Spadki

Jak dochodzić zachowku po ojcu, który zostawił testament?

Ernest Syska · weryfikacja merytoryczna: Mateusz Jagiełło

Publikacja: 2026-10-06 · aktualizacja: 2026-10-06 · czas czytania 7 min

W sytuacji, gdy spadkodawca sporządził testament, w którym pomija bliskich członków rodziny, często pojawia się pytanie o prawo do zachowku. Niniejszy artykuł analizuje, jak skutecznie dochodzić swoich praw, uwzględniając różne składniki majątku i transakcje dokonane za życia spadkodawcy.

  • Jak obliczyć zachowek?
  • Czy darowizna wpływa na zachowek?
  • Jakie dokumenty są potrzebne do pozwu o zachowek?

Szybka odpowiedź

Prawo do zachowku przysługuje zstępnym, małżonkowi i rodzicom spadkodawcy, którzy zostali pominięci w testamencie lub otrzymali zbyt mały udział.

  • Córka spadkodawcy jest uprawniona do zachowku, mimo istnienia testamentu.
  • Darowizny dokonane za życia spadkodawcy są doliczane do substratu zachowku.
  • Należy zweryfikować, czy sprzedaż majątku była czynnością pozorną.
  • Długi spadkowe pomniejszają wartość spadku.
  • Roszczenie o zachowek przedawnia się po pięciu latach od ogłoszenia testamentu.

Jak wyglądała sprawa?

Sprawa dotyczyła roszczenia córki o zachowek po ojcu, który w testamencie ustanowił spadkobiercą firmę, pominął córkę i dokonał różnych transakcji majątkowych za życia.

Spadkodawca G. M. N. zmarł 14 lutego 2025 roku, pozostawiając córkę M. A. N. oraz syna P. A. N. W testamencie sporządzonym w styczniu 2016 roku, G. M. N. ustanowił firmę jedynym spadkobiercą swojego majątku, a dla syna P. A. N. przewidział „uposażenie” w postaci lokalu mieszkalnego w Warszawie lub jego równowartości. Córka M. A. N. nie została wymieniona w testamencie.

Za życia spadkodawcy doszło do kilku istotnych transakcji: w marcu 2018 roku przekazał on synowi P. A. N. darowiznę w kwocie 150 000,00 zł, zawierającą klauzulę o zaliczeniu na schedę spadkową i jako zaliczkę na zachowek. W maju 2020 roku sprzedał firmie lokal mieszkalny w Warszawie za kwotę 450 000,00 zł, zaznaczając, że jest to czynność odpłatna. Przed śmiercią G. M. N. zaciągnął również niespłaconą pożyczkę prywatną w wysokości 100 000,00 zł.

Córka M. A. N. poniosła także znaczne wydatki na leczenie ojca w latach 2017–2019 w łącznej kwocie 38 400,00 zł. Po śmierci ojca wystąpiła do firmy z wezwaniem o zapłatę zachowku, lecz firma odmówiła, twierdząc, że darowizna dla syna pokryła zachowek, a sprzedaż lokalu była odpłatna. Córka M. A. N. złożyła wniosek o sporządzenie stanu majątku spadkowego.

Kto ma prawo żądać zachowku w takiej sytuacji?

Prawo do zachowku przysługuje córce spadkodawcy, która została pominięta w testamencie i spełnia ogólne warunki uprawniające do dziedziczenia ustawowego.

Podstawa: Art. 991 KC

M. A. N., jako córka spadkodawcy, jest jego zstępną i należy do kręgu osób uprawnionych do zachowku. Brak jest informacji o tym, aby została wydziedziczona, zrzekła się dziedziczenia lub została uznana za niegodną dziedziczenia. Te okoliczności są kluczowe, ponieważ w przypadku ich wystąpienia, prawo do zachowku mogłoby zostać wyłączone.

Zgodnie z ogólnymi przepisami, zstępnym spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należy się zachowek. W sytuacji, gdy spadkodawca miał dwoje dzieci, a nie ma informacji o małżonku, każde z dzieci dziedziczyłoby po 1/2 spadku. W takim wypadku wysokość zachowku, przy założeniu braku trwałej niezdolności do pracy lub małoletności uprawnionej, wynosi połowę tego udziału, czyli 1/4 wartości substratu zachowku.

