Umowy konsumenckie i podróże

Zwrot czesnego za żłobek: Prawa konsumenta przy nieobecności dziecka

Ernest Syska · weryfikacja merytoryczna: Mateusz Jagiełło

Publikacja: 2026-10-06 · aktualizacja: 2026-10-06 · czas czytania 7 min

Przedstawiamy analizę prawną sporu dotyczącego żądania zapłaty pełnego czesnego za miesiąc, w którym dziecko było całkowicie nieobecne w placówce opiekuńczej. Dowiedz się, czy klauzula umowna obligująca do pełnej opłaty jest legalna i jakie kroki możesz podjąć.

Szybka odpowiedź

Konsument ma prawo kwestionować żądanie pełnego czesnego za żłobek w przypadku całkowitej nieobecności dziecka, powołując się na abuzywność klauzuli umownej oraz brak wykonania świadczenia przez usługodawcę.

  • Postanowienie o pełnym czesnym mimo długotrwałej nieobecności może być klauzulą abuzywną.
  • Najsilniejszą podstawą prawną zwrotu opłaty jest roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia.
  • Terminy przedawnienia roszczeń to sześć lat, liczone od momentu wymagalności.
  • Kluczowe dowody to umowa, korespondencja, faktury i dokumentacja nieobecności dziecka.
  • Rekomendowana strategia obejmuje wezwanie przedsądowe, mediację i ewentualny pozew sądowy, z powiadomieniem UOKiK.

Jak wyglądała sprawa?

Pani A. N. kwestionuje żądanie przez placówkę opiekuńczą pełnego czesnego za sierpień 2025 roku, pomimo całkowitej nieobecności dziecka w tym okresie.

Podstawa: 1

Klientka, Pani A. N., zawarła z Niepublicznym Żłobkiem i Przedszkolem (dalej: usługodawcą) umowę o świadczenie usług opiekuńczych dla swojej córki L. N. Umowa, podpisana 1 lipca 2024 roku na czas nieokreślony, przewidywała miesięczne czesne w wysokości 1 200,00 PLN.

W czerwcu 2025 roku A. N. poinformowała usługodawcę e-mailowo o planowanym urlopie zagranicznym córki przez cały sierpień 2025 roku i zapytała o możliwość obniżenia czesnego. Usługodawca odmówił, powołując się na §3 ust.3 umowy, który stanowi, że nieobecność powyżej 5 dni roboczych nie uprawnia do obniżenia opłat, chyba że istnieje pisemne porozumienie stron.

Mimo całkowitej nieobecności L. N. w sierpniu 2025 roku, usługodawca wystawił fakturę na pełne czesne i 5 września 2025 roku wysłał wezwanie do zapłaty. A. N. złożyła reklamację 9 września 2025 roku, żądając zwrotu opłaty, którą usługodawca ostatecznie odrzucił 15 września 2025 roku, podtrzymując swoje roszczenie. Klientka uważa, że wspomniany §3 ust.3 umowy jest niedozwolonym postanowieniem umownym.

Czy klauzula o czesnym w umowie ze żłobkiem jest niedozwolona?

Postanowienie umowne o pełnym czesnym mimo długotrwałej nieobecności dziecka ma wysokie szanse na uznanie za niedozwoloną klauzulę abuzywną wobec konsumenta.

Podstawa: 1, 2, 7

Zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, postanowienia umowy zawieranej z konsumentem, które nie zostały uzgodnione indywidualnie, nie wiążą go, jeśli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. W sytuacji, gdy placówka opiekuńcza nie świadczy usługi przez cały miesiąc, a nadal żąda pełnej opłaty, może to być uznane za rażące naruszenie interesów konsumenta.

Usługodawca może argumentować, że umowa jest wzajemna, a obowiązek płatności czesnego jest niezależny od frekwencji dziecka ze względu na ponoszone koszty stałe placówki, takie jak czynsz czy wynagrodzenia personelu. Może również wskazywać na brak pisemnego porozumienia stron co do obniżenia opłaty, zgodnie z warunkami umowy.

Jednakże, pobieranie pełnej opłaty za usługę, która w ogóle nie jest świadczona, bez proporcjonalnego obniżenia, jest zazwyczaj uznawane za nieuczciwe. Konsumentka podnosi również, że usługodawca nie podjął działań w celu ograniczenia szkody, na przykład poprzez udostępnienie miejsca innemu dziecku.

