Ubezpieczenia i odszkodowania
Odszkodowanie za Błąd Medyczny przy Kolonoskopii: Analiza Sprawy
Ernest Syska · weryfikacja merytoryczna: Mateusz Jagiełło
Publikacja: 2026-10-06 · aktualizacja: 2026-10-06 · czas czytania 7 min
Niniejszy artykuł analizuje przypadek pacjentki A. N., która doznała poważnych powikłań po planowanej kolonoskopii, skutkujących koniecznością pilnej operacji. Sprawa dotyczy dochodzenia odszkodowania i zadośćuczynienia za domniemany błąd medyczny oraz skuteczności odmowy wypłaty świadczeń przez ubezpieczyciela placówki.
- Jak udowodnić błąd medyczny?
- Czy ubezpieczyciel zawsze odpowiada?
- Jakie są terminy przedawnienia?
Szybka odpowiedź
Dochodzenie odszkodowania za perforację jelita po kolonoskopii wymaga wykazania błędu medycznego w sztuce lub braku świadomej zgody pacjenta. Poszkodowanemu przysługuje zadośćuczynienie za krzywdę oraz odszkodowanie za koszty leczenia i rekonwalescencji.
- Perforacja jelita podczas kolonoskopii stanowi podstawę odpowiedzialności, gdy wynika z braku należytej staranności lekarza (art. 415, 430 KC).
- Przeprowadzenie zabiegu bez należytego poinformowania pacjenta o ryzyku perforacji narusza prawa pacjenta (art. 31 Ustawy o prawach pacjenta).
- Zadośćuczynienie pieniężne rekompensuje cierpienie fizyczne i psychiczne po uszkodzeniu jelita (art. 445 KC).
- Odszkodowanie obejmuje wszelkie koszty ponownej operacji, leków, opieki i utraconych dochodów (art. 444 KC).
- Podstawowym dowodem w procesie sądowym przeciwko szpitalowi jest opinia biegłego sądowego z zakresu gastroenterologii lub chirurgii.
Jak wyglądała sprawa?
Pacjentka A. N. doznała perforacji jelita grubego podczas kolonoskopii w placówce medycznej, co doprowadziło do pilnej operacji i hospitalizacji.
A. N., w wieku 42 lat, zgłosiła się na planowaną kolonoskopię do placówki medycznej P. Z. sp. z o.o. w dniu 15 lutego 2024 roku z powodu nawracających dolegliwości brzusznych. Zabieg został wykonany przez dyrektora medycznego P. K. w gabinecie endoskopowym.
Po zabiegu, jeszcze tego samego dnia, u pacjentki wystąpił ostry ból brzucha i krwawienie, co skutkowało pilną hospitalizacją. Następnego dnia, 16 lutego 2024 roku, wykonana tomografia komputerowa potwierdziła perforację jelita grubego i rozlane zapalenie otrzewnej, co wymagało natychmiastowej operacji laparotomicznej i 72-godzinnej intensywnej opieki.
A. N. dochodzi od placówki medycznej oraz jej ubezpieczyciela, T. U. B. M. S.A., zwrotu kosztów leczenia szpitalnego w wysokości 28 450,00 PLN, dodatkowych kosztów dojazdów i leków w kwocie 1 250,00 PLN, utraconego wynagrodzenia w wysokości 12 000,00 PLN netto oraz zadośćuczynienia za doznane krzywdy psychiczne i ból w kwocie 120 000,00 PLN, co łącznie daje roszczenie na 161 700,00 PLN wraz z odsetkami od 20 marca 2024 roku.
Czy perforacja jelita po kolonoskopii to zawsze błąd medyczny?
Perforacja jelita grubego po kolonoskopii nie zawsze jest automatycznie błędem medycznym, ale może nim być, jeśli jej wystąpienie wynika z naruszenia standardów medycznych.
Placówka medyczna i ubezpieczyciel utrzymują, że perforacja jelita grubego jest znanym i statystycznie możliwym powikłaniem kolonoskopii, a jej wystąpienie nie oznacza automatycznie błędu medycznego. Wskazują, że zabieg był przeprowadzony zgodnie z obowiązującymi procedurami, a dokumentacja nie wykazuje rażącego niedbalstwa.
Jednakże, analiza karty zabiegu kolonoskopii (KZ-████-███) ujawnia pewne braki w dokumentacji, które mogą wskazywać na potencjalne naruszenie standardów. W dokumencie brakuje zapisu o zastosowaniu trokaru, natychmiastowym założeniu klipsów hemostatycznych, a także precyzyjnego opisu techniki usuwania polipa, w tym ustawień diatermii. Te braki mogą utrudniać ocenę prawidłowości wykonania zabiegu.
