Ubezpieczenia i odszkodowania
Odmowa wypłaty odszkodowania po pożarze magazynu: Analiza prawna
Ernest Syska · weryfikacja merytoryczna: Mateusz Jagiełło
Publikacja: 2026-10-06 · aktualizacja: 2026-10-06 · czas czytania 7 min
Niniejszy artykuł przedstawia analizę prawną sprawy Klienta, który boryka się z odmową wypłaty odszkodowania po pożarze magazynu z materiałami budowlanymi przez ubezpieczyciela. Skupiamy się na ocenie zasadności decyzji odmownej, ciężarze dowodu, terminach przedawnienia, roli Rzecznika Finansowego oraz strategiach dochodzenia roszczeń.
Szybka odpowiedź
Ubezpieczyciel odmówił wypłaty odszkodowania, powołując się na klauzule wyłączające odpowiedzialność z powodu wad instalacji elektrycznej oraz niezgłoszonych prac remontowo-budowlanych, ale Klient kwestionuje związek przyczynowy i zakres tych prac, co wymaga dalszych działań prawnych, w tym potencjalnie interwencji Rzecznika Finansowego i postępowania sądowego.
- Klient, właściciel firmy budowlanej, ubiega się o odszkodowanie w wysokości 312 450 PLN po pożarze magazynu objętego polisą ubezpieczenia majątkowego.
- Ubezpieczyciel odmówił wypłaty odszkodowania, wskazując na klauzule wyłączające odpowiedzialność dotyczące wad instalacji elektrycznych oraz niezgłoszonych prac remontowo-budowlanych.
- Protokół Państwowej Straży Pożarnej jako przyczynę pożaru wskazuje na zapłon instalacji elektrycznej w wyniku uszkodzenia przewodu podczas prowadzonych prac.
- Klient twierdzi, że prace montażowe były drobne i nie ingerowały w główną instalację elektryczną, a ubezpieczyciel nie wykazał precyzyjnego związku przyczynowego.
- Zaleca się podjęcie działań pozasądowych, takich jak złożenie wniosku do Rzecznika Finansowego, oraz przygotowanie do ewentualnego postępowania sądowego, pamiętając o trzyletnim terminie przedawnienia.
Jak wyglądała sprawa?
Klient, właściciel firmy budowlanej, doświadczył pożaru w magazynie objętym ubezpieczeniem, a ubezpieczyciel odmówił wypłaty odszkodowania z powodu klauzul wyłączających.
Pan M. K., właściciel firmy budowlanej, zawarł umowę ubezpieczenia majątkowego z ubezpieczycielem, obejmującą magazyn oraz zgromadzone w nim materiały budowlane. Suma ubezpieczenia wynosiła 450 000 PLN, a zakres ochrony obejmował m.in. szkody powstałe wskutek pożaru. W polisie znajdowały się jednak klauzule wyłączające odpowiedzialność ubezpieczyciela za szkody wynikłe z wad instalacji elektrycznych oraz z prac remontowo-budowlanych prowadzonych bez zgłoszenia.
2 lutego 2024 roku w magazynie doszło do pożaru, w wyniku którego zniszczeniu uległy materiały budowlane o wartości rynkowej 312 450 PLN. Klient niezwłocznie zgłosił zdarzenie ubezpieczycielowi. Protokół Państwowej Straży Pożarnej wskazał jako przyczynę pożaru „zapłon instalacji elektrycznej w wyniku uszkodzenia przewodu podczas prowadzonych prac instalacyjnych”.
Klient poinformował ubezpieczyciela, że w magazynie prowadzono drobne prace związane z montażem półek przez podwykonawcę, które, w jego ocenie, nie ingerowały w główną instalację. Mimo to, ubezpieczyciel odmówił wypłaty odszkodowania, powołując się na wspomniane klauzule wyłączające odpowiedzialność oraz zarzucając brak należytego zabezpieczenia i poinformowania o pracach. Klient złożył reklamację, wskazując na brak precyzyjnego związku przyczynowego i ograniczony zakres prac, lecz ubezpieczyciel podtrzymał swoją odmowę.
Czy ubezpieczyciel mógł odmówić wypłaty odszkodowania?
Ubezpieczyciel mógł odmówić wypłaty odszkodowania, opierając się na klauzulach wyłączających, jednak ich zasadność i skuteczność wymagają weryfikacji w kontekście okoliczności sprawy.
