Umowy konsumenckie i podróże
Rezygnacja z wycieczki: Kiedy biuro podróży musi zwrócić pieniądze?
Ernest Syska · weryfikacja merytoryczna: Mateusz Jagiełło
Publikacja: 2026-10-06 · aktualizacja: 2026-10-06 · czas czytania 7 min
Nagła choroba bliskiej osoby potrafi pokrzyżować nawet najlepiej zaplanowane wakacje. Co zrobić, gdy biuro podróży odmawia zwrotu zaliczki, powołując się na wysokie opłaty rezygnacyjne? Przepisy prawa chronią konsumentów przed nieuczciwymi warunkami umów. Dowiedz się, jak walczyć o swoje prawa i odzyskać wpłacone pieniądze.
Szybka odpowiedź
Konsument ma prawo zrezygnować z imprezy turystycznej w każdym czasie, jednak organizator może żądać odpowiedniej i uzasadnionej opłaty; klauzule umowne przewidujące wysokie, ryczałtowe potrącenia mogą zostać uznane za abuzywne, a więc niewiążące.
- Klauzule o wysokich opłatach za rezygnację mogą być abuzywne i niewiążące.
- Konsument ma prawo do zwrotu nienależnie pobranych środków w przypadku abuzywności klauzul.
- Nagła choroba bliskiej osoby, choć nie jest siłą wyższą, może być argumentem w negocjacjach.
- Warto podjąć kroki przedsądowe, a także zgłosić sprawę do UOKiK i Rzecznika Praw Konsumentów.
Jak wyglądała sprawa?
Pan J. N. zrezygnował z zakupionej wycieczki do Turcji z powodu nagłej hospitalizacji matki, jednak biuro podróży odmówiło zwrotu zaliczki i zażądało dopłaty, powołując się na zapisy umowne.
Podstawa: Źródło 1
Pan J. N. zawarł w dniu 10 stycznia 2025 roku umowę o udział w imprezie turystycznej do Turcji dla dwóch osób, płacąc zaliczkę w wysokości 1 720,00 PLN. Całkowity koszt wycieczki wynosił 8 600,00 PLN, a pozostała kwota miała zostać uregulowana do 20 marca 2025 roku.
Niespodziewana sytuacja zdrowotna w rodzinie, a mianowicie nagła hospitalizacja matki, zmusiła Pana J. N. do rezygnacji z wyjazdu w dniu 25 marca 2025 roku. Klient zażądał zwrotu wpłaconej zaliczki, przedstawiając dokumentację medyczną.
Organizator turystyki odmówił zwrotu zaliczki, powołując się na §7 umowy, który przewidywał wysokie potrącenia przy rezygnacji w bliskim terminie przed wyjazdem. Dodatkowo, biuro podróży zażądało od Pana J. N. zapłaty pozostałej kwoty 6 880,00 PLN, oferując w zamian jedynie voucher o wartości 50% wpłaconej kwoty, co klient odrzucił.
Czy klauzule o opłatach za rezygnację są zgodne z prawem?
Postanowienia umowne dotyczące wysokich opłat za rezygnację, zwłaszcza te przewidujące 70% lub 100% ceny, są wysoce prawdopodobne, że zostaną uznane za klauzule abuzywne i tym samym niewiążące dla konsumenta.
Podstawa: Źródło 1
Klauzule w umowie Pana J. N. przewidujące potrącenia w wysokości 70% ceny przy rezygnacji na 31-15 dni przed wyjazdem oraz 100% przy rezygnacji na 14 dni lub mniej przed wyjazdem, mogą być kwestionowane jako niedozwolone postanowienia umowne. Zgodnie z przepisami, takie klauzule nie wiążą konsumenta, jeśli nie zostały z nim indywidualnie uzgodnione, a kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy.
Sąd ocenia, czy opłaty za rezygnację są proporcjonalne do rzeczywiście poniesionych przez organizatora turystyki kosztów oraz czy uwzględniają możliwość zaoszczędzenia tych kosztów (np. przez odsprzedanie miejsca) lub innych przychodów. Klauzule ryczałtowe, które nie dają konsumentowi możliwości udowodnienia, że szkoda organizatora była niższa, są często uznawane za abuzywne.
