Ubezpieczenia i odszkodowania
Jak uzyskać dopłatę za zaniżone odszkodowanie z polisy mieszkaniowej?
Ernest Syska · weryfikacja merytoryczna: Mateusz Jagiełło
Publikacja: 2026-10-06 · aktualizacja: 2026-10-06 · czas czytania 7 min
Pan M. N., właściciel lokalu mieszkalnego, doświadczył zalania nieruchomości. Ubezpieczyciel wypłacił odszkodowanie w kwocie znacznie niższej niż oszacowana przez niezależnego rzeczoznawcę. Sprawdź, jak dochodzić dopłaty i jakie kroki podjąć, gdy ubezpieczyciel zaniża odszkodowanie z polisy mieszkaniowej, powołując się na własne cenniki i amortyzację.
Szybka odpowiedź
Dopłatę za zaniżone odszkodowanie z polisy mieszkaniowej można uzyskać, kwestionując klauzule umowne ubezpieczyciela jako abuzywne, dokumentując rzeczywistą wartość szkody niezależnym kosztorysem oraz, w razie potrzeby, wnosząc sprawę do sądu, z wnioskiem o opinię biegłego sądowego.
- Ubezpieczyciel wypłacił 8 450 zł, niezależny kosztorys opiewa na 18 200 zł.
- Klauzule pozwalające ubezpieczycielowi na jednostronne ustalanie odszkodowania mogą być abuzywne.
- Roszczenie o dopłatę (9 750 zł) i zwrot kosztów rzeczoznawcy (1 200 zł) jest aktualne.
- W sporze kluczowe są niezależny kosztorys i opinia biegłego sądowego.
- Zaleca się postępowanie przed Rzecznikiem Finansowym, a następnie drogę sądową.
Jak wyglądała sprawa?
Sprawa dotyczy dochodzenia dopłaty do zaniżonego odszkodowania za zalany lokal mieszkalny, gdzie ubezpieczyciel wypłacił kwotę znacznie niższą niż oszacowana przez niezależnego rzeczoznawcę.
Pan M. N., właściciel lokalu mieszkalnego w Warszawie, był posiadaczem polisy ubezpieczeniowej na okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r., zawartej z ubezpieczycielem. Suma ubezpieczenia dla lokalu wynosiła 120 000,00 zł i obejmowała szkody spowodowane przez zdarzenia losowe, w tym zalanie w wyniku awarii instalacji wodociągowej (Par. 1.1, Par. 3.1 polisy).
W dniu 12 stycznia 2024 r. doszło do pęknięcia rury wodociągowej w pionie instalacji budynku, co spowodowało zalanie lokalu Pana M. N. Szkoda została zgłoszona ubezpieczycielowi już następnego dnia, 13 stycznia 2024 r. Po oględzinach rzeczoznawcy ubezpieczyciela w dniu 18 stycznia 2024 r., ubezpieczyciel dokonał wypłaty odszkodowania w kwocie 8 450,00 zł brutto w dniu 30 stycznia 2024 r.
Niezadowolony z wysokości odszkodowania, Pan M. N. zlecił wykonanie kosztorysu niezależnemu rzeczoznawcy P. K., który oszacował szkodę na kwotę 18 200,00 zł brutto. Koszt tej opinii wyniósł 1 200,00 zł. W związku z tym Pan M. N. złożył reklamację do ubezpieczyciela 5 lutego 2024 r., domagając się dopłaty. Ubezpieczyciel podtrzymał jednak swoje stanowisko w piśmie z 20 lutego 2024 r., powołując się na własne cenniki, zastosowanie amortyzacji (np. 40% dla wyposażenia łazienki) oraz franszyzę redukcyjną 500,00 zł (Par. 4.3, Par. 6.2 polisy). Ostateczne wezwanie przedsądowe z 10 marca 2024 r. również nie doprowadziło do dopłaty.
- Data zdarzenia (zalanie): 12 stycznia 2024 r.
- Suma ubezpieczenia lokalu: 120 000,00 zł.
- Wypłacone odszkodowanie przez ubezpieczyciela: 8 450,00 zł brutto.
- Kosztorys niezależnego rzeczoznawcy: 18 200,00 zł brutto.
