Wyjście z umowy lub relacji
Kara Umowna w Umowach B2B: Skuteczne Wypowiedzenie i Miarkowanie
Ernest Syska · weryfikacja merytoryczna: Mateusz Jagiełło
Publikacja: 2026-10-06 · aktualizacja: 2026-10-06 · czas czytania 7 min
Niniejszy artykuł analizuje przypadek sporu między Klientką spółką, a dostawcą systemu informatycznego, wynikającego z wypowiedzenia umowy o wdrożenie i utrzymanie systemu ERP. Głównym przedmiotem konfliktu jest zasadność nałożenia wysokiej kary umownej przez dostawcę systemu w obliczu zarzucanych mu rażących naruszeń umowy.
Szybka odpowiedź
Możliwe jest uniknięcie lub znaczne obniżenie kary umownej przy wypowiedzeniu umowy B2B, zwłaszcza gdy druga strona dopuściła się rażących naruszeń lub gdy wysokość kary jest rażąco wygórowana.
- Skuteczność wypowiedzenia umowy bez kary zależy od udowodnienia rażących naruszeń drugiej strony, takich jak niedotrzymanie poziomu SLA czy błędy w migracji danych.
- Klauzula arbitrażowa w umowie może zmieniać właściwość sądu na polubowny, co wymaga podjęcia odpowiednich działań proceduralnych.
- Istnieją silne podstawy do miarkowania kary umownej przez sąd lub arbitraż, jeśli jest ona rażąco wygórowana lub zobowiązanie zostało wykonane w znacznej części.
- Klientka spółka może dochodzić zwrotu części opłaty wdrożeniowej jako roszczenia wzajemnego z tytułu nienależytego wykonania umowy.
- Roszczenia o kary umowne i roszczenia wzajemne podlegają zazwyczaj trzyletniemu terminowi przedawnienia w obrocie gospodarczym.
Jak wyglądała sprawa?
Klientka spółka wypowiedziała umowę z dostawcą systemu z powodu rażących naruszeń, na co dostawca zareagował wezwaniem do zapłaty wysokiej kary umownej.
Sprawa dotyczy sporu pomiędzy N. sp. z o.o. (Klientka spółka, zamawiający) a D. S.A. (dostawca systemu, wykonawca) w związku z umową z 15 kwietnia 2023 r. o wdrożenie i utrzymanie systemu ERP w modelu SaaS. Umowa obowiązywała od 1 maja 2023 r. do 30 kwietnia 2025 r.
W dniu 10 stycznia 2025 r. N. sp. z o.o. wypowiedziała umowę ze skutkiem natychmiastowym, powołując się na rażące naruszenia przez D. S.A., takie jak wielomiesięczne opóźnienia w migracji danych, liczne błędy funkcjonalne uniemożliwiające prowadzenie księgowości i sprzedaży, oraz niedotrzymanie poziomu dostępności (SLA 99,5%) w okresie październik-grudzień 2024 r. (faktyczna dostępność w grudniu wyniosła 96,2%).
W odpowiedzi, D. S.A. wezwał N. sp. z o.o. do zapłaty kary umownej w wysokości 139 500,00 PLN netto (171 585,00 PLN brutto), zgodnie z postanowieniami umowy. N. sp. z o.o. odmówiła zapłaty, wskazując na niezasadność kary z uwagi na naruszenia dostawcy systemu i domaga się zwrotu części opłaty wdrożeniowej w kwocie 60 000,00 PLN netto.
Czy wypowiedzenie umowy było skuteczne?
Skuteczność wypowiedzenia umowy przez Klientkę spółkę zależy od udowodnienia, że naruszenia ze strony dostawcy systemu były rzeczywiście rażące i uzasadniały natychmiastowe rozwiązanie.
