Wyjście z umowy lub relacji

Rozwiązanie umowy o dzieło IT: prawa i obowiązki stron

Ernest Syska · weryfikacja merytoryczna: Mateusz Jagiełło

Publikacja: 2026-10-06 · aktualizacja: 2026-10-06 · czas czytania 7 min

Kompleksowa analiza prawna sporu o realizację i rozwiązanie umowy o świadczenie usług informatycznych dotyczącej stworzenia platformy SaaS. Przedstawiamy możliwości dochodzenia roszczeń, negocjacji ugody oraz zabezpieczenia interesów Wykonawcy w obliczu jednostronnego zerwania współpracy przez Zamawiającego.

Szybka odpowiedź

W sporze o rozwiązanie umowy na stworzenie platformy SaaS, kluczowe jest ustalenie skuteczności jednostronnego rozwiązania umowy przez Zamawiającego, ocena zasadności jego żądań (zwrot wpłaty, kary umowne, prawa autorskie) oraz precyzyjne wyliczenie roszczeń Wykonawcy, a także odpowiednie zabezpieczenie jego praw autorskich do dzieła.

  • Umowa o stworzenie platformy SaaS kwalifikowana jest jako umowa o dzieło.
  • Zamawiający jednostronnie rozwiązał umowę, powołując się na zwłokę i wady dzieła.
  • Skuteczność rozwiązania umowy przez Zamawiającego może być kwestionowana ze względu na aktywne usuwanie wad przez Wykonawcę.
  • Wykonawcy przysługują roszczenia pieniężne w wysokości 98 000,00 zł plus odsetki za niezapłacone transze i prace dodatkowe.
  • Prawa autorskie do oprogramowania przechodzą na Zamawiającego dopiero po zapłacie całości wynagrodzenia, co stanowi silny argument dla Wykonawcy.
  • Żądanie zwrotu pierwszej transzy przez Zamawiającego jest bezzasadne, jeśli rozwiązanie umowy było nieskuteczne.
  • Kary umowne Zamawiającego za zwłokę są ograniczone do 25% wartości umowy, czyli 30 000,00 zł.
  • Propozycja ugody Zamawiającego jest wysoce niekorzystna dla Wykonawcy.
  • Ważne jest zabezpieczenie dowodów wykonania prac i korespondencji.
  • Możliwe jest zabezpieczenie roszczenia przed sądem, np. poprzez zakaz rozporządzania prawami autorskimi do oprogramowania.
  • Roszczenia Wykonawcy nie uległy przedawnieniu.

Jak wyglądała sprawa?

Sprawa dotyczy sporu między wykonawcą oprogramowania a zamawiającym w związku z umową na stworzenie i wdrożenie platformy SaaS, która została jednostronnie rozwiązana przez zamawiającego.

Podstawa: Umowa o świadczenie usług informatycznych nr UM-████/██.

Wykonawca, firma S. sp. z o.o., zawarł z Zamawiającym, firmą H. sp. z o.o., umowę o świadczenie usług informatycznych, której przedmiotem było stworzenie i wdrożenie platformy SaaS. Termin wdrożenia określono na 30 listopada 2023 r., a wynagrodzenie miało wynosić 120 000,00 zł brutto, płatne w trzech transzach. Pierwsza transza w wysokości 40 000,00 zł została uiszczona w terminie.

Po dostarczeniu prototypu w październiku 2023 r., Zamawiający nie zapłacił drugiej transzy w wysokości 40 000,00 zł. Dodatkowo, w listopadzie i grudniu 2023 r. Zamawiający zgłaszał zmiany funkcjonalne, co skutkowało dodatkowymi pracami Wykonawcy wycenionymi na 18 000,00 zł. Wykonawca dostarczył wersję beta w styczniu 2024 r., wzywając do odbioru i zapłaty.

Zamawiający zgłosił reklamacje i odmówił zapłaty zaległych faktur. Mimo wykonania poprawek przez Wykonawcę w lutym 2024 r., Zamawiający jednostronnie rozwiązał umowę 5 marca 2024 r., powołując się na opóźnienia i wady. Zażądał zwrotu pierwszej transzy, naliczył kary umowne w wysokości 30 000,00 zł oraz domagał się przejęcia kodu źródłowego i praw autorskich.

Czy Zamawiający mógł jednostronnie rozwiązać umowę ze skutkiem natychmiastowym?

Skuteczność jednostronnego rozwiązania umowy przez Zamawiającego jest wątpliwa, ponieważ Wykonawca aktywnie realizował dzieło i usuwał zgłoszone wady, co mogło podważyć podstawy do natychmiastowego zerwania współpracy.