Fakt, że spadkodawca sporządził testament i ustanowił firmę jedynym spadkobiercą, nie pozbawia córki M. A. N. prawa do zachowku. Prawo to jest chronione i przysługuje niezależnie od treści testamentu, o ile uprawniony nie został skutecznie wydziedziczony.

Jak ocenić znaczenie darowizny dla syna i klauzuli „na schedę i jako zaliczka na zachowek”?

Darowizna dla syna, dokonana mniej niż dziesięć lat przed śmiercią spadkodawcy, podlega doliczeniu do substratu zachowku należnego córce, niezależnie od klauzuli zaliczeniowej.

Podstawa: Art. 993 KC, Art. 994 KC, Art. 996 KC

Darowizna kwoty 150 000,00 zł przekazana synowi P. A. N. w marcu 2018 roku jest ważna i skuteczna. W umowie darowizny znalazło się postanowienie o jej zaliczeniu „na schedę spadkową oraz jako zaliczka na zachowek”. Ta klauzula ma złożone konsekwencje.

Wyrażenie „na schedę spadkową” odnosi się do zasad dziedziczenia ustawowego, gdzie spadkobiercy ustawowi zobowiązani są do zaliczenia darowizn na schedę. W omawianej sprawie jednak spadkobiercą testamentowym jest firma, co wyłącza dziedziczenie ustawowe. Niemniej, dla celów obliczenia zachowku, darowizny dokonane przez spadkodawcę na rzecz zstępnych podlegają doliczeniu do spadku (tzw. substratu zachowku), jeżeli nie upłynęło dziesięć lat od ich dokonania do chwili otwarcia spadku. Ponieważ od darowizny do śmierci spadkodawcy upłynęło mniej niż siedem lat, darowizna ta musi zostać doliczona.

Klauzula „jako zaliczka na zachowek” oznacza, że darowizna ta zostanie zaliczona na poczet zachowku przysługującego samemu P. A. N., gdyby to on dochodził zachowku. Nie wpływa to jednak na obowiązek doliczenia wartości tej darowizny do substratu zachowku, który stanowi podstawę dla obliczeń zachowku należnego M. A. N.

Czy sprzedaż lokalu przez ojca to darowizna, czy transakcja odpłatna?

Sprzedaż lokalu formalnie jest czynnością odpłatną, lecz w kontekście zachowku należy zweryfikować, czy nie była to czynność pozorna, ukrywająca darowiznę na rzecz spadkobiercy testamentowego.

Podstawa: Art. 83 KC, Art. 993 KC, Art. 995 KC

Umowa sprzedaży lokalu mieszkalnego na rzecz firmy z maja 2020 roku, za kwotę 450 000,00 zł, została formalnie uznana za czynność odpłatną. Jeśli faktycznie była to rynkowa transakcja sprzedaży, oznacza to, że lokal opuścił majątek spadkodawcy w zamian za równowartość pieniężną, która powinna wejść w skład aktywów spadkowych. W takim przypadku wartość lokalu nie byłaby doliczana do substratu zachowku jako darowizna.

Istnieje jednak uzasadnione podejrzenie, że sprzedaż mogła być czynnością pozorną, mającą na celu ukrycie darowizny na rzecz firmy i tym samym pomniejszenie spadku, aby ograniczyć roszczenia o zachowek. Czynność prawna pozorna jest nieważna. Jeżeli zostanie udowodnione, że była to ukryta darowizna, to wartość rynkowa lokalu z chwili otwarcia spadku (wyceniona według cen z tej chwili) zostanie doliczona do substratu zachowku.

Udowodnienie pozorności transakcji jest skomplikowane i wymaga zgromadzenia odpowiednich dowodów. Mogą to być dowody na zaniżoną cenę sprzedaży w stosunku do wartości rynkowej, brak rzeczywistego przepływu środków pieniężnych lub zeznania świadków, którzy posiadają wiedzę na temat prawdziwych intencji spadkodawcy i firmy.

Jakie długi i wydatki wpływają na wysokość zachowku?

Niespłacone długi spadkodawcy pomniejszają czystą wartość spadku, natomiast wydatki Klientki na leczenie ojca mogą stanowić odrębne roszczenie.

