Spadki
Spór o ważność testamentu i dziedziczenie spadku: analiza przypadku
Ernest Syska · weryfikacja merytoryczna: Mateusz Jagiełło
Publikacja: 2026-10-06 · aktualizacja: 2026-10-06 · czas czytania 7 min
Sprawy spadkowe często bywają skomplikowane, zwłaszcza gdy spadkodawca pozostawia po sobie więcej niż jeden testament, a krąg potencjalnych spadkobierców jest skonfliktowany. Taka sytuacja miała miejsce w przypadku spadku po A. M. K., gdzie syn i mąż zmarłej toczą spór o ważność dwóch konkurencyjnych testamentów. Kluczowe jest ustalenie, która ostatnia wola jest prawnie skuteczna, co decyduje o losach całego majątku spadkowego. Analiza formalnych wymogów testamentów, zdolności testowania spadkodawczyni oraz zgromadzenie właściwych dowodów są niezbędne do rozstrzygnięcia tego sporu.
Szybka odpowiedź
W przypadku sporu o spadek, gdzie istnieją dwa testamenty, sąd bada ich ważność formalną i materialną, w tym autentyczność i zdolność testowania spadkodawcy, aby ustalić, który testament jest ostatnią i prawnie skuteczną wolą zmarłego.
- Istnieją dwa konkurencyjne testamenty po A. M. K.: notarialny z 2022 r. (na rzecz męża M. Z.) i własnoręczny z 2024 r. (na rzecz syna P. K.).
- M. Z. kwestionuje autentyczność testamentu własnoręcznego i podnosi zarzut braku zdolności testowania A. M. K. z uwagi na leczenie psychiatryczne.
- P. K. powołuje się na testament własnoręczny, zawierający zapis o wyłączeniu M. Z. z dziedziczenia.
- Kluczowe dowody to opinie biegłych (grafologa, psychiatry), dokumentacja medyczna i zeznania świadków.
- Masa spadkowa netto została wyliczona na około 837 059,63 zł.
- Zabezpieczenie majątku spadkowego jest istotne w celu ochrony interesów stron w trakcie trwania sporu.
Jak wyglądała sprawa?
Zmarła A. M. K. pozostawiła dwa konkurencyjne testamenty, co doprowadziło do sporu między jej synem P. K. a mężem M. Z. o to, kto nabędzie spadek.
Podstawa: 1
Sprawa dotyczy stwierdzenia nabycia spadku po A. M. K., która zmarła 12 sierpnia 2025 roku. Po jej śmierci ujawniono dwa testamenty, co stało się przyczyną konfliktu między jej najbliższymi: synem P. K. (z pierwszego małżeństwa) oraz mężem M. Z. (z drugiego małżeństwa).
M. Z. powołuje się na testament notarialny sporządzony 5 kwietnia 2022 roku, który wskazuje go jako jedynego spadkobiercę i zawiera klauzulę odwołującą wszelkie wcześniejsze testamenty. P. K. natomiast przedstawia testament własnoręczny z 20 stycznia 2024 roku, w którym A. M. K. miała przekazać cały majątek synowi i wyłączyć z dziedziczenia męża. Spór toczy się przed Sądem Rejonowym w Krakowie.
M. Z. podważa autentyczność testamentu własnoręcznego, twierdząc, że jest sfałszowany, a także podnosi zarzut braku zdolności testowania A. M. K. w dacie jego sporządzenia, wskazując na jej leczenie psychiatryczne od 2023 roku. P. K. domaga się uznania testamentu własnoręcznego za ostatnią wolę matki i zawnioskował o opinię grafologiczną w celu potwierdzenia jego autentyczności.
Który testament ma pierwszeństwo w świetle prawa?
Ostateczne pierwszeństwo testamentu zależy od jego ważności i chronologii, przy czym późniejszy ważny testament odwołuje wcześniejsze rozporządzenia.
Podstawa: 1
Zgodnie z ogólną zasadą, dziedziczenie następuje na podstawie testamentu, a w przypadku jego braku lub nieważności – na podstawie ustawy. W sytuacji, gdy istnieją dwa testamenty, kluczowe jest ustalenie, który z nich jest ważny i czy skutecznie odwołuje poprzedni. Testament notarialny z 5 kwietnia 2022 roku, sporządzony w formie aktu notarialnego, jest testamentem urzędowym (Art. 950 KC) i korzysta z domniemania autentyczności (Art. 244 § 1 KPC). Zawiera on klauzulę odwołującą wcześniejsze testamenty, co jest skuteczne, jeśli nie został odwołany przez późniejszy ważny testament (Art. 970 KC).