Przepisy ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych jasno wskazują, że opłata za odstąpienie od umowy powinna być "odpowiednia i uzasadniona". Sztywne procentowe potrącenia mogą nie spełniać tego wymogu, jeśli nie odpowiadają faktycznym kosztom i nie uwzględniają minimalizacji szkody przez organizatora.
Czy hospitalizacja matki uzasadnia bezkosztową rezygnację?
Nagła hospitalizacja bliskiej osoby, choć jest zdarzeniem losowym i stanowi poważną przeszkodę w wyjeździe dla klienta, nie jest klasyfikowana jako "siła wyższa" w rozumieniu przepisów prawa turystycznego, która zwalniałaby automatycznie z kosztów rezygnacji.
Podstawa: Źródło 1
Pojęcie siły wyższej w prawie dotyczy zdarzeń zewnętrznych, niemożliwych do przewidzenia i zapobieżenia, które uniemożliwiają wykonanie zobowiązania przez jedną ze stron (np. klęski żywiołowe, wojny). Nagła choroba członka rodziny, choć jest trudną okolicznością, co do zasady nie powoduje niemożliwości świadczenia usługi turystycznej przez organizatora.
Przepisy prawa turystycznego dotyczące siły wyższej (np. Art. 47 Ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych) odnoszą się do nieuniknionych i nadzwyczajnych okoliczności występujących w miejscu docelowym podróży. W tym przypadku problem zdrowotny wystąpił w rodzinie klienta, a nie w miejscu, do którego miał się udać.
Fakt, że Pan J. N. nie wykupił opcjonalnego ubezpieczenia kosztów rezygnacji, które jest przeznaczone właśnie na pokrycie kosztów anulowania wyjazdu z powodu nagłych zdarzeń losowych, osłabia jego argumentację w tym aspekcie. Jednakże, okoliczność nagłej hospitalizacji może być wykorzystana jako argument pomocniczy w kontekście zasad współżycia społecznego i oceny proporcjonalności opłat.
Jakie są terminy przedawnienia roszczeń?
Roszczenie organizatora turystyki o zapłatę przedawnia się z upływem 3 lat, natomiast roszczenie konsumenta o zwrot zaliczki lub odszkodowanie przedawnia się z upływem 6 lat.
Podstawa: Źródło 1
Roszczenia organizatora turystyki, jako przedsiębiorcy, o zapłatę pozostałej kwoty ceny wycieczki przedawniają się z upływem trzech lat. Termin ten zaczyna biec od dnia wymagalności zapłaty, czyli w tej sprawie od 21 marca 2025 roku, dzień po ustalonym terminie płatności.
Z kolei roszczenie konsumenta o zwrot wpłaconej zaliczki, w przypadku uznania klauzul rezygnacyjnych za abuzywne, podlega ogólnemu terminowi przedawnienia wynoszącemu 6 lat. Bieg tego terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne, czyli od dnia skutecznej rezygnacji (25 marca 2025 roku) lub odmowy zwrotu zaliczki przez biuro.
Ustawa o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych nie wprowadza szczególnych terminów przedawnienia dla tego typu roszczeń, co oznacza, że zastosowanie znajdują ogólne zasady Kodeksu cywilnego. Dlatego precyzyjne ustalenie daty wymagalności jest kluczowe dla obliczenia terminów przedawnienia.
Jakie dowody są kluczowe w sprawie?
Kluczowe dowody obejmują dokumentację medyczną, umowę, potwierdzenia płatności, korespondencję z biurem podróży oraz ewentualne zeznania świadków, a komunikacja elektroniczna traktowana jest jako dopuszczalny środek dowodowy.
Podstawa: Źródło 1
Do wykazania nagłej hospitalizacji matki Pana J. N. niezbędna jest pełna dokumentacja medyczna, taka jak zaświadczenia lekarskie, wypisy ze szpitala czy historia choroby, potwierdzająca daty i charakter zdarzenia. Zeznania samego klienta oraz członków jego rodziny mogą dodatkowo wzmocnić ten dowód.
W celu udowodnienia braku należytego poinformowania przez biuro podróży, należy przeanalizować treść umowy oraz korespondencję elektroniczną, w tym brak merytorycznej odpowiedzi na zapytanie klienta. Zeznania Pana J. N. mogą dotyczyć okoliczności zawierania umowy i przekazanych informacji o ryzykach rezygnacji.
