Wyjście z umowy lub relacji
Odstąpienie od umowy fotowoltaicznej zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa
Ernest Syska · weryfikacja merytoryczna: Mateusz Jagiełło
Publikacja: 2026-10-06 · aktualizacja: 2026-10-06 · czas czytania 7 min
Niniejszy artykuł analizuje przypadek konsumentki, która zawarła umowę sprzedaży i montażu instalacji fotowoltaicznej poza lokalem przedsiębiorstwa, a następnie skutecznie od niej odstąpiła. Skupiamy się na prawnych aspektach klauzul umownych skracających prawo do odstąpienia, obowiązkach informacyjnych przedsiębiorcy oraz skutkach wykonania tzw. „czynności przygotowawczych”.
Szybka odpowiedź
Konsument, który zawarł umowę na montaż instalacji fotowoltaicznej lub pompy ciepła poza lokalem przedsiębiorstwa (np. podczas wizyty przedstawiciela handlowego w domu), ma bezwzględne prawo odstąpić od niej w terminie 14 dni bez podawania przyczyny i bez ponoszenia opłat. Jeżeli wykonawca nie poinformował konsumenta o prawie do odstąpienia na trwałym nośniku, termin ten ulega wydłużeniu do 12 miesięcy i 14 dni od zawarcia umowy. Wraz ze skutecznym odstąpieniem sprzedawca ma obowiązek zwrócić pełną wpłateną zaliczkę w terminie 14 dni, a powiązana umowa kredytu konsumenckiego wygasa z mocy prawa (art. 52 Ustawy o kredycie konsumenckim).
- Postanowienia umowne skracające lub wyłączające prawo odstąpienia od umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa są nieważne z mocy prawa.
- Brak prawidłowego pouczenia konsumenta o prawie odstąpienia przedłuża ustawowy termin na odstąpienie do 12 miesięcy i 14 dni.
- Czynności przygotowawcze, takie jak wizja lokalna i pomiary, nie wyłączają prawa odstąpienia od umowy, ani nie uprawniają przedsiębiorcy do wynagrodzenia za nie bez spełnienia dodatkowych warunków informacyjnych i zgody konsumenta.
- Po skutecznym odstąpieniu od umowy, przedsiębiorca ma obowiązek zwrócić wszystkie płatności otrzymane od konsumenta, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.
Jak wyglądała sprawa odstąpienia od umowy fotowoltaicznej?
Sprawa dotyczyła konsumentki A. N., która zawarła poza lokalem przedsiębiorstwa umowę sprzedaży i montażu instalacji fotowoltaicznej, a następnie od niej odstąpiła, co przedsiębiorca zakwestionował.
W dniu 15 kwietnia 2025 roku, w swoim mieszkaniu, konsumentka A. N. zawarła umowę sprzedaży i montażu systemu fotowoltaicznego z przedsiębiorcą. Całkowita cena brutto umowy wynosiła 32 760,00 zł, z czego A. N. wpłaciła zaliczkę w wysokości 5 000,00 zł.
Umowa zawierała zapisy, które miały na celu zrzeczenie się przez konsumentkę prawa odstąpienia od umowy (§ 8) lub skrócenie ustawowego terminu na odstąpienie do 7 dni (§ 9). Przedsiębiorca nie dostarczył konsumentce pisemnego formularza odstąpienia ani pełnej pisemnej informacji o przysługującym jej prawie. Pięć dni po zawarciu umowy, 20 kwietnia 2025 r., A. N. wysłała oświadczenie o odstąpieniu od umowy.
Przedsiębiorca otrzymał oświadczenie 23 kwietnia 2025 r., ale odmówił jego przyjęcia, powołując się na rzekome przekroczenie umownego terminu oraz wykonanie 'czynności przygotowawczych' (wizja lokalna i pomiary na dachu) w dniu 25 kwietnia 2025 r. Przedsiębiorca zażądał zapłaty pozostałej części ceny oraz dodatkowego wynagrodzenia za wykonane pomiary.
Czy postanowienia umowne skracające lub wyłączające prawo do odstąpienia są ważne?
Postanowienia umowne, które wyłączają lub ograniczają prawo konsumenta do odstąpienia od umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa, są nieważne z mocy prawa.