Podstawa: Art. 805 § 1 Kodeksu cywilnego
Zgodnie z umową ubezpieczenia majątkowego, ubezpieczyciel jest zobowiązany do świadczenia w razie zajścia wypadku ubezpieczeniowego, czyli w tym przypadku pożaru, który był objęty polisą. Kluczowe dla oceny zasadności odmowy są klauzule wyłączające odpowiedzialność, zawarte w § 8 polisy. Ubezpieczyciel powołał się na wyłączenia dotyczące wad konstrukcyjnych instalacji elektrycznych (§ 8 pkt 1) oraz szkód powstałych wskutek niezgłoszonych prac remontowo-budowlanych (§ 8 pkt 3).
Klauzule wyłączające odpowiedzialność są co do zasady dopuszczalne w umowach ubezpieczenia, pod warunkiem, że są jasno sformułowane i nie naruszają przepisów bezwzględnie obowiązujących. Ubezpieczyciel, odmawiając wypłaty, musiał udowodnić, że faktycznie zaszły przesłanki wskazane w tych klauzulach oraz że istnieje bezpośredni związek przyczynowy między tymi przesłankami a powstałą szkodą.
Klient kwestionuje to uzasadnienie, argumentując, że prowadzone prace montażu półek były drobne i nie ingerowały w główną instalację elektryczną. Ponadto, podkreśla, że ubezpieczyciel nie wykazał precyzyjnie związku przyczynowego między rzekomymi wadami instalacji czy prowadzonymi pracami a powstaniem pożaru w sposób uzasadniający zastosowanie wyłączeń odpowiedzialności.
Kto odpowiada za przyczynę pożaru i jak to udowodnić?
Ciężar udowodnienia okoliczności wyłączających odpowiedzialność spoczywa na ubezpieczycielu, podczas gdy Klient musi wykazać fakt zajścia zdarzenia ubezpieczeniowego i wysokość szkody.
Podstawa: Art. 6 Kodeksu cywilnego, Art. 233 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego
Zgodnie z ogólnymi zasadami prawa cywilnego, to ubezpieczyciel, jako strona wywodząca skutki prawne z klauzul wyłączających odpowiedzialność, musi udowodnić ich zaistnienie oraz związek przyczynowy ze szkodą. Klient natomiast musi udowodnić, że pożar (wypadek ubezpieczeniowy) miał miejsce i że poniósł szkodę w określonej wysokości.
W sprawie kluczowe znaczenie ma protokół Państwowej Straży Pożarnej, który wskazuje na „zapłon instalacji elektrycznej w wyniku uszkodzenia przewodu podczas prowadzonych prac instalacyjnych”. Dokument ten ma dużą wagę dowodową, jednak jego wnioski dotyczące winy czy charakteru prac mogą być przedmiotem dalszego dowodzenia w postępowaniu sądowym. Ważne są także opinie rzeczoznawców, zarówno powołanego przez ubezpieczyciela, jak i niezależnego rzeczoznawcy Klienta.
W przypadku sprzeczności w opiniach rzeczoznawców prywatnych, sąd najprawdopodobniej powoła niezależnego biegłego sądowego z zakresu pożarnictwa, elektryki lub budownictwa, którego opinia będzie miała największą siłę dowodową w technicznym aspekcie sprawy. Ponadto, istotnymi dowodami będą polisa ubezpieczeniowa, faktury zakupu zniszczonych materiałów, dokumentacja fotograficzna, umowy z podwykonawcami oraz zeznania świadków, którzy mogą potwierdzić zakres i charakter wykonywanych prac.
- Protokół Państwowej Straży Pożarnej (dokument urzędowy)
- Polisa ubezpieczeniowa
- Faktury i dokumentacja księgowa
- Umowy z podwykonawcami, opisy prac, zdjęcia
- Opinie rzeczoznawców (prywatne)
- Nagranie zgłoszenia do infolinii
- Zeznania świadków
- Opinia biegłego sądowego (w razie sporu)
Jakie są terminy na dochodzenie roszczeń?
Roszczenia z umowy ubezpieczenia przedawniają się z upływem trzech lat od daty wymagalności, która w tej sprawie przypada około 30 dni po zgłoszeniu szkody.
Podstawa: Art. 819 § 1 Kodeksu cywilnego, Art. 120 § 1 Kodeksu cywilnego, Art. 817 § 1 Kodeksu cywilnego, Art. 123 § 1 pkt 1 Kodeksu cywilnego
Zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, roszczenia z umowy ubezpieczenia przedawniają się z upływem trzech lat. Bieg tego terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Wymagalność roszczenia odszkodowawczego z ubezpieczenia następuje z reguły po upływie 30 dni od daty zawiadomienia ubezpieczyciela o wypadku.
