Wyjście z umowy lub relacji
Klauzule Abuzywne w Umowie ze Żłobkiem – Zwrot Kaucji i Sporne Opłaty
Ernest Syska · weryfikacja merytoryczna: Mateusz Jagiełło
Publikacja: 2026-10-06 · aktualizacja: 2026-10-06 · czas czytania 7 min
Wielu rodziców, zapisując swoje dzieci do placówek opiekuńczych, podpisuje umowy zawierające skomplikowane i niekiedy niejasne postanowienia. Co zrobić, gdy postanowienia te, w przypadku rezygnacji, prowadzą do konfliktu i wysokich obciążeń finansowych? Niniejszy artykuł przedstawia analizę prawną sprawy, w której Klientka zakwestionowała warunki umowy ze żłobkiem, domagając się zwrotu kaucji i uznania naliczonych opłat za niedozwolone.
Szybka odpowiedź
Klauzule umowne żłobka dotyczące minimalnego okresu obowiązywania, niezwracalności kaucji oraz kumulacji opłat manipulacyjnych i administracyjnych za wcześniejsze rozwiązanie umowy są prawdopodobnie niedozwolone (abuzywne) i nie wiążą konsumenta.
- M. K. posiada status konsumenta, co pozwala na kwestionowanie klauzul umownych jako niedozwolonych.
- Postanowienia o minimalnym okresie umowy, niezwracalności kaucji i kumulacji kar za wcześniejsze rozwiązanie są prawdopodobnie abuzywne.
- Wypowiedzenie umowy wysłane e-mailem, choć umowa wymagała formy pisemnej, może zostać uznane za skuteczne w relacjach konsumenckich.
- Klientce przysługuje roszczenie o zwrot kaucji wraz z odsetkami oraz roszczenie o ustalenie nieistnienia długu z tytułu spornych opłat.
- W celu obrony swoich praw zaleca się wysłanie wezwania przedsądowego, zgłoszenie sprawy do Rzecznika Konsumentów lub UOKiK, a następnie złożenie pozwu do sądu.
Jak wyglądała sprawa?
Sprawa dotyczyła sporu między M. K. a usługodawcą opieki nad dziećmi, który powstał w związku z warunkami rozwiązania umowy i naliczeniem opłat po rezygnacji Klientki.
W dniu 1 czerwca 2023 roku M. K. zawarła umowę o świadczenie usług opiekuńczych ze żłobkiem. Umowa ta przewidywała miesięczną opłatę w wysokości 1200 zł brutto oraz obowiązek wpłaty kaucji w kwocie 2400 zł, stanowiącej równowartość dwóch miesięcznych opłat. Zgodnie z umową, kaucja miała nie podlegać zwrotowi w przypadku rozwiązania umowy przez rodzica przed upływem minimalnego okresu 12 miesięcy.
M. K., z powodu planowanego wyjazdu służbowego, złożyła drogą mailową rezygnację z usług z dniem 30 kwietnia 2024 roku. Usługodawca odmówił rozwiązania umowy w tym terminie, powołując się na jej postanowienia, które wymagały trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia i minimalnego okresu obowiązywania umowy. Jednocześnie żłobek zatrzymał wpłaconą kaucję i naliczył dodatkowe opłaty: manipulacyjną (1800 zł) oraz administracyjne (600 zł), domagając się łącznie 4800 zł. Klientka uiściła jedynie opłatę za kwiecień, kwestionując pozostałe naliczenia jako niedozwolone.
Czy postanowienia umowy były zgodne z prawem?
Kluczowe postanowienia umowy dotyczące minimalnego okresu obowiązywania, niezwracalności kaucji oraz kumulacji opłat za wcześniejsze rozwiązanie umowy są prawdopodobnie niedozwolonymi klauzulami umownymi, czyli abuzywnymi.
Podstawa: art. 385¹ § 1 KC, art. 385³ pkt 17 KC, art. 405 KC, art. 483 § 1 KC, art. 484 § 1 KC
M. K., jako osoba zawierająca umowę w celu niezwiązanym z jej działalnością gospodarczą, ma status konsumenta. Oznacza to, że przysługuje jej ochrona wynikająca z przepisów o niedozwolonych postanowieniach umownych Kodeksu cywilnego. Postanowienia, które nie zostały indywidualnie uzgodnione z konsumentem, a kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, nie wiążą go.