  • Argumenty za: brak indywidualnego uzgodnienia, sprzeczność z dobrymi obyczajami i rażące naruszenie interesów konsumenta, brak proporcjonalności i minimalizacji szkody.
  • Argumenty przeciw: umowa wzajemna i koszty stałe, zasada swobody umów, brak pisemnego porozumienia stron.

Na jakiej podstawie można żądać zwrotu opłaty za żłobek?

Najsilniejszą podstawą prawną żądania zwrotu opłaty jest roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia, wynikające z niewiążącego charakteru klauzuli umownej.

Podstawa: 2

Roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia (art. 405 i 410 § 2 Kodeksu cywilnego) jest najbardziej precyzyjne w tej sprawie. Jeżeli postanowienie umowne zostanie uznane za abuzywne, staje się ono niewiążące od początku. Wówczas opłata uiszczona na podstawie takiego postanowienia jest świadczeniem nienależnym, które należy zwrócić.

Alternatywnie, można rozważyć roszczenie z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania (art. 471 Kodeksu cywilnego). Skoro usługodawca nie świadczył usługi opieki w sierpniu, można argumentować, że nie wykonał swojego świadczenia wzajemnego, co uprawniałoby do żądania zwrotu zapłaconej kwoty.

Roszczenie z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia (art. 405 Kodeksu cywilnego) również mogłoby mieć zastosowanie, ponieważ usługodawca uzyskał korzyść majątkową kosztem klientki bez ekwiwalentnego świadczenia. Jednakże, roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia jest specyficzną formą bezpodstawnego wzbogacenia, bardziej adekwatną do tej sytuacji.

  • Zwrot nienależnego świadczenia (art. 405, 410 § 2 KC): Najsilniejsze, jeśli klauzula jest abuzywna.
  • Niewykonanie świadczenia wzajemnego (art. 471, 491 i nast. KC): Wysokie szanse, wymaga wykazania szkody.
  • Bezpodstawne wzbogacenie (art. 405 KC): Dobre szanse, ale nienależne świadczenie jest bardziej trafne.

Jakie są terminy przedawnienia roszczeń?

Zarówno roszczenie klientki o zwrot czesnego, jak i roszczenie usługodawcy o zapłatę, przedawniają się z upływem sześciu lat.

Podstawa: 2

Zgodnie z art. 118 Kodeksu cywilnego, roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, a także roszczenia o świadczenia okresowe, przedawniają się z upływem sześciu lat. Termin ten obowiązuje zarówno dla placówki opiekuńczej jako przedsiębiorcy, jak i dla konsumenta w ich relacjach.

Bieg terminu przedawnienia roszczenia klientki o zwrot czesnego rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne (art. 120 § 1 KC). W tym przypadku, po otrzymaniu odmowy zwrotu opłaty przez usługodawcę 15 września 2025 roku, roszczenie o zwrot stało się wymagalne po tej dacie, a termin przedawnienia upłynie po 15 września 2031 roku.

Roszczenie usługodawcy o zapłatę czesnego za sierpień 2025 roku stało się wymagalne 1 sierpnia 2025 roku, więc jego termin przedawnienia również upłynie po 1 sierpnia 2031 roku. Czynności takie jak złożenie pozwu lub zawezwanie do próby ugodowej przerywają bieg przedawnienia.

Jakie dowody są kluczowe w sprawie ze żłobkiem?

Kluczowe dowody obejmują umowę, korespondencję e-mailową, wezwania do zapłaty, reklamacje oraz przede wszystkim dokumentację potwierdzającą całkowitą nieobecność dziecka.

Podstawa: 1, 2, 3, 5, 6

Istotnymi dowodami są umowa o świadczenie usług, zwłaszcza §3 ust.3, e-maile Pani A. N. dotyczące urlopu i zapytania o obniżenie czesnego, odmowa usługodawcy, faktura i wezwanie do zapłaty, a także pismo reklamacyjne klientki i odpowiedź usługodawcy. Te dokumenty stanowią podstawę do rekonstrukcji przebiegu zdarzeń i stanowisk stron.

Niezbędne jest uzyskanie od usługodawcy lub z jego systemu rejestracji formalnego potwierdzenia, że dziecko L. N. było całkowicie nieobecne w sierpniu 2025 roku. Będzie to podstawowy dowód na brak świadczenia usługi w spornym okresie. Ważne będzie również potwierdzenie uiszczenia opłaty za sierpień 2025 roku, jeśli Pani A. N. już jej dokonała.