Testament własnoręczny z 20 stycznia 2024 roku jest testamentem holograficznym (Art. 949 KC). Aby był ważny, musi być w całości napisany własnoręcznie, podpisany i opatrzony datą przez spadkodawcę. Niespełnienie tych wymogów powoduje jego nieważność (Art. 949 § 2 KC). Jeśli testament własnoręczny okaże się ważny, to on, jako sporządzony później, odwoła testament notarialny z 2022 roku (Art. 970 KC).
Zarzuty M. Z. co do sfałszowania testamentu własnoręcznego oraz braku zdolności testowania A. M. K. są kluczowe. Jeśli sąd uzna, że testament własnoręczny jest nieważny z tych przyczyn, wówczas to testament notarialny będzie podstawą dziedziczenia. Sąd w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku bada ważność testamentów z urzędu (Art. 670 KPC).
Jak udowodnić autentyczność testamentu własnoręcznego?
Autentyczność testamentu własnoręcznego wymaga przede wszystkim przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego grafologa.
Podstawa: 1
Zarzut sfałszowania testamentu, podniesiony przez M. Z. w stosunku do testamentu własnoręcznego z 2024 roku, wymaga szczegółowego postępowania dowodowego. Podstawowym dowodem w takiej sytuacji jest opinia biegłego grafologa. Biegły ten, na podstawie porównania pisma i podpisu na testamencie z próbkami pisma ręcznego A. M. K., oceni, czy dokument został sporządzony przez spadkodawczynię.
P. K. już złożył wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii grafologicznej (Art. 278 KPC). Dodatkowo, w celu potwierdzenia autentyczności dokumentu, można rozważyć ekspertyzę kryminalistyczną dotyczącą wieku papieru i atramentu. Ciężar dowodu co do fałszerstwa spoczywa na osobie, która podnosi taki zarzut (Art. 6 KC, Art. 232 KPC), jednakże w interesie P. K. jest wykazanie autentyczności dokumentu, na który się powołuje.
Warto również zgromadzić zeznania świadków, którzy mogą potwierdzić okoliczności sporządzenia testamentu, jego przechowywanie, a także byli zaznajomieni z charakterem pisma A. M. K. lub jej intencjami co do dziedziczenia. Złożenie testamentu przez M. Z. do notariusza po pogrzebie będzie również przedmiotem weryfikacji w kontekście podnoszonego zarzutu fałszerstwa.
Czy spadkodawczyni była zdolna do sporządzenia testamentu?
Zdolność spadkodawczyni do sporządzenia testamentu w dniu 20.01.2024 r. będzie weryfikowana za pomocą dokumentacji medycznej i opinii biegłego psychiatry.
Podstawa: 1
Testament może sporządzić wyłącznie osoba mająca pełną zdolność do czynności prawnych (Art. 944 § 1 KC). Testament jest nieważny, jeżeli spadkodawca sporządził go w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli (Art. 945 § 1 pkt 1 KC). M. Z. podnosi zarzut, że A. M. K. była leczona psychiatrycznie od 2023 roku, co miałoby świadczyć o jej braku zdolności do testowania w 2024 roku. Domniemanie prawne zakłada jednak zdolność do testowania, dopóki nie zostanie udowodnione inaczej.
Kluczowym dowodem w tej kwestii będzie opinia biegłego sądowego z zakresu psychiatrii (Art. 278 KPC). Biegły, na podstawie zgromadzonej dokumentacji medycznej A. M. K. z okresu leczenia (Art. 187 § 2 pkt 4 KPC) oraz zeznań świadków, oceni, czy w dniu 20 stycznia 2024 roku spadkodawczyni była w stanie wyłączającym świadome lub swobodne powzięcie decyzji. Ciężar udowodnienia braku tej zdolności spoczywa na M. Z. (Art. 6 KC, Art. 232 KPC).
Niezbędne będzie zgromadzenie pełnej dokumentacji medycznej z Poradni Zdrowia Psychicznego w Krakowie, a także zeznań osób, które miały stały kontakt ze spadkodawczynią i mogą świadczyć o jej stanie psychicznym, zachowaniu i zdolności do podejmowania decyzji w krytycznym okresie.
Jakie dowody są kluczowe w postępowaniu spadkowym?
