Sądy i egzekucje

Zajęcie Rachunku Bankowego przez Komornika: Jak Zwolnić Środki Spod Egzekucji?

Ernest Syska · weryfikacja merytoryczna: Mateusz Jagiełło

Publikacja: 2026-10-06 · aktualizacja: 2026-10-06 · czas czytania 7 min

Niniejszy artykuł analizuje przypadek M. N., którego rachunek bankowy został zajęty przez komornika w wyniku niespłaconej pożyczki konsumenckiej. Skupiamy się na prawnych aspektach egzekucji, możliwościach zwolnienia zajętych środków oraz kwestionowania zasadności niektórych opłat. Sprawa Pana M. N. stanowi przykład skomplikowanego postępowania, w którym dłużnik dąży do ochrony swojego wynagrodzenia i alimentów, a także podważa legalność narzuconych przez wierzyciela opłat administracyjnych.

Szybka odpowiedź

Aby zwolnić środki z zablokowanego rachunku bankowego, należy złożyć zażalenie na postanowienie komornika o odmowie zwolnienia środków lub wniosek o natychmiastowe zwolnienie, przedstawiając dowody na pochodzenie i chroniony charakter pieniędzy (np. wynagrodzenia za pracę, alimentów).

  • Wynagrodzenie za pracę i alimenty podlegają ochronie przed egzekucją komorniczą w określonym zakresie.
  • Brak jednoznacznego oznaczenia przelewu nie powinien być jedyną podstawą odmowy zwolnienia środków przez komornika.
  • Bank ma obowiązek zastosować kwotę wolną od zajęcia na rachunku bankowym osoby fizycznej.
  • Postanowienia umowne dotyczące opłat administracyjnych mogą być uznane za niedozwolone klauzule (abuzywne), co umożliwia dochodzenie ich zwrotu.
  • Ważne jest aktywne zbieranie i przedstawianie dowodów w postępowaniu zażaleniowym oraz ewentualnym procesie sądowym przeciwko wierzycielowi.

Jak wyglądała sprawa zajęcia rachunku bankowego?

Sprawa dotyczyła M. N., dłużnika firmy pożyczkowej, którego rachunek bankowy został zajęty przez komornika w wyniku egzekucji prawomocnego nakazu zapłaty z tytułu niespłaconej pożyczki.

M. N., pracownik etatowy, zawarł w dniu 10 stycznia 2023 roku umowę pożyczki konsumenckiej z firmą pożyczkową na kwotę 25 000,00 PLN. Umowa przewidywała miesięczne raty po 1 250,00 PLN oraz opłatę administracyjną w wysokości 50,00 PLN za każde wezwanie do zapłaty w przypadku opóźnienia.

W dniu 30 lipca 2024 roku sąd wydał nakaz zapłaty na kwotę 18 750,00 PLN, który stał się tytułem wykonawczym pomimo wniesionego przez M. N. sprzeciwu, kwestionującego wyliczenie odsetek i opłat. Na tej podstawie, w październiku 2024 roku, komornik zajął rachunek bankowy Pana M. N. w banku na kwotę 10 800,00 PLN.

M. N. bezskutecznie próbował zwolnić część środków z zajęcia, powołując się na chroniony charakter wynagrodzenia za pracę i alimentów. Bank zablokował środki, a komornik odmówił zwolnienia, argumentując brakiem jednoznacznego oznaczenia wpływów. Po kolejnych wpływach wynagrodzenia i alimentów, które również zostały objęte blokadą, M. N., za pośrednictwem pełnomocnika, wniósł zażalenie na postanowienie komornika.

Czy zajęcie rachunku bankowego było prawidłowe?

Zajęcie rachunku bankowego przez komornika było co do zasady prawidłowe, gdyż odbyło się na podstawie ważnego tytułu wykonawczego, jednak odmowa zwolnienia środków chronionych prawem przez komornika jest wątpliwa.

Podstawa: art. 831 k.p.c.

Komornik był uprawniony do zajęcia rachunku bankowego M. N. na podstawie prawomocnego nakazu zapłaty, który stanowił tytuł wykonawczy. Zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego, zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest jednym ze sposobów egzekucji.

Problem pojawia się w ocenie prawidłowości odmowy zwolnienia spod egzekucji części środków przez komornika T. B. Odmowa ta była uzasadniona brakiem 'jednoznacznego oznaczenia wpływu środków' na rachunek, co może być uznane za nadmiernie formalistyczne. Przepisy Kodeksu postępowania cywilnego oraz Kodeksu pracy przewidują ochronę dla niektórych rodzajów wpływów, takich jak wynagrodzenie za pracę czy alimenty, niezależnie od ich opisu w historii przelewu, o ile dłużnik dostarczy wiarygodne dowody na ich pochodzenie.