Podstawa: §10 pkt 2 umowy
Umowa przewidywała możliwość rozwiązania ze skutkiem natychmiastowym wyłącznie w przypadku rażącego naruszenia jej warunków, na przykład powtarzających się przerw w dostępności systemu lub niemożności migracji danych uniemożliwiającej normalne funkcjonowanie.
N. sp. z o.o. jako przyczynę wypowiedzenia wskazała wielomiesięczne awarie, braki funkcjonalne, niedotrzymanie gwarantowanego poziomu dostępności (SLA) oraz niekompletną migrację danych, która doprowadziła do błędów w rozliczeniach. Dodatkowo, dostawca systemu nie usunął zgłoszonych usterek mimo wielokrotnych wezwań.
Aby wypowiedzenie zostało uznane za skuteczne, N. sp. z o.o. musi wykazać, że przedstawione naruszenia miały charakter 'rażący', co ocenia się m.in. na podstawie celu umowy i wpływu uchybień na działalność przedsiębiorstwa.
Czy kara umowna jest zasadna?
Kara umowna zastrzeżona w umowie może być bezzasadna, jeśli Klientka spółka udowodni, że wypowiedzenie umowy było uzasadnione rażącym naruszeniem przez dostawcę systemu.
Podstawa: §9 pkt 3 umowy, art. 6 KC
Zgodnie z umową, kara umowna w wysokości 70% pozostałych opłat abonamentowych i 30% opłaty wdrożeniowej netto jest należna w przypadku wypowiedzenia umowy przez zamawiającego przed upływem terminu jej obowiązywania.
Jeśli N. sp. z o.o. skutecznie wykaże, że to D. S.A. nienależycie wykonało swoje zobowiązanie, co stanowiło podstawę do rozwiązania umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia, wówczas roszczenie dostawcy systemu o zapłatę kary umownej będzie bezzasadne.
Ciężar udowodnienia, że D. S.A. nienależycie wykonało swoje zobowiązanie, spoczywa na N. sp. z o.o. Jeśli Klientka spółka udowodni rażące naruszenia, to dostawca systemu nie będzie uprawniony do dochodzenia kary.
Czy można obniżyć karę umowną?
Istnieje silna podstawa do żądania miarkowania kary umownej przez sąd lub arbitraż, zwłaszcza jeśli jest ona rażąco wygórowana lub zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane.
Nawet w przypadku, gdy sąd uzna, że wypowiedzenie przez N. sp. z o.o. nie było w pełni uzasadnione rażącymi naruszeniami, istnieje możliwość domagania się obniżenia (miarkowania) kary umownej. Prawo przewiduje taką możliwość, gdy kara umowna jest rażąco wygórowana lub gdy zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane.
W analizowanej sprawie, umowa była realizowana przez około 20 z 24 miesięcy, co może wskazywać na wykonanie zobowiązania w znacznej części. Ponadto, kwota kary umownej wynosząca 139 500,00 PLN netto, w kontekście zarzucanych dostawcy systemu naruszeń i jego nienależytego wykonania umowy, może zostać uznana za rażąco wygórowaną i nieadekwatną do ewentualnej szkody poniesionej przez D. S.A.
Sąd lub arbiter dokonuje oceny rażącego wygórowania w oparciu o całokształt okoliczności sprawy, w tym stopień realizacji umowy, rozmiar naruszeń przez strony oraz cel zastrzeżonej kary umownej.
Jaki sąd rozstrzygnie spór: powszechny czy polubowny?
Właściwość sądu zależy od interpretacji klauzuli arbitrażowej, która wskazuje na Sąd Polubowny przy Krajowej Izbie Informatyki, z alternatywnym Sądem Okręgowym w Gdańsku w przypadku niezastosowania trybu polubownego.
Podstawa: §14 umowy
Umowa zawiera klauzulę arbitrażową, która wskazuje Sąd Polubowny przy Krajowej Izbie Informatyki w Warszawie jako właściwy do rozstrzygania sporów. Jednocześnie dodano zapis, że 'jeżeli strona nie skorzysta z trybu polubownego, właściwy będzie Sąd Okręgowy w Gdańsku'.