Umowa sprzedaży i montażu instalacji fotowoltaicznej, zawarta w mieszkaniu konsumentki, jest umową zawartą poza lokalem przedsiębiorstwa. Do tego typu umów mają zastosowanie przepisy ustawy o prawach konsumenta, w szczególności dotyczące prawa do odstąpienia od umowy.
Wszelkie zapisy umowne, takie jak oświadczenie konsumentki o zrzeczeniu się prawa odstąpienia (§ 8 umowy) lub skrócenie ustawowego terminu na odstąpienie do 7 dni (§ 9 umowy), są niezgodne z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa konsumenckiego. Konsument nie może zrzec się praw przyznanych mu w ustawie. Skrócenie ustawowego terminu na odstąpienie od umowy, który wynosi co najmniej 14 dni, jest uznawane za klauzulę niedozwoloną, rażąco naruszającą interesy konsumenta. W konsekwencji, te postanowienia umowy są nieważne, a w ich miejsce stosuje się odpowiednie przepisy ustawy.
Kiedy konsument może odstąpić od umowy, gdy brak jest pouczenia o tym prawie?
W przypadku braku prawidłowego pouczenia konsumenta o prawie odstąpienia od umowy, ustawowy termin ten ulega znacznemu przedłużeniu.
Ustawowo, konsument ma prawo odstąpić od umowy zawartej na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa w terminie 14 dni od jej zawarcia (dla usług) lub od objęcia rzeczy w posiadanie (dla towarów), bez podawania przyczyny. Kluczowe jest jednak, aby przedsiębiorca prawidłowo poinformował konsumenta o tym prawie i dostarczył wzór formularza odstąpienia.
Jeżeli przedsiębiorca nie dopełnił obowiązku prawidłowego poinformowania konsumenta o prawie odstąpienia od umowy (np. nie dostarczył pisemnego formularza), termin na odstąpienie ulega przedłużeniu. W takiej sytuacji konsument może odstąpić od umowy w terminie 12 miesięcy od upływu pierwotnego 14-dniowego terminu. Jeśli w ciągu tych 12 miesięcy konsument zostanie poinformowany o prawie, ma 14 dni na odstąpienie od dnia otrzymania tej informacji. Oświadczenie o odstąpieniu wysłane przez A. N. 5 dni po zawarciu umowy jest w każdym przypadku skuteczne.
Czy „czynności przygotowawcze” wykonane przez przedsiębiorcę wyłączają prawo odstąpienia?
Jednorazowe wejście na dach i wykonanie pomiarów, bez montażu elementów, co do zasady nie wyłącza prawa odstąpienia od umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa.
Prawo do odstąpienia od umowy może być wyłączone w ściśle określonych przypadkach, np. gdy przedsiębiorca wykonał w pełni usługę za wyraźną zgodą konsumenta, który został poinformowany o utracie prawa odstąpienia po spełnieniu świadczenia. W opisanym przypadku wykonane 'czynności przygotowawcze' ograniczyły się do wizji lokalnej i pomiarów, bez montażu jakichkolwiek elementów instalacji.
Pomiary te nie stanowią 'pełnego wykonania usługi' w rozumieniu przepisów. Ponadto, aby przedsiębiorcy przysługiwało wynagrodzenie za częściowo spełnione świadczenie przed odstąpieniem, konsument musiałby być prawidłowo poinformowany o prawie odstąpienia, kosztach takiego świadczenia oraz wyrazić wyraźną zgodę na rozpoczęcie usługi przed upływem terminu na odstąpienie. W tej sprawie konsumentka nie otrzymała prawidłowych informacji, co sprawia, że żądanie wynagrodzenia za te pomiary jest nieuzasadnione.
Jakie roszczenia przysługują konsumentowi po odstąpieniu od umowy?
Po skutecznym odstąpieniu od umowy, konsumentowi przysługuje prawo do zwrotu wpłaconej zaliczki wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.
