Spadki

Zachowek po umowie dożywocia: jak dochodzić praw?

Ernest Syska · weryfikacja merytoryczna: Mateusz Jagiełło

Publikacja: 2026-10-06 · aktualizacja: 2026-10-06 · czas czytania 7 min

Roszczenie o zachowek to uprawnienie osób najbliższych spadkodawcy do części jego majątku, nawet jeśli zostali pominięci w testamencie lub majątek został rozdysponowany za życia. Sprawa komplikuje się, gdy spadkodawca zawarł umowę dożywocia, przenosząc nieruchomość na inną osobę, a w umowie znalazły się klauzule wyłączające przyszłe roszczenia spadkowe.

Szybka odpowiedź

Klauzula w umowie dożywocia wyłączająca roszczenia o zachowek jest nieskuteczna, a nieruchomość objęta taką umową może być doliczona do substratu zachowku, jeśli umowa miała charakter pozorny lub była formą darowizny.

  • Klauzula umowna wyłączająca roszczenie o zachowek jest nieskuteczna wobec uprawnionych do zachowku.
  • Nieruchomość z umowy dożywocia może być doliczona do substratu zachowku, jeśli umowa maskowała darowiznę lub rażąco dysproporcjonalnie określała świadczenia.
  • Wartość świadczeń dożywotnika, mająca pomniejszyć roszczenie o zachowek, musi być udowodniona konkretnymi dokumentami.
  • Roszczenie o zachowek przedawnia się z upływem pięciu lat od otwarcia spadku.
  • Kluczowe w sprawie są dowody potwierdzające faktyczny zakres świadczeń i wartość nieruchomości.

Jak wyglądała sprawa?

Córka zmarłego J. K., M. N., dochodzi roszczenia o zachowek po tym, jak ojciec przeniósł własność mieszkania na swoją partnerkę A. Z. w drodze umowy dożywocia.

J. K. zmarł 14 lutego 2025 roku, pozostawiając jako spadkobierców ustawowych dwoje dzieci: M. N. (córkę) i P. K. (syna). Jeszcze za życia, w dniu 15 kwietnia 2021 roku, J. K. zawarł umowę dożywocia z A. Z., swoją partnerką, przenosząc na nią własność lokalu mieszkalnego w Warszawie przy ul. Lipowa 7. Wartość rynkowa tej nieruchomości na dzień otwarcia spadku wynosiła 800 000,00 PLN.

W umowie dożywocia znalazł się zapis, zgodnie z którym strony oświadczyły, że wartość świadczenia odpowiada wartości rynkowej lokalu i nie będzie uwzględniana przy obliczaniu zachowku. Po śmierci J. K., M. N. dowiedziała się o przeniesieniu własności nieruchomości i wystosowała do A. Z. wezwanie do zapłaty zachowku w kwocie 100 000,00 PLN.

A. Z. odmówiła zapłaty, powołując się na wspomniany zapis umowy dożywocia oraz twierdząc, że poniosła koszty opieki, wyżywienia i leczenia J. K. w wysokości 300 000,00 PLN, które przewyższały wartość rynkową lokalu. Nie przedstawiła jednak na te wydatki żadnych faktur ani rachunków.

Czy klauzula w umowie dożywocia wyłączająca zachowek jest ważna?

Postanowienie umowy dożywocia wyłączające wpływ tej umowy na roszczenia spadkowe lub zachowkowe jest nieskuteczne wobec uprawnionych do zachowku.

Zapis w paragrafie 4 umowy dożywocia, który miał wyłączyć wpływ umowy na jakiekolwiek roszczenia spadkowe lub zachowkowe, jest nieważny lub bezskuteczny. Roszczenie o zachowek jest bowiem prawem ustawowym o charakterze bezwzględnie obowiązującym, mającym na celu ochronę najbliższych spadkodawcy, którzy zostali pominięci w spadkobraniu.