- Żądana dopłata: 9 750,00 zł brutto.
- Koszty opinii niezależnego rzeczoznawcy: 1 200,00 zł.
- Franszyza redukcyjna: 500,00 zł.
Czy klauzule umowne ograniczające odszkodowanie są skuteczne?
Postanowienia polisy dające ubezpieczycielowi wyłączne prawo do ustalania stawek i amortyzacji oraz ostatecznego rozliczania szkody na podstawie jego kosztorysu mogą być nieskuteczne wobec konsumenta jako klauzule abuzywne.
Postanowienia Par. 4.3 polisy, przewidujące stosowanie przez ubezpieczyciela własnych stawek robocizny i materiałów oraz współczynników amortyzacji (do 30% dla elementów stałych i do 50% dla ruchomych), a także Par. 7.5, wskazujące, że ostateczne rozliczenie następuje na podstawie kosztorysu ubezpieczyciela, budzą poważne wątpliwości co do ich skuteczności. Klient, Pan M. N., jest konsumentem w rozumieniu art. 22(1) Kodeksu cywilnego, co oznacza, że jest chroniony przed nieuczciwymi warunkami umownymi.
Klauzule te mogą być uznane za niedozwolone postanowienia umowne (abuzywne) na podstawie art. 385(1) § 1 Kodeksu cywilnego. Kształtują one prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Ubezpieczyciel nie może jednostronnie i arbitralnie ustalać wysokości odszkodowania, co narusza również zasadę swobody umów (art. 353(1) Kodeksu cywilnego), która wymaga, aby treść umowy nie sprzeciwiała się naturze stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
Takie postanowienia prowadzą do nieuzasadnionego zaniżania odszkodowania, co jest niezgodne z celem umowy ubezpieczenia, jakim jest pełne naprawienie szkody. W przypadku uznania tych klauzul za abuzywne, nie będą one wiązały Pana M. N., a wysokość odszkodowania zostanie ustalona na podstawie ogólnych zasad Kodeksu cywilnego oraz rzeczywistych kosztów naprawy, dążąc do przywrócenia stanu sprzed szkody.
- Par. 4.3 (własne stawki i amortyzacja) oraz Par. 7.5 (kosztorys ubezpieczyciela jako podstawa rozliczenia) mogą być abuzywne.
- Naruszenie art. 22(1), art. 353(1) i art. 385(1) § 1 Kodeksu cywilnego.
- Jednostronne ustalanie wysokości odszkodowania przez ubezpieczyciela jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i interesem konsumenta.
Jaki jest termin przedawnienia roszczeń o dopłatę odszkodowania?
Roszczenia z umowy ubezpieczenia przedawniają się z upływem trzech lat, a w tej sprawie termin ten rozpoczął bieg najwcześniej od daty podtrzymania odmowy dopłaty przez ubezpieczyciela, co oznacza, że roszczenie jest świeże.
Zgodnie z art. 819 § 1 Kodeksu cywilnego, roszczenia z umowy ubezpieczenia przedawniają się z upływem trzech lat. Bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne (art. 120 § 1 Kodeksu cywilnego).
W przedmiotowej sprawie ubezpieczyciel wypłacił część odszkodowania 30 stycznia 2024 r., a następnie podtrzymał swoje stanowisko odmowne 20 lutego 2024 r. Roszczenie o uzupełniającą dopłatę stało się zatem wymagalne najwcześniej 21 lutego 2024 r. (dzień po ostatecznej odmowie) lub 2 kwietnia 2024 r. (dzień po upływie terminu z wezwania przedsądowego, które zostało wysłane 10 marca 2024 r. z terminem 14 dni).
Niezależnie od przyjętej daty, trzyletni termin przedawnienia nie upłynął. Złożenie pozwu przerwie bieg terminu przedawnienia zgodnie z art. 123 § 1 pkt 1 Kodeksu cywilnego. Roszczenie Pana M. N. jest więc aktualne i niezagrożone przedawnieniem.
- Termin przedawnienia: 3 lata (art. 819 § 1 Kodeksu cywilnego).