Interpretacja tego zapisu jest kluczowa: może on oznaczać fakultatywność arbitrażu, czyli możliwość wyboru między arbitrażem a sądem powszechnym. W takim przypadku, każda ze stron mogłaby skierować sprawę do sądu powszechnego. Może też oznaczać obligatoryjność arbitrażu pod warunkiem skorzystania z tej drogi.
Rekomenduje się, aby N. sp. z o.o., jeśli zdecyduje się na zainicjowanie postępowania, w pierwszej kolejności próbowała skorzystać z trybu polubownego. W przypadku wniesienia pozwu przez D. S.A. do sądu powszechnego, N. sp. z o.o. powinna podnieść zarzut istnienia klauzuli arbitrażowej, co może skutkować odrzuceniem pozwu przez sąd powszechny.
Jakie roszczenia może mieć Klientka spółka i co udowodnić?
Klientka spółka może dochodzić zwrotu części opłaty wdrożeniowej w wysokości 60 000,00 PLN netto oraz będzie musiała zgromadzić dowody na rażące naruszenia umowy przez dostawcę systemu.
N. sp. z o.o. domaga się zwrotu 60 000,00 PLN netto z uiszczonej opłaty wdrożeniowej. Podstawą tego roszczenia jest nienależyte wykonanie usługi wdrożenia przez D. S.A., objawiające się opóźnieniami i błędami funkcjonalnymi. Roszczenie to może mieć charakter odszkodowawczy lub roszczenia o zwrot części nienależnego świadczenia.
Dla skutecznej obrony i dochodzenia roszczeń wzajemnych kluczowe będzie zgromadzenie dowodów na rażące naruszenia umowy przez D. S.A. Obejmuje to raporty SLA potwierdzające niedotrzymanie poziomu dostępności, dokumentację dotyczącą opóźnień w migracji danych, rejestry błędów funkcjonalnych, zgłoszenia usterek i dowody na ich nieusunięcie.
Ponadto, N. sp. z o.o. będzie musiała udowodnić wysokość swojego roszczenia o zwrot 60 000,00 PLN netto, np. poprzez przedstawienie kosztów naprawy błędów, ukończenia migracji danych, lub proporcjonalnego obniżenia wynagrodzenia za wadliwe usługi.
Jakie są terminy przedawnienia?
Roszczenia o zapłatę kary umownej oraz roszczenia Klientki spółki o zwrot części opłaty wdrożeniowej podlegają trzyletniemu terminowi przedawnienia, liczonemu od daty wymagalności.
Podstawa: art. 554 KC
Dla roszczeń wynikających z działalności gospodarczej, w tym roszczeń o zapłatę kary umownej, zazwyczaj stosuje się trzyletni termin przedawnienia. W przypadku roszczeń z tytułu sprzedaży dokonanej w zakresie działalności przedsiębiorstwa, Kodeks Cywilny przewiduje termin dwuletni.
Roszczenie D. S.A. o karę umowną powstało w dniu wypowiedzenia umowy (10 stycznia 2025 r.) lub wezwania do zapłaty (24 stycznia 2025 r.). W świetle tych dat, roszczenie D. S.A. jest aktualne i nieprzedawnione.
Podobnie, roszczenie N. sp. z o.o. o zwrot części opłaty wdrożeniowej, powstałe z chwilą ujawnienia się nienależytego wykonania i rozwiązania umowy, również podlega trzyletniemu terminowi przedawnienia. Na obecnym etapie, roszczenie N. sp. z o.o. również jest aktualne.
Jaka strategia jest zalecana?
Zaleca się podjęcie próby polubownego rozwiązania sporu poprzez negocjacje i wezwanie do zawarcia ugody, a w razie braku porozumienia – rozważenie postępowania arbitrażowego i złożenie wniosku o zabezpieczenie roszczeń.
