Podatki i administracja

Warunkowa Decyzja o Warunkach Zabudowy: Analiza Prawna Skutków dla Umowy Przedwstępnej Sprzedaży Działki

Ernest Syska · weryfikacja merytoryczna: Mateusz Jagiełło

Publikacja: 2026-10-06 · aktualizacja: 2026-10-06 · czas czytania 7 min

Klientka, P. N., zawarła umowę przedwstępną sprzedaży działki rolnej, oczekując na uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy (WZ) przez sprzedającego, J. K. Decyzja WZ, choć formalnie wydana, zawierała warunki, które znacząco utrudniają, a wręcz uniemożliwiają realizację inwestycji zgodnie z planem. Sytuacja ta rodzi liczne komplikacje prawne, w tym kwestie odpowiedzialności umownej, terminów administracyjnych oraz zobowiązań podatkowych, wymagające pilnej analizy.

Szybka odpowiedź

Warunkowa decyzja o warunkach zabudowy, która nakłada trudne do spełnienia warunki, może być uznana za nienależyte wykonanie zobowiązania przez sprzedającego, uprawniając kupującego do żądania zwrotu zadatku w podwójnej wysokości oraz kary umownej.

  • Decyzja o warunkach zabudowy, mimo że formalnie pozytywna, może w praktyce uniemożliwić realizację inwestycji z powodu nałożonych restrykcyjnych warunków.
  • Zobowiązanie sprzedającego do uzyskania WZ oznacza uzyskanie decyzji umożliwiającej realną zabudowę, a nie tylko formalnie pozytywny dokument.
  • Kupujący może dochodzić zwrotu zadatku w podwójnej wysokości oraz kary umownej za nienależyte wykonanie umowy przedwstępnej.
  • Terminy administracyjne (np. odwołanie od decyzji WZ) są krótkie i wymagają natychmiastowego działania, ewentualnie wniosku o przywrócenie terminu.
  • Kwestia VAT od sprzedaży nieruchomości zależy od oceny, czy sprzedający działał jako podatnik VAT w ramach działalności gospodarczej.

Jak wyglądała sprawa?

Sprawa dotyczy umowy przedwstępnej sprzedaży działki rolnej, gdzie sprzedający zobowiązał się do uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, która jednak została wydana z warunkami znacząco utrudniającymi budowę.

Klientka, P. N., zawarła z J. K. umowę przedwstępną sprzedaży działki nr 34/7, która w ewidencji przeznaczona była jako łąki i pastwiska. Cena sprzedaży została ustalona na 350.000,00 zł, a Klientka wpłaciła zadatek w wysokości 35.000,00 zł. Umowa przewidywała, że Sprzedający zobowiązany jest uzyskać decyzję o warunkach zabudowy (WZ) do dnia 15.09.2025 r.

Mimo że decyzja o WZ została wydana formalnie przed terminem, bo 01.09.2025 r., zawierała ona szereg warunków, które w praktyce utrudniały, a wręcz uniemożliwiały realizację planowanej inwestycji. Do najważniejszych należał wymóg ustanowienia służebności przejazdu i przechodu oraz uzyskania pozytywnych opinii od regionalnego dyrektora ochrony środowiska i wojewódzkiego konserwatora zabytków przed wydaniem pozwolenia na budowę.

W międzyczasie sprzedający wezwał Klientkę do finalizacji transakcji i zagroził zatrzymaniem zadatku, domagając się również od Klientki zapłaty kary umownej. Dodatkowo, urząd skarbowy wydał decyzję, stwierdzającą obowiązek zapłaty przez sprzedającego podatku VAT od sprzedaży działki, uznając transakcję za działalność gospodarczą.

Czy warunki decyzji o WZ są wiążące i wykonalne?

Warunki nałożone w decyzji o warunkach zabudowy są formalnie wiążące, jednak ich spełnienie może okazać się w praktyce niemożliwe lub nieracjonalne, co wpływa na wykonalność całej inwestycji.

Podstawa: art. 59 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym; art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego; art. 61 Kodeksu postępowania administracyjnego; art. 145 Kodeksu cywilnego; art. 7 Konstytucji RP

Decyzja o warunkach zabudowy została wydana na podstawie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Organ administracji, wydając decyzję, ma prawo nałożyć warunki, takie jak obowiązek zapewnienia dostępu do drogi publicznej czy uzyskanie opinii innych organów, np. regionalnego dyrektora ochrony środowiska lub wojewódzkiego konserwatora zabytków. Organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa (zasada legalizmu).