Dodatkowymi dowodami mogą być zeznania innych rodziców, potwierdzające, że kwestionowane postanowienie nie było indywidualnie negocjowane lub że inni rodzice mieli podobne doświadczenia. W toku postępowania sądowego można próbować uzyskać dokumenty finansowe usługodawcy (np. księgi rachunkowe, dokumentacja kosztów zmiennych), aby wykazać faktyczne oszczędności placówki w związku z nieobecnością dziecka.

  • Dowody istniejące: Umowa, korespondencja e-mailowa, faktura, wezwanie do zapłaty, reklamacja klientki i odpowiedź usługodawcy, dokumentacja obecności dziecka, regulamin.
  • Dodatkowe dowody: Zeznania świadków (innych rodziców), dokumenty finansowe usługodawcy (jeśli uda się uzyskać), oświadczenie usługodawcy o braku udostępnienia miejsca.
  • Dopuszczalność: Wszystkie te dowody są dopuszczalne w postępowaniu cywilnym; dowody z dokumentów mają wysoką moc dowodową, zeznania świadków mogą wzmocnić argumentację.

Jak wyliczyć roszczenie o zwrot czesnego?

Kwota podstawowa roszczenia klientki wynosi 1 200,00 PLN wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, bez uzasadnionych potrąceń ze strony usługodawcy.

Podstawa: 1, 2

Kwota podstawowa roszczenia to 1 200,00 PLN, czyli pełne miesięczne czesne za sierpień 2025 roku, o którego zwrot domaga się Pani A. N. z uwagi na całkowity brak świadczenia usługi opiekuńczej w tym miesiącu.

Odsetki ustawowe za opóźnienie (art. 481 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego) będą należne od dnia następującego po upływie terminu płatności wskazanego w formalnym wezwaniu przedsądowym do zapłaty. Ważne jest, aby to wezwanie precyzyjnie określało termin zapłaty.

Usługodawca może próbować argumentować, że ponosił stałe koszty niezależnie od obecności dziecka. Jednakże, w przypadku całkowitej miesięcznej nieobecności, nieuzasadnione jest pobieranie pełnej opłaty bez proporcjonalnego obniżenia. Placówka musiałaby udowodnić poniesienie konkretnych kosztów zmiennych, których nie dało się uniknąć mimo nieobecności dziecka.

  • Kwota podstawowa: 1 200,00 PLN (miesięczne czesne za sierpień 2025 r.).
  • Odsetki: Ustawowe za opóźnienie, liczone od dnia następującego po upływie terminu z wezwania przedsądowego.
  • Potrącenia: Mało prawdopodobne do uzasadnienia przez usługodawcę, wymagałoby wykazania konkretnych kosztów zmiennych związanych z obecnością dziecka.
  • Żądania w pozwie: Ustalenie abuzywności §3 ust.3 umowy i zasądzenie 1 200,00 PLN z odsetkami.
  • Rozwiązania ugodowe: Propozycja zwrotu pełnej kwoty lub w zakresie 1 000,00 – 1 100,00 PLN w celu zakończenia sporu.

Jakie są ryzyka i rekomendowana strategia działania?

Szanse na wygraną w sądzie są wysokie, a rekomendowana strategia obejmuje wezwanie przedsądowe, mediację i ewentualny pozew, z równoległym powiadomieniem UOKiK i Inspekcji Handlowej.

Podstawa: 2, 5, 6, 7

Szanse na wygraną w postępowaniu sądowym dla Pani A. N. są wysokie, głównie ze względu na silną argumentację dotyczącą abuzywności klauzuli umownej i pełnego braku świadczenia usługi. W przypadku wygranej, wszystkie koszty procesu, w tym koszty zastępstwa procesowego, zostaną zasądzone na rzecz klientki. Ryzyko egzekucji jest niskie, zakładając stabilną kondycję finansową usługodawcy.

Rekomendowana kolejność działań to wysłanie formalnego wezwania przedsądowego do zapłaty, precyzującego roszczenie i podstawy prawne. Następnie, w przypadku braku pozytywnej reakcji, rozważenie mediacji lub zawezwania do próby ugodowej przed sądem. Jest to skuteczna i mniej kosztowna alternatywa dla pełnego procesu.

Jeśli powyższe kroki okażą się nieskuteczne, należy złożyć pozew o zapłatę do sądu rejonowego, żądając zarówno zwrotu czesnego, jak i ustalenia niedozwolonego charakteru spornej klauzuli. Dodatkowo, warto powiadomić Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) o stosowaniu potencjalnie niedozwolonych postanowień umownych, co może zwiększyć presję na usługodawcę.