Kluczowe dowody to opinie biegłych (grafologa, psychiatry), dokumentacja medyczna spadkodawczyni oraz zeznania świadków, zgłaszane w ramach toczącego się postępowania.
Podstawa: 1
W postępowaniu spadkowym, ze względu na złożony charakter sprawy, należy zgromadzić szeroki zakres dowodów. Najważniejsze to: opinia biegłego grafologa dla potwierdzenia autentyczności testamentu własnoręcznego (Art. 278 KPC), opinia biegłego psychiatry dla oceny zdolności testowania A. M. K. (Art. 278 KPC), pełna dokumentacja medyczna dotycząca leczenia psychiatrycznego (Art. 187 § 2 pkt 4 KPC) oraz zeznania świadków, którzy mieli kontakt ze spadkodawczynią i posiadają istotne informacje.
Wnioski dowodowe powinny być składane w pismach procesowych w toku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, z zachowaniem należytej staranności i terminowości. Należy pamiętać o zasadach koncentracji materiału dowodowego, gdyż sąd może pominąć spóźnione twierdzenia i dowody (Art. 205³ § 2 KPC, Art. 217 § 2 KPC).
W przypadku wątpliwości co do wieku testamentu własnoręcznego lub użytych materiałów piśmiennych, można wnioskować o ekspertyzę kryminalistyczną papieru lub atramentu. Przesłuchanie stron również będzie miało znaczenie, aby przedstawić pełen obraz stanu faktycznego.
Ile wynosi masa spadkowa i jak kształtują się udziały?
Szacunkowa masa spadkowa netto wynosi 837 059,63 zł, a jej podział zależy od ważności testamentów lub zasad dziedziczenia ustawowego.
Podstawa: 1
Majątek spadkowy brutto A. M. K. na dzień śmierci (12.08.2025 r.) oszacowano na około 1 047 720,35 zł. W skład majątku wchodziły m.in. nieruchomość mieszkalna, rachunki bankowe, obligacje skarbowe i samochód. Długi i zobowiązania spadkowe brutto wynoszą około 210 660,72 zł, obejmujące hipotekę, zadłużenie na karcie kredytowej, fakturę za remont oraz koszty pogrzebu. Masa spadkowa netto, po odjęciu długów, wynosi więc 837 059,63 zł.
Warianty podziału spadku: (a) Jeśli ważny będzie testament notarialny, całość spadku (837 059,63 zł) przypadnie M. Z. P. K. mógłby wtedy dochodzić zachowku (Art. 991 KC), którego wartość wynosiłaby połowę jego udziału ustawowego (czyli 1/2 z 418 529,815 zł = 209 264,91 zł). (b) Jeśli ważny będzie testament własnoręczny, całość spadku (837 059,63 zł) przypadnie P. K. Wówczas M. Z. mógłby dochodzić zachowku w tej samej kwocie, chyba że zapis o wyłączeniu go z dziedziczenia zostanie uznany za skuteczne wydziedziczenie (Art. 1008 KC). (c) W przypadku nieważności obu testamentów, zastosowanie ma dziedziczenie ustawowe (Art. 931 § 1 KC). A. M. K. miała męża i syna, zatem każdy z nich dziedziczyłby po 1/2 spadku, czyli po 418 529,815 zł.
Spadkobiercy, zgodnie z aktualnymi przepisami, dziedziczą spadek z dobrodziejstwem inwentarza (Art. 1015 § 2 KC), co oznacza, że ich odpowiedzialność za długi spadkowe jest ograniczona do wartości odziedziczonego majątku (Art. 1030 KC, Art. 1031 KC). Warto jednak złożyć formalne oświadczenie o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza.
Jakie są ryzyka procesowe i zalecana strategia?
Główne ryzyka obejmują kwestionowanie autentyczności testamentu własnoręcznego i zdolności do testowania, dlatego kluczowe jest złożenie wniosku o zabezpieczenie majątku oraz priorytetowe traktowanie dowodów z opinii biegłych.
Podstawa: 1, 2
Dla P. K. istnieje ryzyko przegranej, jeśli sąd uzna testament własnoręczny za sfałszowany lub stwierdzi brak zdolności testowania A. M. K. Poniesie również wysokie koszty związane z opiniami biegłych. Istotnym ryzykiem jest także możliwość rozporządzania składnikami majątku przez M. Z. w trakcie trwania sporu, co może utrudnić odzyskanie spadku. Ponadto, jeśli zapis o wyłączeniu M. Z. z dziedziczenia nie zostanie uznany za skuteczne wydziedziczenie, M. Z. będzie mógł dochodzić zachowku.