Wykazanie błędu medycznego wymaga udowodnienia, że działanie lub zaniechanie personelu medycznego było niezgodne z aktualną wiedzą medyczną i przyjętymi standardami postępowania, a także że istniał związek przyczynowy między tym błędem a szkodą. Konieczne jest również wykazanie winy po stronie sprawcy, co może być błędem w sztuce medycznej lub niedbalstwem.
Jakie dowody są kluczowe w sprawie o błąd medyczny?
Kluczowe dowody w sprawie o błąd medyczny obejmują pełną dokumentację medyczną, zeznania personelu, a przede wszystkim opinię biegłego z zakresu gastroenterologii lub endoskopii.
W procesie o odszkodowanie za błąd medyczny niezbędne będzie zebranie i przedstawienie pełnej dokumentacji medycznej pacjentki, w tym karty zabiegu kolonoskopii, wyników badań diagnostycznych (np. tomografii komputerowej), karty zabiegowej ze szpitala oraz dokumentacji z hospitalizacji. Należy również zabezpieczyć zapisy monitoringu, jeśli takie istnieją, oraz kopie polis ubezpieczeniowych.
Najważniejszym środkiem dowodowym będzie opinia biegłego sądowego z zakresu gastroenterologii i endoskopii, który oceni, czy technika wykonania polipektomii, zastosowanie hemostazy oraz szybkość rozpoznania perforacji były zgodne z aktualnymi standardami medycznymi. Biegły powinien również ocenić, czy pacjentka została należycie poinformowana o ryzyku związanym z zabiegiem.
W ramach wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego, należy precyzyjnie określić zakres pytań, między innymi czy doszło do naruszenia standardów medycznych, czy perforacja była wynikiem błędu w sztuce, czy można było jej uniknąć przy zachowaniu należytej staranności, a także czy dokumentacja medyczna została prowadzona prawidłowo i kompletnie.
Czy klauzula wyłączająca odpowiedzialność ubezpieczyciela jest skuteczna?
Skuteczność klauzuli polisy OC, która wyłącza odpowiedzialność ubezpieczyciela za rażące niedbalstwo warunkowane prawomocnym wyrokiem sądowym, jest wątpliwa w kontekście ochrony poszkodowanego.
Ubezpieczyciel odmówił pokrycia kosztów leczenia szpitalnego, powołując się na §5 pkt 3 polisy OC, który wyłącza odpowiedzialność za szkody powstałe wskutek rażącego niedbalstwa personelu medycznego, warunkując jego stwierdzenie prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego. Takie postanowienie umowy ubezpieczenia budzi poważne wątpliwości prawne.
W przypadku obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, jak ma to miejsce w działalności leczniczej, poszkodowany ma prawo dochodzić roszczeń bezpośrednio od ubezpieczyciela. Klauzule umowne, które istotnie ograniczają to prawo lub uzależniają je od dodatkowych, trudnych do spełnienia warunków (jak prawomocny wyrok stwierdzający rażące niedbalstwo), mogą być uznane za bezskuteczne wobec poszkodowanego, zwłaszcza jeśli są sprzeczne z celem i naturą ubezpieczenia obowiązkowego.
Interpretacja takich klauzul musi uwzględniać zasady ochrony poszkodowanych. Stwierdzenie rażącego niedbalstwa w procesie sądowym jest domeną sądu cywilnego i nie powinno być sztucznie uzależnione od innych postępowań, a tym bardziej nie powinno zwalniać ubezpieczyciela z odpowiedzialności, jeśli spełnione są przesłanki odpowiedzialności cywilnej ubezpieczonego.
Jakie roszczenia może dochodzić poszkodowana pacjentka?
Poszkodowana pacjentka może dochodzić roszczeń o odszkodowanie za poniesione koszty leczenia i utracone dochody, a także zadośćuczynienia za doznaną krzywdę niemajątkową.
A. N. domaga się zwrotu kosztów leczenia szpitalnego w wysokości 28 450,00 PLN, udokumentowanych fakturą, oraz dodatkowych kosztów dojazdów i leków po wypisie w kwocie 1 250,00 PLN. Te roszczenia stanowią odszkodowanie za szkodę majątkową i wymagają udokumentowania poniesionych wydatków.
Pacjentka żąda również zwrotu utraconego wynagrodzenia w wysokości 12 000,00 PLN netto za okres niezdolności do pracy od 16 lutego do 30 kwietnia 2024 roku. Wysokość utraconego dochodu może być udowodniona zaświadczeniem od pracodawcy oraz listami płac.
Dodatkowo, A. N. wnosi o zadośćuczynienie za doznaną krzywdę niemajątkową (ból, cierpienie, naruszenie integralności cielesnej) w kwocie 120 000,00 PLN. Wysokość zadośćuczynienia jest oceniana przez sąd indywidualnie, z uwzględnieniem rozmiaru cierpień fizycznych i psychicznych, trwałości skutków zdarzenia, wpływu na życie prywatne i zawodowe poszkodowanego, a także porównawczego orzecznictwa sądowego w podobnych sprawach.