  • Szanse wygranej: Wysokie w sądzie, umiarkowane do wysokich pozasądowo.
  • Ryzyko kosztów: Ograniczone ze względu na niską kwotę roszczenia; w przypadku wygranej koszty pokrywa strona przegrywająca.
  • Zabezpieczenie roszczenia: Możliwe, ale zasadność musi być uprawdopodobniona; przy niskiej kwocie trudniej o to.
  • Kolejność działań: Wezwanie przedsądowe -> Mediacja/Zawezwanie do ugody -> Pozew (z ewentualnym wnioskiem o zabezpieczenie).
  • Organy administracyjne: UOKiK, Inspekcja Handlowa.

Co jest udowodnione, a co wymaga dalszych działań?

Udowodnione są fakty dotyczące zawarcia umowy, jej kluczowych postanowień, komunikacji między stronami oraz całkowitej nieobecności dziecka, natomiast wymaga udowodnienia brak indywidualnego uzgodnienia spornej klauzuli i brak działań usługodawcy w celu ograniczenia szkody.

Podstawa: 1

Za udowodnione można przyjąć zawarcie i treść umowy, w tym sporne postanowienie §3 ust.3, wysokość miesięcznego czesnego, wystawienie faktury i wezwania do zapłaty, a także korespondencję e-mailową i złożenie reklamacji wraz z odpowiedzią usługodawcy. Ponadto, całkowita nieobecność L. N. w placówce w sierpniu 2025 roku jest łatwa do udowodnienia poprzez dokumentację obecności.

Kluczowym faktem wymagającym udowodnienia w procesie sądowym jest brak indywidualnego uzgodnienia postanowienia §3 ust.3 umowy. Pani A. N. będzie musiała oświadczyć, że klauzula ta była elementem wzorca umownego, na którego treść nie miała wpływu.

Należy również dążyć do udowodnienia braku faktycznych kosztów zmiennych po stronie usługodawcy w związku z nieobecnością dziecka (np. kosztów wyżywienia czy materiałów) oraz braku podjęcia przez usługodawcę działań mających na celu ograniczenie szkody, takich jak udostępnienie miejsca innemu dziecku z listy oczekujących.

  • Fakty udowodnione: Umowa i jej treść, wysokość czesnego, faktura, wezwanie do zapłaty, korespondencja, reklamacja, całkowita nieobecność dziecka.
  • Fakty wymagające udowodnienia: Brak indywidualnego uzgodnienia §3 ust.3, brak ponoszenia kosztów zmiennych przez usługodawcę, brak działań usługodawcy w celu ograniczenia szkody.

Najczęstsze pytania

Czy żłobek może żądać pełnej opłaty, gdy dziecko jest nieobecne?

Zgodnie z analizą prawną, żądanie przez placówkę opiekuńczą pełnego czesnego za miesiąc, w którym dziecko było całkowicie nieobecne, może być uznane za niezgodne z prawem, zwłaszcza jeśli umowa zawiera niedozwolone postanowienia umowne (klauzule abuzywne). Konsument ma prawo kwestionować taką opłatę, powołując się na brak świadczenia usługi.

Co to jest klauzula abuzywna i jakie ma znaczenie w tej sprawie?

Klauzula abuzywna to postanowienie umowy zawartej z konsumentem, które nie było indywidualnie uzgodnione i kształtuje prawa oraz obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. W tej sprawie, klauzula przewidująca pobieranie pełnego czesnego mimo długotrwałej nieobecności dziecka, ma wysokie szanse na uznanie za abuzywną i w konsekwencji niewiążącą.

Jakie kroki podjąć, aby odzyskać nienależne czesne?

Zalecane kroki to wysłanie formalnego wezwania przedsądowego do zwrotu nienależnego świadczenia, a w przypadku jego bezskuteczności – rozważenie mediacji lub złożenie pozwu do sądu. Dodatkowo, warto powiadomić Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) o stosowaniu potencjalnie niedozwolonych praktyk.

Dokumenty sprawy do pobrania

Masz podobną sprawę? Przeanalizuj ją w CaseBox AI

Wykup pakiet Konsultacja Prawna, dodaj swoje dokumenty i przeprowadź analizę samodzielnie — z odwołaniami do przepisów i orzeczeń.

Przeanalizuj własną sprawę

Obsługujesz takie sprawy? Pozyskaj zapytania przez Giełdę CaseBox

Na Giełdę trafiają zanonimizowane opisy spraw użytkowników CaseBox.