Umowa przewidywała minimalny 12-miesięczny okres obowiązywania oraz możliwość wypowiedzenia tylko po upływie tego okresu, pod rygorem obowiązku zapłaty pełnej opłaty za pozostały okres minimalny. Ponadto, w przypadku wcześniejszego rozwiązania, żłobek miał zatrzymać kaucję jako odszkodowanie oraz naliczyć opłatę manipulacyjną (50% miesięcznej opłaty za każdy rozpoczęty miesiąc wypowiedzenia) i koszty administracyjne. Taka kumulacja sankcji finansowych za jedno zdarzenie – wcześniejsze rozwiązanie umowy – jest nieproporcjonalna i rażąco narusza interesy konsumenta. Postanowienia te mogą zostać uznane za niedozwolone, zwłaszcza w świetle przepisów zakazujących nakładania na konsumenta rażąco wygórowanej kary umownej.
Kaucja, która z definicji ma stanowić zabezpieczenie, nie może być automatycznie zatrzymana jako odszkodowanie bez wykazania faktycznie poniesionej szkody. Jej zatrzymanie, połączone z innymi opłatami, może prowadzić do bezpodstawnego wzbogacenia usługodawcy. Brak przejrzystości w kalkulacji opłat manipulacyjnych i administracyjnych dodatkowo wzmacnia argument o ich abuzywności.
Czy wypowiedzenie umowy było skuteczne?
Wypowiedzenie umowy dokonane przez Klientkę drogą mailową, mimo wymogu formy pisemnej w umowie, może zostać uznane za skuteczne w świetle przepisów dotyczących ochrony konsumentów i liberalnej wykładni formy oświadczeń woli.
Podstawa: art. 78 KC
Umowa przewidywała, że wypowiedzenie umowy wymaga zachowania formy pisemnej. M. K. wysłała informację o rezygnacji e-mailem. W kontekście relacji konsumenckich, sądy często przyjmują elastyczne podejście do wymogów formalnych, jeśli wola konsumenta została wyrażona w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości, a forma e-mailowa spełnia te kryteria dla zachowania 'dokumentowej' formy oświadczenia woli.
Co więcej, postanowienie umowne o trzymiesięcznym okresie wypowiedzenia oraz o możliwości wypowiedzenia wyłącznie po upływie minimalnego okresu 12 miesięcy, w połączeniu z pozostałymi sankcjami, samo w sobie może być klauzulą abuzywną. Sąd może zatem ustalić krótszy, rozsądny okres wypowiedzenia lub uznać umowę za rozwiązaną z dniem wskazanym przez konsumenta, jeśli postanowienia umowne rażąco naruszają jego interesy.
Jakie roszczenia przysługują Klientce?
Klientce przysługuje roszczenie o zwrot bezprawnie zatrzymanej kaucji wraz z odsetkami oraz roszczenie o ustalenie nieistnienia długu z tytułu naliczonych opłat manipulacyjnych i administracyjnych.
Podstawa: art. 189 KPC, art. 405 KC, art. 481 § 1 KC
M. K. może dochodzić zwrotu kaucji w wysokości 2400 zł, ponieważ jej zatrzymanie przez usługodawcę jest prawdopodobnie bezprawne i stanowi bezpodstawne wzbogacenie. Roszczenie to powinno obejmować także odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia, w którym żłobek odmówił zwrotu kaucji, tj. od 26 marca 2024 roku. Brak realnej szkody po stronie żłobka, która uzasadniałaby zatrzymanie kaucji, stanowi mocny argument dla Klientki.
Dodatkowo, M. K. może wystąpić z powództwem o ustalenie, że nie jest zobowiązana do zapłaty opłaty manipulacyjnej w wysokości 1800 zł oraz kosztów administracyjnych w wysokości 600 zł. Kwoty te nie zostały przez Klientkę uregulowane, dlatego nie jest to roszczenie o zwrot, lecz o stwierdzenie nieistnienia długu. Podstawą takiego żądania jest abuzywność klauzul umownych, które te opłaty przewidują. Sąd, uznając postanowienia za niedozwolone, stwierdzi ich bezskuteczność od początku, co oznacza, że Klientka nigdy nie była zobowiązana do zapłaty tych kwot.
