywa przedmiot zapisu z chwilą śmierci spadkodawcy.
  • Długi spadkowe i tocząca się egzekucja komornicza wymagają szybkiego działania w celu zabezpieczenia interesów majątkowych.
  • Złożenie wniosku o zabezpieczenie majątku spadkowego jest kluczowe, aby uniemożliwić rozporządzanie aktywami przez drugą stronę.

Jak wyglądała sprawa dziedziczenia po J. K.?

Sprawa dotyczy dziedziczenia po J. K., zmarłym w czerwcu 2025 roku, który pozostawił testament notarialny.

Podstawa: 1

J. K. zmarł 10 czerwca 2025 roku, pozostawiając po sobie majątek oraz notarialny testament z 12 listopada 2018 roku. W testamencie tym powołał do całości spadku swojego syna, M. K.

Równocześnie, w tym samym testamencie, J. K. ustanowił zapis windykacyjny na rzecz swojej córki, A. K., obejmujący lokal użytkowy w Lublinie. W skład spadku wchodziły również środki pieniężne na rachunku bankowym oraz nieruchomość.

Po śmierci J. K., ujawnił się dług w wysokości 24 150 zł wobec wierzyciela, w związku z którym wszczęto egzekucję komorniczą. M. K. wysłał pismo do banku, w którym oświadczył się jedynym spadkobiercą i zakwestionował ważność zapisu windykacyjnego na rzecz A. K., co spowodowało odmowę dostępu do rachunku spadkowego dla A. K. bez prawomocnego orzeczenia.

Kto dziedziczy spadek i co to jest zapis windykacyjny?

Zgodnie z testamentem, do całości spadku powołany został syn M. K., natomiast córka A. K. jest uprawniona do lokalu użytkowego na podstawie zapisu windykacyjnego.

Podstawa: 1

J. K. w testamencie notarialnym powołał M. K. do całości spadku. Oznacza to, że M. K. jest głównym spadkobiercą i przejmuje aktywa oraz pasywa spadku.

Zapis windykacyjny to szczególne rozrządzenie testamentowe, na mocy którego spadkodawca postanawia, że oznaczona osoba nabywa przedmiot zapisu z chwilą otwarcia spadku. W tym przypadku A. K. ma nabyć prawo posiadania i własności lokalu użytkowego z chwilą śmierci ojca, bez obowiązku wypłaty ceny.

Zapis windykacyjny na rzecz A. K. jest ważny i skuteczny, ponieważ został sporządzony w wymaganej formie aktu notarialnego. Argumenty M. K. dotyczące rzekomej pomyłki w opisie nieruchomości czy ustnych planów spadkodawcy są bezpodstawne z punktu widzenia prawa, które wymaga formy pisemnej, a dla zapisu windykacyjnego – formy aktu notarialnego (art. 6 KC).

Dlaczego niezbędne jest postępowanie sądowe w tej sprawie?

Postępowanie sądowe o stwierdzenie nabycia spadku jest niezbędne ze względu na spór między spadkobiercami oraz kwestionowanie przez M. K. ważności zapisu windykacyjnego.

Podstawa: 1

W sytuacji, gdy między spadkobiercami istnieje spór co do kręgu osób dziedziczących, ważności testamentu lub jego poszczególnych postanowień, jedyną właściwą drogą do uregulowania kwestii spadkowych jest sądowe stwierdzenie nabycia spadku.

Alternatywna procedura, jaką jest notarialne poświadczenie dziedziczenia, wymaga zgody wszystkich zainteresowanych spadkobierców i braku jakichkolwiek sporów. W tej sprawie, ze względu na sprzeciw M. K. i kwestionowanie przez niego zapisu windykacyjnego, skorzystanie z tej drogi jest niemożliwe.

Sąd rejonowy właściwy dla ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy będzie miał za zadanie ustalić krąg spadkobierców, stwierdzić nabycie spadku na podstawie testamentu oraz prawomocnie rozstrzygnąć o skuteczności i ważności zapisu windykacyjnego na rzecz A. K.