Podstawa: Art. 922 KC, Art. 405 KC

Wysokość zachowku oblicza się od tzw. czystej wartości spadku, która stanowi różnicę między aktywami a pasywami spadku. Niespłacona pożyczka prywatna zaciągnięta przez spadkodawcę w maju 2023 roku w kwocie 100 000,00 zł stanowi dług spadkowy. Długi spadkowe są odejmowane od aktywów spadku, co zmniejsza jego czystą wartość i tym samym wpływa na wysokość zachowku.

Wydatki poniesione przez M. A. N. na leczenie ojca w wysokości 38 400,00 zł nie są bezpośrednio częścią roszczenia o zachowek i nie pomniejszają substratu zachowku. Mogą one jednak stanowić samodzielne roszczenie córki wobec spadkobiercy (firmy) o zwrot nakładów lub bezpodstawnego wzbogacenia, o ile nie były świadczeniem z tytułu obowiązku alimentacyjnego.

Aby dokładnie ustalić wszystkie aktywa i pasywa spadku, niezbędne jest sporządzenie spisu inwentarza. Wniosek o taki spis został już złożony, a jego wynik będzie kluczowy dla precyzyjnego wyliczenia czystej wartości spadku.

Jak obliczyć wysokość zachowku w analizowanej sprawie?

Wysokość zachowku oblicza się na podstawie substratu zachowku, który uwzględnia czystą wartość spadku oraz doliczone darowizny, a następnie mnoży przez ułamkowy udział uprawnionego.

Podstawa: Art. 991 KC, Art. 993 KC, Art. 994 KC, Art. 995 KC

Substrat zachowku to podstawa, od której oblicza się zachowek. Składa się on z czystej wartości spadku (aktywa pomniejszone o długi spadkowe) oraz doliczonych darowizn. Udział M. A. N. w zachowku wynosi 1/4 wartości substratu zachowku.

Wariant 1: Jeśli sprzedaż lokalu firmie była czynnością odpłatną. W tym przypadku, hipotetyczna czysta wartość spadku wynosi 350 000,00 zł (450 000,00 zł z transakcji sprzedaży minus 100 000,00 zł długu). Do tego dolicza się darowiznę dla P. A. N. w kwocie 150 000,00 zł. Substrat zachowku wyniesie zatem 500 000,00 zł, a zachowek dla M. A. N. to 1/4 z tej kwoty, czyli 125 000,00 zł.

Wariant 2: Jeśli sprzedaż lokalu firmie była ukrytą darowizną (czynność pozorna). W tym scenariuszu, czysta wartość spadku wynosi -100 000,00 zł (brak aktywów z tej sprzedaży, tylko dług 100 000,00 zł). Do tego dolicza się darowiznę dla P. A. N. (150 000,00 zł) oraz hipotetyczną wartość rynkową lokalu z dnia otwarcia spadku, np. 550 000,00 zł. Substrat zachowku wyniesie 600 000,00 zł, a zachowek dla M. A. N. to 1/4 z tej kwoty, czyli 150 000,00 zł. Należy doliczyć również roszczenie o zwrot wydatków w kwocie 38 400,00 zł, powiększone o odsetki ustawowe za opóźnienie.

Jakie są terminy i główne ryzyka przy dochodzeniu zachowku?

Roszczenie o zachowek przedawnia się z upływem pięciu lat od ogłoszenia testamentu, a głównym ryzykiem jest udowodnienie pozorności transakcji sprzedaży lokalu.

Podstawa: Art. 1007 KC, Art. 123 KC, Art. 730¹ KPC, Art. 747 KPC

Zgodnie z przepisami, roszczenie o zachowek przedawnia się z upływem pięciu lat od ogłoszenia testamentu. Spadkodawca zmarł w lutym 2025 roku, więc termin ten będzie biec od daty ogłoszenia testamentu. Działania podjęte przez M. A. N., takie jak wezwanie do zapłaty wysłane do firmy i wniosek o sporządzenie stanu majątku spadkowego, przerywają bieg przedawnienia. Jest to ważne dla zabezpieczenia roszczenia.