Aby wykazać nieproporcjonalność potrąceń, Pan J. N. powinien zażądać od biura podróży szczegółowej kalkulacji rzeczywistych kosztów, które poniosło w związku z jego rezygnacją, oraz informacji o ewentualnych próbach odsprzedaży miejsca. Można również powołać biegłego z zakresu turystyki, który oceni zasadność opłat.
- Dokumentacja medyczna matki Pana J. N. (zaświadczenia, wypisy ze szpitala).
- Umowa o udział w imprezie turystycznej i potwierdzenia wpłat.
- Korespondencja e-mailowa i tradycyjna z biurem podróży (w tym brak odpowiedzi na zapytania).
- Zeznania klienta i świadków dotyczące okoliczności zawarcia umowy i rezygnacji.
- Żądanie od organizatora kalkulacji rzeczywistych kosztów rezygnacji.
Jakie są kwoty roszczeń i ryzyka procesowe?
Maksymalne roszczenie biura podróży wynikające z umowy to dopłata 4 300,00 PLN, natomiast klient domaga się zwrotu zaliczki 1 720,00 PLN; istnieją także ryzyka procesowe związane z kosztami i długością postępowania.
Podstawa: Źródło 1
Zgodnie z §7 umowy, przy rezygnacji 21 dni przed wyjazdem (co miało miejsce w tej sprawie), organizator turystyki mógłby potrącić 70% ceny imprezy. Oznacza to kwotę 6 020,00 PLN z 8 600,00 PLN. Po odjęciu wpłaconej zaliczki (1 720,00 PLN), maksymalne roszczenie biura podróży o dopłatę wynosiłoby 4 300,00 PLN. Wezwanie do zapłaty na kwotę 6 880,00 PLN było więc błędne nawet w świetle ich własnych klauzul.
W przypadku uznania klauzul rezygnacyjnych za abuzywne i niewiążące, Pan J. N. ma prawo do zwrotu całej wpłaconej zaliczki w wysokości 1 720,00 PLN, powołując się na bezpodstawne wzbogacenie organizatora. Dodatkowo, może domagać się odsetek ustawowych za opóźnienie od tej kwoty.
W postępowaniu sądowym występują ryzyka, takie jak konieczność pokrycia kosztów sądowych (np. opłaty od pozwu, opłata za wniosek o zabezpieczenie) oraz ryzyko zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego strony przeciwnej w przypadku przegranej. Postępowania sądowe mogą być również długotrwałe.
Jaka jest rekomendowana strategia działania?
Zaleca się podjęcie działań przedsądowych, w tym wysłanie wezwania do zapłaty i złożenie skarg do UOKiK oraz Rzecznika Praw Konsumentów, a w razie braku porozumienia – wytoczenie powództwa sądowego.
Podstawa: Źródło 1
W pierwszej kolejności należy podjąć próbę polubownego rozwiązania sporu poprzez wysłanie do organizatora turystyki formalnego wezwania przedsądowego. Pismo to powinno szczegółowo argumentować abuzywność klauzul umownych i bezpodstawność żądania dopłaty, jednocześnie domagając się zwrotu zaliczki.
Równolegle, warto złożyć skargę do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz do Rzecznika Praw Konsumentów. Te instytucje mogą interweniować w sprawie stosowania niedozwolonych postanowień umownych, co może wzmocnić pozycję konsumenta w sporze indywidualnym.
Jeśli faza przedsądowa nie przyniesie rezultatu, konieczne będzie wniesienie powództwa sądowego o zwrot zaliczki oraz ustalenie, że konsument nie jest zobowiązany do zapłaty pozostałej kwoty. W zależności od okoliczności, można również rozważyć wniosek o zabezpieczenie powództwa, aby uniknąć dalszych działań windykacyjnych ze strony biura.
- Wysłanie formalnego wezwania przedsądowego do organizatora turystyki.
- Złożenie skargi do Prezesa UOKiK w celu oceny abuzywności klauzul.
- Skierowanie sprawy do Rzecznika Praw Konsumentów w celu mediacji i wsparcia.
- Wniesienie pozwu sądowego o zwrot zaliczki i ustalenie braku długu, w razie niepowodzenia działań polubownych.
- Rozważenie wniosku o zabezpieczenie powództwa w toku sprawy sądowej.