Klientka może także domagać się rekompensaty kosztów prawnych, jeżeli udowodni, że poniosła je w związku z bezprawnymi działaniami usługodawcy. Te koszty stanowiłyby element ewentualnego roszczenia odszkodowawczego.
Jakie są szanse i ryzyka w tej sprawie?
Sprawa Klientki ma duże szanse na pozytywne rozstrzygnięcie ze względu na status konsumenta i prawdopodobną abuzywność klauzul, jednak wiąże się z ryzykiem długotrwałego postępowania i ewentualnych kosztów sądowych.
Podstawa: art. 6 KC, art. 232 KPC
Szanse: Najsilniejszym argumentem Klientki jest jej status konsumenta, który umożliwia skuteczne kwestionowanie niedozwolonych postanowień umownych. Istnieje duże prawdopodobieństwo, że sąd uzna klauzule dotyczące minimalnego okresu umowy, niezwracalności kaucji i kumulacji opłat za wcześniejsze rozwiązanie za abuzywne, a co za tym idzie – bezskuteczne. Usługodawca będzie musiał udowodnić faktycznie poniesioną szkodę, co w praktyce często jest trudne do wykazania w takiej wysokości, jaką naliczył.
Ryzyka: Ryzykiem jest ewentualne podważenie przez usługodawcę skuteczności mailowego wypowiedzenia umowy, choć sądy często liberalizują te wymogi w stosunkach konsumenckich. Istnieje również ryzyko, że usługodawca będzie próbował udowodnić rzeczywiste straty wynikające z wcześniejszej rezygnacji, co może wydłużyć postępowanie sądowe. Proces sądowy może być czasochłonny i generować koszty, mimo możliwości ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych.
Jakie dowody są kluczowe w postępowaniu sądowym?
Kluczowe dowody to umowa o świadczenie usług, potwierdzenia wpłat, korespondencja między stronami oraz ewentualne dokumenty potwierdzające cel rezygnacji Klientki.
Podstawa: art. 6 KC, art. 232 KPC
Do najważniejszych dowodów w sprawie należą: umowa o świadczenie usług opiekuńczych, potwierdzenie wpłaty kaucji oraz kopie całej korespondencji między Klientką a usługodawcą, w szczególności mail z rezygnacją i odpowiedź żłobka z naliczeniami. Ważne będzie również potwierdzenie wpłaty za kwiecień 2024 roku z zastrzeżeniem sporność pozostałych roszczeń. Dokumenty te pozwolą sądowi na szczegółową analizę treści umowy oraz przebiegu konfliktu.
Ze strony usługodawcy, to na nim spoczywać będzie ciężar udowodnienia, że sporne klauzule były indywidualnie uzgodnione z Klientką (co jest mało prawdopodobne) oraz że faktycznie poniósł szkodę w wysokości odpowiadającej zatrzymanej kaucji i naliczonym opłatom. Bez udowodnienia realnej szkody, jego roszczenia są niezasadne. Ewentualne dowody w postaci zeznań świadków (np. pracowników żłobka) mogłyby być wykorzystane do wykazania standardów zawierania umów.
Jakie kroki prawne należy podjąć?
Zaleca się podjęcie działań przedsądowych, takich jak wysłanie wezwania do zapłaty i zgłoszenie sprawy do Rzecznika Praw Konsumentów lub UOKiK, a w przypadku braku pozytywnej reakcji – złożenie pozwu sądowego.
Podstawa: art. 189 KPC
Pierwszym krokiem powinno być wysłanie do usługodawcy formalnego wezwania do zapłaty, zawierającego szczegółową argumentację prawną wskazującą na abuzywność klauzul oraz bezprawność zatrzymania kaucji i naliczenia opłat. Należy w nim zażądać zwrotu kaucji wraz z odsetkami oraz odstąpienia od wszelkich dalszych roszczeń finansowych, informując o zamiarze skierowania sprawy do sądu i odpowiednich organów.