Rekomendowana strategia obejmuje niezwłoczne złożenie wniosku o zabezpieczenie majątku spadkowego (Art. 730 KPC) w postaci zakazu zbywania nieruchomości oraz zajęcia środków na rachunkach bankowych. Kluczowe jest priorytetowe traktowanie dowodów z opinii biegłych (grafologa i psychiatry) oraz zgromadzenie świadków. P. K. powinien być świadomy ryzyka odpowiedzialności karnej (Art. 270 Kodeksu karnego), gdyby zarzut fałszerstwa testamentu okazał się zasadny.
Warto rozważyć mediację lub ugodę, aby uniknąć długotrwałego i kosztownego procesu, zwłaszcza biorąc pod uwagę złożoność i niepewność wyniku. W przypadku prawomocnego stwierdzenia nabycia spadku na rzecz P. K., możliwe będzie dochodzenie roszczeń windykacyjnych o wydanie ruchomości (Art. 222 § 1 KC).
Najczęstsze pytania
Czym różni się testament własnoręczny od notarialnego?
Testament własnoręczny (holograficzny) musi być w całości napisany, podpisany i opatrzony datą przez spadkodawcę osobiście. Testament notarialny jest sporządzany w formie aktu notarialnego przez notariusza, co nadaje mu status dokumentu urzędowego i wiąże się z większymi wymogami formalnymi oraz domniemaniem autentyczności.
Kto ponosi koszty opinii biegłego w sporze o testament?
Koszty opinii biegłego w sporze o testament są tymczasowo ponoszone przez stronę, która wnioskuje o dowód lub przez obie strony w równej mierze. Ostatecznie, koszty te są rozliczane przez sąd w orzeczeniu końcowym, zazwyczaj obciążając stronę przegrywającą sprawę lub proporcjonalnie do wyniku sporu.
Co to jest zachowek i kiedy przysługuje?
Zachowek to uprawnienie do świadczenia pieniężnego dla najbliższych członków rodziny (zstępnych, małżonka oraz rodziców spadkodawcy), którzy byliby powołani do dziedziczenia z ustawy, ale zostali pominięci w testamencie. Przysługuje im połowa (lub dwie trzecie dla małoletnich lub trwale niezdolnych do pracy) wartości udziału spadkowego, który by im przypadał przy dziedziczeniu ustawowym. Roszczenie o zachowek nie przysługuje w przypadku skutecznego wydziedziczenia.
Dokumenty sprawy do pobrania
- Sprawa 183 — stan faktyczny i dokumenty (DOCX) — DOCX · 17 KB
- Sprawa 183 — rozwiązanie CaseBox (DOCX) — DOCX · 22 KB
Masz podobną sprawę? Przeanalizuj ją w CaseBox AI
Wykup pakiet Konsultacja Prawna, dodaj swoje dokumenty i przeprowadź analizę samodzielnie — z odwołaniami do przepisów i orzeczeń.
Obsługujesz takie sprawy? Pozyskaj zapytania przez Giełdę CaseBox
Na Giełdę trafiają zanonimizowane opisy spraw użytkowników CaseBox.
Podstawy prawne
- Art. 926 KC
- Art. 941 KC
- Art. 943 KC
- Art. 944 KC
- Art. 945 KC
- Art. 949 KC
- Art. 950 KC
- Art. 970 KC
- Art. 927 KC
- Art. 928 KC
- Art. 931 § 1 KC
- Art. 991 KC
- Art. 1008 KC
- Art. 1015 KC
- Art. 1030 KC
- Art. 1031 KC
- Art. 6 KPC
- Art. 227 KPC
- Art. 232 KPC
- Art. 244 § 1 KPC
- Art. 258 KPC
- Art. 278 KPC
- Art. 299 KPC
- Art. 187 § 2 pkt 4 KPC
- Art. 205³ § 2 KPC
- Art. 217 § 2 KPC
- Art. 626 KPC
- Art. 670 KPC
- Art. 730 KPC
- Art. 730¹ KPC
- Art. 736 KPC
- Art. 747 pkt 1 KPC
- Art. 164 KPC
- Art. 95 ustawy Prawo o notariacie
- Art. 189 KPC
- Art. 753 KPC
- Art. 270 Kodeksu karnego
- Art. 222 § 1 KC
Brzmienie: Art. 926 Kodeks cywilny
§ 1. Powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu. § 2. Dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą. § 3. Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, dziedziczenie ustawowe co do części spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał do tej części spadkobiercy albo gdy którakolwiek z kilku osób, które powołał do całości spadku, nie chce lub nie może być spadkobiercą.