Podstawa: § 9.2 Umowy nr UM-████/██.

Zamawiający powołał się na § 9.2 Umowy, który uprawnia go do rozwiązania umowy ze skutkiem natychmiastowym w przypadku zwłoki Wykonawcy przekraczającej 60 dni. Jednakże, Wykonawca wskazuje, że aktywnie dostarczał wersje beta i wprowadzał poprawki w styczniu i lutym 2024 r. w odpowiedzi na reklamacje Zamawiającego.

Takie działania Wykonawcy mogą świadczyć o ciągłej realizacji umowy i próbie doprowadzenia dzieła do stanu zgodnego ze specyfikacją. W tej sytuacji, jednostronne rozwiązanie umowy bez zapewnienia Wykonawcy możliwości dokończenia dzieła lub bez uprzedniego wyznaczenia dodatkowego terminu na usunięcie wad, może być uznane za przedwczesne lub bezzasadne.

Przy ocenie zasadności rozwiązania umowy z uwagi na opóźnienia lub wady, należy zbadać faktyczny stan zaawansowania prac i przyczyny opóźnień. Jeżeli Wykonawca w dalszym ciągu podejmował działania zmierzające do wykonania umowy, rozwiązanie jej przez Zamawiającego mogło być nieuzasadnione, co czyni je nieskutecznym.

Jakie są roszczenia pieniężne Wykonawcy?

Wykonawcy przysługuje roszczenie o zapłatę łącznej kwoty 98 000,00 zł tytułem niezapłaconych transz wynagrodzenia i faktur za prace dodatkowe, powiększone o odsetki ustawowe za opóźnienie.

Podstawa: art. 481 § 1 k.c., Wezwanie przedsądowe nr WZ-████/██.

Roszczenia główne Wykonawcy obejmują niezapłacone transze i faktury za prace dodatkowe. Na dzień 12 marca 2024 r. składały się na nie: 40 000,00 zł za drugą transzę (faktura FV-████/███), 18 000,00 zł za prace dodatkowe (faktura FV-████/███) oraz kolejne 40 000,00 zł za prace dodatkowe (faktura FV-████/███), co daje łącznie 98 000,00 zł.

Do tej kwoty należy doliczyć odsetki ustawowe za opóźnienie. Na dzień 12 marca 2024 r. Wykonawca naliczył odsetki w wysokości 1 750,00 zł. Na dzień aktualnej analizy (17 maja 2024 r.) odsetki te, oszacowane na podstawie orientacyjnych terminów płatności i aktualnej stopy, wynoszą około 4 176,70 zł, co daje łącznie około 102 176,70 zł.

Podstawą prawną naliczania odsetek jest Kodeks cywilny, który stanowi, że wierzycielowi przysługują odsetki za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, liczone od dnia następującego po upływie terminu płatności.

  • FV-████/███ (II transza): 40 000,00 zł
  • FV-████/███ (prace dodatkowe): 18 000,00 zł
  • FV-████/███ (prace dodatkowe): 40 000,00 zł
  • Łącznie należności główne: 98 000,00 zł
  • Szacowane odsetki na 17.05.2024: około 4 176,70 zł
  • Łączna kwota roszczenia: około 102 176,70 zł

Czy Zamawiający ma podstawy do żądania zwrotu pierwszej transzy i praw autorskich?

Zamawiający nie ma podstaw do żądania zwrotu pierwszej transzy ani przejęcia praw autorskich do oprogramowania przed uregulowaniem całości wynagrodzenia Wykonawcy.

Podstawa: § 15 Umowy nr UM-████/██.

Żądanie zwrotu pierwszej transzy w kwocie 40 000,00 zł byłoby uzasadnione jedynie w przypadku skutecznego odstąpienia od umowy z wyłącznej winy Wykonawcy, co prowadziłoby do konieczności zwrotu wzajemnych świadczeń. Ponieważ skuteczność rozwiązania umowy przez Zamawiającego jest wątpliwa, a Wykonawca wykonał znaczną część prac, żądanie to jest bezzasadne.

Zgodnie z § 15 Umowy, prawa autorskie majątkowe do oprogramowania przechodzą na Zamawiającego dopiero po zapłacie całości wynagrodzenia umownego. Do tego czasu Wykonawca zachowuje pełnię praw autorskich, udzielając jedynie licencji niewyłącznej na okres testów.

Niezapłacone należności Wykonawcy wynoszą 98 000,00 zł plus odsetki, co oznacza, że warunek przeniesienia praw autorskich nie został spełniony. Przekazanie kodu źródłowego przed uregulowaniem wszystkich należności stanowiłoby istotne ryzyko dla Wykonawcy, pozbawiając go kluczowego mechanizmu nacisku na Zamawiającego.