Również działanie banku, który zablokował środki bez uwzględnienia kwoty wolnej od zajęcia przewidzianej w ustawie Prawo bankowe, mogło być nieprawidłowe. Bank jest zobowiązany do zastosowania kwoty wolnej od zajęcia, co powinno pozwolić dłużnikowi na swobodne dysponowanie częścią środków niezbędnych do życia.

Jakie środki są wolne od zajęcia egzekucyjnego?

Od zajęcia egzekucyjnego wolne są w całości świadczenia alimentacyjne, a także część wynagrodzenia za pracę oraz środki w ramach kwoty wolnej na rachunku bankowym.

Podstawa: art. 831 § 1 pkt 2 k.p.c.

Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, świadczenia alimentacyjne są co do zasady całkowicie wyłączone spod egzekucji. Oznacza to, że 1 500,00 PLN, które M. N. otrzymał tytułem alimentów na dzieci, nie powinno być zajęte przez komornika. Dłużnik musi jednak uprawdopodobnić pochodzenie tych środków, np. przedstawiając wyrok lub ugodę alimentacyjną oraz potwierdzenia przelewów.

Wynagrodzenie za pracę również podlega ochronie. Kodeks pracy określa limity, do jakich wynagrodzenie może być zajęte w postępowaniu egzekucyjnym, pozostawiając dłużnikowi część środków na utrzymanie. W przypadku M. N., wpływ wynagrodzenia netto w kwocie 3 900,00 PLN powinien zostać objęty tą ochroną, a część z niego zwolniona spod zajęcia.

Ponadto, ustawa Prawo bankowe przewiduje dla osób fizycznych określoną kwotę wolną od zajęcia na rachunku bankowym, która jest niezależna od limitów dotyczących wynagrodzenia czy alimentów. Bank ma obowiązek zapewnić dłużnikowi możliwość dysponowania tą kwotą w każdym miesiącu kalendarzowym, aby umożliwić zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.

Jakie są terminy i środki odwoławcze?

Kluczowym środkiem odwoławczym w postępowaniu egzekucyjnym jest zażalenie na postanowienie komornika, które należy wnieść w terminie siedmiu dni od doręczenia zaskarżonego postanowienia.

Podstawa: art. 767 § 1 k.p.c.

M. N. wniósł zażalenie na postanowienie komornika z dnia 30 października 2024 roku o odmowie zwolnienia środków w dniu 15 listopada 2024 roku, co stanowi prawidłowe wykorzystanie przysługującego mu środka zaskarżenia. Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, zażalenie na czynności komornika wnosi się do sądu rejonowego, przy którym działa komornik.

Termin na wniesienie zażalenia wynosi siedem dni od dnia doręczenia postanowienia. Niedochowanie tego terminu skutkuje bezpowrotną utratą możliwości zaskarżenia danej czynności. W przypadku M. N. zażalenie zostało wniesione w terminie (doręczenie postanowienia 30.10.2024, zażalenie 15.11.2024).

Poza zażaleniem, dłużnik może w pewnych sytuacjach wnieść powództwo przeciwegzekucyjne (np. z art. 840 Kodeksu postępowania cywilnego), jeśli zajdą okoliczności uzasadniające wygaśnięcie lub nieistnienie długu już po wydaniu tytułu wykonawczego. Taka sytuacja może dotyczyć np. spłaty długu po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowego, ale przed wszczęciem egzekucji.

Jak zweryfikować roszczenie wierzyciela i zakwestionować opłaty?

Pomimo prawomocnego nakazu zapłaty, możliwe jest kwestionowanie nienależnie pobranych opłat administracyjnych w odrębnym postępowaniu sądowym, powołując się na ich abuzywny charakter.

Podstawa: art. 385¹ k.c.

Fakt, że nakaz zapłaty stał się prawomocny, co do zasady uniemożliwia kwestionowanie wysokości długu w postępowaniu egzekucyjnym. Jednakże, postanowienie umowne dotyczące opłaty administracyjnej w wysokości 50 PLN za każde wezwanie do zapłaty budzi poważne wątpliwości. Może ono stanowić niedozwoloną klauzulę umowną (abuzywną), która nie wiąże konsumenta.