Możliwość zrzeczenia się zachowku istnieje, jednak musi to nastąpić w drodze umowy pomiędzy przyszłym spadkobiercą a spadkodawcą, w formie aktu notarialnego (art. 1048 Kodeksu cywilnego). Klauzula zawarta w umowie dożywocia pomiędzy spadkodawcą J. K. a dożywotniczką A. Z. nie jest takim zrzeczeniem się i nie może wiązać M. N. oraz P. K., jako osób trzecich. Postanowienie to, w zakresie, w jakim ma na celu obejście przepisów o zachowku, jest sprzeczne z ustawą (art. 58 § 1 Kodeksu cywilnego) i tym samym nieskuteczne.

Czy nieruchomość objęta umową dożywocia wlicza się do zachowku?

Nieruchomość objęta umową dożywocia co do zasady nie jest doliczana do substratu zachowku, chyba że umowa miała charakter pozorny lub służyła obejściu przepisów o zachowku poprzez rażącą dysproporcję świadczeń.

Umowa dożywocia, w odróżnieniu od darowizny, jest umową odpłatną. Zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego (art. 993 i 994 Kodeksu cywilnego), do spadku dolicza się darowizny, nie zaś świadczenia wzajemne z umów odpłatnych. Oznacza to, że co do zasady wartość nieruchomości przekazanej w drodze umowy dożywocia nie jest uwzględniana przy obliczaniu zachowku.

Jednakże, orzecznictwo dopuszcza możliwość doliczenia wartości nieruchomości z umowy dożywocia do substratu zachowku, jeśli umowa ta miała charakter pozorny (ukrywała darowiznę) lub została zawarta w celu obejścia przepisów o zachowku. Taka sytuacja może mieć miejsce, gdy wartość świadczeń dożywotnika (np. opieki) jest rażąco niska w stosunku do wartości nieruchomości. W przedmiotowej sprawie A. Z. twierdzi, że poniosła koszty w wysokości 300 000,00 PLN, podczas gdy wartość lokalu wynosiła 800 000,00 PLN, co może wskazywać na potencjalną dysproporcję i cel obejścia przepisów o zachowku, jeśli te świadczenia nie zostaną należycie udowodnione.

Jakie świadczenia obdarowanego można potrącić od wartości nieruchomości?

Można potrącić udowodnione świadczenia dożywotnika, lecz ich wartość musi zostać wykazana odpowiednimi dokumentami, takimi jak faktury, rachunki czy potwierdzenia płatności.

A. Z. twierdzi, że poniosła koszty opieki i leczenia w wysokości 300 000,00 PLN na rzecz J. K. Próba potrącenia tych kosztów z wartości nieruchomości jest możliwa tylko wtedy, gdy zostaną one faktycznie i wiarygodnie udowodnione. W materiale sprawy brakuje rachunków lub faktur potwierdzających te wydatki, co stanowi istotną słabość argumentacji A. Z.

Zgodnie z ogólną zasadą ciężaru dowodu (art. 6 Kodeksu cywilnego), to na osobie, która z danego faktu wywodzi skutki prawne, spoczywa obowiązek jego udowodnienia. A. Z. będzie musiała przedstawić konkretne dowody, takie jak faktury za leki, rachunki za leczenie, umowy z opiekunami, potwierdzenia przelewów lub inne dokumenty finansowe. W razie potrzeby sąd może powołać biegłego z zakresu opieki i utrzymania w celu oszacowania rynkowej wartości świadczeń opiekuńczych za dany okres.

Jakie są terminy na dochodzenie zachowku?

Roszczenie o zachowek przedawnia się z upływem pięciu lat od otwarcia spadku.

Zgodnie z art. 1007 § 1 Kodeksu cywilnego, roszczenia uprawnionego z tytułu zachowku przedawniają się z upływem pięciu lat od ogłoszenia testamentu, a w przypadku jego braku – od otwarcia spadku. Otwarcie spadku w tej sprawie nastąpiło 14 lutego 2025 roku, co oznacza, że termin na złożenie pozwu o zachowek upływa 14 lutego 2030 roku.

Wysłane wezwanie do zapłaty zachowku (10 czerwca 2025 roku) jest czynnością zmierzającą do dochodzenia roszczenia i nie wpływa negatywnie na biegnący termin przedawnienia. W kontekście tej sprawy, roszczenie o bezskuteczność czynności prawnej w rozumieniu skargi pauliańskiej (art. 527 Kodeksu cywilnego) nie jest adekwatne, ponieważ umowa dożywocia jest umową odpłatną. Wszelkie roszczenia A. Z. związane z rzekomymi wydatkami zostaną rozliczone w ramach postępowania o zachowek.