Głównym ryzykiem procesowym jest trudność w udowodnieniu pozorności sprzedaży lokalu firmie. Jeśli M. A. N. nie wykaże, że transakcja była w rzeczywistości ukrytą darowizną, wartość lokalu nie zostanie doliczona do substratu zachowku, co znacząco obniży wysokość roszczenia. Wymaga to zgromadzenia przekonujących dowodów, takich jak opinie biegłych rzeczoznawców majątkowych, dowody na brak rzeczywistego przepływu środków pieniężnych lub zeznania świadków.

Inne ryzyka obejmują niepełną wiedzę o wszystkich aktywach i pasywach spadku do czasu sporządzenia spisu inwentarza, co może wpłynąć na ostateczne wyliczenia. Dodatkowo, proces sądowy może być długotrwały i generować znaczne koszty. Należy również pamiętać, że roszczenie o zwrot wydatków na leczenie ojca jest odrębnym od zachowku i może wymagać osobnego udowodnienia.

Najczęstsze pytania

Czy testament całkowicie pozbawia prawa do zachowku?

Nie, testament, w którym spadkodawca pomija uprawnionego do zachowku, nie pozbawia go automatycznie tego prawa. Prawo do zachowku jest chronione i przysługuje, chyba że uprawniony został skutecznie wydziedziczony lub zrzekł się dziedziczenia.

Czy darowizny dokonane za życia spadkodawcy zawsze dolicza się do zachowku?

Darowizny dokonane na rzecz zstępnych (dzieci, wnuków) oraz małżonka, a także na rzecz innych osób (jeśli zostały dokonane w ciągu 10 lat przed śmiercią spadkodawcy i gdy spadkobiercą nie jest zstępny ani małżonek), dolicza się do substratu zachowku, aby obliczyć jego wysokość.

Od kiedy liczy się termin przedawnienia roszczenia o zachowek?

Termin przedawnienia roszczenia o zachowek wynosi pięć lat i rozpoczyna bieg od daty ogłoszenia testamentu. Czynności takie jak wezwanie do zapłaty czy złożenie wniosku o spis inwentarza mogą przerwać ten bieg.

Jakie dowody są kluczowe w sprawie o zachowek?

Do kluczowych dowodów należą: akt zgonu spadkodawcy, kopia testamentu, akty darowizn, dokumenty dotyczące transakcji majątkowych (np. sprzedaży nieruchomości), dowody poniesionych kosztów (faktury, paragony), a także ewentualnie opinie biegłych rzeczoznawców majątkowych i zeznania świadków.

Dokumenty sprawy do pobrania

Masz podobną sprawę? Przeanalizuj ją w CaseBox AI

Wykup pakiet Konsultacja Prawna, dodaj swoje dokumenty i przeprowadź analizę samodzielnie — z odwołaniami do przepisów i orzeczeń.

Przeanalizuj własną sprawę

Obsługujesz takie sprawy? Pozyskaj zapytania przez Giełdę CaseBox

Na Giełdę trafiają zanonimizowane opisy spraw użytkowników CaseBox.

Zobacz Giełdę CaseBox · Plany Prawnik i Kancelaria

Podstawy prawne

Brzmienie: Art. 991 Kodeks cywilny

§ 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek). § 2. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, bądź w postaci świadczenia od fundacji rodzinnej lub mienia w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 993 Kodeks cywilny

§ 1. Przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów zwykłych i poleceń, natomiast dolicza się do spadku, stosownie do przepisów poniższych, darowizny oraz zapisy windykacyjne dokonane przez spadkodawcę. § 2. Przy obliczaniu zachowku dolicza się także do spadku, stosownie do przepisów poniższych, fundusz założycielski fundacji rodzinnej wniesiony przez spadkodawcę, w przypadku gdy fundacja ta nie jest ustanowiona w testamencie. § 3. Przy obliczaniu zachowku dolicza się także do spadku, stosownie do przepisów poniższych, mienie w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej, o wartości nie większej niż wysokość funduszu założycielskiego fundacji rodzinnej wniesionego przez spadkodawcę.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 994 Kodeks cywilny