W niniejszej sprawie pożar miał miejsce 2 lutego 2024 r., a zdarzenie zostało zgłoszone niezwłocznie. Oznacza to, że roszczenie stało się wymagalne około 4 marca 2024 r., a termin przedawnienia upłynie około 4 marca 2027 r. Należy pamiętać, że złożenie wniosku o interwencję do Rzecznika Finansowego nie przerywa biegu przedawnienia.
Aby przerwać bieg przedawnienia, Klient musi podjąć czynności takie jak wniesienie pozwu do sądu lub skuteczne wezwanie do zapłaty, dokonane w celu dochodzenia roszczenia. Zaleca się jak najszybsze podjęcie formalnych kroków, aby uniknąć ryzyka przedawnienia.
Czy warto skorzystać z pomocy Rzecznika Finansowego?
Tak, zdecydowanie warto złożyć wniosek o interwencję do Rzecznika Finansowego, ponieważ jest to efektywna i relatywnie niedroga droga pozasądowego rozwiązania sporu.
Rzecznik Finansowy jest instytucją powołaną do ochrony interesów klientów podmiotów rynku finansowego, w tym ubezpieczycieli. Jego rola polega m.in. na interweniowaniu w sporach, co może prowadzić do polubownego rozwiązania konfliktu bez konieczności długotrwałego i kosztownego procesu sądowego.
Wniosek do Rzecznika można złożyć po wyczerpaniu postępowania reklamacyjnego u ubezpieczyciela, co w tej sprawie nastąpiło 30 kwietnia 2024 r. Należy do niego dołączyć kopię polisy, decyzji odmownej, protokołu PSP, dokumentacji dotyczącej prac i szkody, a także opinię niezależnego rzeczoznawcy, jeśli Klient takową posiada. Klient dysponuje wstępną opinią niezależnego rzeczoznawcy, co wzmacnia jego pozycję.
Działania Rzecznika mogą obejmować próbę mediacji, wystąpienie do ubezpieczyciela z prośbą o ponowne rozpatrzenie sprawy lub wydanie niewiążącej rekomendacji. Chociaż decyzje Rzecznika nie są wiążące, jego opinia stanowi silny argument w ewentualnym postępowaniu sądowym i często skłania ubezpieczycieli do rewizji swojej decyzji. Należy jednak pamiętać, że wniosek do Rzecznika nie przerywa biegu przedawnienia.
Jak prawidłowo wyliczyć wysokość szkody?
Wysokość roszczenia obejmuje wartość zniszczonych materiałów oraz udokumentowane koszty dodatkowe związane z pożarem, które należy precyzyjnie udokumentować.
Podstawa: Art. 361 § 2 Kodeksu cywilnego, Art. 481 § 1 Kodeksu cywilnego
Podstawową kwotą roszczenia w tej sprawie jest wartość zniszczonych materiałów budowlanych, oszacowana na 312 450 PLN. Klient powinien być przygotowany na szczegółowe udokumentowanie tej wartości poprzez przedstawienie faktur zakupu, dokumentacji magazynowej oraz, w razie potrzeby, niezależnej ekspertyzy rzeczoznawcy.
Poza bezpośrednią wartością zniszczonego mienia, Klient może dochodzić również zwrotu kosztów dodatkowych, będących bezpośrednim następstwem pożaru. Mogą to być koszty związane z przywróceniem magazynu do poprzedniego stanu, takie jak sprzątanie, utylizacja zniszczonych materiałów, koszty demontażu, a także koszty zakupu i montażu nowych półek czy odtworzenia instalacji.
W procesie sądowym mogą być również dochodzone odsetki za opóźnienie, naliczane od daty wymagalności roszczenia do dnia zapłaty. Należy zebrać wszelkie faktury, rachunki i kosztorysy potwierdzające poniesione wydatki, a w przypadku ich braku, uzyskać stosowne wyceny lub opinie biegłego sądowego, aby w pełni udowodnić wysokość szkody.
Jaka strategia procesowa jest najskuteczniejsza?
Najskuteczniejsza strategia obejmuje podjęcie działań pozasądowych, takich jak interwencja Rzecznika Finansowego, a następnie, w razie braku sukcesu, skierowanie sprawy na drogę sądową.
Podstawa: Art. 827 § 1 Kodeksu cywilnego, Art. 123 § 1 pkt 1 Kodeksu cywilnego
W pierwszej kolejności zaleca się złożenie wniosku o interwencję do Rzecznika Finansowego. Jest to rozwiązanie mniej kosztowne i szybsze niż proces sądowy, oferujące szansę na polubowne rozwiązanie sporu i wzmocnienie pozycji Klienta w ewentualnych negocjacjach. Pozytywna rekomendacja Rzecznika stanowi silny argument w dalszym postępowaniu.