Równolegle lub w przypadku braku satysfakcjonującej odpowiedzi, Klientka powinna złożyć skargę do Miejskiego/Powiatowego Rzecznika Konsumentów. Rzecznik może podjąć próbę mediacji z usługodawcą oraz udzielić dalszego wsparcia prawnego. Możliwe jest również zgłoszenie sprawy do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK), co może prowadzić do wszczęcia postępowania administracyjnego i umieszczenia klauzul w rejestrze klauzul niedozwolonych. Jeśli działania przedsądowe nie przyniosą rezultatu, konieczne będzie złożenie pozwu do sądu cywilnego o zapłatę kaucji i ustalenie nieistnienia długu z tytułu spornych opłat.
Najczęstsze pytania
Co to są klauzule abuzywne w umowie?
Klauzule abuzywne to niedozwolone postanowienia umowne, które kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Zgodnie z prawem, takie postanowienia nie wiążą konsumenta.
Czy żłobek może zatrzymać kaucję, jeśli zrezygnuję przed upływem minimalnego okresu umowy?
Automatyczne zatrzymanie kaucji jako 'odszkodowania' lub kary, bez wykazania faktycznej szkody, zwłaszcza w połączeniu z innymi opłatami, jest prawdopodobnie niedozwoloną klauzulą. Kaucja powinna być zwrócona, jeśli nie ma podstaw do jej zatrzymania na pokrycie realnych i udowodnionych kosztów.
Czy wypowiedzenie umowy e-mailem jest ważne?
Mimo że umowa może wymagać formy pisemnej, w relacjach konsumenckich sądy często uznają wypowiedzenie umowy za pomocą e-maila za skuteczne, jeśli wola konsumenta jest jasno wyrażona, a forma e-mailowa pozwala na jej utrwalenie i identyfikację nadawcy.
Dokumenty sprawy do pobrania
- Sprawa 243 — stan faktyczny i dokumenty (DOCX) — DOCX · 17 KB
- Sprawa 243 — rozwiązanie CaseBox (DOCX) — DOCX · 25 KB
Masz podobną sprawę? Przeanalizuj ją w CaseBox AI
Wykup pakiet Konsultacja Prawna, dodaj swoje dokumenty i przeprowadź analizę samodzielnie — z odwołaniami do przepisów i orzeczeń.
Obsługujesz takie sprawy? Pozyskaj zapytania przez Giełdę CaseBox
Na Giełdę trafiają zanonimizowane opisy spraw użytkowników CaseBox.
Podstawy prawne
- art. 353¹ KC
- art. 385¹ § 1 KC
- art. 385² KC
- art. 385³ pkt 17 KC
- art. 405 KC
- art. 471 KC
- art. 481 § 1 KC
- art. 481 § 2 KC
- art. 483 § 1 KC
- art. 484 § 1 KC
- art. 484 § 2 KC
- art. 750 KC
- art. 6 KC
- art. 78 KC
- art. 118 KC
- art. 189 KPC
- art. 232 KPC
- art. 187 § 1 pkt 1 KPC
- art. 187 § 1 pkt 2 KPC
- art. 102 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Brzmienie: Art. 385¹ Kodeks cywilny
§ 1. Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. § 2. Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie. § 3. Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. § 4. Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje.