Priorytetem powinna być próba polubownego rozwiązania sporu. N. sp. z o.o. powinna wystosować wezwanie do zawarcia ugody, przedstawiając swoje argumenty dotyczące zasadności wypowiedzenia, nienależytego wykonania przez dostawcę systemu, rażącego wygórowania kary umownej oraz swojego roszczenia o zwrot części opłaty wdrożeniowej. Propozycja ugody może obejmować potrącenie wzajemnych roszczeń.
W przypadku braku porozumienia w negocjacjach, N. sp. z o.o. powinna być przygotowana na postępowanie sądowe lub arbitrażowe. Zgodnie z klauzulą umowną, zaleca się rozważenie zainicjowania postępowania przed Sądem Polubownym. Jeśli D. S.A. skieruje sprawę do sądu powszechnego, Klientka spółka powinna bezzwłocznie podnieść zarzut istnienia zapisu na sąd polubowny.
Wobec ryzyka podjęcia przez D. S.A. działań egzekucyjnych lub zabezpieczających, rekomenduje się rozważenie złożenia wniosku o zabezpieczenie roszczenia N. sp. z o.o. (np. poprzez zakaz zbywania wierzytelności) równolegle z inicjacją postępowania lub odpowiedzią na pozew. Kluczowe będzie też zebranie i systematyzacja wszystkich dowodów potwierdzających stanowisko Klientki spółki.
Najczęstsze pytania
Czym jest rażące naruszenie umowy?
Rażące naruszenie umowy to poważne uchybienie zobowiązania, które istotnie godzi w cel umowy lub uniemożliwia jej prawidłową realizację, często po uprzednich bezskutecznych wezwaniach do usunięcia naruszeń.
Kiedy kara umowna jest rażąco wygórowana?
Kara umowna może być uznana za rażąco wygórowaną, jeśli jej wysokość jest nieproporcjonalna do faktycznie poniesionej szkody lub wartości niewykonanej części umowy, zwłaszcza gdy zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane.
Czy klauzula arbitrażowa jest wiążąca?
Klauzula arbitrażowa jest co do zasady wiążąca i wyłącza właściwość sądów powszechnych, choć jej interpretacja (np. w zakresie fakultatywności) może być przedmiotem sporu. W przypadku jej istnienia, strona może podnieść zarzut zapisu na sąd polubowny.
Jakie dowody są kluczowe w sporze o karę umowną?
Kluczowe dowody to raporty SLA, protokoły błędów, logi systemowe, korespondencja dotycząca usterek, harmonogramy wdrożenia, a także wszelkie dokumenty potwierdzające nienależyte wykonanie umowy i poniesioną szkodę.
Dokumenty sprawy do pobrania
- Sprawa 232 — stan faktyczny i dokumenty (DOCX) — DOCX · 18 KB
- Sprawa 232 — rozwiązanie CaseBox (DOCX) — DOCX · 19 KB
Masz podobną sprawę? Przeanalizuj ją w CaseBox AI
Wykup pakiet Konsultacja Prawna, dodaj swoje dokumenty i przeprowadź analizę samodzielnie — z odwołaniami do przepisów i orzeczeń.
Obsługujesz takie sprawy? Pozyskaj zapytania przez Giełdę CaseBox
Na Giełdę trafiają zanonimizowane opisy spraw użytkowników CaseBox.
Podstawy prawne
Brzmienie: Art. 6 Kodeks cywilny
Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.
Brzmienie: Art. 554 Kodeks cywilny
Roszczenia z tytułu sprzedaży dokonanej w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedawcy, roszczenia rzemieślników z takiego tytułu oraz roszczenia prowadzących gospodarstwa rolne z tytułu sprzedaży płodów rolnych i leśnych przedawniają się z upływem lat dwóch.
Brzmienie: Art. 750 Kodeks cywilny
Do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.
Stan prawny i aktualizacja materiału: 2026-10-06.