Jakie dowody są kluczowe w sprawie o zachowek?

Kluczowe będą dowody podważające twierdzenia A. Z. o poniesionych wydatkach i faktycznym zakresie opieki, a także potwierdzające wartość nieruchomości.

W celu skutecznego dochodzenia zachowku, M. N. i P. K. powinni zgromadzić następujące dowody: odpis aktu zgonu J. K., kopię notarialną umowy dożywocia, wypis z księgi wieczystej nieruchomości oraz wstępny kosztorys rzeczoznawcy, potwierdzający wartość lokalu na dzień otwarcia spadku. Dodatkowo, niezbędne będą kopie wezwania do zapłaty zachowku oraz odpowiedzi A. Z.

Niezwykle ważne będą dowody dotyczące faktycznego zakresu świadczonej przez A. Z. opieki i ponoszonych przez nią kosztów. W związku z brakiem rachunków czy faktur, istotne będzie przesłuchanie A. Z. oraz powołanie świadków (np. sąsiadów, rodziny, personelu medycznego), którzy mogą zeznawać na temat stanu zdrowia J. K. oraz rzeczywistego zakresu opieki. Możliwe jest również wnioskowanie o opinię biegłego z zakresu szacowania nieruchomości oraz z zakresu kosztów opieki i utrzymania, aby zweryfikować rynkową wartość świadczeń i koszty.

Jak obliczyć kwotę zachowku dla uprawnionej?

Kwota zachowku jest obliczana jako ułamek wartości spadku, doliczając wartość nieruchomości po odjęciu udowodnionych świadczeń dożywotnika.

J. K. zmarł, pozostawiając dwoje dzieci, M. N. i P. K., które są jego spadkobiercami ustawowymi. Zakładając brak testamentu i innych uprawnionych, każde z dzieci dziedziczyłoby 1/2 spadku. Udział spadkowy stanowiący podstawę do obliczenia zachowku dla M. N. wynosi 1/2, a sam zachowek to 1/2 z tego udziału, czyli 1/4 wartości substratu zachowku (art. 991 § 1 Kodeksu cywilnego).

Wartość nieruchomości na dzień otwarcia spadku wynosi 800 000,00 PLN. Jeśli sąd uzna, że umowa dożywocia w całości lub w części stanowiła darowiznę lub obejście prawa, do substratu zachowku zostanie doliczona wartość lokalu. Kwota ta może być pomniejszona o udowodnione świadczenia A. Z. Gdyby na przykład koszty w wysokości 300 000,00 PLN zostały w pełni udowodnione, substrat zachowku wyniósłby 500 000,00 PLN (800 000,00 PLN - 300 000,00 PLN). W takim wypadku zachowek dla M. N. wyniósłby 125 000,00 PLN (1/4 z 500 000,00 PLN). Żądana przez M. N. kwota 100 000,00 PLN jest niższa niż potencjalnie wyliczony zachowek, co może działać na jej korzyść. Odsetki ustawowe za opóźnienie powinny być naliczane od dnia wymagalności roszczenia, czyli od 25 czerwca 2025 roku.

Jakie są ryzyka procesowe i rekomendowana strategia?

Głównym ryzykiem jest konieczność przekonania sądu, że umowa dożywocia, mimo swej natury, powinna być traktowana jak darowizna, a rekomendowaną strategią jest złożenie pozwu o zapłatę zachowku.

Największym ryzykiem procesowym dla M. N. jest odpłatny charakter umowy dożywocia, który zasadniczo wyklucza jej doliczanie do substratu zachowku. Konieczne będzie przekonanie sądu, że w tej konkretnej sprawie umowa miała charakter pozorny, ukrywała darowiznę lub stanowiła obejście przepisów o zachowku. Strona przeciwna może przedstawić dowody na poniesione koszty opieki, nawet jeśli obecnie ich brak. Potencjalne kontrroszczenia A. Z. mogłyby dotyczyć np. roszczeń regresowych za poniesione wydatki, jednak ich zasadność jest wątpliwa w kontekście zachowku.