Skuteczne odstąpienie od umowy powoduje, że umowa jest uważana za niezawartą, a strony są zobowiązane do zwrotu wzajemnych świadczeń. Przedsiębiorca ma obowiązek zwrócić konsumentowi wszystkie otrzymane od niego płatności w terminie 14 dni od dnia otrzymania oświadczenia o odstąpieniu od umowy.
W przypadku niezwrócenia zaliczki w terminie, konsumentowi przysługują ustawowe odsetki za opóźnienie, liczone od dnia następującego po upływie 14-dniowego terminu na zwrot środków. Roszczenie o zwrot zaliczki nie jest przedawnione, a dla roszczeń konsumenckich termin przedawnienia wynosi 6 lat. Żądania przedsiębiorcy dotyczące zapłaty pozostałej części ceny lub wynagrodzenia za prace przygotowawcze są w tej sytuacji bezzasadne i konsumentka może się przed nimi skutecznie bronić.
Jakie dowody są kluczowe w sporze z przedsiębiorcą?
Kluczowe dowody obejmują umowę, potwierdzenie wpłaty zaliczki oraz dowody nadania i odbioru oświadczenia o odstąpieniu od umowy.
W postępowaniu dowodowym istotne są przede wszystkim: podpisana umowa z jej kontrowersyjnymi klauzulami, dowód wpłaty zaliczki przez konsumentkę, potwierdzenie nadania oświadczenia o odstąpieniu od umowy (list polecony z datą 20 kwietnia 2025 r.) oraz potwierdzenie odbioru tego oświadczenia przez przedsiębiorcę (23 kwietnia 2025 r.).
Ważne jest również wykazanie braku prawidłowego pouczenia o prawie odstąpienia, co można udowodnić poprzez samą treść umowy, zeznania konsumentki, a także poprzez wezwanie przedsiębiorcy do przedłożenia dowodów potwierdzających spełnienie obowiązków informacyjnych. Protokół wizji lokalnej, jeśli jest dostępny, może posłużyć do wykazania charakteru wykonanych czynności. Wszelkie pisma od przedsiębiorcy (np. odmowa przyjęcia odstąpienia) również stanowią ważny materiał dowodowy.
Jakie są ryzyka i rekomendowane kroki prawne dla konsumenta?
Zaleca się podjęcie działań przedsądowych, a w razie braku porozumienia – skierowanie sprawy na drogę sądową, z możliwością zgłoszenia klauzul niedozwolonych do odpowiednich organów.
Główne szanse dla konsumentki to wysokie prawdopodobieństwo skutecznego odstąpienia od umowy oraz bezzasadność roszczeń przedsiębiorcy. Istnieje jednak ryzyko, że przedsiębiorca wytoczy powództwo o zapłatę pozostałej kwoty lub wynagrodzenia za „prace przygotowawcze”, co wymaga aktywnej obrony. Postępowanie sądowe może być również czasochłonne.
Rekomendowana strategia obejmuje skierowanie do przedsiębiorcy formalnego wezwania do zwrotu zaliczki wraz z odsetkami, z jednoczesnym szczegółowym uzasadnieniem. Dodatkowo, ze względu na stosowanie klauzul niedozwolonych, rozważyć należy złożenie skargi do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK). W przypadku braku polubownego rozwiązania sporu, konieczne będzie wytoczenie powództwa o zapłatę zaliczki przed sąd, gdzie konsumentka ma silną pozycję prawną.
Najczęstsze pytania
Czy firma od fotowoltaiki może potrącić koszty audytu lub dojazdu przy odstąpieniu?
Nie. Wykonawca nie ma prawa obciążać konsumenta kosztami audytu, wyceny czy dojazdu handlowca. Odstąpienie od umowy niweluje wszelkie roszczenia finansowe wykonawcy, a zaliczka musi zostać zwrócona w całości.
Co zrobić, gdy firma zdążyła już zamontować panele na dachu przed odstąpieniem?
Jeżeli montaż nastąpił bez wyraźnego, pisemnego żądania konsumenta o rozpoczęcie prac przed upływem 14 dni, firma wykonawcza musi zdemontować instalację na własny koszt i przywrócić dach do stanu poprzedniego.
Czy zmiana zdania z powodu znalezienia tańszej oferty jest wystarczającym powodem?