Zobacz Giełdę CaseBox · Plany Prawnik i Kancelaria

Podstawy prawne

Brzmienie: Art. 118 Kodeks cywilny

Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 120 Kodeks cywilny

§ 1. Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie. § 2. Bieg przedawnienia roszczeń o zaniechanie rozpoczyna się od dnia, w którym ten, przeciwko komu roszczenie przysługuje, nie zastosował się do treści roszczenia.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 123 Kodeks cywilny

§ 1. Bieg przedawnienia przerywa się: ⇓ 1) przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia; ⇓ 2) przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje. 3) (uchylony) § 2. (uchylony)

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 385 Kodeks cywilny

§ 1. W razie sprzeczności treści umowy z wzorcem umowy strony są związane umową. § 2. Wzorzec umowy powinien być sformułowany jednoznacznie i w sposób zrozumiały. Postanowienia niejednoznaczne tłumaczy się na korzyść konsumenta. Zasady wyrażonej w zdaniu poprzedzającym nie stosuje się w postępowaniu w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 387 Kodeks cywilny

§ 1. Umowa o świadczenie niemożliwe jest nieważna. § 2. Strona, która w chwili zawarcia umowy wiedziała o niemożliwości świadczenia, a drugiej strony z błędu nie wyprowadziła, obowiązana jest do naprawienia szkody, którą druga strona poniosła przez to, że zawarła umowę nie wiedząc o niemożliwości świadczenia.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 385¹ Kodeks cywilny

§ 1. Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. § 2. Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie. § 3. Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. § 4. Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 405 Kodeks cywilny

Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 410 Kodeks cywilny

§ 1. Przepisy artykułów poprzedzających stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego. § 2. Świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 471 Kodeks cywilny

Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 481 Kodeks cywilny

§ 1. Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. § 2. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy. § 21. Maksymalna wysokość odsetek za opóźnienie nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie (odsetki maksymalne za opóźnienie). § 22. Jeżeli wysokość odsetek za opóźnienie przekracza wysokość odsetek maksymalnych za opóźnienie, należą się odsetki maksymalne za opóźnienie. § 23. Postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać przepisów o odsetkach maksymalnych za opóźnienie, także w przypadku dokonania wyboru prawa obcego. W takim przypadku stosuje się przepisy ustawy. § 24. Minister Sprawiedliwości ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie. § 3. W razie zwłoki dłużnika wierzyciel może nadto żądać naprawienia szkody na zasadach ogólnych.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 491 Kodeks cywilny

§ 1. Jeżeli jedna ze stron dopuszcza się zwłoki w wykonaniu zobowiązania z umowy wzajemnej, druga strona może wyznaczyć jej odpowiedni dodatkowy termin do wykonania z zagrożeniem, iż w razie bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu będzie uprawniona do odstąpienia od umowy. Może również bądź bez wyznaczenia terminu dodatkowego, bądź też po jego bezskutecznym upływie żądać wykonania zobowiązania i naprawienia szkody wynikłej ze zwłoki. § 2. Jeżeli świadczenia obu stron są podzielne, a jedna ze stron dopuszcza się zwłoki tylko co do części świadczenia, uprawnienie do odstąpienia od umowy przysługujące drugiej stronie ogranicza się, według jej wyboru, albo do tej części, albo do całej reszty niespełnionego świadczenia. Strona ta może także odstąpić od umowy w całości, jeżeli wykonanie częściowe nie miałoby dla niej znaczenia ze względu na właściwości zobowiązania albo ze względu na zamierzony przez nią cel umowy, wiadomy stronie będącej w zwłoce.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 734 Kodeks cywilny

§ 1. Przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. § 2. W braku odmiennej umowy zlecenie obejmuje umocowanie do wykonania czynności w imieniu dającego zlecenie. Przepis ten nie uchybia przepisom o formie pełnomocnictwa.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 183¹ Kodeks postępowania cywilnego

§ 1. Mediacja jest dobrowolna. § 2. Mediację prowadzi się na podstawie umowy o mediację albo postanowienia sądu kierującego strony do mediacji. Umowa może być zawarta także przez wyrażenie przez stronę zgody na mediację, gdy druga strona złożyła wniosek, o którym mowa w art. 1836 § 1. § 3. W umowie o mediację strony określają w szczególności przedmiot mediacji, osobę mediatora albo sposób wyboru mediatora. § 4. Mediację prowadzi się przed wszczęciem postępowania, a za zgodą stron także w toku sprawy.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 187 Kodeks postępowania cywilnego