Najczęstsze pytania
Dokumenty sprawy do pobrania
- Sprawa 225 — stan faktyczny i dokumenty (DOCX) — DOCX · 17 KB
- Sprawa 225 — rozwiązanie CaseBox (DOCX) — DOCX · 34 KB
Masz podobną sprawę? Przeanalizuj ją w CaseBox AI
Wykup pakiet Konsultacja Prawna, dodaj swoje dokumenty i przeprowadź analizę samodzielnie — z odwołaniami do przepisów i orzeczeń.
Obsługujesz takie sprawy? Pozyskaj zapytania przez Giełdę CaseBox
Na Giełdę trafiają zanonimizowane opisy spraw użytkowników CaseBox.
Podstawy prawne
- Art. 385¹ § 1 K.c.
- Art. 38 ust. 1 Ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych
- Art. 47 Ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych
- Art. 5 K.c.
- Art. 118 K.c.
- Art. 120 K.c.
- Art. 405 K.c.
- Art. 410 K.c.
- Art. 187 § 1 pkt 3 K.p.c.
- Art. 730 K.p.c.
Brzmienie: Art. 385¹ Kodeks cywilny
§ 1. Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. § 2. Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie. § 3. Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. § 4. Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje.
Brzmienie: Art. 38 Ustawa o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych
1. Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, w terminie 30 dni od ostatniego dnia każdego kwartału, przekazuje kwartalną informację o stanie środków Funduszu i ich wykorzystaniu ministrowi właściwemu do spraw turystyki oraz ministrowi właściwemu do spraw instytucji finansowych. 2. Minister właściwy do spraw turystyki w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw instytucji finansowych określi, w drodze rozporządzenia, zakres kwartalnej informacji, o której mowa w ust. 1, uwzględniając wymogi kompletności informacji dotyczących funkcjonowania Funduszu.
Brzmienie: Art. 47 Ustawa o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych
1. Podróżny może odstąpić od umowy o udział w imprezie turystycznej w każdym czasie przed jej rozpoczęciem. 2. Podróżny może zostać zobowiązany do zapłacenia odpowiedniej i uzasadnionej opłaty za odstąpienie od umowy o udział w imprezie turystycznej na rzecz organizatora turystyki. W przypadku nieokreślenia w umowie o udział w imprezie turystycznej opłat za odstąpienie od umowy o udział w imprezie turystycznej wysokość tej opłaty odpowiada cenie imprezy turystycznej pomniejszonej o zaoszczędzone koszty lub wpływy z tytułu alternatywnego wykorzystania danych usług turystycznych. Na żądanie podróżnego organizator turystyki uzasadnia wysokość opłat za odstąpienie od umowy o udział w imprezie turystycznej. 3. W umowie o udział w imprezie turystycznej może zostać wskazana opłata za odstąpienie od umowy o udział w imprezie turystycznej w wysokości zależnej od tego, w jakim czasie przed rozpoczęciem imprezy turystycznej doszło do odstąpienia od umowy o udział w imprezie turystycznej, od spodziewanych oszczędności kosztów oraz spodziewanego dochodu z tytułu alternatywnego wykorzystania danych usług turystycznych. Opłata podlega potrąceniu z wpłaty dokonanej przez podróżnego. 4. Podróżny może odstąpić od umowy o udział w imprezie turystycznej przed rozpoczęciem imprezy turystycznej bez ponoszenia opłaty za odstąpienie w przypadku wystąpienia nieuniknionych i nadzwyczajnych okoliczności występujących w miejscu docelowym lub jego najbliższym sąsiedztwie, które mają znaczący wpływ na realizację imprezy turystycznej lub przewóz podróżnych do miejsca docelowego. Podróżny może żądać wyłącznie zwrotu wpłat dokonanych z tytułu imprezy turystycznej, bez odszkodowania lub zadośćuczynienia w tym zakresie. 