Optymalna strategia działania polega na niezwłocznym zainicjowaniu postępowania sądowego o zapłatę zachowku. Kluczowa argumentacja prawna powinna opierać się na nieskuteczności klauzuli z paragrafu 4 umowy oraz na dążeniu do doliczenia wartości nieruchomości do substratu zachowku, wskazując na rażącą dysproporcję świadczeń. Należy zgromadzić wszystkie dostępne dowody i przygotować wnioski dowodowe, w tym dotyczące przesłuchania świadków i opinii biegłych, aby podważyć twierdzenia A. Z. o poniesionych kosztach i potwierdzić rzeczywistą wartość nieruchomości. W razie obawy o zbycie nieruchomości przez A. Z., warto rozważyć wniosek o zabezpieczenie powództwa.

Najczęstsze pytania

Czy umowa dożywocia zawsze wyklucza roszczenia o zachowek?

Nie, umowa dożywocia co do zasady nie jest doliczana do substratu zachowku jako umowa odpłatna. Jednakże, jeśli umowa miała na celu obejście przepisów o zachowku lub w rzeczywistości była ukrytą darowizną (np. z powodu rażącej dysproporcji między wartością nieruchomości a świadczeniami dożywotnika), sąd może doliczyć jej wartość do substratu zachowku.

Jak udowodnić faktyczny zakres świadczeń z umowy dożywocia?

Udowodnienie faktycznego zakresu świadczeń z umowy dożywocia wymaga przedstawienia konkretnych dowodów, takich jak faktury, rachunki za leczenie i opiekę, potwierdzenia przelewów. Brak takich dokumentów znacznie osłabia argumentację o poniesionych kosztach. Pomocne mogą być także zeznania świadków, którzy potwierdzą faktyczny zakres opieki, a także opinia biegłego sądowego z zakresu kosztów opieki i utrzymania.

Dokumenty sprawy do pobrania

Masz podobną sprawę? Przeanalizuj ją w CaseBox AI

Wykup pakiet Konsultacja Prawna, dodaj swoje dokumenty i przeprowadź analizę samodzielnie — z odwołaniami do przepisów i orzeczeń.

Przeanalizuj własną sprawę

Obsługujesz takie sprawy? Pozyskaj zapytania przez Giełdę CaseBox

Na Giełdę trafiają zanonimizowane opisy spraw użytkowników CaseBox.

Zobacz Giełdę CaseBox · Plany Prawnik i Kancelaria

Podstawy prawne

Brzmienie: Art. 908 Kodeks cywilny

§ 1. Jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (umowa o dożywocie), powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym. § 2. Jeżeli w umowie o dożywocie nabywca nieruchomości zobowiązał się obciążyć ją na rzecz zbywcy użytkowaniem, którego wykonywanie jest ograniczone do części nieruchomości, służebnością mieszkania lub inną służebnością osobistą albo spełniać powtarzające się świadczenia w pieniądzach lub w rzeczach oznaczonych co do gatunku, użytkowanie, służebność osobista oraz uprawnienie do powtarzających się świadczeń należą do treści prawa dożywocia. § 3. Dożywocie można zastrzec także na rzecz osoby bliskiej zbywcy nieruchomości.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 910 Kodeks cywilny

§ 1. Przeniesienie własności nieruchomości na podstawie umowy o dożywocie następuje z jednoczesnym obciążeniem nieruchomości prawem dożywocia. Do takiego obciążenia stosuje się odpowiednio przepisy o prawach rzeczowych ograniczonych. § 2. W razie zbycia nieruchomości obciążonej prawem dożywocia nabywca ponosi także osobistą odpowiedzialność za świadczenia tym prawem objęte, chyba że stały się wymagalne w czasie, kiedy nieruchomość nie była jego własnością. Osobista odpowiedzialność współwłaścicieli jest solidarna.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 911 Kodeks cywilny

Prawo dożywocia ustanowione na rzecz kilku osób ulega w razie śmierci jednej z tych osób odpowiedniemu zmniejszeniu.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 912 Kodeks cywilny