W przypadku braku porozumienia za pośrednictwem Rzecznika Finansowego, Klient powinien rozważyć skierowanie sprawy na drogę sądową poprzez złożenie pozwu o zapłatę odszkodowania. Postępowanie sądowe jest bardziej sformalizowane, wiąże się z opłatami sądowymi (5% wartości przedmiotu sporu) i może trwać dłużej, szczególnie gdy wymagane jest powołanie biegłych sądowych. Jednakże, tylko prawomocny wyrok sądowy gwarantuje ostateczne rozstrzygnięcie sporu i możliwość egzekucji roszczenia.
Ważne jest, aby w toku postępowania przewidzieć i zminimalizować ryzyka związane z argumentacją ubezpieczyciela. Ubezpieczyciel może zarzucać rażące niedbalstwo Klienta (np. brak zgłoszenia prac), zatajenie informacji czy niewspółmierność roszczenia. Klient powinien precyzyjnie udokumentować, że prace były drobne i nie ingerowały w kluczowe instalacje, a także, że brak protokołu powykonawczego nie miał bezpośredniego związku przyczynowego z pożarem. Wczesne zgromadzenie dowodów i ewentualne uzyskanie opinii niezależnego rzeczoznawcy może znacząco wzmocnić pozycję Klienta.
Najczęstsze pytania
Czym jest klauzula wyłączająca odpowiedzialność w polisie ubezpieczeniowej?
Klauzula wyłączająca odpowiedzialność to zapis w umowie ubezpieczenia, który precyzuje okoliczności, w jakich ubezpieczyciel nie ponosi odpowiedzialności za powstałą szkodę, nawet jeśli zdarzenie było objęte zakresem ubezpieczenia.
Czy interwencja Rzecznika Finansowego przerywa bieg przedawnienia roszczenia?
Nie, złożenie wniosku o interwencję do Rzecznika Finansowego nie przerywa biegu przedawnienia roszczenia z umowy ubezpieczenia. Aby przerwać ten bieg, konieczne jest podjęcie formalnych czynności procesowych, takich jak wniesienie pozwu sądowego.
Jakie dowody są kluczowe w sporze z ubezpieczycielem po pożarze?
W sporze z ubezpieczycielem po pożarze kluczowe są: polisa ubezpieczeniowa, protokół Państwowej Straży Pożarnej, dokumentacja fotograficzna, faktury i kosztorysy dotyczące zniszczonego mienia i kosztów odtworzenia, umowy z podwykonawcami oraz opinie rzeczoznawców.
Dokumenty sprawy do pobrania
- Sprawa 204 — stan faktyczny i dokumenty (DOCX) — DOCX · 17 KB
- Sprawa 204 — rozwiązanie CaseBox (DOCX) — DOCX · 20 KB
Masz podobną sprawę? Przeanalizuj ją w CaseBox AI
Wykup pakiet Konsultacja Prawna, dodaj swoje dokumenty i przeprowadź analizę samodzielnie — z odwołaniami do przepisów i orzeczeń.
Obsługujesz takie sprawy? Pozyskaj zapytania przez Giełdę CaseBox
Na Giełdę trafiają zanonimizowane opisy spraw użytkowników CaseBox.
Podstawy prawne
- Art. 805 § 1 Kodeksu cywilnego
- Art. 817 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego
- Art. 827 § 1 Kodeksu cywilnego
- Art. 6 Kodeksu cywilnego
- Art. 120 § 1 Kodeksu cywilnego
- Art. 123 § 1 pkt 1 Kodeksu cywilnego
- Art. 232 Kodeksu postępowania cywilnego
- Art. 361 § 2 Kodeksu cywilnego
- Art. 481 § 1 Kodeksu cywilnego
- Art. 819 § 1 Kodeksu cywilnego
- Art. 233 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego
Brzmienie: Art. 805 Kodeks cywilny
§ 1. Przez umowę ubezpieczenia ubezpieczyciel zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę. § 2. Świadczenie ubezpieczyciela polega w szczególności na zapłacie: 1) przy ubezpieczeniu majątkowym – określonego odszkodowania za szkodę powstałą wskutek przewidzianego w umowie wypadku; 2) przy ubezpieczeniu osobowym – umówionej sumy pieniężnej, renty lub innego świadczenia w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku w życiu osoby ubezpieczonej. § 3. Do renty z umowy ubezpieczenia nie stosuje się przepisów kodeksu niniejszego o rencie. § 4. Przepisy art. 3851–3853 stosuje się odpowiednio, jeżeli ubezpieczającym jest osoba fizyczna zawierająca umowę związaną bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową.