§ 1. Przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku. § 2. Przy obliczaniu zachowku należnego zstępnemu nie dolicza się do spadku darowizn uczynionych przez spadkodawcę w czasie, kiedy nie miał zstępnych. Nie dotyczy to jednak wypadku, gdy darowizna została uczyniona na mniej niż trzysta dni przed urodzeniem się zstępnego. § 3. Przy obliczaniu zachowku należnego małżonkowi nie dolicza się do spadku darowizn, które spadkodawca uczynił przed zawarciem z nim małżeństwa.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 996 Kodeks cywilny

§ 1. Zapis windykacyjny oraz darowiznę dokonane przez spadkodawcę na rzecz uprawnionego do zachowku zalicza się na należny mu zachowek. Jeżeli uprawnionym do zachowku jest dalszy zstępny spadkodawcy, zalicza się na należny mu zachowek także zapis windykacyjny oraz darowiznę dokonane przez spadkodawcę na rzecz jego wstępnego. § 2. Świadczenie od fundacji rodzinnej i mienie w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej przekazane na rzecz uprawnionego do zachowku zalicza się na należny mu zachowek. Jeżeli uprawnionym do zachowku jest dalszy zstępny spadkodawcy, zalicza się na należny mu zachowek także świadczenie od fundacji rodzinnej i mienie w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej na rzecz jego wstępnego.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 83 Kodeks cywilny

§ 1. Nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Jeżeli oświadczenie takie zostało złożone dla ukrycia innej czynności prawnej, ważność oświadczenia ocenia się według właściwości tej czynności. § 2. Pozorność oświadczenia woli nie ma wpływu na skuteczność odpłatnej czynności prawnej, dokonanej na podstawie pozornego oświadczenia, jeżeli wskutek tej czynności osoba trzecia nabywa prawo lub zostaje zwolniona od obowiązku, chyba że działała w złej wierze.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 995 Kodeks cywilny

§ 1. Wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalania zachowku. § 2. Wartość przedmiotu zapisu windykacyjnego oblicza się według stanu z chwili otwarcia spadku, a według cen z chwili ustalania zachowku. § 3. Wartość funduszu założycielskiego fundacji rodzinnej i mienia w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej oblicza się według stanu z chwili ich przekazania, a według cen z chwili ustalania zachowku. W przypadku mienia w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej w pierwszej kolejności oblicza się wartość funduszu założycielskiego i wartość mienia w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej, a następnie porównuje się obie wartości, z uwzględnieniem art. 993 § 3.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 922 Kodeks cywilny

§ 1. Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej. § 2. Nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą, jak również prawa, które z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami. § 3. Do długów spadkowych należą także koszty pogrzebu spadkodawcy w takim zakresie, w jakim pogrzeb ten odpowiada zwyczajom przyjętym w danym środowisku, koszty postępowania spadkowego, obowiązek zaspokojenia roszczeń o zachowek oraz obowiązek wykonania zapisów zwykłych i poleceń, jak również inne obowiązki przewidziane w przepisach księgi niniejszej.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 405 Kodeks cywilny

Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 1007 Kodeks cywilny

§ 1. Roszczenia uprawnionego z tytułu zachowku oraz roszczenia spadkobierców o zmniejszenie zapisów zwykłych i poleceń przedawniają się z upływem lat pięciu od ogłoszenia testamentu. § 2. Roszczenie przeciwko osobie obowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanych od spadkodawcy zapisu windykacyjnego lub darowizny przedawnia się z upływem lat pięciu od otwarcia spadku. § 3. Roszczenie przeciwko fundacji rodzinnej obowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanego funduszu założycielskiego przedawnia się z upływem lat pięciu od otwarcia spadku. § 4. Roszczenie przeciwko osobie obowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanego mienia w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej przedawnia się z upływem lat pięciu od otwarcia spadku.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 123 Kodeks cywilny

§ 1. Bieg przedawnienia przerywa się: ⇓ 1) przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia; ⇓ 2) przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje. 3) (uchylony) § 2. (uchylony)

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 730¹ Kodeks postępowania cywilnego