Prawo dożywocia jest niezbywalne.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 913 Kodeks cywilny

§ 1. Jeżeli z jakichkolwiek powodów wytworzą się między dożywotnikiem a zobowiązanym takie stosunki, że nie można wymagać od stron, żeby pozostawały nadal w bezpośredniej ze sobą styczności, sąd na żądanie jednej z nich zamieni wszystkie lub niektóre uprawnienia objęte treścią prawa dożywocia na dożywotnią rentę odpowiadającą wartości tych uprawnień. § 2. W wypadkach wyjątkowych sąd może na żądanie zobowiązanego lub dożywotnika, jeżeli dożywotnik jest zbywcą nieruchomości, rozwiązać umowę o dożywocie.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 914 Kodeks cywilny

Jeżeli zobowiązany z tytułu umowy o dożywocie zbył otrzymaną nieruchomość, dożywotnik może żądać zamiany prawa dożywocia na dożywotnią rentę odpowiadającą wartości tego prawa.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 915 Kodeks cywilny

Przepisy dwóch artykułów poprzedzających stosuje się odpowiednio do umów, przez które nabywca nieruchomości zobowiązał się, w celu zapewnienia zbywcy dożywotniego utrzymania, do obciążenia nieruchomości użytkowaniem z ograniczeniem jego wykonywania do części nieruchomości.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 991 Kodeks cywilny

§ 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek). § 2. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, bądź w postaci świadczenia od fundacji rodzinnej lub mienia w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 993 Kodeks cywilny

§ 1. Przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów zwykłych i poleceń, natomiast dolicza się do spadku, stosownie do przepisów poniższych, darowizny oraz zapisy windykacyjne dokonane przez spadkodawcę. § 2. Przy obliczaniu zachowku dolicza się także do spadku, stosownie do przepisów poniższych, fundusz założycielski fundacji rodzinnej wniesiony przez spadkodawcę, w przypadku gdy fundacja ta nie jest ustanowiona w testamencie. § 3. Przy obliczaniu zachowku dolicza się także do spadku, stosownie do przepisów poniższych, mienie w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej, o wartości nie większej niż wysokość funduszu założycielskiego fundacji rodzinnej wniesionego przez spadkodawcę.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 994 Kodeks cywilny

§ 1. Przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku. § 2. Przy obliczaniu zachowku należnego zstępnemu nie dolicza się do spadku darowizn uczynionych przez spadkodawcę w czasie, kiedy nie miał zstępnych. Nie dotyczy to jednak wypadku, gdy darowizna została uczyniona na mniej niż trzysta dni przed urodzeniem się zstępnego. § 3. Przy obliczaniu zachowku należnego małżonkowi nie dolicza się do spadku darowizn, które spadkodawca uczynił przed zawarciem z nim małżeństwa.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 995 Kodeks cywilny

§ 1. Wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalania zachowku. § 2. Wartość przedmiotu zapisu windykacyjnego oblicza się według stanu z chwili otwarcia spadku, a według cen z chwili ustalania zachowku. § 3. Wartość funduszu założycielskiego fundacji rodzinnej i mienia w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej oblicza się według stanu z chwili ich przekazania, a według cen z chwili ustalania zachowku. W przypadku mienia w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej w pierwszej kolejności oblicza się wartość funduszu założycielskiego i wartość mienia w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej, a następnie porównuje się obie wartości, z uwzględnieniem art. 993 § 3.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 1007 Kodeks cywilny

§ 1. Roszczenia uprawnionego z tytułu zachowku oraz roszczenia spadkobierców o zmniejszenie zapisów zwykłych i poleceń przedawniają się z upływem lat pięciu od ogłoszenia testamentu. § 2. Roszczenie przeciwko osobie obowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanych od spadkodawcy zapisu windykacyjnego lub darowizny przedawnia się z upływem lat pięciu od otwarcia spadku. § 3. Roszczenie przeciwko fundacji rodzinnej obowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanego funduszu założycielskiego przedawnia się z upływem lat pięciu od otwarcia spadku. § 4. Roszczenie przeciwko osobie obowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanego mienia w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej przedawnia się z upływem lat pięciu od otwarcia spadku.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 1048 Kodeks cywilny