Jakie są terminy przedawnienia roszczeń?
Roszczenia z tytułu błędu medycznego przedawniają się z upływem trzech lat od dnia, w którym poszkodowana dowiedziała się o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia, jednak nie później niż dziesięć lat od zdarzenia.
Roszczenia o naprawienie szkody wynikłej z czynu niedozwolonego, w tym z błędu medycznego, przedawniają się zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego. Zasadniczy termin przedawnienia wynosi trzy lata od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże, termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę.
W niniejszej sprawie, zdarzenie wywołujące szkodę miało miejsce 15 lutego 2024 roku (zabieg kolonoskopii), a diagnoza perforacji i zapalenia otrzewnej nastąpiła 16 lutego 2024 roku. A. N. zgłosiła roszczenie do placówki 20 marca 2024 roku, co stanowi istotną datę dla oceny biegu terminu przedawnienia. Wezwanie do zapłaty może przerwać bieg przedawnienia.
W przypadku, gdy szkoda wynikałaby ze zbrodni lub występku, roszczenie o jej naprawienie przedawnia się z upływem lat dwudziestu od dnia popełnienia przestępstwa. Należy również pamiętać o ewentualnych przerwach i zawieszeniach biegu przedawnienia, na przykład w wyniku zgłoszenia roszczenia do ubezpieczyciela lub wszczęcia postępowania polubownego.
Jakie ryzyka procesowe należy wziąć pod uwagę i jakie są alternatywne rozwiązania sporu?
Ryzyka procesowe obejmują koszty sądowe i długi czas trwania postępowania, zwłaszcza ze względu na potrzebę opinii biegłego, a alternatywne rozwiązania to mediacja lub ugoda.
Prowadzenie sprawy o błąd medyczny wiąże się z szeregiem ryzyk procesowych. Jednym z nich jest długi czas trwania postępowania sądowego, który często wynika z konieczności uzyskania jednej lub wielu opinii biegłych sądowych, co bywa procesem czasochłonnym. Kolejnym ryzykiem są wysokie koszty procesu, obejmujące opłaty sądowe, wynagrodzenia pełnomocników oraz zaliczki na poczet wynagrodzenia biegłych.
Ponadto, istnieje ryzyko częściowego lub całkowitego oddalenia powództwa, zwłaszcza w obliczu argumentacji strony przeciwnej o powikłaniach jako znanym ryzyku zabiegu. Klauzula w polisie ubezpieczyciela, warunkująca odpowiedzialność prawomocnym wyrokiem stwierdzającym rażące niedbalstwo, również stanowi istotne ryzyko, mimo że jej skuteczność jest prawnie sporna.
Alternatywnymi drogami rozwiązania sporu mogą być mediacja lub postępowanie polubowne z ubezpieczycielem lub placówką medyczną. Negocjacje ugodowe pozwalają na szybsze zakończenie sprawy i uniknięcie kosztów sądowych, choć mogą wymagać kompromisu w zakresie wysokości roszczeń. W przypadku braku porozumienia na etapie przedsądowym, dalsze kroki procesowe stają się koniecznością.
Najczęstsze pytania
Jak dochodzić odszkodowania za powikłania po kolonoskopii?
Należy zgromadzić dokumentację medyczną, skierować przedsądowe wezwanie do zapłaty do szpitala i ubezpieczyciela, a przy braku ugody wnieść pozew do sądu.
Czy perforacja jelita podczas kolonoskopii zawsze oznacza błąd medyczny?
Nie zawsze. Perforacja jest błędem, gdy wynika ze złamania procedur lub braku ostrożności lekarza. Bez błędu odpowiada się za brak zgody uświadomionej.
Co to jest zgoda uświadomiona pacjenta na zabieg kolonoskopii?
To zgoda wyrażona po wyczerpującym poinformowaniu pacjenta przez lekarza o celu badania, przebiegu oraz istotnym ryzyku powikłań, w tym perforacji.
Czym różni się odszkodowanie od zadośćuczynienia po błędzie medycznym?
Zadośćuczynienie płaci się za ból i cierpienie psychiczne, a odszkodowanie pokrywa stratę finansową: koszty leczenia, leków, opieki i utracony dochód.
Kto odpowiada za błąd medyczny podczas kolonoskopii w szpitalu?
Odpowiedzialność ponosi placówka medyczna (szpital), ubezpieczyciel OC szpitala oraz lekarz wykonujący zabieg na zasadach odpowiedzialności solidarnej.