W tej sprawie decyzja o WZ nakładała wymóg ustanowienia służebności przejazdu i przechodu oraz uzyskania pozytywnych opinii od regionalnego dyrektora ochrony środowiska i wojewódzkiego konserwatora zabytków przed wydaniem pozwolenia na budowę. Opinia wojewódzkiego konserwatora zabytków była już negatywna na etapie postępowania o WZ, co stanowiło istotne utrudnienie. Badania geotechniczne również są standardową praktyką.

Mimo że warunki są formalnie dopuszczalne, ich niemożność spełnienia lub wysoki koszt realizacji mogą sprawić, że decyzja WZ, choć formalnie pozytywna, staje się faktycznie niewykonalna i pozbawiona sensu praktycznego dla kupującej. To może naruszać zasadę proporcjonalności i uzasadnionych interesów stron. Taka „pozytywna” decyzja jest równoznaczna z brakiem możliwości realizacji inwestycji.

Kto odpowiada za uzyskanie WZ i jej jakość?

Zgodnie z umową przedwstępną, to sprzedający był jednoznacznie zobowiązany do uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, a jego odpowiedzialność obejmuje również jej jakość umożliwiającą realną zabudowę.

Podstawa: art. 65 Kodeksu cywilnego; art. 471 Kodeksu cywilnego; art. 394 Kodeksu cywilnego; art. 483 Kodeksu cywilnego; art. 484 Kodeksu cywilnego; art. 389 Kodeksu cywilnego; art. 390 Kodeksu cywilnego; art. 385¹ Kodeksu cywilnego

Umowa przedwstępna jasno wskazywała, że sprzedający zobowiązuje się do uzyskania decyzji o warunkach zabudowy do określonego terminu, ponosząc jednocześnie koszty postępowań administracyjnych. To postanowienie umowne jednoznacznie przypisuje obowiązek uzyskania WZ sprzedającemu. Twierdzenie sprzedającego, że działania leżały po stronie Klientki, jest niezgodne z treścią umowy.

Zobowiązanie do „uzyskania WZ” należy interpretować zgodnie z zamiarem stron, czyli jako uzyskanie decyzji, która faktycznie umożliwi budowę na działce, a nie jedynie formalnie „pozytywny” dokument obarczony niespełnialnymi warunkami. Nienależyte wykonanie tego zobowiązania, np. poprzez uzyskanie WZ z warunkami uniemożliwiającymi realizację inwestycji, rodzi odpowiedzialność sprzedającego na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego.

W związku z tym, kupująca ma silne podstawy do twierdzenia, że sprzedający nienależycie wykonał swoje zobowiązanie, co uprawnia ją do dochodzenia roszczeń wynikających z umowy przedwstępnej, w tym zwrotu zadatku w podwójnej wysokości oraz kary umownej. Sprzedający nie ma podstaw do żądania kary umownej od Klientki, ponieważ to on był zobowiązany do uzyskania WZ.

Jakie są terminy na działania prawne i ryzyko przedawnienia?

Terminy na złożenie odwołania od decyzji administracyjnych są krótkie, a roszczenia z umowy przedwstępnej przedawniają się z upływem roku od dnia, w którym miała być zawarta umowa przyrzeczona.

Podstawa: art. 127 Kodeksu postępowania administracyjnego; art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego; art. 223 Ordynacji podatkowej; art. 390 Kodeksu cywilnego

Od decyzji o warunkach zabudowy przysługuje prawo wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w terminie 14 dni od dnia doręczenia. W tej sprawie decyzja została doręczona 03.09.2025 r., co oznacza, że termin na odwołanie upłynął 17.09.2025 r. W przypadku uchybienia terminu, konieczne jest złożenie wniosku o jego przywrócenie, należycie uzasadniając brak winy.

Od decyzji podatkowej urzędu skarbowego sprzedającemu przysługuje odwołanie w terminie 14 dni od dnia doręczenia. Decyzja doręczono 05.10.2025 r., więc termin upłynął 19.10.2025 r. Skuteczne odwołanie sprzedającego od decyzji podatkowej jest również w interesie kupującej, ponieważ obciążenie podatkiem VAT może wpłynąć na ostateczną cenę nieruchomości.