- Bieg terminu rozpoczyna się od wymagalności roszczenia (art. 120 § 1 Kodeksu cywilnego).
- Roszczenie o dopłatę stało się wymagalne najwcześniej 21 lutego 2024 r. lub 2 kwietnia 2024 r.
- Roszczenie nie jest przedawnione.
Jakie dowody są kluczowe w sporze o wysokość odszkodowania?
Kluczowymi dowodami są niezależny kosztorys rzeczoznawcy, dokumentacja fotograficzna, faktury za naprawy, protokoły administracji budynku oraz opinia biegłego sądowego, która jest decydująca w przypadku sporu.
Wykazanie wysokości szkody w postępowaniu sądowym spoczywa na Klientie, zgodnie z zasadą rozkładu ciężaru dowodu (art. 6 Kodeksu cywilnego). Do najważniejszych dowodów należą: kosztorys niezależnego rzeczoznawcy (18 200,00 zł brutto), dokumentacja fotograficzna przed i po zalaniu, faktury za zakup materiałów i wykonawstwo prac naprawczych oraz protokoły administracji budynku potwierdzające zdarzenie.
Kosztorys sporządzony przez niezależnego eksperta, Pana P. K., ma wysoką wartość dowodową, ponieważ jest obiektywny i niezwiązany z interesami żadnej ze stron sporu, w przeciwieństwie do kosztorysu ubezpieczyciela, który jest dokumentem wewnętrznym. Jednakże w przypadku utrzymującego się sporu o wysokość szkody, kluczowym dowodem będzie opinia biegłego sądowego z zakresu budownictwa lub wyceny nieruchomości, powołana przez sąd (art. 278 Kodeksu postępowania cywilnego).
Biegły sądowy dokona własnych oględzin i oceni zasadność stawek, materiałów oraz ewentualnej amortyzacji. Jego opinia, jako sporządzona przez osobę posiadającą wiadomości specjalne i bezstronną, będzie dla sądu podstawą do rozstrzygnięcia co do rzeczywistej wysokości odszkodowania. Warto również dążyć do uzyskania informacji o metodyce i cennikach stosowanych przez ubezpieczyciela, aby wykazać ich nieracjonalność.
- Niezależny kosztorys rzeczoznawcy.
- Faktury za materiały i wykonawstwo.
- Dokumentacja fotograficzna szkody.
- Protokoły administracji budynku.
- Opinia biegłego sądowego (art. 278 Kodeksu postępowania cywilnego).
- Ciężar dowodu spoczywa na Klientie (art. 6 Kodeksu cywilnego).
Jak dokładnie wyliczyć roszczenie o dopłatę i zwrot kosztów?
Roszczenie obejmuje dopłatę w wysokości 9 750 zł (różnica między kosztorysami) oraz zwrot kosztów niezależnej opinii rzeczoznawcy w kwocie 1 200 zł, powiększone o odsetki ustawowe za opóźnienie.
Główne roszczenie Pana M. N. dotyczy dopłaty odszkodowania. Zostało ono wyliczone jako różnica między wartością szkody według niezależnego kosztorysu (18 200,00 zł brutto) a kwotą wypłaconą przez ubezpieczyciela (8 450,00 zł brutto), co daje 9 750,00 zł brutto. Do tej kwoty należy doliczyć zwrot kosztów za sporządzenie niezależnej opinii rzeczoznawcy w wysokości 1 200,00 zł. Łączna kwota roszczenia głównego wynosi zatem 10 950,00 zł.
W zakresie franszyzy redukcyjnej (500,00 zł) oraz amortyzacji (do 30% dla elementów stałych, do 50% dla ruchomych), ubezpieczyciel uwzględnił je w swojej wycenie (Par. 6.2, Par. 4.3 polisy). Roszczenie o dopłatę (9 750,00 zł) jest już kwotą, którą Klient domaga się ponad to, co otrzymał, co oznacza, że kwestionuje sposób zastosowania amortyzacji i faktycznie dąży do uzyskania pełnego odszkodowania zgodnie z zasadą przywrócenia stanu sprzed szkody (art. 361 § 2 Kodeksu cywilnego). Koszty doraźne za osuszenie (1 400,00 zł) zostały przez ubezpieczyciela uwzględnione w całości i nie stanowią przedmiotu dalszego roszczenia.