§ 1. Udzielenia zabezpieczenia może żądać każda strona lub uczestnik postępowania, jeżeli uprawdopodobni roszczenie oraz interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia. § 1[1]. W sprawach wymienionych w art. 479[89] sąd w ramach oceny, czy uprawdopodobniono roszczenie, bierze pod uwagę prawdopodobieństwo unieważnienia prawa wyłącznego w innym toczącym się postępowaniu. Okoliczność tę ustala się w oparciu o informacje pochodzące od stron, chyba że jest ona znana sądowi z urzędu. § 2. Interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia istnieje wtedy, gdy brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie zapadłego w sprawie orzeczenia lub w inny sposób uniemożliwi lub poważnie utrudni osiągnięcie celu postępowania w sprawie. § 2[1]. Interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia uważa się za uprawdopodobniony, gdy żądającym zabezpieczenia jest powód dochodzący należności zapłaty z tytułu transakcji handlowej w rozumieniu ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, w przypadku gdy wartość tej transakcji nie przekracza siedemdziesięciu pięciu tysięcy złotych, a dochodzona należność nie została uregulowana i od dnia upływu terminu jej płatności upłynęły co najmniej trzy miesiące § 3. Przy wyborze sposobu zabezpieczenia sąd uwzględni interesy stron lub uczestników postępowania w takiej mierze, aby uprawnionemu zapewnić należytą ochronę prawną, a obowiązanego nie obciążać ponad potrzebę.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 747 Kodeks postępowania cywilnego

Zabezpieczenie roszczeń pieniężnych następuje przez: 1) zajęcie ruchomości, wynagrodzenia za pracę, wierzytelności z rachunku bankowego albo innej wierzytelności lub innego prawa majątkowego; 2) obciążenie nieruchomości obowiązanego hipoteką przymusową; 3) ustanowienie zakazu zbywania lub obciążania nieruchomości, która nie ma urządzonej księgi wieczystej lub której księga wieczysta zaginęła lub uległa zniszczeniu; 4) obciążenie statku albo statku w budowie hipoteką morską; 5) ustanowienie zakazu zbywania spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu; 6) ustanowienie zarządu przymusowego nad przedsiębiorstwem lub gospodarstwem rolnym obowiązanego albo zakładem wchodzącym w skład przedsiębiorstwa lub jego częścią albo częścią gospodarstwa rolnego obowiązanego.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 481 Kodeks cywilny

§ 1. Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. § 2. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy. § 21. Maksymalna wysokość odsetek za opóźnienie nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie (odsetki maksymalne za opóźnienie). § 22. Jeżeli wysokość odsetek za opóźnienie przekracza wysokość odsetek maksymalnych za opóźnienie, należą się odsetki maksymalne za opóźnienie. § 23. Postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać przepisów o odsetkach maksymalnych za opóźnienie, także w przypadku dokonania wyboru prawa obcego. W takim przypadku stosuje się przepisy ustawy. § 24. Minister Sprawiedliwości ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie. § 3. W razie zwłoki dłużnika wierzyciel może nadto żądać naprawienia szkody na zasadach ogólnych.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 968 Kodeks cywilny

§ 1. Spadkodawca może przez rozrządzenie testamentowe zobowiązać spadkobiercę ustawowego lub testamentowego do spełnienia określonego świadczenia majątkowego na rzecz oznaczonej osoby (zapis zwykły). § 2. Spadkodawca może obciążyć zapisem zwykłym także zapisobiercę (dalszy zapis).

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 1039 Kodeks cywilny

§ 1. Jeżeli w razie dziedziczenia ustawowego dział spadku następuje między zstępnymi albo między zstępnymi i małżonkiem, spadkobiercy ci są wzajemnie zobowiązani do zaliczenia na schedę spadkową otrzymanych od spadkodawcy darowizn oraz zapisów windykacyjnych, chyba że z oświadczenia spadkodawcy lub z okoliczności wynika, że darowizna lub zapis windykacyjny zostały dokonane ze zwolnieniem od obowiązku zaliczenia. § 2. Spadkodawca może włożyć obowiązek zaliczenia darowizny lub zapisu windykacyjnego na schedę spadkową także na spadkobiercę ustawowego niewymienionego w paragrafie poprzedzającym. § 3. Nie podlegają zaliczeniu na schedę spadkową drobne darowizny zwyczajowo w danych stosunkach przyjęte.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 17 Kodeks postępowania cywilnego