Brzmienie: Art. 385³ Kodeks cywilny
W razie wątpliwości uważa się, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są te, które w szczególności: 1) wyłączają lub ograniczają odpowiedzialność względem konsumenta za szkody na osobie; 2) wyłączają lub istotnie ograniczają odpowiedzialność względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania; 3) wyłączają lub istotnie ograniczają potrącenie wierzytelności konsumenta z wierzytelnością drugiej strony; 4) przewidują postanowienia, z którymi konsument nie miał możliwości zapoznać się przed zawarciem umowy; 5) zezwalają kontrahentowi konsumenta na przeniesienie praw i przekazanie obowiązków wynikających z umowy bez zgody konsumenta; 6) uzależniają zawarcie umowy od przyrzeczenia przez konsumenta zawierania w przyszłości dalszych umów podobnego rodzaju; 7) uzależniają zawarcie, treść lub wykonanie umowy od zawarcia innej umowy, niemającej bezpośredniego związku z umową zawierającą oceniane postanowienie; 8) uzależniają spełnienie świadczenia od okoliczności zależnych tylko od woli kontrahenta konsumenta; 9) przyznają kontrahentowi konsumenta uprawnienia do dokonywania wiążącej interpretacji umowy; 10) uprawniają kontrahenta konsumenta do jednostronnej zmiany umowy bez ważnej przyczyny wskazanej w tej umowie; 11) przyznają tylko kontrahentowi konsumenta uprawnienie do stwierdzania zgodności świadczenia z umową; 12) wyłączają obowiązek zwrotu konsumentowi uiszczonej zapłaty za świadczenie niespełnione w całości lub części, jeżeli konsument zrezygnuje z zawarcia umowy lub jej wykonania; 13) przewidują utratę prawa żądania zwrotu świadczenia konsumenta spełnionego wcześniej niż świadczenie kontrahenta, gdy strony wypowiadają, rozwiązują lub odstępują od umowy; 14) pozbawiają wyłącznie konsumenta uprawnienia do rozwiązania umowy, odstąpienia od niej lub jej wypowiedzenia; 15) zastrzegają dla kontrahenta konsumenta uprawnienie wypowiedzenia umowy zawartej na czas nieoznaczony, bez wskazania ważnych przyczyn i stosownego terminu wypowiedzenia; 16) nakładają wyłącznie na konsumenta obowiązek zapłaty ustalonej sumy na wypadek rezygnacji z zawarcia lub wykonania umowy; 17) nakładają na konsumenta, który nie wykonał zobowiązania lub odstąpił od umowy, obowiązek zapłaty rażąco wygórowanej kary umownej lub odstępnego; 18) stanowią, że umowa zawarta na czas oznaczony ulega przedłużeniu, o ile konsument, dla którego zastrzeżono rażąco krótki termin, nie złoży przeciwnego oświadczenia; 19) przewidują wyłącznie dla kontrahenta konsumenta jednostronne uprawnienie do zmiany, bez ważnych przyczyn, istotnych cech świadczenia; 20) przewidują uprawnienie kontrahenta konsumenta do określenia lub podwyższenia ceny lub wynagrodzenia po zawarciu umowy bez przyznania konsumentowi prawa odstąpienia od umowy; 21) uzależniają odpowiedzialność kontrahenta konsumenta od wykonania zobowiązań przez osoby, za pośrednictwem których kontrahent konsumenta zawiera umowę lub przy których pomocy wykonuje swoje zobowiązanie, albo uzależniają tę odpowiedzialność od spełnienia przez konsumenta nadmiernie uciążliwych formalności; 22) przewidują obowiązek wykonania zobowiązania przez konsumenta mimo niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania przez jego kontrahenta; 23) wyłączają jurysdykcję sądów polskich lub poddają sprawę pod rozstrzygnięcie sądu polubownego polskiego lub zagranicznego albo innego organu, a także narzucają rozpoznanie sprawy przez sąd, który wedle ustawy nie jest miejscowo właściwy.
Brzmienie: Art. 405 Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.
Brzmienie: Art. 483 Kodeks cywilny
§ 1. Można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna). § 2. Dłużnik nie może bez zgody wierzyciela zwolnić się z zobowiązania przez zapłatę kary umownej.
Brzmienie: Art. 484 Kodeks cywilny
§ 1. W razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania kara umowna należy się wierzycielowi w zastrzeżonej na ten wypadek wysokości bez względu na wysokość poniesionej szkody. Żądanie odszkodowania przenoszącego wysokość zastrzeżonej kary nie jest dopuszczalne, chyba że strony inaczej postanowiły. § 2. Jeżeli zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane, dłużnik może żądać zmniejszenia kary umownej; to samo dotyczy wypadku, gdy kara umowna jest rażąco wygórowana.
Brzmienie: Art. 78 Kodeks cywilny
§ 1. Do zachowania pisemnej formy czynności prawnej wystarcza złożenie własnoręcznego podpisu na dokumencie obejmującym treść oświadczenia woli. Do zawarcia umowy wystarcza wymiana dokumentów obejmujących treść oświadczeń woli, z których każdy jest podpisany przez jedną ze stron, lub dokumentów, z których każdy obejmuje treść oświadczenia woli jednej ze stron i jest przez nią podpisany. § 2. (uchylony)
Brzmienie: Art. 189 Kodeks postępowania cywilnego
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.