Odsetki ustawowe za opóźnienie powinny być naliczane od kwoty dopłaty (9 750,00 zł) od dnia 20 lutego 2024 r. (data podtrzymania odmowy dopłaty przez ubezpieczyciela) do dnia zapłaty, zgodnie z art. 481 § 1 Kodeksu cywilnego. Odsetki od kwoty 1 200,00 zł (koszt opinii) należy naliczać od dnia następnego po upływie terminu do zapłaty wskazanego w wezwaniu przedsądowym, czyli od 18 marca 2024 r. do dnia zapłaty.
- Dopłata odszkodowania: 9 750,00 zł.
- Zwrot kosztów opinii rzeczoznawcy: 1 200,00 zł.
- Łączne roszczenie główne: 10 950,00 zł.
- Odsetki ustawowe za opóźnienie od 9 750 zł od 20 lutego 2024 r. (art. 481 § 1 Kodeksu cywilnego).
- Odsetki ustawowe za opóźnienie od 1 200 zł od 18 marca 2024 r. (art. 481 § 1 Kodeksu cywilnego).
Czy działania ubezpieczyciela były zgodne z prawem?
Działania ubezpieczyciela, polegające na nieuzasadnionym zaniżeniu odszkodowania i opieraniu się na potencjalnie abuzywnych klauzulach, mogą być zakwalifikowane jako naruszenie obowiązków umownych i ustawowych, uzasadniające roszczenia o odsetki i koszty procesu.
Znacząca rozbieżność między kwotą wypłaconą przez ubezpieczyciela (8 450,00 zł) a wartością szkody ustaloną przez niezależnego rzeczoznawcę (18 200,00 zł) wskazuje na nieuzasadnione zaniżenie odszkodowania. Ubezpieczyciel ma obowiązek naprawić szkodę w pełnej wysokości (art. 361 § 2 Kodeksu cywilnego), a stosowanie własnych, nieprzejrzystych cenników i arbitralnej amortyzacji, które prowadzą do takiego zaniżenia, narusza ten obowiązek oraz przepisy o ochronie konsumenta (art. 385(1) Kodeksu cywilnego).
Zachowanie ubezpieczyciela, opierające się na klauzulach, które mogą zostać uznane za abuzywne, stanowi naruszenie obowiązków wynikających z umowy ubezpieczenia (art. 805 Kodeksu cywilnego) i ogólnych zasad rzetelnej likwidacji szkód. Brak dopłaty, mimo złożonej reklamacji i wezwania przedsądowego, świadczy o opóźnieniu w spełnieniu świadczenia pieniężnego, co uprawnia Pana M. N. do żądania odsetek ustawowych za opóźnienie (art. 481 Kodeksu cywilnego).
W przypadku wygranej w procesie sądowym, Panu M. N. przysługiwać będzie również zwrot kosztów zastępstwa procesowego, zgodnie z art. 98 Kodeksu postępowania cywilnego. Działania ubezpieczyciela mogą także stanowić podstawę do złożenia skargi do Rzecznika Finansowego lub zawiadomienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów o stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów.
- Zaniżenie odszkodowania o ponad 100% wskazuje na naruszenie zasady pełnego odszkodowania (art. 361 § 2 Kodeksu cywilnego).
- Stosowanie abuzywnych klauzul polisowych narusza prawa konsumenta (art. 385(1) Kodeksu cywilnego).
- Opóźnienie w wypłacie uprawnia do odsetek (art. 481 Kodeksu cywilnego).
- Klient ma prawo do zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (art. 98 Kodeksu postępowania cywilnego).
Jakie są ryzyka procesowe i optymalna strategia działania?
Optymalna strategia obejmuje złożenie wniosku do Rzecznika Finansowego, a następnie, w przypadku braku ugody, skierowanie sprawy na drogę sądową z wnioskiem o opinię biegłego, choć wiąże się to z ryzykiem kosztów i częściowego uwzględnienia amortyzacji.