Jakie terminy są istotne dla spadkobierców i wierzycieli?

Kluczowy jest sześciomiesięczny termin na złożenie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, choć dla zapisobiercy windykacyjnego ma to inne znaczenie, natomiast roszczenia wierzycieli podlegają przedawnieniu, które może być przerwane egzekucją.

Podstawa: 1

Spadkobierca ma 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o tytule swego powołania do spadku, na złożenie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Brak takiego oświadczenia w tym terminie jest równoznaczny z prostym przyjęciem spadku.

W przypadku A. K. jako zapisobiercy windykacyjnego, nie jest ona zobowiązana do składania oświadczenia o przyjęciu spadku w tym terminie, gdyż nabywa przedmiot zapisu z chwilą śmierci spadkodawcy. Jednak w jej interesie jest jak najszybsze formalne potwierdzenie jej praw poprzez sądowe postępowanie.

Roszczenie wierzyciela, wobec którego toczy się egzekucja komornicza, zostało przerwane przez wszczęcie egzekucji. W przypadku roszczeń z umowy o świadczenie usług, standardowy termin przedawnienia wynosi 3 lata (art. 118 KC), a jeśli roszczenie jest stwierdzone prawomocnym orzeczeniem, to 6 lat (art. 125 KC).

Jakie dowody są kluczowe w postępowaniu spadkowym?

W postępowaniu należy zgromadzić i przedstawić sądowi akt zgonu spadkodawcy, testament notarialny, dokumenty dotyczące nieruchomości oraz rachunku bankowego, a także dowody dotyczące długu i egzekucji komorniczej.

Podstawa: 1, 2

Do wniosku o stwierdzenie nabycia spadku należy załączyć akt zgonu J. K. (potwierdzający datę śmierci i otwarcia spadku), oraz testament notarialny z 12 listopada 2018 roku, który stanowi podstawę powołania do spadku M. K. i ustanowienia zapisu windykacyjnego na rzecz A. K.

Konieczne jest również przedstawienie odpisu księgi wieczystej nieruchomości, aby potwierdzić prawo własności spadkodawcy do lokalu użytkowego, oraz dokumentów bankowych potwierdzających stan środków na rachunku zmarłego i fakt odmowy dostępu dla A. K. Dodatkowo, pismo M. K. do banku z 18 czerwca 2025 roku posłuży jako dowód jego sprzeciwu.

Dowody dotyczące długu wierzyciela i egzekucji komorniczej, takie jak faktura i sygnatura egzekucji, są również istotne dla pełnego obrazu masy spadkowej. W przypadku kwestionowania zapisu przez M. K. i jego twierdzeń o ustnych ustaleniach, ciężar dowodu spoczywa na nim (art. 6 KC).

Jakie kroki należy podjąć, aby zabezpieczyć majątek spadkowy?

W celu zabezpieczenia interesów A. K. należy niezwłocznie złożyć wniosek o stwierdzenie nabycia spadku wraz z wnioskiem o zabezpieczenie majątkowe oraz podjąć działania pozasądowe.

Podstawa: 2

Kluczowym krokiem jest złożenie wniosku o stwierdzenie nabycia spadku do sądu rejonowego, właściwego dla ostatniego miejsca zamieszkania J. K. Wniosek ten powinien zostać uzupełniony o wniosek o zabezpieczenie majątkowe, które ma na celu ochronę przyszłych praw A. K. do nieruchomości i udziału w aktywach spadkowych.

Wniosek o zabezpieczenie powinien obejmować zajęcie rachunku bankowego spadkodawcy do wysokości dostępnych środków (87 450 zł), aby uniemożliwić rozporządzanie nimi przez M. K. oraz zakaz rozporządzania nieruchomością objętą zapisem windykacyjnym, poprzez wpis ostrzeżenia w księdze wieczystej KW LU1L/████████/█ (art. 736 § 3 KPC).