Brzmienie: Art. 941 Kodeks cywilny
Rozrządzić majątkiem na wypadek śmierci można jedynie przez testament.
Brzmienie: Art. 943 Kodeks cywilny
Spadkodawca może w każdej chwili odwołać zarówno cały testament, jak i jego poszczególne postanowienia.
Brzmienie: Art. 944 Kodeks cywilny
§ 1. Sporządzić i odwołać testament może tylko osoba mająca pełną zdolność do czynności prawnych. § 2. Testamentu nie można sporządzić ani odwołać przez przedstawiciela.
Brzmienie: Art. 945 Kodeks cywilny
§ 1. Testament jest nieważny, jeżeli został sporządzony: 1) w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli; 2) pod wpływem błędu uzasadniającego przypuszczenie, że gdyby spadkodawca nie działał pod wpływem błędu, nie sporządziłby testamentu tej treści; 3) pod wpływem groźby. § 2. Na nieważność testamentu z powyższych przyczyn nie można się powołać po upływie lat trzech od dnia, w którym osoba mająca w tym interes dowiedziała się o przyczynie nieważności, a w każdym razie po upływie lat dziesięciu od otwarcia spadku.
Brzmienie: Art. 949 Kodeks cywilny
§ 1. Spadkodawca może sporządzić testament w ten sposób, że napisze go w całości pismem ręcznym, podpisze i opatrzy datą. § 2. Jednakże brak daty nie pociąga za sobą nieważności testamentu własnoręcznego, jeżeli nie wywołuje wątpliwości co do zdolności spadkodawcy do sporządzenia testamentu, co do treści testamentu lub co do wzajemnego stosunku kilku testamentów.
Brzmienie: Art. 950 Kodeks cywilny
Testament może być sporządzony w formie aktu notarialnego.
Brzmienie: Art. 970 Kodeks cywilny
W braku odmiennej woli spadkodawcy zapisobierca może żądać wykonania zapisu niezwłocznie po ogłoszeniu testamentu. Jednakże zapisobierca obciążony dalszym zapisem może powstrzymać się z jego wykonaniem aż do chwili wykonania zapisu przez spadkobiercę.
Brzmienie: Art. 927 Kodeks cywilny
§ 1. Nie może być spadkobiercą osoba fizyczna, która nie żyje w chwili otwarcia spadku, ani osoba prawna, która w tym czasie nie istnieje. § 2. Jednakże dziecko w chwili otwarcia spadku już poczęte może być spadkobiercą, jeżeli urodzi się żywe. § 3. Fundacja lub fundacja rodzinna, ustanowiona w testamencie przez spadkodawcę może być spadkobiercą, jeżeli zostanie wpisana do rejestru w ciągu dwóch lat od ogłoszenia testamentu.
Brzmienie: Art. 928 Kodeks cywilny
§ 1. Spadkobierca może być uznany przez sąd za niegodnego, jeżeli: 1) dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy; 2) podstępem lub groźbą nakłonił spadkodawcę do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w taki sam sposób przeszkodził mu w dokonaniu jednej z tych czynności; 3) umyślnie ukrył lub zniszczył testament spadkodawcy, podrobił lub przerobił jego testament albo świadomie skorzystał z testamentu przez inną osobę podrobionego lub przerobionego. 4) uporczywie uchylał się od wykonywania wobec spadkodawcy obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą zawartą przed sądem albo innym organem albo inną umową; 5) uporczywie uchylał się od wykonywania obowiązku pieczy nad spadkodawcą, w szczególności wynikającego z władzy rodzicielskiej, opieki, sprawowania funkcji rodzica zastępczego, małżeńskiego obowiązku wzajemnej pomocy albo obowiązku wzajemnego szacunku i wspierania się rodzica i dziecka. § 2. Spadkobierca niegodny zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku.
Brzmienie: Art. 931 Kodeks cywilny
§ 1. W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku. § 2. Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych.
Brzmienie: Art. 991 Kodeks cywilny
§ 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek). § 2. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, bądź w postaci świadczenia od fundacji rodzinnej lub mienia w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.