Roszczenia z umowy przedwstępnej przedawniają się z upływem roku od dnia, w którym umowa przyrzeczona miała być zawarta. Dokładny termin zawarcia umowy przyrzeczonej należy ustalić. Upływ tego krótkiego terminu powoduje, że dłużnik może podnieść zarzut przedawnienia, co prowadzi do oddalenia powództwa, nawet jeśli roszczenie jest zasadne merytorycznie.

Czy sprzedaż działki podlega opodatkowaniu VAT?

Obowiązek zapłaty podatku VAT od sprzedaży działki zależy od tego, czy transakcja jest uznana za dokonaną w ramach działalności gospodarczej sprzedającego, czy jako sprzedaż majątku prywatnego.

Podstawa: art. 5 ustawy o podatku od towarów i usług; art. 43 ustawy o podatku od towarów i usług; art. 29a ustawy o podatku od towarów i usług; Ordynacja podatkowa

Urząd skarbowy stwierdził obowiązek zapłaty przez sprzedającego 23% VAT od kwoty sprzedaży, uznając transakcję za działalność gospodarczą. Sprzedaż nieruchomości jest opodatkowana VAT, jeśli dokonuje jej podatnik VAT w ramach swojej działalności gospodarczej, zgodnie z przepisami ustawy o podatku od towarów i usług. Kluczowe jest rozróżnienie, czy sprzedający działał jako profesjonalny handlowiec, czy zarządzał majątkiem prywatnym.

Działka była przeznaczona jako łąki i pastwiska (użytkowanie rolne), co mogłoby wskazywać na sprzedaż majątku prywatnego. Jednak wydanie decyzji o warunkach zabudowy, zmieniającej jej przeznaczenie na budowlane, komplikuje tę argumentację. Argumentami przeciwko uznaniu sprzedaży za działalność gospodarczą mogą być brak wpisu do rejestrów działalności gospodarczej, pojedynczy charakter transakcji, brak reklam i nakładów inwestycyjnych typowych dla dewelopera.

Decyzja urzędu skarbowego, jeśli stanie się ostateczna, wiąże sprzedającego. Skutki finansowe tej decyzji (80.500,00 zł VAT plus odsetki) mogą wpłynąć na negocjacje lub ostateczne rozliczenia między stronami, zwłaszcza jeśli umowa nie precyzuje, kto ponosi ten ciężar w przypadku zmiany interpretacji podatkowej. Odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych naliczane są zgodnie z Ordynacją podatkową.

Jakie środki ochrony prawnej przysługują kupującej?

Kupująca może dochodzić zwrotu zadatku w podwójnej wysokości, zapłaty kary umownej oraz podjąć działania w celu zaskarżenia decyzji o warunkach zabudowy.

Podstawa: art. 394 Kodeksu cywilnego; art. 483 Kodeksu cywilnego; art. 484 Kodeksu cywilnego; art. 481 Kodeksu cywilnego; art. 127 Kodeksu postępowania administracyjnego; art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego

Wobec sprzedającego, kupująca może wystąpić z wezwaniem przedsądowym, a następnie z pozwem cywilnym, żądając zwrotu zadatku w podwójnej wysokości (70.000,00 zł) oraz kary umownej (20.000,00 zł za każdy miesiąc opóźnienia, licząc od 16.09.2025 r. do dnia złożenia wezwania). Odsetki ustawowe za opóźnienie powinny być naliczane od dnia postawienia roszczenia w stan wymagalności.

W trybie administracyjnym, pomimo upływu terminu, konieczne jest złożenie odwołania od decyzji o warunkach zabudowy do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. W odwołaniu należy argumentować, że warunki decyzji uniemożliwiają realizację inwestycji, co stanowi de facto decyzję negatywną, godzącą w uzasadnione interesy kupującej. Po wyczerpaniu trybu odwoławczego, możliwa jest skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Kupująca powinna również monitorować działania sprzedającego w zakresie decyzji podatkowej urzędu skarbowego i ewentualnie zasugerować mu podjęcie działań odwoławczych. Zabezpieczenie wszelkich dokumentów związanych z transakcją, postępowaniem administracyjnym (kopia akt sprawy, opinie RDOŚ, WKZ) i podatkowym (deklaracje VAT sprzedającego) jest kluczowe dla skutecznej obrony jej interesów.

Najczęstsze pytania

Co oznacza "warunkowa" decyzja o warunkach zabudowy?