Brzmienie: Art. 481 Kodeks cywilny
§ 1. Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. § 2. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy. § 21. Maksymalna wysokość odsetek za opóźnienie nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie (odsetki maksymalne za opóźnienie). § 22. Jeżeli wysokość odsetek za opóźnienie przekracza wysokość odsetek maksymalnych za opóźnienie, należą się odsetki maksymalne za opóźnienie. § 23. Postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać przepisów o odsetkach maksymalnych za opóźnienie, także w przypadku dokonania wyboru prawa obcego. W takim przypadku stosuje się przepisy ustawy. § 24. Minister Sprawiedliwości ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie. § 3. W razie zwłoki dłużnika wierzyciel może nadto żądać naprawienia szkody na zasadach ogólnych.
Brzmienie: Art. 6 Kodeks cywilny
Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.
Brzmienie: Art. 232 Kodeks postępowania cywilnego
Strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Sąd może dopuścić dowód niewskazany przez stronę.
Brzmienie: Art. 353¹ Kodeks cywilny
Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
Brzmienie: Art. 385² Kodeks cywilny
Oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny.
Brzmienie: Art. 471 Kodeks cywilny
Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
Brzmienie: Art. 750 Kodeks cywilny
Do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.
Brzmienie: Art. 118 Kodeks cywilny
Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata.
Brzmienie: Art. 187 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. Pozew powinien czynić zadość warunkom pisma procesowego, a nadto zawierać: 1) dokładnie określone żądanie, a w sprawach o prawa majątkowe także oznaczenie wartości przedmiotu sporu, chyba że przedmiotem sprawy jest oznaczona kwota pieniężna; 11) oznaczenie daty wymagalności roszczenia w sprawach o zasądzenie roszczenia; 2) wskazanie faktów, na których powód opiera swoje żądanie, a w miarę potrzeby uzasadniających również właściwość sądu; 3) informację, czy strony podjęły próbę mediacji lub innego pozasądowego sposobu rozwiązania sporu, a w przypadku gdy takich prób nie podjęto, wyjaśnienie przyczyn ich niepodjęcia. § 2. Pozew może zawierać wnioski o zabezpieczenie powództwa, nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności i przeprowadzenie rozprawy w nieobecności powoda oraz wnioski służące do przygotowania rozprawy, a w szczególności wnioski o: 1) wezwanie na rozprawę wskazanych przez powoda świadków i biegłych; 2) dokonanie oględzin; 3) polecenie pozwanemu dostarczenia na rozprawę dokumentu będącego w jego posiadaniu, a potrzebnego do przeprowadzenia dowodu, lub przedmiotu oględzin; 4) zażądanie dowodów znajdujących się w sądach, urzędach lub u osób trzecich, wraz z uprawdopodobnieniem, że strona sama nie może ich uzyskać.
Brzmienie: Art. 102 Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
1. Zwolnienia od kosztów sądowych może się domagać osoba fizyczna, jeżeli złoży oświadczenie, z którego wynika, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny lub ich poniesienie narazi ją na taki uszczerbek. 2. Do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych powinno być dołączone oświadczenie obejmujące szczegółowe dane o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania osoby ubiegającej się o zwolnienie od kosztów. Oświadczenie sporządza się według ustalonego wzoru. Jeżeli oświadczenie nie zostało złożone albo nie zawiera wszystkich wymaganych danych, stosuje się art. 130 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, z późn. zm.). 3. Sąd może odebrać od osoby ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych przyrzeczenie o treści: „Świadomy znaczenia mych słów i odpowiedzialności przed prawem zapewniam, że złożone przeze mnie oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania jest prawdziwe i rzetelne”. Przed odebraniem przyrzeczenia należy pouczyć osobę ubiegającą się o zwolnienie od kosztów sądowych o treści art. 111. 4. Wniosek o zwolnienie od kosztów strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego złożony bez dołączenia oświadczenia, o którym mowa w ust. 2, przewodniczący zwraca bez wzywania o uzupełnienie braków formalnych wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. 5. Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu w terminie 7 dni od dnia złożenia albo uzupełnienia jego braków formalnych.
Stan prawny i aktualizacja materiału: 2026-10-06.