Brzmienie: Art. 1008 Kodeks cywilny
Spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka i rodziców zachowku (wydziedziczenie), jeżeli uprawniony do zachowku: 1) wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego; 2) dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci; 3) uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.
Brzmienie: Art. 1015 Kodeks cywilny
§ 1. Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. § 1[1]. Do zachowania terminu, o którym mowa w § 1, wystarcza złożenie przed jego upływem wniosku do sądu o odebranie oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku. § 1[2]. Jeżeli złożenie oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku wymaga zezwolenia sądu, bieg terminu do złożenia oświadczenia ulega zawieszeniu na czas trwania postępowania sądowego w tym przedmiocie. § 2. Brak oświadczenia spadkobiercy w terminie określonym w § 1 jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza.
Brzmienie: Art. 1030 Kodeks cywilny
Do chwili przyjęcia spadku spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko ze spadku. Od chwili przyjęcia spadku ponosi odpowiedzialność za te długi z całego swego majątku.
Brzmienie: Art. 1031 Kodeks cywilny
§ 1. W razie prostego przyjęcia spadku spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe bez ograniczenia. § 2. W razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku. Powyższe ograniczenie odpowiedzialności odpada, jeżeli spadkobierca podstępnie pominął w wykazie inwentarza lub podstępnie nie podał do spisu inwentarza przedmiotów należących do spadku lub przedmiotów zapisów windykacyjnych albo podstępnie uwzględnił w wykazie inwentarza lub podstępnie podał do spisu inwentarza nieistniejące długi.
Brzmienie: Art. 6 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. Sąd powinien przeciwdziałać przewlekaniu postępowania i dążyć do tego, aby rozstrzygnięcie nastąpiło na pierwszym posiedzeniu, jeżeli jest to możliwe bez szkody dla wyjaśnienia sprawy. § 2. Strony i uczestnicy postępowania obowiązani są przytaczać wszystkie fakty i dowody bez zwłoki, aby postępowanie mogło być przeprowadzone sprawnie i szybko.
Brzmienie: Art. 227 Kodeks postępowania cywilnego
Przedmiotem dowodu są fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie.
Brzmienie: Art. 232 Kodeks postępowania cywilnego
Strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Sąd może dopuścić dowód niewskazany przez stronę.
Brzmienie: Art. 244 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. Dokumenty urzędowe, sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy władzy publicznej i inne organy państwowe w zakresie ich działania, stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone. § 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do dokumentów urzędowych sporządzonych przez podmioty, inne niż wymienione w § 1, w zakresie zleconych im przez ustawę zadań z dziedziny administracji publicznej.
Brzmienie: Art. 278 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. W wypadkach wymagających wiadomości specjalnych sąd po wysłuchaniu wniosków stron co do liczby biegłych i ich wyboru może wezwać jednego lub kilku biegłych w celu zasięgnięcia ich opinii. § 2. Sąd orzekający może pozostawić prawo wyboru biegłego sędziemu wyznaczonemu lub sądowi wezwanemu. § 3. Sąd oznaczy, czy opinia ma być przedstawiona ustnie, czy na piśmie. § 4. Jeżeli sąd nie wyznaczył osoby biegłego, wskazuje ją przewodniczący.
Brzmienie: Art. 299 Kodeks postępowania cywilnego
Jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub w ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, sąd dla wyjaśnienia tych faktów może dopuścić dowód z przesłuchania stron.
Brzmienie: Art. 187 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. Pozew powinien czynić zadość warunkom pisma procesowego, a nadto zawierać: 1) dokładnie określone żądanie, a w sprawach o prawa majątkowe także oznaczenie wartości przedmiotu sporu, chyba że przedmiotem sprawy jest oznaczona kwota pieniężna; 11) oznaczenie daty wymagalności roszczenia w sprawach o zasądzenie roszczenia; 2) wskazanie faktów, na których powód opiera swoje żądanie, a w miarę potrzeby uzasadniających również właściwość sądu; 3) informację, czy strony podjęły próbę mediacji lub innego pozasądowego sposobu rozwiązania sporu, a w przypadku gdy takich prób nie podjęto, wyjaśnienie przyczyn ich niepodjęcia. § 2. Pozew może zawierać wnioski o zabezpieczenie powództwa, nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności i przeprowadzenie rozprawy w nieobecności powoda oraz wnioski służące do przygotowania rozprawy, a w szczególności wnioski o: 1) wezwanie na rozprawę wskazanych przez powoda świadków i biegłych; 2) dokonanie oględzin; 3) polecenie pozwanemu dostarczenia na rozprawę dokumentu będącego w jego posiadaniu, a potrzebnego do przeprowadzenia dowodu, lub przedmiotu oględzin; 4) zażądanie dowodów znajdujących się w sądach, urzędach lub u osób trzecich, wraz z uprawdopodobnieniem, że strona sama nie może ich uzyskać.