Prowadzenie sporu sądowego wiąże się z pewnymi ryzykami. Ubezpieczyciel może kwestionować konieczność niektórych prac ujętych w niezależnym kosztorysie lub skutecznie bronić zasadności franszyzy redukcyjnej (500,00 zł) i częściowego zastosowania amortyzacji, zwłaszcza jeśli uszkodzone elementy były już zużyte, a ich wymiana prowadziłaby do nadmiernego wzbogacenia Klienta. Należy liczyć się również z koniecznością poniesienia kosztów wynagrodzenia dla biegłego sądowego, które w przypadku przegranej obciążą Klienta. Postępowanie sądowe, szczególnie z udziałem biegłych, może być długotrwałe.
Mocne strony Pana M. N. to jego status konsumenta, pozwalający na powołanie się na przepisy o niedozwolonych klauzulach umownych, oraz posiadanie profesjonalnego, niezależnego kosztorysu. Zasada pełnego odszkodowania (art. 361 § 2 Kodeksu cywilnego) stanowi silną podstawę roszczenia. Istnieje również duże prawdopodobieństwo zwrotu kosztów niezależnej opinii rzeczoznawcy, jako uzasadnionego wydatku poniesionego w celu dochodzenia odszkodowania.
Rekomenduje się podjęcie następujących kroków: najpierw złożenie wniosku o interwencję lub postępowanie polubowne do Rzecznika Finansowego. Jest to bezpłatne i może prowadzić do ugodowego rozwiązania sporu, a także wzmocnić pozycję Klienta w ewentualnym procesie sądowym. W przypadku braku porozumienia w drodze polubownej, należy skierować sprawę na drogę sądową poprzez złożenie pozwu o zapłatę do sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania powoda lub siedziby pozwanego, wnioskując o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu kosztorysowania robót budowlanych.
- Ryzyka: koszty biegłych sądowych, częściowe uznanie amortyzacji lub franszyzy, długotrwałość postępowania.
- Szanse: status konsumenta i ochrona prawna, niezależny kosztorys, zasada pełnego odszkodowania.
- Strategia: Wniosek do Rzecznika Finansowego, następnie pozew do sądu rejonowego z wnioskiem o opinię biegłego.
Wątpliwości prawne wymagające dalszego badania
Dalsze badanie powinno dotyczyć praktyk kosztorysowania ubezpieczyciela, możliwości dostępu do jego systemów wyceny oraz najnowszego orzecznictwa sądowego w podobnych sprawach.
W ramach przygotowania do ewentualnego postępowania sądowego, istotne jest dokładne zbadanie praktyk kosztorysowania stosowanych przez ubezpieczyciela. Należy sprawdzić, w jaki sposób ubezpieczyciel ustala własne stawki i współczynniki amortyzacji. Pozyskanie informacji na temat tego, czy są to jawne dane, czy opierają się na obiektywnych danych rynkowych, czy też są arbitralne, jest kluczowe dla podważenia ich zasadności.
Warto również zbadać możliwość uzyskania dostępu do systemu kosztorysowego używanego przez ubezpieczyciela (np. Audatex, Eurotax) oraz jego aktualnych cenników. Umożliwi to porównanie ich z rynkowymi stawkami i wykazanie rozbieżności, co będzie silnym argumentem w sporze. Należy także przeanalizować orzecznictwo sądów powszechnych, zwłaszcza Sądu Najwyższego i sądów apelacyjnych, w sprawach dotyczących sporów o wysokość odszkodowania z polis mieszkaniowych, ze szczególnym uwzględnieniem klauzul o stosowaniu własnych cenników i amortyzacji oraz zasad stosowania art. 5 Kodeksu cywilnego w kontekście ochrony konsumenta.
Najczęstsze pytania
Czym jest klauzula abuzywna w kontekście ubezpieczeń?
Klauzula abuzywna to postanowienie umowy ubezpieczenia, które nie zostało uzgodnione indywidualnie z konsumentem, a kształtuje jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Takie klauzule nie wiążą konsumenta, na przykład gdy ubezpieczyciel zastrzega sobie prawo do jednostronnego ustalania wysokości odszkodowania.
Kiedy mogę żądać odsetek za zaniżone odszkodowanie?