Oznacza to, że decyzja formalnie ustala warunki zabudowy, ale stawia dodatkowe wymogi (np. uzyskanie opinii, ustanowienie służebności), których spełnienie jest konieczne przed uzyskaniem pozwolenia na budowę. Te warunki mogą w praktyce uniemożliwić lub znacznie utrudnić realizację inwestycji.

Czy mogę odstąpić od umowy przedwstępnej, jeśli decyzja WZ jest warunkowa?

Tak, jeśli umowa przedwstępna zobowiązywała sprzedającego do uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, a wydana decyzja z warunkami uniemożliwia realizację celu umowy (budowę), możesz mieć podstawy do odstąpienia od umowy z winy sprzedającego i żądania zwrotu zadatku w podwójnej wysokości oraz kary umownej.

Jakie są konsekwencje uchybienia terminowi na odwołanie od decyzji administracyjnej?

Uchybienie terminowi na odwołanie powoduje, że decyzja staje się ostateczna w administracyjnym toku instancji i nie można jej zaskarżyć do Samorządowego Kolegium Odwoławczego ani do sądu administracyjnego, chyba że skutecznie złożysz wniosek o przywrócenie terminu, uprawdopodabniając brak swojej winy.

Czy sprzedaż działki rolnej zawsze jest zwolniona z VAT?

Nie zawsze. Zwolnienie z VAT dla sprzedaży działek rolnych dotyczy transakcji, które nie są dokonywane w ramach działalności gospodarczej podatnika VAT. Jeśli urząd skarbowy uzna, że sprzedający działał jako podatnik w ramach działalności gospodarczej, sprzedaż może być opodatkowana VAT.

Dokumenty sprawy do pobrania

Masz podobną sprawę? Przeanalizuj ją w CaseBox AI

Wykup pakiet Konsultacja Prawna, dodaj swoje dokumenty i przeprowadź analizę samodzielnie — z odwołaniami do przepisów i orzeczeń.

Przeanalizuj własną sprawę

Obsługujesz takie sprawy? Pozyskaj zapytania przez Giełdę CaseBox

Na Giełdę trafiają zanonimizowane opisy spraw użytkowników CaseBox.

Zobacz Giełdę CaseBox · Plany Prawnik i Kancelaria

Podstawy prawne

  • art. 59 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
  • art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego
  • art. 61 Kodeksu postępowania administracyjnego
  • art. 145 Kodeksu cywilnego
  • art. 7 Konstytucji RP
  • art. 65 Kodeksu cywilnego
  • art. 471 Kodeksu cywilnego
  • art. 394 Kodeksu cywilnego
  • art. 483 Kodeksu cywilnego
  • art. 484 Kodeksu cywilnego
  • art. 389 Kodeksu cywilnego
  • art. 390 Kodeksu cywilnego
  • art. 385¹ Kodeksu cywilnego
  • art. 127 Kodeksu postępowania administracyjnego
  • art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego
  • art. 223 Ordynacji podatkowej
  • art. 52 Ordynacji podatkowej
  • art. 53 Ordynacji podatkowej
  • art. 54 Ordynacji podatkowej
  • art. 127a Ordynacji podatkowej
  • art. 5 ustawy o podatku od towarów i usług
  • art. 43 ustawy o podatku od towarów i usług
  • art. 29a ustawy o podatku od towarów i usług
  • Ordynacja podatkowa
  • art. 481 Kodeksu cywilnego
Brzmienie: Art. 59 Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

1. Zmiana zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego, a także zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, z uwzględnieniem art. 50 ust. 1 i art. 86, wymaga ustalenia, w drodze decyzji, warunków zabudowy. Przepis art. 50 ust. 2 pkt 1 stosuje się odpowiednio. 2. Do jednorazowej, trwającej do roku, zmiany zagospodarowania terenu lub zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, przepisu ust. 1 nie stosuje się. 2a. Zmiana zagospodarowania terenu dotycząca obiektów budowlanych, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 4–6, 8–12, 17, 21–28 i 30 oraz ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, nie wymaga uzyskania decyzji o warunkach zabudowy. 2b. Przepisu ust. 2a nie stosuje się do zmiany zagospodarowania terenu dotyczącej obiektów budowlanych: 1) wpisanych do rejestru zabytków lub położonych na obszarze wpisanym do rejestru zabytków; 2) sytuowanych na obszarze parków narodowych i rezerwatów i ich otulin; 3) o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 4, 5, 8, 10, 23 i 27 oraz ust. 2 pkt 1–3, 8, 14, 15, 17, 24, 29, 32–34 i 38 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, sytuowanych na obszarach Natura 2000; 4) o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 5, 8 i 22 oraz ust. 2 pkt 1–3, 8, 14, 15, 31–34 i 38 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, sytuowanych na obszarach objętych formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 3, 4 i 6–9 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. 3. W przypadku zmiany zagospodarowania terenu, która nie wymaga pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 ust. 1b ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, z wyjątkiem zmian zagospodarowania terenu, o których mowa w ust. 2 i 2a, bez uzyskania decyzji o warunkach zabudowy wójt, burmistrz albo prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu nieruchomości: 1) wstrzymanie użytkowania terenu, wyznaczając termin, w którym należy wystąpić z wnioskiem o wydanie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy, albo 2) przywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowania.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 7 Kodeks postępowania administracyjnego