W celu zakwestionowania tych opłat, M. N. powinien zebrać wszelkie dowody dotyczące ich naliczenia i uiszczenia, takie jak kopie wezwań do zapłaty oraz wyciągi bankowe. Następnie, na drodze odrębnego postępowania sądowego, może dochodzić zwrotu nienależnie pobranych kwot wraz z odsetkami. Roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia przedawniają się z upływem sześciu lat, licząc od dnia pobrania każdej z opłat.

Istnieje możliwość wysłania przedsądowego wezwania do zapłaty do firmy pożyczkowej, argumentując, że postanowienie o opłacie jest abuzywne i żądając zwrotu nienależnie pobranych środków. W przypadku braku reakcji, kolejnym krokiem będzie przygotowanie i wniesienie pozwu o zapłatę do sądu rejonowego.

Czy bank prawidłowo postąpił wobec dłużnika?

Bank mógł postąpić nieprawidłowo, blokując rachunek M. N. bez uwzględnienia kwoty wolnej od zajęcia, co jest jego ustawowym obowiązkiem wobec konsumenta.

Bank ma obowiązek poinformowania dłużnika o zajęciu rachunku bankowego. Jednakże, jego kluczowym obowiązkiem jest przestrzeganie przepisów o kwocie wolnej od zajęcia na rachunkach osobistych, wynikającej z ustawy Prawo bankowe. Jeśli bank zablokował środki M. N. w całości lub w części przekraczającej dopuszczalne limity, nie pozostawiając kwoty wolnej, jego działanie było nieprawidłowe.

Bank nie powinien również bezkrytycznie odrzucać wniosku dłużnika o zwolnienie środków z uwagi na ich chroniony charakter (np. alimenty, wynagrodzenie). Chociaż bank nie jest sędzią w sprawie, to w sytuacji przedstawienia wiarygodnych dowodów na pochodzenie środków, powinien podjąć odpowiednie działania w celu ochrony praw dłużnika lub przynajmniej wskazać, jakie dodatkowe dokumenty są wymagane.

W przypadku stwierdzenia bezprawnych działań banku, które naruszyły prawa M. N. (np. niezastosowanie kwoty wolnej), dłużnik może mieć podstawy do dochodzenia odszkodowania od banku za wyrządzoną szkodę. W tym celu należy wystąpić do banku o szczegółowe rozliczenie zajęcia i weryfikację zastosowanych limitów.

Jaka strategia procesowa jest rekomendowana?

Rekomendowana strategia obejmuje pilne działania w postępowaniu egzekucyjnym w celu zwolnienia chronionych środków oraz zainicjowanie odrębnego postępowania przeciwko wierzycielowi w sprawie zwrotu nienależnie pobranych opłat.

Pierwszym i najważniejszym krokiem jest aktywne monitorowanie i wsparcie toczącego się postępowania zażaleniowego na postanowienie komornika w sądzie rejonowym. Należy zebrać i przedstawić wszelkie dodatkowe dokumenty (zaświadczenia od pracodawcy o wynagrodzeniu, wyrok lub ugoda alimentacyjna, szczegółowe wyciągi bankowe), które jednoznacznie potwierdzą pochodzenie i chroniony charakter zajętych środków. W razie potrzeby, sąd może wezwać do uzupełnienia materiału dowodowego.

Równolegle, należy dokładnie przeanalizować umowę pożyczki pod kątem innych potencjalnie abuzywnych klauzul. Po zebraniu pełnej dokumentacji dotyczącej naliczonych opłat administracyjnych (50 PLN za wezwanie), rekomendowane jest wystosowanie przedsądowego wezwania do zapłaty do firmy pożyczkowej, żądając zwrotu nienależnie pobranych kwot. W przypadku braku porozumienia, należy przygotować i wnieść pozew o zapłatę (zwrot nienależnego świadczenia) przeciwko wierzycielowi.

Należy również zweryfikować działania banku w zakresie zastosowania kwoty wolnej od zajęcia. Jeśli bank nie wywiązał się z tego obowiązku, powinno się go wezwać do niezwłocznego zwolnienia odpowiednich środków i/lub rozważyć złożenie skargi na jego czynności, a w dalszej perspektywie – powództwo o odszkodowanie. Klient powinien być świadomy ryzyka dalszego ściągania środków przez wierzyciela, dlatego wszystkie działania powinny być podejmowane niezwłocznie.

Najczęstsze pytania

Czym jest kwota wolna od zajęcia na rachunku bankowym?