Równolegle należy podjąć działania pozasądowe, takie jak wysłanie wezwania przedsądowego do M. K. wzywającego do zaprzestania działań utrudniających wykonanie zapisu windykacyjnego, a także złożenie formalnego wniosku do banku o udostępnienie informacji o stanie rachunku zgonowego. Należy również wystąpić do komornika sądowego o wyjaśnienie charakteru egzekucji i ewentualne umorzenie lub odroczenie czynności do czasu rozstrzygnięcia spadkowego.

Jakie są główne ryzyka i szanse w sporze spadkowym?

Mocnymi stronami sprawy są ważny testament notarialny i brak dowodów po stronie M. K., natomiast ryzyka to jego sprzeciw, tocząca się egzekucja komornicza oraz brak dostępu do środków bankowych.

Podstawa: 1

Szanse w sprawie A. K. opierają się na ważności testamentu notarialnego, który jasno ustanawia zapis windykacyjny. Dokument ten, sporządzony w wymaganej formie, jest trudny do podważenia. Co więcej, twierdzenia M. K. o rzekomej pomyłce czy ustnych planach spadkodawcy są niepoparte żadnymi dowodami, co stawia go w słabej pozycji dowodowej.

Ryzykiem jest aktywny sprzeciw M. K., który może wydłużyć postępowanie sądowe. Prowadzenie egzekucji komorniczej na podstawie długu spadkowego (24 150 zł) stwarza ryzyko uszczuplenia masy spadkowej. Dodatkowo, brak dostępu A. K. do rachunku bankowego spadkodawcy utrudnia ewentualną spłatę długu lub pokrycie kosztów procesu.

Kontrargumenty M. K. będą najprawdopodobniej koncentrować się na kwestionowaniu zapisu windykacyjnego i dążeniu do wyłącznego dziedziczenia. Może również próbować obciążyć A. K. odpowiedzialnością za długi spadkowe, choć jako zapisobierca windykacyjny odpowiada ona tylko do wartości przedmiotu zapisu (art. 981(5) KC), w przeciwieństwie do spadkobiercy (M. K.), który odpowiada całym swoim majątkiem (art. 1030 KC).

Najczęstsze pytania

Czy notarialne poświadczenie dziedziczenia jest zawsze możliwe?

Nie, notarialne poświadczenie dziedziczenia jest możliwe tylko wtedy, gdy wszyscy znani spadkobiercy są zgodni co do dziedziczenia i nie ma żadnych sporów ani wątpliwości co do ważności testamentu. W przypadku sporu, niezbędne jest postępowanie sądowe.

Jakie są skutki prawne zapisu windykacyjnego?

Zapis windykacyjny oznacza, że zapisobierca nabywa określony przedmiot (np. nieruchomość, ruchomość, prawo) z chwilą otwarcia spadku, czyli w momencie śmierci spadkodawcy. Zapis ten musi być sporządzony w formie aktu notarialnego.

Dokumenty sprawy do pobrania

Masz podobną sprawę? Przeanalizuj ją w CaseBox AI

Wykup pakiet Konsultacja Prawna, dodaj swoje dokumenty i przeprowadź analizę samodzielnie — z odwołaniami do przepisów i orzeczeń.

Przeanalizuj własną sprawę

Obsługujesz takie sprawy? Pozyskaj zapytania przez Giełdę CaseBox

Na Giełdę trafiają zanonimizowane opisy spraw użytkowników CaseBox.

Zobacz Giełdę CaseBox · Plany Prawnik i Kancelaria

Podstawy prawne

Brzmienie: Art. 6 Kodeks cywilny

Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 118 Kodeks cywilny

Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 125 Kodeks cywilny

§ 1. Roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu powołanego do rozpoznawania spraw danego rodzaju albo orzeczeniem sądu polubownego, jak również roszczenie stwierdzone ugodą zawartą przed sądem albo sądem polubownym albo ugodą zawartą przed mediatorem i zatwierdzoną przez sąd przedawnia się z upływem sześciu lat. Jeżeli stwierdzone w ten sposób roszczenie obejmuje świadczenia okresowe, roszczenie o świadczenie okresowe należne w przyszłości przedawnia się z upływem trzech lat. § 2. (uchylony)