W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 61 Kodeks postępowania administracyjnego

§ 1. Postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. § 2. Organ administracji publicznej może ze względu na szczególnie ważny interes strony wszcząć z urzędu postępowanie także w sprawie, w której przepis prawa wymaga wniosku strony. Organ obowiązany jest uzyskać na to zgodę strony w toku postępowania, a w razie nieuzyskania zgody – postępowanie umorzyć. § 3. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. § 3a. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony wniesione drogą elektroniczną jest dzień wystawienia dowodu otrzymania, o którym mowa w art. 41 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych. § 4. O wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie. § 5. Organ administracji publicznej przekazuje informacje, o których mowa w art. 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia 2016/679, przy pierwszej czynności skierowanej do strony, chyba że strona posiada te informacje, a ich zakres lub treść nie uległy zmianie.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 145 Kodeks cywilny

§ 1. Jeżeli nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub do należących do tej nieruchomości budynków gospodarskich, właściciel może żądać od właścicieli gruntów sąsiednich ustanowienia za wynagrodzeniem potrzebnej służebności drogowej (droga konieczna). § 2. Przeprowadzenie drogi koniecznej nastąpi z uwzględnieniem potrzeb nieruchomości niemającej dostępu do drogi publicznej oraz z najmniejszym obciążeniem gruntów, przez które droga ma prowadzić. Jeżeli potrzeba ustanowienia drogi jest następstwem sprzedaży gruntu lub innej czynności prawnej, a między interesowanymi nie dojdzie do porozumienia, sąd zarządzi, o ile to jest możliwe, przeprowadzenie drogi przez grunty, które były przedmiotem tej czynności prawnej. § 3. Przeprowadzenie drogi koniecznej powinno uwzględniać interes społeczno-gospodarczy.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 7 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 65 Kodeks cywilny

§ 1. Oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje. § 2. W umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 471 Kodeks cywilny

Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 394 Kodeks cywilny

§ 1. W braku odmiennego zastrzeżenia umownego albo zwyczaju zadatek dany przy zawarciu umowy ma to znaczenie, że w razie niewykonania umowy przez jedną ze stron druga strona może bez wyznaczenia terminu dodatkowego od umowy odstąpić i otrzymany zadatek zachować, a jeżeli sama go dała, może żądać sumy dwukrotnie wyższej. § 2. W razie wykonania umowy zadatek ulega zaliczeniu na poczet świadczenia strony, która go dała; jeżeli zaliczenie nie jest możliwe, zadatek ulega zwrotowi. § 3. W razie rozwiązania umowy zadatek powinien być zwrócony, a obowiązek zapłaty sumy dwukrotnie wyższej odpada. To samo dotyczy wypadku, gdy niewykonanie umowy nastąpiło wskutek okoliczności, za które żadna ze stron nie ponosi odpowiedzialności albo za które ponoszą odpowiedzialność obie strony.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 483 Kodeks cywilny

§ 1. Można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna). § 2. Dłużnik nie może bez zgody wierzyciela zwolnić się z zobowiązania przez zapłatę kary umownej.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 484 Kodeks cywilny

§ 1. W razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania kara umowna należy się wierzycielowi w zastrzeżonej na ten wypadek wysokości bez względu na wysokość poniesionej szkody. Żądanie odszkodowania przenoszącego wysokość zastrzeżonej kary nie jest dopuszczalne, chyba że strony inaczej postanowiły. § 2. Jeżeli zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane, dłużnik może żądać zmniejszenia kary umownej; to samo dotyczy wypadku, gdy kara umowna jest rażąco wygórowana.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 389 Kodeks cywilny