5. Organizator turystyki może rozwiązać umowę o udział w imprezie turystycznej i dokonać pełnego zwrotu podróżnemu wpłat dokonanych z tytułu imprezy turystycznej, bez dodatkowego odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli: 1) liczba osób, które zgłosiły się do udziału w imprezie turystycznej, jest mniejsza niż minimalna liczba osób podana w umowie o udział w imprezie turystycznej, a organizator turystyki powiadomił podróżnego o rozwiązaniu umowy o udział w imprezie turystycznej w terminie określonym w umowie o udział w imprezie turystycznej, lecz nie później niż na: a) 20 dni przed rozpoczęciem imprezy turystycznej trwającej ponad 6 dni, b) 7 dni przed rozpoczęciem imprezy turystycznej trwającej 2–6 dni, c) 48 godzin przed rozpoczęciem imprezy turystycznej trwającej krócej niż 2 dni, lub 2) organizator turystyki nie może zrealizować umowy o udział w imprezie turystycznej z powodu nieuniknionych i nadzwyczajnych okoliczności i powiadomił podróżnego o rozwiązaniu umowy o udział w imprezie turystycznej niezwłocznie przed rozpoczęciem imprezy turystycznej. 6. Organizator turystyki dokonuje zwrotu poniesionych opłat i wpłat, o których mowa w ust. 4 i 5, w terminie 14 dni od dnia rozwiązania umowy o udział w imprezie turystycznej. Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio. 7. Konsument, który zawarł umowę o udział w imprezie turystycznej poza lokalem przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta, może w terminie 14 dni od dnia jej zawarcia odstąpić od niej bez podawania przyczyny i ponoszenia kosztów, chyba że negocjacje ustne, na podstawie których została zawarta umowa, były prowadzone w oparciu o wcześniejsze zamówienie złożone przez konsumenta. Przepisy art. 30, art. 31, art. 32 ust. 1 i 2, art. 35, art. 37 i art. 38 pkt 1 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta stosuje się odpowiednio.
Brzmienie: Art. 5 Kodeks cywilny
Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony.
Brzmienie: Art. 118 Kodeks cywilny
Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata.
Brzmienie: Art. 120 Kodeks cywilny
§ 1. Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie. § 2. Bieg przedawnienia roszczeń o zaniechanie rozpoczyna się od dnia, w którym ten, przeciwko komu roszczenie przysługuje, nie zastosował się do treści roszczenia.
Brzmienie: Art. 405 Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.
Brzmienie: Art. 410 Kodeks cywilny
§ 1. Przepisy artykułów poprzedzających stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego. § 2. Świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.
Brzmienie: Art. 187 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. Pozew powinien czynić zadość warunkom pisma procesowego, a nadto zawierać: 1) dokładnie określone żądanie, a w sprawach o prawa majątkowe także oznaczenie wartości przedmiotu sporu, chyba że przedmiotem sprawy jest oznaczona kwota pieniężna; 11) oznaczenie daty wymagalności roszczenia w sprawach o zasądzenie roszczenia; 2) wskazanie faktów, na których powód opiera swoje żądanie, a w miarę potrzeby uzasadniających również właściwość sądu; 3) informację, czy strony podjęły próbę mediacji lub innego pozasądowego sposobu rozwiązania sporu, a w przypadku gdy takich prób nie podjęto, wyjaśnienie przyczyn ich niepodjęcia. § 2. Pozew może zawierać wnioski o zabezpieczenie powództwa, nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności i przeprowadzenie rozprawy w nieobecności powoda oraz wnioski służące do przygotowania rozprawy, a w szczególności wnioski o: 1) wezwanie na rozprawę wskazanych przez powoda świadków i biegłych; 2) dokonanie oględzin; 3) polecenie pozwanemu dostarczenia na rozprawę dokumentu będącego w jego posiadaniu, a potrzebnego do przeprowadzenia dowodu, lub przedmiotu oględzin; 4) zażądanie dowodów znajdujących się w sądach, urzędach lub u osób trzecich, wraz z uprawdopodobnieniem, że strona sama nie może ich uzyskać.
Brzmienie: Art. 730 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. W każdej sprawie cywilnej podlegającej rozpoznaniu przez sąd lub sąd polubowny można żądać udzielenia zabezpieczenia. § 2. Sąd może udzielić zabezpieczenia przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Po uzyskaniu przez uprawnionego tytułu wykonawczego dopuszczalne jest udzielenie zabezpieczenia tylko wtedy, jeżeli ma ono na celu zabezpieczenie roszczenia o świadczenie, którego termin spełnienia jeszcze nie nastąpił.
Stan prawny i aktualizacja materiału: 2026-10-06.