Brzmienie: Art. 205³ Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. W uzasadnionych przypadkach, w szczególności w sprawach zawiłych lub obrachunkowych, przewodniczący może zarządzić wymianę przez strony pism przygotowawczych, oznaczając porządek składania pism, terminy, w których pisma należy złożyć, i okoliczności, które mają być wyjaśnione. § 2. Przewodniczący może zobowiązać stronę, by w piśmie przygotowawczym podała wszystkie twierdzenia i dowody istotne dla rozstrzygnięcia sprawy pod rygorem utraty prawa do ich powoływania w toku dalszego postępowania. W takim przypadku twierdzenia i dowody zgłoszone z naruszeniem tego obowiązku podlegają pominięciu, chyba że strona uprawdopodobni, iż ich powołanie w piśmie przygotowawczym nie było możliwe albo że potrzeba ich powołania wynikła później. § 3. Późniejsze wyznaczenie posiedzenia przygotowawczego nie powoduje otwarcia terminu do zgłaszania nowych twierdzeń i dowodów. § 4. Stronę zastępowaną przez adwokata, radcę prawnego, rzecznika patentowego lub Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej przewodniczący może zobowiązać do wskazania w piśmie przygotowawczym także podstaw prawnych jej żądań i wniosków, w miarę potrzeby ograniczając zakres tego wskazania. § 5. Przewodniczący zarządza zwrot pisma przygotowawczego złożonego z uchybieniem terminu albo bez zarządzenia.
Brzmienie: Art. 626 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. We wniosku o ustanowienie drogi koniecznej należy wskazać właścicieli wszystkich nieruchomości, przez które mogłaby prowadzić droga, aby nieruchomość wnioskodawcy miała odpowiedni dostęp do drogi publicznej. § 2. Przed wydaniem postanowienia o ustanowieniu drogi koniecznej sąd powinien przeprowadzić dowód z oględzin nieruchomości, chyba że okoliczności istotne dla wytyczenia drogi koniecznej są niesporne i niewątpliwe albo że przeprowadzenie dowodu z innych przyczyn nie jest potrzebne. § 3. Przepisy § 1 i 2 stosuje się odpowiednio w sprawach o ustanowienie służebności przesyłu.
Brzmienie: Art. 670 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. Sąd spadku bada z urzędu, kto jest spadkobiercą testamentowym oraz spadkobiercą ustawowym, o którym mowa w art. 669 zdanie drugie. W szczególności bada, czy spadkodawca pozostawił testament, oraz wzywa do złożenia testamentu osobę, co do której będzie uprawdopodobnione, że testament u niej się znajduje. Jeżeli testament zostanie złożony, sąd dokona jego otwarcia i ogłoszenia. § 2. Sąd spadku ustala, czy w skład spadku wchodzi przedsiębiorstwo w spadku objęte zarządem sukcesyjnym.
Brzmienie: Art. 730 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. W każdej sprawie cywilnej podlegającej rozpoznaniu przez sąd lub sąd polubowny można żądać udzielenia zabezpieczenia. § 2. Sąd może udzielić zabezpieczenia przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Po uzyskaniu przez uprawnionego tytułu wykonawczego dopuszczalne jest udzielenie zabezpieczenia tylko wtedy, jeżeli ma ono na celu zabezpieczenie roszczenia o świadczenie, którego termin spełnienia jeszcze nie nastąpił.