Kwota wolna od zajęcia to minimalna suma pieniędzy, którą bank musi pozostawić na rachunku dłużnika w każdym miesiącu kalendarzowym, aby umożliwić mu zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jej wysokość jest określona w ustawie Prawo bankowe i jest niezależna od innych chronionych świadczeń, takich jak wynagrodzenie za pracę czy alimenty.

Czy komornik może zająć alimenty?

Nie, świadczenia alimentacyjne są co do zasady całkowicie wyłączone spod egzekucji komorniczej, zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego. Dłużnik musi jednak udowodnić komornikowi lub sądowi, że zajęte środki pochodzą z alimentów, np. poprzez przedstawienie wyroku sądowego i wyciągu bankowego z odpowiednim opisem przelewu.

Dokumenty sprawy do pobrania

Masz podobną sprawę? Przeanalizuj ją w CaseBox AI

Wykup pakiet Konsultacja Prawna, dodaj swoje dokumenty i przeprowadź analizę samodzielnie — z odwołaniami do przepisów i orzeczeń.

Przeanalizuj własną sprawę

Obsługujesz takie sprawy? Pozyskaj zapytania przez Giełdę CaseBox

Na Giełdę trafiają zanonimizowane opisy spraw użytkowników CaseBox.

Zobacz Giełdę CaseBox · Plany Prawnik i Kancelaria

Podstawy prawne

Brzmienie: Art. 831 Kodeks postępowania cywilnego

§ 1. Nie podlegają egzekucji: 1) sumy i świadczenia w naturze wyasygnowane na pokrycie wydatków lub wyjazdów w sprawach służbowych; 1a) 50% kwot diet przysługujących z tytułu podróży służbowych – jeżeli egzekucja ma na celu zaspokojenie roszczeń z tytułu alimentów, w tym należności budżetu państwa z tytułu świadczeń wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów; 2) sumy przyznane przez Skarb Państwa na specjalne cele (w szczególności stypendia, wsparcia), chyba że wierzytelność egzekwowana powstała w związku z urzeczywistnieniem tych celów albo z tytułu obowiązku alimentacyjnego; 2a) środki pochodzące z programów finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 869), wypłacone w formie zaliczki, chyba że wierzytelność egzekwowana powstała w związku z realizacją projektu, na który środki te były przeznaczone; 3) prawa niezbywalne, chyba że możność ich zbycia wyłączono umową, a przedmiot świadczenia nadaje się do egzekucji albo wykonanie prawa może być powierzone komu innemu; 4) (utracił moc) 5) świadczenia z ubezpieczeń osobowych oraz odszkodowania z ubezpieczeń majątkowych, w granicach określonych w drodze rozporządzenia przez Ministrów Finansów i Sprawiedliwości; nie dotyczy to egzekucji mającej na celu zaspokojenie roszczeń z tytułu alimentów; 6) świadczenia z pomocy społecznej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1508, z późn. zm.); 6a) jednorazowa lub okresowa pomoc pieniężna przyznawana przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych; 7) wierzytelności przypadające dłużnikowi z budżetu państwa lub od Narodowego Funduszu Zdrowia z tytułu udzielania świadczeń opieki zdrowotnej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1510, z późn. zm.) przed ukończeniem udzielania tych świadczeń, w wysokości 75% każdorazowej wypłaty, chyba że chodzi o wierzytelności pracowników dłużnika lub świadczeniodawców, o których mowa w art. 5 pkt 41 lit. a i b ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych; 8) sumy przyznane orzeczeniem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, jeżeli egzekwowana wierzytelność przysługuje Skarbowi Państwa; 9) świadczenie integracyjne w rozumieniu ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o zatrudnieniu socjalnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 217 i 730); 10) wierzytelności przysługujące spółdzielni mieszkaniowej wobec członków spółdzielni i osób niebędących członkami spółdzielni, którym przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu albo własność lokalu, z tytułu opłat, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2018 r. poz. 845 i 1230 oraz z 2019 r. poz. 1309), jak również środki, będące w dyspozycji spółdzielni w związku z wnoszeniem tych opłat, chyba że wierzytelność egzekwowana powstała w związku z wykonaniem przez wierzyciela zobowiązań, które miały być zaspokojone z opłat, o których mowa w art. 4 tej ustawy. § 2. W przypadkach, o których mowa w § 1 pkt 1–2a i 7, nie podlegają egzekucji również sumy i świadczenia w naturze już wypłacone lub wydane, a w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 2a, nie podlegają egzekucji również środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne powstałe w ramach realizacji projektu, na który były przeznaczone środki pochodzące z programów finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, przez okres jego realizacji wskazany w umowie o dofinansowanie projektu. § 3. (uchylony) § 4. Przepis § 1 pkt 10 stosuje się odpowiednio do wierzytelności przysługujących spółdzielni mieszkaniowej wobec najemców spółdzielczych lokali mieszkalnych, które przed przejęciem przez spółdzielnię mieszkaniową były mieszkaniami przedsiębiorstwa państwowego, państwowej osoby prawnej, spółki Skarbu Państwa lub innej państwowej jednostki organizacyjnej.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 767 Kodeks postępowania cywilnego