§ 1. Umowa, przez którą jedna ze stron lub obie zobowiązują się do zawarcia oznaczonej umowy (umowa przedwstępna), powinna określać istotne postanowienia umowy przyrzeczonej. § 2. Jeżeli termin, w ciągu którego ma być zawarta umowa przyrzeczona, nie został oznaczony, powinna ona być zawarta w odpowiednim terminie wyznaczonym przez stronę uprawnioną do żądania zawarcia umowy przyrzeczonej. Jeżeli obie strony są uprawnione do żądania zawarcia umowy przyrzeczonej i każda z nich wyznaczyła inny termin, strony wiąże termin wyznaczony przez stronę, która wcześniej złożyła stosowne oświadczenie. Jeżeli w ciągu roku od dnia zawarcia umowy przedwstępnej nie został wyznaczony termin do zawarcia umowy przyrzeczonej, nie można żądać jej zawarcia.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 390 Kodeks cywilny

§ 1. Jeżeli strona zobowiązana do zawarcia umowy przyrzeczonej uchyla się od jej zawarcia, druga strona może żądać naprawienia szkody, którą poniosła przez to, że liczyła na zawarcie umowy przyrzeczonej. Strony mogą w umowie przedwstępnej odmiennie określić zakres odszkodowania. § 2. Jednakże gdy umowa przedwstępna czyni zadość wymaganiom, od których zależy ważność umowy przyrzeczonej, w szczególności wymaganiom co do formy, strona uprawniona może dochodzić zawarcia umowy przyrzeczonej. § 3. Roszczenia z umowy przedwstępnej przedawniają się z upływem roku od dnia, w którym umowa przyrzeczona miała być zawarta. Jeżeli sąd oddali żądanie zawarcia umowy przyrzeczonej, roszczenia z umowy przedwstępnej przedawniają się z upływem roku od dnia, w którym orzeczenie stało się prawomocne.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 385¹ Kodeks cywilny

§ 1. Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. § 2. Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie. § 3. Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. § 4. Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 127 Kodeks postępowania administracyjnego

§ 1. Od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. § 1a. Decyzja wydana w pierwszej instancji, od której uzasadnienia organ odstąpił z powodu uwzględnienia w całości żądania strony, jest ostateczna. § 2. Właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy. § 3. Od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. § 4. (uchylony)

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 58 Kodeks postępowania administracyjnego

§ 1. W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. § 2. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. § 3. Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 481 Kodeks cywilny

§ 1. Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. § 2. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy. § 21. Maksymalna wysokość odsetek za opóźnienie nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie (odsetki maksymalne za opóźnienie). § 22. Jeżeli wysokość odsetek za opóźnienie przekracza wysokość odsetek maksymalnych za opóźnienie, należą się odsetki maksymalne za opóźnienie. § 23. Postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać przepisów o odsetkach maksymalnych za opóźnienie, także w przypadku dokonania wyboru prawa obcego. W takim przypadku stosuje się przepisy ustawy. § 24. Minister Sprawiedliwości ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie. § 3. W razie zwłoki dłużnika wierzyciel może nadto żądać naprawienia szkody na zasadach ogólnych.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 52 Ordynacja podatkowa

§1. Zwrotowi bez wezwania organu podatkowego podlega uprzednio zwrócona przez organ podatkowy lub zaliczona na poczet zaległości podatkowych oraz odsetek za zwłokę albo bieżących zobowiązań podatkowych, wraz z oprocentowaniem: 1) nadpłata lub zwrot podatku wykazane nienależnie lub w wysokości większej od należnej, ujęte w deklaracji lub we wniosku o zwrot podatku w rozumieniu przepisów rozdziału 7b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych lub rozdziału 6a ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych; 2) nadpłata lub zwrot podatku: a) określone lub stwierdzone w decyzji, która następnie została uchylona, zmieniona lub stwierdzono jej nieważność albo stwierdzono jej wygaśnięcie, b) stwierdzone na wniosek w trybie art. 75 § 4 albo przepisów rozdziału 7b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych lub rozdziału 6a ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, w zakresie wynikającym z tego wniosku, nienależnie lub w wysokości większej od należnej, c) wykazane dodatkowo, w korekcie deklaracji dokonanej w trybie art. 274, nienależnie lub w wysokości większej od należnej. §2. W przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1, kwoty podlegające zwrotowi traktuje się jako zaległości podatkowe. §3. W przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 2, w razie niedokonania zwrotu w terminie 30 dni, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa obowiązek zwrotu w terminie 30 dni od dnia doręczenia tej decyzji. Po upływie tego terminu kwotę podlegającą zwrotowi traktuje się jako zaległość podatkową.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 53 Ordynacja podatkowa