Brzmienie: Art. 730¹ Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. Udzielenia zabezpieczenia może żądać każda strona lub uczestnik postępowania, jeżeli uprawdopodobni roszczenie oraz interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia. § 1[1]. W sprawach wymienionych w art. 479[89] sąd w ramach oceny, czy uprawdopodobniono roszczenie, bierze pod uwagę prawdopodobieństwo unieważnienia prawa wyłącznego w innym toczącym się postępowaniu. Okoliczność tę ustala się w oparciu o informacje pochodzące od stron, chyba że jest ona znana sądowi z urzędu. § 2. Interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia istnieje wtedy, gdy brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie zapadłego w sprawie orzeczenia lub w inny sposób uniemożliwi lub poważnie utrudni osiągnięcie celu postępowania w sprawie. § 2[1]. Interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia uważa się za uprawdopodobniony, gdy żądającym zabezpieczenia jest powód dochodzący należności zapłaty z tytułu transakcji handlowej w rozumieniu ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, w przypadku gdy wartość tej transakcji nie przekracza siedemdziesięciu pięciu tysięcy złotych, a dochodzona należność nie została uregulowana i od dnia upływu terminu jej płatności upłynęły co najmniej trzy miesiące § 3. Przy wyborze sposobu zabezpieczenia sąd uwzględni interesy stron lub uczestników postępowania w takiej mierze, aby uprawnionemu zapewnić należytą ochronę prawną, a obowiązanego nie obciążać ponad potrzebę.
Brzmienie: Art. 736 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. Wniosek o udzielenie zabezpieczenia powinien odpowiadać wymaganiom przepisanym dla pisma procesowego, a nadto zawierać: 1) wskazanie sposobu zabezpieczenia, a w sprawach o roszczenie pieniężne także wskazanie sumy zabezpieczenia; 2) uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających wniosek. § 2. Jeżeli wniosek o udzielenie zabezpieczenia złożono przed wszczęciem postępowania, należy nadto zwięźle przedstawić przedmiot sprawy. § 3. Wskazana w § 1 suma zabezpieczenia nie może być wyższa od dochodzonego roszczenia liczonego wraz z odsetkami do dnia wydania postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia oraz z kosztami wykonania zabezpieczenia. Suma ta może obejmować także przewidywane koszty postępowania. § 4. Jeżeli w ramach zabezpieczenia obowiązany składa sumę zabezpieczenia, sumę tę umieszcza na rachunku depozytowym Ministra Finansów, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. § 5. W sprawach wymienionych w art. 479[89] wniosek powinien zawierać ponadto informację, czy toczy lub toczyło się postępowanie w przedmiocie unieważnienia prawa wyłącznego albo oświadczenie strony lub uczestnika postępowania o braku wiedzy o takim postępowaniu.
Brzmienie: Art. 747 Kodeks postępowania cywilnego
Zabezpieczenie roszczeń pieniężnych następuje przez: 1) zajęcie ruchomości, wynagrodzenia za pracę, wierzytelności z rachunku bankowego albo innej wierzytelności lub innego prawa majątkowego; 2) obciążenie nieruchomości obowiązanego hipoteką przymusową; 3) ustanowienie zakazu zbywania lub obciążania nieruchomości, która nie ma urządzonej księgi wieczystej lub której księga wieczysta zaginęła lub uległa zniszczeniu; 4) obciążenie statku albo statku w budowie hipoteką morską; 5) ustanowienie zakazu zbywania spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu; 6) ustanowienie zarządu przymusowego nad przedsiębiorstwem lub gospodarstwem rolnym obowiązanego albo zakładem wchodzącym w skład przedsiębiorstwa lub jego częścią albo częścią gospodarstwa rolnego obowiązanego.
Brzmienie: Art. 164 Kodeks postępowania cywilnego
Bieg terminu wyznaczonego przez sąd lub przewodniczącego (termin sądowy) rozpoczyna się od ogłoszenia w tym przedmiocie postanowienia lub zarządzenia, a gdy kodeks przewiduje doręczenie z urzędu – od jego doręczenia.
Brzmienie: Art. 95 Prawo o notariacie
Oryginały aktów notarialnych nie mogą być wydawane poza miejsce ich przechowywania.
Brzmienie: Art. 189 Kodeks postępowania cywilnego
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.
Brzmienie: Art. 753 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. W sprawach o alimenty zabezpieczenie może polegać na zobowiązaniu obowiązanego do zapłaty uprawnionemu jednorazowo albo okresowo określonej sumy pieniężnej. W sprawach tych podstawą zabezpieczenia jest jedynie uprawdopodobnienie istnienia roszczenia. § 2. W wypadkach wymienionych w § 1 sąd z urzędu doręcza stronom odpis postanowienia o zabezpieczeniu.
Brzmienie: Art. 222 Kodeks cywilny
§ 1. Właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą. § 2. Przeciwko osobie, która narusza własność w inny sposób aniżeli przez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą, przysługuje właścicielowi roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń.
Stan prawny i aktualizacja materiału: 2026-10-06.