Tak. Konsument odstępujący od umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa nie ma obowiązku podawania jakiejkolwiek przyczyny. Zmiana decyzji lub znalezienie lepszej oferty jest w pełni wystarczające.
Jak sprawdzić, czy umowa kredytowa na fotowoltaikę wygasła?
Warto wysłać pisemne zawiadomienie o odstąpieniu również bezpośrednio do banku kredytującego, dołączając kopię oświadczenia złożonego firmie fotowoltaicznej. Bank powinien potwierdzić wygaśnięcie umowy na piśmie.
Gdzie szukać pomocy, gdy wykonawca odmawia zwrotu zaliczki?
Pomocy udzielają Powiatowi Rzecznicy Konsumentów, UOKiK oraz system CaseBox AI, który pomaga przygotować wezwanie przedsądowe do zapłaty wraz z wyliczeniem odsetek.
Dokumenty sprawy do pobrania
- Sprawa 236 — stan faktyczny i dokumenty (DOCX) — DOCX · 17 KB
- Sprawa 236 — rozwiązanie CaseBox (DOCX) — DOCX · 23 KB
Masz podobną sprawę? Przeanalizuj ją w CaseBox AI
Wykup pakiet Konsultacja Prawna, dodaj swoje dokumenty i przeprowadź analizę samodzielnie — z odwołaniami do przepisów i orzeczeń.
Obsługujesz takie sprawy? Pozyskaj zapytania przez Giełdę CaseBox
Na Giełdę trafiają zanonimizowane opisy spraw użytkowników CaseBox.
Podstawy prawne
- UoPK art. 7
- UoPK art. 12 ust. 1 pkt 8
- UoPK art. 27
- UoPK art. 29 ust. 1
- UoPK art. 30 ust. 1
- UoPK art. 32 ust. 1
- UoPK art. 35
- UoPK art. 38
- UoPK art. 39
- KC art. 118
- KC art. 385¹ § 1
- KC art. 405
- KC art. 471
- KC art. 481 § 1
- KPC art. 98 § 1
Brzmienie: Art. 118 Kodeks cywilny
Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata.
Brzmienie: Art. 385¹ Kodeks cywilny
§ 1. Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. § 2. Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie. § 3. Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. § 4. Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje.
Brzmienie: Art. 405 Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.
Brzmienie: Art. 471 Kodeks cywilny
Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
Brzmienie: Art. 481 Kodeks cywilny
§ 1. Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. § 2. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy. § 21. Maksymalna wysokość odsetek za opóźnienie nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie (odsetki maksymalne za opóźnienie). § 22. Jeżeli wysokość odsetek za opóźnienie przekracza wysokość odsetek maksymalnych za opóźnienie, należą się odsetki maksymalne za opóźnienie. § 23. Postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać przepisów o odsetkach maksymalnych za opóźnienie, także w przypadku dokonania wyboru prawa obcego. W takim przypadku stosuje się przepisy ustawy. § 24. Minister Sprawiedliwości ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie. § 3. W razie zwłoki dłużnika wierzyciel może nadto żądać naprawienia szkody na zasadach ogólnych.
Brzmienie: Art. 98 Kodeks postępowania cywilnego
§ 1. Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). § 11. Od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty. Jeżeli orzeczenie to jest prawomocne z chwilą wydania, odsetki należą się za czas po upływie tygodnia od dnia jego ogłoszenia do dnia zapłaty, a jeżeli orzeczenie takie podlega doręczeniu z urzędu – za czas po upływie tygodnia od dnia jego doręczenia zobowiązanemu do dnia zapłaty. O obowiązku zapłaty odsetek sąd orzeka z urzędu. § 12. W szczególnie uzasadnionym przypadku, na wniosek strony, która w toku procesu poniosła szczególnie wysoki wydatek podlegający zwrotowi, sąd może przyznać jej odsetki przewidziane w § 11 od kwoty równej temu wydatkowi za czas od dnia jego poniesienia przez stronę do dnia zapłaty. § 2. Do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, zalicza się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego zawód w siedzibie sądu prowadzącego postępowanie. § 3. Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. § 4. Wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz kosztów stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy.
Stan prawny i aktualizacja materiału: 2026-10-06.