Czy warto przyjąć propozycję ugody oferowaną przez Zamawiającego?

Propozycja ugody Zamawiającego jest wysoce niekorzystna dla Wykonawcy i w obecnym kształcie nie powinna zostać przyjęta.

Podstawa: Propozycja ugody Zamawiającego z 20.03.2024 r. (e-mail).

Zamawiający proponuje zapłatę 50 000,00 zł brutto w zamian za zamknięcie wszelkich roszczeń i zwrot praw autorskich, jednocześnie żądając zwrotu pierwszej transzy w wysokości 40 000,00 zł. Oznacza to, że Wykonawca otrzymałby faktycznie jedynie 10 000,00 zł, oddając prawa autorskie do dzieła, za które przysługuje mu roszczenie o blisko 100 000,00 zł.

W przypadku negocjowania ugody, Wykonawca powinien dążyć do uzyskania zapłaty całości lub znacznej większości dochodzonej kwoty (98 000,00 zł plus odsetki) w zamian za przeniesienie praw autorskich. Należy również zadbać o zapisy dotyczące wzajemnego zrzeczenia się roszczeń (w tym kar umownych Zamawiającego), klauzulę poufności, a także precyzyjne określenie momentu przeniesienia praw autorskich – dopiero po zaksięgowaniu pełnej kwoty ugody.

W celu zabezpieczenia zapłaty można rozważyć mechanizmy takie jak rachunek powierniczy (escrow) lub ustanowienie innych zabezpieczeń płatności w przypadku rozłożenia jej na raty. Ewentualne konsekwencje podatkowe i księgowe powinny zostać skonsultowane z doradcą podatkowym.

Jakie dowody powinien zebrać Wykonawca przed ewentualnym sporem?

Wykonawca powinien skrupulatnie zgromadzić wszelkie dokumenty umowne, finansowe, korespondencję oraz dowody na wykonanie prac i usuwanie wad, aby wzmocnić swoją pozycję.

Podstawa: Stan faktyczny i dokumenty.

Do kluczowych dowodów należą: Umowa nr UM-████/██ wraz z załącznikami, wszystkie faktury (zarówno zapłacone, jak i te, za które Wykonawca dochodzi zapłaty) oraz potwierdzenia płatności, w szczególności za pierwszą transzę. Należy również zabezpieczyć całą korespondencję elektroniczną i pisemną (e-maile, wezwania, reklamacje, oświadczenia o rozwiązaniu umowy i propozycje ugody).

Istotne będą także dowody potwierdzające faktyczne wykonanie prac, takie jak logi dostępu do systemu, potwierdzenia wdrożeń, repozytoria kodu źródłowego z historią zmian, protokoły testów, dokumentacja techniczna oraz wewnętrzna dokumentacja Wykonawcy świadcząca o zaangażowaniu zasobów w projekt. Należy również udokumentować wszelkie poprawki i działania podjęte w celu usunięcia zgłoszonych wad.

Warto rozważyć sporządzenie pisemnych oświadczeń pracowników zaangażowanych w projekt, które mogą potwierdzić zakres i terminowość prac, przebieg komunikacji z Zamawiającym oraz dostarczanie kolejnych wersji oprogramowania. W przypadku sporu sądowego, dowody elektroniczne powinny być zabezpieczone w sposób umożliwiający potwierdzenie ich autentyczności, np. poprzez archiwizację z poświadczeniem czasu.

Czy możliwe jest zabezpieczenie roszczeń przed wniesieniem pozwu?

Tak, Wykonawca może złożyć wniosek o zabezpieczenie powództwa przed wniesieniem pozwu, aby zapobiec utrudnieniom w egzekucji przyszłego wyroku.

Podstawa: § 15 Umowy nr UM-████/██.

Możliwość zabezpieczenia roszczeń wynika z przepisów prawa procesowego, które pozwalają na uprawdopodobnienie roszczenia oraz interesu prawnego w zabezpieczeniu. Interes prawny w zabezpieczeniu istnieje, gdy brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie przyszłego orzeczenia sądowego, np. z uwagi na obawę o kondycję finansową dłużnika lub próbę ukrycia majątku.

W niniejszej sprawie, najbardziej adekwatnym i skutecznym środkiem zabezpieczającym byłoby uzyskanie zakazu rozporządzania prawami autorskimi do oprogramowania przez Zamawiającego. Taki zakaz uniemożliwiłby Zamawiającemu czerpanie korzyści z dzieła, za które nie zapłacił, stanowiąc silny nacisk na ugodowe rozwiązanie sporu i uregulowanie należności.