§1. Od zaległości podatkowych, z zastrzeżeniem art. 52 § 1 pkt 2 i art. 54, naliczane są odsetki za zwłokę. §2. Przepis § 1 stosuje się również do nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek w części przekraczającej wysokość podatku należnego za okres rozliczeniowy. §3. Odsetki za zwłokę nalicza podatnik, płatnik, inkasent, następca prawny lub osoba trzecia odpowiadająca za zaległości podatkowe, z zastrzeżeniem art. 53a, art. 62 § 4, art. 66 § 5, art. 67a § 1 pkt 1 lub 2 i art. 76a § 1. §4. Odsetki za zwłokę naliczane są od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności podatku lub terminu, w którym płatnik lub inkasent był obowiązany dokonać wpłaty podatku na rachunek organu podatkowego. §5. W przypadkach, o których mowa w art. 52 § 1 pkt 1, odsetki za zwłokę naliczane są odpowiednio od dnia zwrotu nadpłaty, zwrotu podatku, zwrotu oprocentowania lub zaliczenia na poczet zaległości podatkowych lub na poczet bieżących lub przyszłych zobowiązań podatkowych. §6. W przypadkach, o których mowa w art. 52a, odsetki za zwłokę naliczane są od dnia pobrania wynagrodzenia.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 54 Ordynacja podatkowa

§1. Odsetek za zwłokę nie nalicza się: 1) za okres zabezpieczenia, od zabezpieczonej kwoty zobowiązania, jeżeli objęte zabezpieczeniem środki pieniężne, w tym kwoty uzyskane ze sprzedaży objętych zabezpieczeniem rzeczy lub praw, zostały zaliczone na poczet zaległości podatkowych; 2) za okres od dnia następnego po upływie terminu, o którym mowa w art. 227 § 1, do dnia otrzymania odwołania przez organ odwoławczy; 3) za okres od dnia następnego po upływie terminu, o którym mowa w art. 139 § 3, do dnia doręczenia decyzji organu odwoławczego, jeżeli decyzja organu odwoławczego nie została wydana w terminie, o którym mowa w art. 139 § 3; 4) w przypadku zawieszenia postępowania z urzędu – od dnia wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania do dnia doręczenia postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania; 5) jeżeli wysokość odsetek nie przekraczałaby trzykrotności wartości opłaty pobieranej przez operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe za traktowanie przesyłki listowej jako przesyłki poleconej; 6) (uchylony) 7) za okres od dnia wszczęcia postępowania podatkowego do dnia doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, jeżeli decyzja nie została doręczona w terminie 3 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania; 7a) za okres od dnia następnego po upływie dwóch lat od dnia złożenia deklaracji, od zaległości związanych z popełnionymi w deklaracji błędami rachunkowymi lub oczywistymi omyłkami, jeżeli w tym okresie nie zostały one ujawnione przez organ podatkowy; 7b) za okres od dnia złożenia wniosku o wydanie decyzji określonej w art. 119zfa § 1 do dnia cofnięcia skutków unikania opodatkowania zgodnie z art. 119zfk § 1 lub 2, od zaległości podatkowych związanych z osiągnięciem korzyści podatkowej; 8) w zakresie przewidzianym w odrębnych ustawach. §2. Przepisu § 1 pkt 3 i 7 nie stosuje się, jeżeli do opóźnienia w wydaniu decyzji przyczyniła się strona lub jej przedstawiciel lub opóźnienie powstało z przyczyn niezależnych od organu. §3. Przepisy § 1 pkt 2, 3 i 7 stosuje się również w razie uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz stwierdzenia nieważności decyzji. W tym przypadku terminy należy liczyć sumując na poszczególnych etapach okresy trwania postępowania. §4. Przepis § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio w razie przeniesienia na poczet zobowiązań podatkowych zajętych uprzednio rzeczy lub praw majątkowych. §5. (uchylony)

Strona przepisu

Stan prawny i aktualizacja materiału: 2026-10-06.