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 736 Kodeks postępowania cywilnego

§ 1. Wniosek o udzielenie zabezpieczenia powinien odpowiadać wymaganiom przepisanym dla pisma procesowego, a nadto zawierać: 1) wskazanie sposobu zabezpieczenia, a w sprawach o roszczenie pieniężne także wskazanie sumy zabezpieczenia; 2) uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających wniosek. § 2. Jeżeli wniosek o udzielenie zabezpieczenia złożono przed wszczęciem postępowania, należy nadto zwięźle przedstawić przedmiot sprawy. § 3. Wskazana w § 1 suma zabezpieczenia nie może być wyższa od dochodzonego roszczenia liczonego wraz z odsetkami do dnia wydania postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia oraz z kosztami wykonania zabezpieczenia. Suma ta może obejmować także przewidywane koszty postępowania. § 4. Jeżeli w ramach zabezpieczenia obowiązany składa sumę zabezpieczenia, sumę tę umieszcza na rachunku depozytowym Ministra Finansów, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. § 5. W sprawach wymienionych w art. 479[89] wniosek powinien zawierać ponadto informację, czy toczy lub toczyło się postępowanie w przedmiocie unieważnienia prawa wyłącznego albo oświadczenie strony lub uczestnika postępowania o braku wiedzy o takim postępowaniu.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 981 Kodeks cywilny

Roszczenie z tytułu zapisu przedawnia się z upływem lat pięciu od dnia wymagalności zapisu.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 1030 Kodeks cywilny

Do chwili przyjęcia spadku spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko ze spadku. Od chwili przyjęcia spadku ponosi odpowiedzialność za te długi z całego swego majątku.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 126 Kodeks postępowania cywilnego

§ 1. Każde pismo procesowe powinno zawierać: 1) oznaczenie sądu, do którego jest skierowane; 2) imiona i nazwiska lub nazwy stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników; 3) oznaczenie rodzaju pisma; 4) osnowę wniosku lub oświadczenia; 5) w przypadku gdy jest to konieczne do rozstrzygnięcia co do wniosku lub oświadczenia – wskazanie faktów, na których strona opiera swój wniosek lub oświadczenie, oraz wskazanie dowodu na wykazanie każdego z tych faktów; 6) podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika; 7) wymienienie załączników. § 11. Do pisma procesowego dołącza się załączniki wymienione w tym piśmie. § 2. Gdy pismo procesowe jest pierwszym pismem w sprawie, powinno ponadto zawierać oznaczenie przedmiotu sporu oraz: 1) oznaczenie miejsca zamieszkania lub siedziby i adresy stron albo, w przypadku gdy strona jest przedsiębiorcą wpisanym do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej – adres do doręczeń wpisany do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej; 11) oznaczenie miejsca zamieszkania lub siedziby i adresy przedstawicieli ustawowych i pełnomocników stron; 2) numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) lub numer identyfikacji podatkowej (NIP) powoda będącego osobą fizyczną, jeżeli jest on obowiązany do jego posiadania lub posiada go nie mając takiego obowiązku lub 3) numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, a w przypadku jego braku – numer w innym właściwym rejestrze, ewidencji lub NIP powoda niebędącego osobą fizyczną, który nie ma obowiązku wpisu we właściwym rejestrze lub ewidencji, jeżeli jest on obowiązany do jego posiadania. § 21. Dalsze pisma procesowe, poza elementami określonymi w § 1, powinny zawierać sygnaturę akt. § 3. Do pisma procesowego należy dołączyć pełnomocnictwo albo jego uwierzytelniony odpis, jeżeli pismo to wnosi pełnomocnik, który wcześniej nie złożył pełnomocnictwa. Jeżeli pełnomocnik wnosi pismo procesowe za pośrednictwem systemu teleinformatycznego albo portalu informacyjnego, pełnomocnictwo udzielone w postaci elektronicznej albo jego elektronicznie uwierzytelniony odpis wnosi się wraz z tym pismem. W piśmie tym podaje się numer wpisu pełnomocnika na właściwą listę, w przypadku gdy pismo to jest wnoszone przez pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym. § 31. Przepisu § 3 nie stosuje się do pism wnoszonych w elektronicznym postępowaniu upominawczym. § 4. Za stronę, która nie może się podpisać, podpisuje pismo osoba przez nią upoważniona, z wymienieniem przyczyny, dla której strona sama się nie podpisała. § 5. Pismo procesowe wniesione za pośrednictwem systemu teleinformatycznego albo portalu informacyjnego opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, a w przypadku prokuratora – także zaawansowanym podpisem elektronicznym wydawanym przez właściwe jednostki organizacyjne prokuratury. § 6. Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw informatyzacji określi, w drodze rozporządzenia, tryb zakładania i udostępniania konta w systemie teleinformatycznym, za pomocą którego można wnosić pisma procesowe, z uwzględnieniem sprawności postępowania, ochrony praw stron postępowania oraz możliwości składania jednorazowo wielu pism.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 187 Kodeks postępowania cywilnego