Do właściwości sądów okręgowych należą sprawy: 1) o prawa niemajątkowe i łącznie z nimi dochodzone roszczenia majątkowe oprócz spraw o ustalenie lub zaprzeczenie pochodzenia dziecka, o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa oraz o rozwiązanie przysposobienia; 2) uchylony 3) o roszczenia wynikające z Prawa prasowego; 4) o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu sporu przewyższa sto tysięcy złotych, oprócz spraw o alimenty, o naruszenie posiadania, o ustanowienie rozdzielności majątkowej między małżonkami oraz spraw rozpoznawanych w elektronicznym postępowaniu upominawczym; 41) o wydanie orzeczenia zastępującego uchwałę o podziale spółdzielni; 42) o uchylenie, stwierdzenie nieważności albo o ustalenie istnienia lub nieistnienia uchwał organów osób prawnych lub jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną; 43) (uchylony) 44) o odszkodowanie z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem; 45) o roszczenia wynikające z naruszenia praw przysługujących na mocy przepisów o ochronie danych osobowych. 5) (uchylony) 6) (uchylony)

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 187 Kodeks postępowania cywilnego

§ 1. Pozew powinien czynić zadość warunkom pisma procesowego, a nadto zawierać: 1) dokładnie określone żądanie, a w sprawach o prawa majątkowe także oznaczenie wartości przedmiotu sporu, chyba że przedmiotem sprawy jest oznaczona kwota pieniężna; 11) oznaczenie daty wymagalności roszczenia w sprawach o zasądzenie roszczenia; 2) wskazanie faktów, na których powód opiera swoje żądanie, a w miarę potrzeby uzasadniających również właściwość sądu; 3) informację, czy strony podjęły próbę mediacji lub innego pozasądowego sposobu rozwiązania sporu, a w przypadku gdy takich prób nie podjęto, wyjaśnienie przyczyn ich niepodjęcia. § 2. Pozew może zawierać wnioski o zabezpieczenie powództwa, nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności i przeprowadzenie rozprawy w nieobecności powoda oraz wnioski służące do przygotowania rozprawy, a w szczególności wnioski o: 1) wezwanie na rozprawę wskazanych przez powoda świadków i biegłych; 2) dokonanie oględzin; 3) polecenie pozwanemu dostarczenia na rozprawę dokumentu będącego w jego posiadaniu, a potrzebnego do przeprowadzenia dowodu, lub przedmiotu oględzin; 4) zażądanie dowodów znajdujących się w sądach, urzędach lub u osób trzecich, wraz z uprawdopodobnieniem, że strona sama nie może ich uzyskać.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 505³ Kodeks postępowania cywilnego

§ 1. Jednym pozwem można dochodzić tylko jednego roszczenia. § 2. Połączenie kilku roszczeń w jednym pozwie jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy wynikają z tego samego stosunku prawnego lub kilku stosunków prawnych tego samego rodzaju. W przypadku niedopuszczalnego połączenia w jednym pozwie kilku roszczeń przewodniczący zarządza zwrot pozwu bez wezwania do usunięcia tego braku. Jeżeli w terminie tygodnia od dnia doręczenia zarządzenia o zwrocie powód cofnie pozew w zakresie żądań niepodlegających łączeniu, pozew w pozostałej części wywołuje skutek od daty jego pierwotnego wniesienia. § 3. Jeżeli powód dochodzi części roszczenia, sprawa podlega rozpoznaniu w postępowaniu przewidzianym w niniejszym rozdziale tylko wtedy, gdy postępowanie to byłoby właściwe dla całego roszczenia wynikającego z faktów przytoczonych przez powoda. W przeciwnym wypadku sprawa rozpoznawana jest z pominięciem przepisów niniejszego rozdziału.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 753 Kodeks postępowania cywilnego

§ 1. W sprawach o alimenty zabezpieczenie może polegać na zobowiązaniu obowiązanego do zapłaty uprawnionemu jednorazowo albo okresowo określonej sumy pieniężnej. W sprawach tych podstawą zabezpieczenia jest jedynie uprawdopodobnienie istnienia roszczenia. § 2. W wypadkach wymienionych w § 1 sąd z urzędu doręcza stronom odpis postanowienia o zabezpieczeniu.

Strona przepisu

Stan prawny i aktualizacja materiału: 2026-10-06.