Dokumenty sprawy do pobrania
- Sprawa 193 — stan faktyczny i dokumenty (DOCX) — DOCX · 17 KB
- Sprawa 193 — rozwiązanie CaseBox (DOCX) — DOCX · 14 KB
Masz podobną sprawę? Przeanalizuj ją w CaseBox AI
Wykup pakiet Konsultacja Prawna, dodaj swoje dokumenty i przeprowadź analizę samodzielnie — z odwołaniami do przepisów i orzeczeń.
Obsługujesz takie sprawy? Pozyskaj zapytania przez Giełdę CaseBox
Na Giełdę trafiają zanonimizowane opisy spraw użytkowników CaseBox.
Podstawy prawne
- art. 415 k.c.
- art. 355 k.c.
- art. 831 k.c.
- art. 832 k.c.
- art. 833 k.c.
- art. 834 k.c.
- art. 442(1) k.c.
- art. 442 k.c.
- art. 116 k.c.
- art. 730 k.p.c.
- art. 730(1) k.p.c.
Brzmienie: Art. 415 Kodeks cywilny
Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.
Brzmienie: Art. 355 Kodeks cywilny
§ 1. Dłużnik obowiązany jest do staranności ogólnie wymaganej w stosunkach danego rodzaju (należyta staranność). § 2. Należytą staranność dłużnika w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej określa się przy uwzględnieniu zawodowego charakteru tej działalności.
Brzmienie: Art. 831 Kodeks cywilny
§ 1. Ubezpieczający może wskazać jedną lub więcej osób uprawnionych do otrzymania sumy ubezpieczenia w razie śmierci osoby ubezpieczonej; może również zawrzeć umowę ubezpieczenia na okaziciela. Ubezpieczający może każde z tych zastrzeżeń zmienić lub odwołać w każdym czasie. § 11. W razie zawarcia umowy ubezpieczenia na cudzy rachunek do wykonywania uprawnień, o których mowa w paragrafie poprzedzającym, konieczna jest uprzednia zgoda ubezpieczonego; umowa lub ogólne warunki ubezpieczenia mogą przewidywać, że uprawnienia te ubezpieczony może wykonywać samodzielnie. § 2. Jeżeli wskazano kilka osób uprawnionych do otrzymania sumy ubezpieczenia, a nie oznaczono udziału każdej z nich w tej sumie, ich udziały są równe. § 3. Suma ubezpieczenia przypadająca uprawnionemu nie należy do spadku po ubezpieczonym.
Brzmienie: Art. 832 Kodeks cywilny
§ 1. Wskazanie uprawnionego do otrzymania sumy ubezpieczenia staje się bezskuteczne, jeżeli uprawniony zmarł przed śmiercią ubezpieczonego albo jeżeli umyślnie przyczynił się do jego śmierci. § 2. Jeżeli w chwili śmierci ubezpieczonego nie ma osoby uprawnionej do otrzymania sumy ubezpieczenia, suma ta przypada najbliższej rodzinie ubezpieczonego w kolejności ustalonej w ogólnych warunkach ubezpieczenia, chyba że umówiono się inaczej.
Brzmienie: Art. 833 Kodeks cywilny
Przy ubezpieczeniu na życie samobójstwo ubezpieczonego nie zwalnia ubezpieczyciela od obowiązku świadczenia, jeżeli samobójstwo nastąpiło po upływie lat dwóch od zawarcia umowy ubezpieczenia. Umowa lub ogólne warunki ubezpieczenia mogą skrócić ten termin, nie bardziej jednak niż do 6 miesięcy.
Brzmienie: Art. 834 Kodeks cywilny
Jeżeli do wypadku doszło po upływie lat trzech od zawarcia umowy ubezpieczenia na życie, ubezpieczyciel nie może podnieść zarzutu, że przy zawieraniu umowy podano wiadomości nieprawdziwe, w szczególności że zatajona została choroba osoby ubezpieczonej. Umowa lub ogólne warunki ubezpieczenia mogą skrócić powyższy termin.
Brzmienie: Art. 116 Kodeks cywilny
§ 1. Jeżeli skutki czynności prawnej mają powstać w oznaczonym terminie, stosuje się odpowiednio przepisy o warunku zawieszającym. § 2. Jeżeli skutki czynności prawnej mają ustać w oznaczonym terminie, stosuje się odpowiednio przepisy o warunku rozwiązującym
Brzmienie: Art. 730 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. W każdej sprawie cywilnej podlegającej rozpoznaniu przez sąd lub sąd polubowny można żądać udzielenia zabezpieczenia. § 2. Sąd może udzielić zabezpieczenia przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Po uzyskaniu przez uprawnionego tytułu wykonawczego dopuszczalne jest udzielenie zabezpieczenia tylko wtedy, jeżeli ma ono na celu zabezpieczenie roszczenia o świadczenie, którego termin spełnienia jeszcze nie nastąpił.
Stan prawny i aktualizacja materiału: 2026-10-06.