Inne środki zabezpieczające, takie jak zajęcie rachunków bankowych, ruchomości czy wierzytelności Zamawiającego, również są możliwe. Wniosek o zabezpieczenie roszczenia powinien być złożony do sądu i zawierać precyzyjne wskazanie sposobu zabezpieczenia oraz uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających jego udzielenie.

Jakie są terminy przedawnienia roszczeń?

Roszczenia Wykonawcy o zapłatę wynagrodzenia podlegają trzyletniemu terminowi przedawnienia, liczonym od dnia wymagalności każdej z należności.

Podstawa: Stan faktyczny.

Z uwagi na to, że roszczenia wynikają z działalności gospodarczej, termin przedawnienia wynosi trzy lata. Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne, czyli od dnia następującego po upływie terminu płatności każdej z faktur.

Najstarsze z roszczeń Wykonawcy stało się wymagalne około listopada 2023 r., co oznacza, że wszystkie roszczenia są świeże i niepodatne na zarzut przedawnienia. Klient ma więc wystarczająco dużo czasu na prowadzenie negocjacji lub wszczęcie postępowania sądowego.

Bieg przedawnienia może zostać przerwany poprzez dokonanie czynności przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń (np. wniesienie pozwu, zawezwanie do próby ugodowej). Samo wezwanie przedsądowe nie przerywa biegu przedawnienia.

Najczęstsze pytania

Czy Zamawiający mógł rozwiązać umowę, jeśli Wykonawca nadal pracował?

Skuteczność jednostronnego rozwiązania umowy przez Zamawiającego jest wątpliwa, jeśli Wykonawca aktywnie realizował dzieło i usuwał zgłoszone wady. Sąd badałby faktyczny stan zaawansowania prac i przyczyny opóźnień.

Kiedy Wykonawcy przysługują prawa autorskie do oprogramowania?

Zgodnie z umową, prawa autorskie do oprogramowania przechodzą na Zamawiającego dopiero po zapłacie całości wynagrodzenia umownego. Do tego czasu prawa te pozostają przy Wykonawcy.

Jakie są szanse Wykonawcy w sporze sądowym?

Wykonawca ma mocną pozycję dzięki jasnym postanowieniom umownym o prawach autorskich, aktywnemu wykonywaniu umowy oraz znacznym roszczeniom finansowym. Kluczowe będzie udowodnienie zakresu wykonanych prac i nieskuteczności rozwiązania umowy.

Czy wezwanie przedsądowe przerywa bieg przedawnienia?

Nie, samo wezwanie przedsądowe nie przerywa biegu przedawnienia. Aby to osiągnąć, należy wnieść pozew do sądu lub złożyć wniosek o zawezwanie do próby ugodowej.

Jakie są ryzyka związane z przekazaniem kodu źródłowego przed zapłatą?

Przekazanie kodu źródłowego przed uregulowaniem całości należności jest bardzo ryzykowne dla Wykonawcy, ponieważ pozbawiłoby go kluczowego instrumentu nacisku na Zamawiającego i możliwości kontroli nad dziełem.

Dokumenty sprawy do pobrania

Masz podobną sprawę? Przeanalizuj ją w CaseBox AI

Wykup pakiet Konsultacja Prawna, dodaj swoje dokumenty i przeprowadź analizę samodzielnie — z odwołaniami do przepisów i orzeczeń.

Przeanalizuj własną sprawę

Obsługujesz takie sprawy? Pozyskaj zapytania przez Giełdę CaseBox

Na Giełdę trafiają zanonimizowane opisy spraw użytkowników CaseBox.

Zobacz Giełdę CaseBox · Plany Prawnik i Kancelaria

Podstawy prawne

Brzmienie: Art. 481 Kodeks cywilny

§ 1. Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. § 2. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy. § 21. Maksymalna wysokość odsetek za opóźnienie nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie (odsetki maksymalne za opóźnienie). § 22. Jeżeli wysokość odsetek za opóźnienie przekracza wysokość odsetek maksymalnych za opóźnienie, należą się odsetki maksymalne za opóźnienie. § 23. Postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać przepisów o odsetkach maksymalnych za opóźnienie, także w przypadku dokonania wyboru prawa obcego. W takim przypadku stosuje się przepisy ustawy. § 24. Minister Sprawiedliwości ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie. § 3. W razie zwłoki dłużnika wierzyciel może nadto żądać naprawienia szkody na zasadach ogólnych.

Strona przepisu

Stan prawny i aktualizacja materiału: 2026-10-06.