§ 1. Pozew powinien czynić zadość warunkom pisma procesowego, a nadto zawierać: 1) dokładnie określone żądanie, a w sprawach o prawa majątkowe także oznaczenie wartości przedmiotu sporu, chyba że przedmiotem sprawy jest oznaczona kwota pieniężna; 11) oznaczenie daty wymagalności roszczenia w sprawach o zasądzenie roszczenia; 2) wskazanie faktów, na których powód opiera swoje żądanie, a w miarę potrzeby uzasadniających również właściwość sądu; 3) informację, czy strony podjęły próbę mediacji lub innego pozasądowego sposobu rozwiązania sporu, a w przypadku gdy takich prób nie podjęto, wyjaśnienie przyczyn ich niepodjęcia. § 2. Pozew może zawierać wnioski o zabezpieczenie powództwa, nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności i przeprowadzenie rozprawy w nieobecności powoda oraz wnioski służące do przygotowania rozprawy, a w szczególności wnioski o: 1) wezwanie na rozprawę wskazanych przez powoda świadków i biegłych; 2) dokonanie oględzin; 3) polecenie pozwanemu dostarczenia na rozprawę dokumentu będącego w jego posiadaniu, a potrzebnego do przeprowadzenia dowodu, lub przedmiotu oględzin; 4) zażądanie dowodów znajdujących się w sądach, urzędach lub u osób trzecich, wraz z uprawdopodobnieniem, że strona sama nie może ich uzyskać.

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 205⁹ Kodeks postępowania cywilnego

§ 1. Plan rozprawy zawiera rozstrzygnięcia co do wniosków dowodowych stron oraz porządek przeprowadzanych na rozprawie dowodów. Jeżeli na etapie sporządzania planu rozprawy rozstrzyganie co do niektórych wniosków dowodowych byłoby niecelowe lub przedwczesne, sąd w planie rozprawy określa warunki lub termin wydania postanowienia dowodowego. § 2. W miarę potrzeby plan rozprawy może zawierać: 1) dokładne określenie przedmiotów żądań stron, w tym rozmiar dochodzonych świadczeń wraz z należnościami ubocznymi; 2) dokładnie określone zarzuty, w tym formalne; 3) ustalenie, które fakty i oceny prawne pozostają między stronami sporne; 4) terminy posiedzeń i innych czynności w sprawie; 5) kolejność i termin przeprowadzenia dowodów oraz roztrząsania wyników postępowania dowodowego. (uchylony od dnia 1 lipca 2023 r (D.U. 2023 r., poz. 614); 6) termin zamknięcia rozprawy lub ogłoszenia wyroku; 7) rozstrzygnięcia innych zagadnień, o ile są niezbędne do prowadzenia postępowania. § 3. W planie rozprawy można się odwoływać do pism procesowych stron. § 4. Przepisy art. 206 i art. 206[1] stosuje się odpowiednio. (uchylony od dnia 1 lipca 2023 r (D.U. 2023 r., poz. 614);

Strona przepisu

Brzmienie: Art. 736 Kodeks postępowania cywilnego

§ 1. Wniosek o udzielenie zabezpieczenia powinien odpowiadać wymaganiom przepisanym dla pisma procesowego, a nadto zawierać: 1) wskazanie sposobu zabezpieczenia, a w sprawach o roszczenie pieniężne także wskazanie sumy zabezpieczenia; 2) uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających wniosek. § 2. Jeżeli wniosek o udzielenie zabezpieczenia złożono przed wszczęciem postępowania, należy nadto zwięźle przedstawić przedmiot sprawy. § 3. Wskazana w § 1 suma zabezpieczenia nie może być wyższa od dochodzonego roszczenia liczonego wraz z odsetkami do dnia wydania postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia oraz z kosztami wykonania zabezpieczenia. Suma ta może obejmować także przewidywane koszty postępowania. § 4. Jeżeli w ramach zabezpieczenia obowiązany składa sumę zabezpieczenia, sumę tę umieszcza na rachunku depozytowym Ministra Finansów, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. § 5. W sprawach wymienionych w art. 479[89] wniosek powinien zawierać ponadto informację, czy toczy lub toczyło się postępowanie w przedmiocie unieważnienia prawa wyłącznego albo oświadczenie strony lub uczestnika postępowania o braku wiedzy o takim postępowaniu.

Strona przepisu

Stan prawny i aktualizacja materiału: 2026-10-06.