§ 1. Spadkobierca ustawowy może przez umowę z przyszłym spadkodawcą zrzec się dziedziczenia po nim. Umowa taka powinna być zawarta w formie aktu notarialnego. § 2. Zrzeczenie się dziedziczenia może być ograniczone do zrzeczenia się tylko prawa do zachowku w całości lub w części. § 3. Zrzeczenie się dziedziczenia na korzyść innej osoby uważa się w razie wątpliwości za zrzeczenie się pod warunkiem, że ta osoba będzie dziedziczyć.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 58 Kodeks cywilny

§ 1. Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy. § 2. Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. § 3. Jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 6 Kodeks cywilny

Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 187 Kodeks postępowania cywilnego

§ 1. Pozew powinien czynić zadość warunkom pisma procesowego, a nadto zawierać: 1) dokładnie określone żądanie, a w sprawach o prawa majątkowe także oznaczenie wartości przedmiotu sporu, chyba że przedmiotem sprawy jest oznaczona kwota pieniężna; 11) oznaczenie daty wymagalności roszczenia w sprawach o zasądzenie roszczenia; 2) wskazanie faktów, na których powód opiera swoje żądanie, a w miarę potrzeby uzasadniających również właściwość sądu; 3) informację, czy strony podjęły próbę mediacji lub innego pozasądowego sposobu rozwiązania sporu, a w przypadku gdy takich prób nie podjęto, wyjaśnienie przyczyn ich niepodjęcia. § 2. Pozew może zawierać wnioski o zabezpieczenie powództwa, nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności i przeprowadzenie rozprawy w nieobecności powoda oraz wnioski służące do przygotowania rozprawy, a w szczególności wnioski o: 1) wezwanie na rozprawę wskazanych przez powoda świadków i biegłych; 2) dokonanie oględzin; 3) polecenie pozwanemu dostarczenia na rozprawę dokumentu będącego w jego posiadaniu, a potrzebnego do przeprowadzenia dowodu, lub przedmiotu oględzin; 4) zażądanie dowodów znajdujących się w sądach, urzędach lub u osób trzecich, wraz z uprawdopodobnieniem, że strona sama nie może ich uzyskać.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 232 Kodeks postępowania cywilnego

Strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Sąd może dopuścić dowód niewskazany przez stronę.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 3 Kodeks postępowania cywilnego

Strony i uczestnicy postępowania obowiązani są dokonywać czynności procesowych zgodnie z dobrymi obyczajami, dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek oraz przedstawiać dowody.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 205³ Kodeks postępowania cywilnego

§ 1. W uzasadnionych przypadkach, w szczególności w sprawach zawiłych lub obrachunkowych, przewodniczący może zarządzić wymianę przez strony pism przygotowawczych, oznaczając porządek składania pism, terminy, w których pisma należy złożyć, i okoliczności, które mają być wyjaśnione. § 2. Przewodniczący może zobowiązać stronę, by w piśmie przygotowawczym podała wszystkie twierdzenia i dowody istotne dla rozstrzygnięcia sprawy pod rygorem utraty prawa do ich powoływania w toku dalszego postępowania. W takim przypadku twierdzenia i dowody zgłoszone z naruszeniem tego obowiązku podlegają pominięciu, chyba że strona uprawdopodobni, iż ich powołanie w piśmie przygotowawczym nie było możliwe albo że potrzeba ich powołania wynikła później. § 3. Późniejsze wyznaczenie posiedzenia przygotowawczego nie powoduje otwarcia terminu do zgłaszania nowych twierdzeń i dowodów. § 4. Stronę zastępowaną przez adwokata, radcę prawnego, rzecznika patentowego lub Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej przewodniczący może zobowiązać do wskazania w piśmie przygotowawczym także podstaw prawnych jej żądań i wniosków, w miarę potrzeby ograniczając zakres tego wskazania. § 5. Przewodniczący zarządza zwrot pisma przygotowawczego złożonego z uchybieniem terminu albo bez zarządzenia.

Strona przepisu

Stan prawny i aktualizacja materiału: 2026-10-06.