Odsetki ustawowe za opóźnienie można żądać od ubezpieczyciela od dnia, w którym popadł on w zwłokę ze spełnieniem świadczenia pieniężnego. Zazwyczaj jest to dzień po upływie terminu do zapłaty wskazanego w wezwaniu przedsądowym, lub w przypadku częściowej wypłaty, dzień po odmowie dopłaty pozostałej części odszkodowania.
Czy warto zlecać niezależny kosztorys w przypadku zaniżenia odszkodowania?
Tak, zdecydowanie warto. Niezależny kosztorys sporządzony przez profesjonalnego rzeczoznawcę stanowi kluczowy i obiektywny dowód w sporze z ubezpieczycielem. Znacząco wzmacnia pozycję Klienta, pokazując rzeczywistą wartość szkody i podważając zaniżoną wycenę ubezpieczyciela, co może być podstawą do dalszych działań, w tym sądowych.
Dokumenty sprawy do pobrania
- Sprawa 212 — stan faktyczny i dokumenty (DOCX) — DOCX · 17 KB
- Sprawa 212 — rozwiązanie CaseBox (DOCX) — DOCX · 29 KB
Masz podobną sprawę? Przeanalizuj ją w CaseBox AI
Wykup pakiet Konsultacja Prawna, dodaj swoje dokumenty i przeprowadź analizę samodzielnie — z odwołaniami do przepisów i orzeczeń.
Obsługujesz takie sprawy? Pozyskaj zapytania przez Giełdę CaseBox
Na Giełdę trafiają zanonimizowane opisy spraw użytkowników CaseBox.
Podstawy prawne
- Kodeks cywilny
- Kodeks postępowania cywilnego
- Ustawa o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej
- art. 6 k.c.
- art. 22(1) k.c.
- art. 58 k.c.
- art. 120 § 1 k.c.
- art. 123 § 1 pkt 1 k.c.
- art. 353(1) k.c.
- art. 361 § 2 k.c.
- art. 385(1) § 1 k.c.
- art. 481 k.c.
- art. 805 k.c.
- art. 819 § 1 k.c.
- art. 98 k.p.c.
- art. 278 k.p.c.
Brzmienie: Art. 6 Kodeks cywilny
Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.
Brzmienie: Art. 22 Kodeks cywilny
Jeżeli przedstawiciel ustawowy osoby ograniczonej w zdolności do czynności prawnych oddał jej określone przedmioty majątkowe do swobodnego użytku, osoba ta uzyskuje pełną zdolność w zakresie czynności prawnych, które tych przedmiotów dotyczą. Wyjątek stanowią czynności prawne, do których dokonania nie wystarcza według ustawy zgoda przedstawiciela ustawowego.
Brzmienie: Art. 58 Kodeks cywilny
§ 1. Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy. § 2. Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. § 3. Jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana.
Brzmienie: Art. 120 Kodeks cywilny
§ 1. Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie. § 2. Bieg przedawnienia roszczeń o zaniechanie rozpoczyna się od dnia, w którym ten, przeciwko komu roszczenie przysługuje, nie zastosował się do treści roszczenia.
Brzmienie: Art. 123 Kodeks cywilny
§ 1. Bieg przedawnienia przerywa się: ⇓ 1) przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia; ⇓ 2) przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje. 3) (uchylony) § 2. (uchylony)
Brzmienie: Art. 353 Kodeks cywilny
§ 1. Zobowiązanie polega na tym, że wierzyciel może żądać od dłużnika świadczenia, a dłużnik powinien świadczenie spełnić. § 2. Świadczenie może polegać na działaniu albo na zaniechaniu.
Brzmienie: Art. 361 Kodeks cywilny
§ 1. Zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. § 2. W powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
Brzmienie: Art. 385 Kodeks cywilny
§ 1. W razie sprzeczności treści umowy z wzorcem umowy strony są związane umową. § 2. Wzorzec umowy powinien być sformułowany jednoznacznie i w sposób zrozumiały. Postanowienia niejednoznaczne tłumaczy się na korzyść konsumenta. Zasady wyrażonej w zdaniu poprzedzającym nie stosuje się w postępowaniu w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone.