§ 1. Na czynności komornika przysługuje skarga do sądu rejonowego, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Dotyczy to także zaniechania przez komornika dokonania czynności. Skargę rozpoznaje sąd właściwy ze względu na siedzibę kancelarii komornika. § 11. Skarga nie przysługuje na zarządzenie komornika o wezwaniu do usunięcia braków pisma, na zawiadomienie o terminie czynności oraz na uiszczenie przez komornika podatku od towarów i usług. § 2. Skargę może złożyć strona lub inna osoba, której prawa zostały przez czynności lub zaniechanie komornika naruszone bądź zagrożone. § 3. Skarga na czynność komornika powinna czynić zadość wymaganiom pisma procesowego oraz określać zaskarżoną czynność lub czynność, której zaniechano, jak również wniosek o zmianę, uchylenie lub dokonanie czynności wraz z uzasadnieniem. § 31. Skarga może być wniesiona na urzędowym formularzu. § 32. O możliwości wniesienia skargi na urzędowym formularzu oraz o sposobie, w jaki jest on udostępniany, komornik poucza dłużnika przy pierwszej czynności egzekucyjnej, a także strony i uczestników obecnych podczas czynności dokonywanej poza kancelarią, chyba że czynność ta podlega zaskarżeniu skargą w formie ustnej. Komornik doręcza urzędowy formularz skargi na żądanie strony lub uczestnika, jeżeli urzędowego formularza skargi im nie doręczono. § 33. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wzór i sposób udostępniania urzędowego formularza skargi, mając na względzie ustawowe wymagania przewidziane dla tego pisma, potrzebę zamieszczenia niezbędnych pouczeń co do sposobu wypełniania formularza, wnoszenia pisma i skutków niedostosowania go do ustawowych wymagań, a także konieczność bezpłatnego udostępniania formularzy w kancelariach komorniczych, siedzibach sądów oraz sieci Internet w formie pozwalającej na dogodną edycję treści formularza. § 4. Skargę wnosi się w terminie tygodniowym od dnia dokonania czynności, gdy strona lub osoba, której prawo zostało przez czynność komornika naruszone bądź zagrożone, była przy czynności obecna lub była o jej terminie zawiadomiona; w innych przypadkach – od dnia zawiadomienia o dokonaniu czynności strony lub osoby, której prawo zostało przez czynność komornika naruszone bądź zagrożone, a w braku zawiadomienia – od dnia powzięcia wiadomości przez skarżącego o dokonanej czynności. Skargę na zaniechanie przez komornika dokonania czynności wnosi się w terminie tygodniowym od dnia, w którym skarżący dowiedział się, że czynność miała być dokonana. § 5. Skargę wnosi się do komornika, który dokonał zaskarżonej czynności lub zaniechał jej dokonania. Komornik w terminie trzech dni od dnia otrzymania skargi sporządza uzasadnienie zaskarżonej czynności, o ile nie zostało ono sporządzone wcześniej, albo przyczyn jej zaniechania i przekazuje je wraz ze skargą i aktami sprawy do właściwego sądu, chyba że skargę w całości uwzględnia. O uwzględnieniu skargi komornik zawiadamia skarżącego oraz zainteresowanych, których uwzględnienie skargi dotyczy. * § 51. Do skargi na czynność komornika przepisów art. 132 § 1, 14 i 15 nie stosuje się. § 6. W przypadku stwierdzenia oczywistego naruszenia prawa przez komornika, sąd uwzględniając skargę, stosownie do okoliczności, może go obciążyć kosztami postępowania wywołanego skargą. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie stronom oraz komornikowi.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 385¹ Kodeks cywilny

§ 1. Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. § 2. Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie. § 3. Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. § 4. Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje.

Strona przepisu

Stan prawny i aktualizacja materiału: 2026-10-06.