§ 1. Pozew powinien czynić zadość warunkom pisma procesowego, a nadto zawierać: 1) dokładnie określone żądanie, a w sprawach o prawa majątkowe także oznaczenie wartości przedmiotu sporu, chyba że przedmiotem sprawy jest oznaczona kwota pieniężna; 11) oznaczenie daty wymagalności roszczenia w sprawach o zasądzenie roszczenia; 2) wskazanie faktów, na których powód opiera swoje żądanie, a w miarę potrzeby uzasadniających również właściwość sądu; 3) informację, czy strony podjęły próbę mediacji lub innego pozasądowego sposobu rozwiązania sporu, a w przypadku gdy takich prób nie podjęto, wyjaśnienie przyczyn ich niepodjęcia. § 2. Pozew może zawierać wnioski o zabezpieczenie powództwa, nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności i przeprowadzenie rozprawy w nieobecności powoda oraz wnioski służące do przygotowania rozprawy, a w szczególności wnioski o: 1) wezwanie na rozprawę wskazanych przez powoda świadków i biegłych; 2) dokonanie oględzin; 3) polecenie pozwanemu dostarczenia na rozprawę dokumentu będącego w jego posiadaniu, a potrzebnego do przeprowadzenia dowodu, lub przedmiotu oględzin; 4) zażądanie dowodów znajdujących się w sądach, urzędach lub u osób trzecich, wraz z uprawdopodobnieniem, że strona sama nie może ich uzyskać.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 205³ Kodeks postępowania cywilnego

§ 1. W uzasadnionych przypadkach, w szczególności w sprawach zawiłych lub obrachunkowych, przewodniczący może zarządzić wymianę przez strony pism przygotowawczych, oznaczając porządek składania pism, terminy, w których pisma należy złożyć, i okoliczności, które mają być wyjaśnione. § 2. Przewodniczący może zobowiązać stronę, by w piśmie przygotowawczym podała wszystkie twierdzenia i dowody istotne dla rozstrzygnięcia sprawy pod rygorem utraty prawa do ich powoływania w toku dalszego postępowania. W takim przypadku twierdzenia i dowody zgłoszone z naruszeniem tego obowiązku podlegają pominięciu, chyba że strona uprawdopodobni, iż ich powołanie w piśmie przygotowawczym nie było możliwe albo że potrzeba ich powołania wynikła później. § 3. Późniejsze wyznaczenie posiedzenia przygotowawczego nie powoduje otwarcia terminu do zgłaszania nowych twierdzeń i dowodów. § 4. Stronę zastępowaną przez adwokata, radcę prawnego, rzecznika patentowego lub Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej przewodniczący może zobowiązać do wskazania w piśmie przygotowawczym także podstaw prawnych jej żądań i wniosków, w miarę potrzeby ograniczając zakres tego wskazania. § 5. Przewodniczący zarządza zwrot pisma przygotowawczego złożonego z uchybieniem terminu albo bez zarządzenia.

Strona przepisu

Stan prawny i aktualizacja materiału: 2026-10-06.