Brzmienie: Art. 481 Kodeks cywilny
§ 1. Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. § 2. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy. § 21. Maksymalna wysokość odsetek za opóźnienie nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie (odsetki maksymalne za opóźnienie). § 22. Jeżeli wysokość odsetek za opóźnienie przekracza wysokość odsetek maksymalnych za opóźnienie, należą się odsetki maksymalne za opóźnienie. § 23. Postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać przepisów o odsetkach maksymalnych za opóźnienie, także w przypadku dokonania wyboru prawa obcego. W takim przypadku stosuje się przepisy ustawy. § 24. Minister Sprawiedliwości ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie. § 3. W razie zwłoki dłużnika wierzyciel może nadto żądać naprawienia szkody na zasadach ogólnych.
Brzmienie: Art. 805 Kodeks cywilny
§ 1. Przez umowę ubezpieczenia ubezpieczyciel zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę. § 2. Świadczenie ubezpieczyciela polega w szczególności na zapłacie: 1) przy ubezpieczeniu majątkowym – określonego odszkodowania za szkodę powstałą wskutek przewidzianego w umowie wypadku; 2) przy ubezpieczeniu osobowym – umówionej sumy pieniężnej, renty lub innego świadczenia w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku w życiu osoby ubezpieczonej. § 3. Do renty z umowy ubezpieczenia nie stosuje się przepisów kodeksu niniejszego o rencie. § 4. Przepisy art. 3851–3853 stosuje się odpowiednio, jeżeli ubezpieczającym jest osoba fizyczna zawierająca umowę związaną bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową.
Brzmienie: Art. 819 Kodeks cywilny
§ 1. Roszczenia z umowy ubezpieczenia przedawniają się z upływem lat trzech. § 2. (uchylony) § 3. W wypadku ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej roszczenie poszkodowanego do ubezpieczyciela o odszkodowanie lub zadośćuczynienie przedawnia się z upływem terminu przewidzianego dla tego roszczenia w przepisach o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym lub wynikłą z niewykonania bądź nienależytego wykonania zobowiązania. § 4. Bieg przedawnienia roszczenia o świadczenie do ubezpieczyciela przerywa się także przez zgłoszenie ubezpieczycielowi tego roszczenia lub przez zgłoszenie zdarzenia objętego ubezpieczeniem. Bieg przedawnienia rozpoczyna się na nowo od dnia, w którym zgłaszający roszczenie lub zdarzenie otrzymał na piśmie oświadczenie ubezpieczyciela o przyznaniu lub odmowie świadczenia.
Brzmienie: Art. 98 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). § 11. Od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty. Jeżeli orzeczenie to jest prawomocne z chwilą wydania, odsetki należą się za czas po upływie tygodnia od dnia jego ogłoszenia do dnia zapłaty, a jeżeli orzeczenie takie podlega doręczeniu z urzędu – za czas po upływie tygodnia od dnia jego doręczenia zobowiązanemu do dnia zapłaty. O obowiązku zapłaty odsetek sąd orzeka z urzędu. § 12. W szczególnie uzasadnionym przypadku, na wniosek strony, która w toku procesu poniosła szczególnie wysoki wydatek podlegający zwrotowi, sąd może przyznać jej odsetki przewidziane w § 11 od kwoty równej temu wydatkowi za czas od dnia jego poniesienia przez stronę do dnia zapłaty. § 2. Do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, zalicza się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego zawód w siedzibie sądu prowadzącego postępowanie. § 3. Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. § 4. Wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz kosztów stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy.
Brzmienie: Art. 278 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. W wypadkach wymagających wiadomości specjalnych sąd po wysłuchaniu wniosków stron co do liczby biegłych i ich wyboru może wezwać jednego lub kilku biegłych w celu zasięgnięcia ich opinii. § 2. Sąd orzekający może pozostawić prawo wyboru biegłego sędziemu wyznaczonemu lub sądowi wezwanemu. § 3. Sąd oznaczy, czy opinia ma być przedstawiona ustnie, czy na piśmie. § 4. Jeżeli sąd nie wyznaczył osoby biegłego, wskazuje ją przewodniczący.
Stan prawny i aktualizacja materiału: 2026-10-06.