Brzmienie: Art. 6 Kodeks cywilny
Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.
Brzmienie: Art. 233 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. Sąd ocenia wiarogodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. § 2. Sąd oceni na tej samej podstawie, jakie znaczenie nadać odmowie przedstawienia przez stronę dowodu lub przeszkodom stawianym przez nią w jego przeprowadzeniu wbrew postanowieniu sądu.
Brzmienie: Art. 819 Kodeks cywilny
§ 1. Roszczenia z umowy ubezpieczenia przedawniają się z upływem lat trzech. § 2. (uchylony) § 3. W wypadku ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej roszczenie poszkodowanego do ubezpieczyciela o odszkodowanie lub zadośćuczynienie przedawnia się z upływem terminu przewidzianego dla tego roszczenia w przepisach o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym lub wynikłą z niewykonania bądź nienależytego wykonania zobowiązania. § 4. Bieg przedawnienia roszczenia o świadczenie do ubezpieczyciela przerywa się także przez zgłoszenie ubezpieczycielowi tego roszczenia lub przez zgłoszenie zdarzenia objętego ubezpieczeniem. Bieg przedawnienia rozpoczyna się na nowo od dnia, w którym zgłaszający roszczenie lub zdarzenie otrzymał na piśmie oświadczenie ubezpieczyciela o przyznaniu lub odmowie świadczenia.
Brzmienie: Art. 120 Kodeks cywilny
§ 1. Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie. § 2. Bieg przedawnienia roszczeń o zaniechanie rozpoczyna się od dnia, w którym ten, przeciwko komu roszczenie przysługuje, nie zastosował się do treści roszczenia.
Brzmienie: Art. 817 Kodeks cywilny
§ 1. Ubezpieczyciel obowiązany jest spełnić świadczenie w terminie trzydziestu dni, licząc od daty otrzymania zawiadomienia o wypadku. § 2. Gdyby wyjaśnienie w powyższym terminie okoliczności koniecznych do ustalenia odpowiedzialności ubezpieczyciela albo wysokości świadczenia okazało się niemożliwe, świadczenie powinno być spełnione w ciągu 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe. Jednakże bezsporną część świadczenia ubezpieczyciel powinien spełnić w terminie przewidzianym w § 1. § 3. Umowa ubezpieczenia lub ogólne warunki ubezpieczenia mogą zawierać postanowienia korzystniejsze dla uprawnionego niż określone w paragrafach poprzedzających.
Brzmienie: Art. 123 Kodeks cywilny
§ 1. Bieg przedawnienia przerywa się: ⇓ 1) przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia; ⇓ 2) przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje. 3) (uchylony) § 2. (uchylony)
Brzmienie: Art. 361 Kodeks cywilny
§ 1. Zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. § 2. W powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
Brzmienie: Art. 481 Kodeks cywilny
§ 1. Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. § 2. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy. § 21. Maksymalna wysokość odsetek za opóźnienie nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie (odsetki maksymalne za opóźnienie). § 22. Jeżeli wysokość odsetek za opóźnienie przekracza wysokość odsetek maksymalnych za opóźnienie, należą się odsetki maksymalne za opóźnienie. § 23. Postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać przepisów o odsetkach maksymalnych za opóźnienie, także w przypadku dokonania wyboru prawa obcego. W takim przypadku stosuje się przepisy ustawy. § 24. Minister Sprawiedliwości ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie. § 3. W razie zwłoki dłużnika wierzyciel może nadto żądać naprawienia szkody na zasadach ogólnych.
Brzmienie: Art. 827 Kodeks cywilny
§ 1. Ubezpieczyciel jest wolny od odpowiedzialności, jeżeli ubezpieczający wyrządził szkodę umyślnie; w razie rażącego niedbalstwa odszkodowanie nie należy się, chyba że umowa lub ogólne warunki ubezpieczenia stanowią inaczej lub zapłata odszkodowania odpowiada w danych okolicznościach względom słuszności. § 2. W ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej można ustalić inne zasady odpowiedzialności ubezpieczyciela niż określone w § 1. § 3. Jeżeli nie umówiono się inaczej, ubezpieczyciel nie ponosi odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną umyślnie przez osobę, z którą ubezpieczający pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. § 4. W razie zawarcia umowy ubezpieczenia na cudzy rachunek zasady określone w paragrafach poprzedzających stosuje się odpowiednio do ubezpieczonego.
Brzmienie: Art. 232 Kodeks postępowania cywilnego
Strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Sąd może dopuścić dowód niewskazany przez stronę.
Stan prawny i aktualizacja materiału: 2026-10-06.